ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
LƯU VĂN THÔNG
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN MÔN KHOA HỌC
TỰ NHIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 9 14 01 14
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
HÀ NỘI – 2025
CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC, ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. Phạm Văn Thuần
2. PGS.TS. Nguyễn Xuân Thức
Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án tiến sĩ họp
tại Trường Đại học Giáo dục năm 2025
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia Việt Nam
- Trung tâm Thông tin – Thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội.
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
[1] Lưu Văn Thông (2021), Bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học
Tự nhiên cho giáo viên ở trường trung học cơ sở thành phố Hà Nội
theo hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018, Tạp chí Thiết bị
Giáo dục, Số đặc biệt tháng 3, 30–32.
[2] Thong, L. V. (2024), Developing a team of Natural Science teachers
in lower secondary schools in Vietnam to meet the requirements of
fundamental and comprehensive educational reform, European
Journal of Education Studies, 11(11), 867-877.
http://dx.doi.org/10.46827/ejes.v11i11.5696
[3] Lưu Văn Thông (2024), Nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo, đáp
ứng yêu cầu, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội trong bối cảnh mới,
Tạp chí Giáo dục và Xã hội, Số đặc biệt tháng 11, 91–95.
[4] Thong, L. V. (2025), Study on the Teaching Competency
Framework for Natural Science Teachers in Secondary Schools in
Hanoi in the Context of Current Educational Reform, International
Conference on Next-Generation Innovations and Sustainability
2025. Futurity Research Publishing.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15155153
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Xuất phát từ bối cảnh đổi mới giáo dục và yêu cầu nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên tại Thành phố Hà Nội
Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên hội nhập sâu rộng với tốc độ
phát triển kinh tế – xã hội ngày càng mạnh mẽ. Trong bối cảnh đó,
nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò trụ cột, quyết định khả năng
cạnh tranh quốc gia và sự phát triển bền vững. Giáo dục được xác định
là quốc sách hàng đầu, là nền tảng để hình thành và phát triển năng lực,
phẩm chất của thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước. Trong hệ thống giáo dục, giáo viên (GV) chính là lực lượng
trực tiếp quyết định chất lượng giáo dục, là người truyền tải tri thức,
định hướng giá trị, bồi dưỡng kỹ năng và khơi gợi tiềm năng sáng tạo
của học sinh. Đặc biệt, trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục hiện nay, giáo viên phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên
môn, nghiệp vụ, năng lực ứng dụng công nghệ, khả năng sáng tạo và
thích ứng với các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học tiên tiến. Điều
này đặt ra yêu cầu tất yếu phải có chiến lược phát triển đội ngũ giáo viên
(ĐNGV) một cách đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn, bảo đảm không chỉ đáp
ứng yêu cầu trước mắt mà còn thích ứng được với xu hướng phát triển
của giáo dục trong tương lai. Thủ đô Hà Nội – trung tâm chính trị, văn
hóa, khoa học, giáo dục của cả nước – không chỉ dẫn đầu về quy mô và
chất lượng giáo dục, mà còn có vai trò tiên phong trong triển khai các
chương trình đổi mới. Hà Nội có mạng lưới trường trung học rộng lớn,
đội ngũ giáo viên đông đảo, đa dạng về trình độ và kinh nghiệm. Vì vậy,
chiến lược phát triển ĐNGV ở Hà Nội cần được thực hiện đồng bộ, có
tầm nhìn dài hạn, để không chỉ đáp ứng yêu cầu hiện tại mà còn thích ứng
với xu hướng phát triển giáo dục trong tương lai.
1.2. Xuất phát từ xu thế tiếp cận năng lực trong phát triển đội ngũ
giáo viên
Trong quản lý và phát triển nguồn nhân lực giáo dục, tiếp cận dựa
trên năng lực đang được coi là hướng tiếp cận hiện đại, hiệu quả, phù
hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục thế kỷ XXI. Khác với cách tiếp cận
truyền thống thường chú trọng nhiều vào bằng cấp, thâm niên hay các
tiêu chí hành chính, tiếp cận năng lực tập trung vào việc xác định, phát
triển và đánh giá các năng lực thực tiễn mà GV cần có để thực hiện tốt
2
công việc của mình. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng của
Chương trình giáo dục phổ thông 2018, trong đó mục tiêu giáo dục
hướng đến phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh, đồng thời đòi
hỏi GV phải có khả năng tổ chức dạy học tích hợp, phân hóa, vận dụng
phương pháp dạy học tích cực và đánh giá theo định hướng phát triển
năng lực người học. Tiếp cận năng lực cũng giúp các nhà quản lý giáo
dục xác định rõ yêu cầu chuẩn năng lực nghề nghiệp, thiết kế các
chương trình bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng đội ngũ một cách khoa
học, khách quan.
1. 3. Xuất phát từ thực tiễn triển khai Chương trình giáo dục phổ
thông 2018 môn Khoa học tự nhiên ở cấp Trung học cơ sở
Việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 cho
môn Khoa học tự nhiên ở cấp THCS đã cho thấy nhiều cơ hội đổi mới
nhưng đồng thời cũng bộc lộ không ít khó khăn và thách thức. Một trong
những thách thức lớn nhất là tình trạng thiếu hụt giáo viên được đào tạo
bài bản theo định hướng liên môn, dẫn đến việc nhiều giáo viên gặp lúng
túng trong tổ chức dạy học tích hợp. Bên cạnh đó, một bộ phận giáo viên
còn hạn chế về năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, thí nghiệm thực
hành, năng lực đánh giá năng lực học sinh, cũng như khả năng vận dụng
linh hoạt các phương pháp dạy học hiện đại. Việc đổi mới nội dung,
phương pháp và hình thức tổ chức dạy học đòi hỏi giáo viên phải có nền
tảng kiến thức vững chắc, đồng thời phải có khả năng kết nối kiến thức
với thực tiễn đời sống để nâng cao hứng thú học tập cho học sinh. Thực
tiễn cho thấy, mặc dù đã có nhiều nghiên cứu và chương trình bồi dưỡng
về phát triển đội ngũ giáo viên THCS, song các nghiên cứu chuyên sâu
dành riêng cho giáo viên môn KHTN trong bối cảnh triển khai chương
trình mới còn rất hạn chế.
Vì vậy đề tài “Phát triển đội ngũ giáo viên môn Khoa học tự nhiên
ở các trường THCS Thành phố Hà Nội theo tiếp cận năng lực” được lựa
chọn nghiên cứu đã xác định được điểm mới nghiên cứu trong lĩnh vực
quản lý giáo dục với mục đích cao nhất tạo nguồn nhân lực giáo viên
môn KHTN có chất lượng cao.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và phân tích thực trạng phát triển
ĐNGV tại trường THCS dạy môn KHTN, đề xuất các giải pháp phát
triển ĐNGV dạy môn KHTN nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo