Luận án Tiến sĩ: Mô hình thư viện số dùng chung cho thư viện đại học Việt Nam

Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu, giáo dục đại học (GDĐH) Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các thư viện đại học (TVĐH) đối mặt với những thách thức đáng kể như bùng nổ dữ liệu số, nhu cầu đa dạng của người dùng tin (NDT), cùng với sự phân tán và thiếu liên kết nguồn lực. Do đó, việc hiện đại hóa TVĐH theo hướng phát triển mô hình thư viện số dùng chung (TVSDC) là một xu thế tất yếu và giải pháp chiến lược để tối ưu hóa tài nguyên, nâng cao hiệu quả phục vụ. Luận án này tập trung làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất một mô hình TVSDC phù hợp cho TVĐH Việt Nam, góp phần vào sự phát triển bền vững của GDĐH.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên ngành Thông tin - Thư viện, các nhà quản lý thư viện đại học, cán bộ phụ trách công nghệ thông tin và chính sách trong lĩnh vực giáo dục đại học tại Việt Nam.

Luận án "Mô hình thư viện số dùng chung cho thư viện đại học Việt Nam" nghiên cứu toàn diện về việc xây dựng và hoàn thiện TVSDC trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ. Nghiên cứu bắt đầu bằng việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về thư viện số, mô hình TVSDC, và các yếu tố liên thông, chia sẻ tài nguyên thông tin số trên thế giới và tại Việt Nam. Với cách tiếp cận đa phương pháp, luận án sử dụng cả định tính và định lượng, bao gồm các công cụ phân tích hiện đại như Cronbach's Alpha, EFA, và PLS-SEM, để khảo sát thực trạng mô hình TVSDC tại Việt Nam giai đoạn 2017-2024. Kết quả nghiên cứu đã xác định và kiểm định 9 yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sự sẵn sàng tham gia xây dựng TVSDC, trong đó có 5 yếu tố có mức độ sẵn sàng cao nhất là nguồn nhân lực, hạ tầng CNTT, nguồn lực tài chính, tài nguyên thông tin số (TNTTS) và người dùng tin. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất một mô hình thư viện số dùng chung đa tầng, đảm bảo tính thống nhất trong liên thông nhưng vẫn duy trì quyền tự chủ cho các thư viện thành viên. Mô hình này đi kèm bộ tiêu chí triển khai cụ thể, bao gồm dự kiến chi phí theo từng giai đoạn, tạo thành một khung triển khai khả thi. Đồng thời, nghiên cứu cũng đưa ra một hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện mô hình, bao gồm củng cố hành lang pháp lý, giải quyết vấn đề bản quyền, phát triển và chia sẻ TNTTS, nâng cao năng lực số cho nhân lực thư viện, đầu tư hạ tầng công nghệ, phát triển người dùng tin, chuẩn hóa dữ liệu, và đa dạng hóa nguồn lực tài chính. Những đề xuất này có giá trị ứng dụng cao, giúp tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và góp phần phát triển giáo dục đại học bền vững.