BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI
PHẠM THỊ HIỀN
NGHIÊN CỨU BÁN TỔNG HỢP
MỘT SỐ DẪN CHẤT CURCUMIN
NHẰM CẢI THIỆN ĐỘ TAN TRONG
NƯỚC HƯỚNG ỨNG DỤNG TRONG
DƯỢC PHẨM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC
HÀ NỘI, NĂM 2021
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI
PHẠM THỊ HIỀN
NGHIÊN CỨU BÁN TỔNG HỢP
MỘT SỐ DẪN CHẤT CURCUMIN
NHẰM CẢI THIỆN ĐỘ TAN TRONG
NƯỚC HƯỚNG ỨNG DỤNG TRONG
DƯỢC PHẨM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC
CHUYÊN NGÀNH: CÔNG NGHỆ DƯỢC PHẨM
& BÀO CHẾ THUỐC
MÃ SỐ: 62720402
Người hướng dẫn khoa học: GS. TS. Nguyễn Đình Luyện
TS. Nguyễn Văn Hải
HÀ NỘI, NĂM 2021
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của
GS. TS. Nguyễn Đình Luyện và TS. Nguyễn Văn Hải. Các số liệu, kết quả nêu trong
luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác.
NCS. Phạm Thị Hiền
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất GS.TS. Nguyễn Đình Luyện và TS.
Nguyễn Văn Hải, hai người Thầy đã tận tình dìu dắt, chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ và
có những động viên sâu sắc tôi để tôi có động lực hoàn thành được luận án này.
Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến GS. TS. Nguyễn Ngọc Chiến, PGS. TS.
Đinh Thị Thanh Hải và toàn thể các thầy cô giáo, đồng nghiệp của tôi tại Viện Công
nghệ Dược phẩm Quốc gia và Bộ môn Công nghiệp Dược - Trường Đại Học Dược Hà
Nội đã hỗ trợ và động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các anh chị của các Quý cơ quan: Viện Hóa học các
hợp chất tự nhiên, Viện Hóa học, Viện Công nghệ Sinh học - Viện Hàn lâm khoa học
và Công nghệ Việt Nam, Khoa hóa học - Đại học Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia
Hà Nội đã giúp đỡ tôi các công tác chuyên môn trong quá trình thực hiện luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Sau đại học, các
Phòng chức năng, Bộ môn Chuyên ngành Công nghệ Dược phẩm và Bào chế thuốc -
Trường Đại học Dược Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình học
tập và hoàn thành luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn đến các học viên cao học, các thế hệ sinh viên dược
K65, K66, K67, K68, K69, K70, K71 đã cùng tôi làm việc để hoàn thành được những
kết quả trong luận án.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến chồng và hai con tôi, bố mẹ, người
thân, bạn bè đã luôn là những người động viên và là động lực giúp tôi phấn đấu để hoàn
thành luận án.
NCS. Phạm Thị Hiền
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
ĐẶT VẤN ĐỀ................................................................................................................. 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ......................................................................................... 3
1.1. TỔNG QUAN VỀ CURCUMIN ....................................................................... 3
1.1.1. Cấu trúc hóa học và tính chất của curcumin ................................................. 3
1.1.2. Độ ổn định của curcumin .............................................................................. 5
1.1.3. Tác dụng sinh học của curcumin................................................................... 8
1.1.4. Nghiên cứu dược động học của curcumin .................................................. 11
1.1.5. Sinh khả dụng của curcumin ....................................................................... 13
1.2. CÁC HƯỚNG NGHIÊN CỨU BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC CURCUMIN ...... 14
1.2.1. Hướng nghiên cứu biến đổi chuỗi bên aryl ................................................. 15
1.2.2. Hướng nghiên cứu biến đổi cầu nối β-dicetonheptadien ............................ 25
1.3. CÁC PHƯƠNG PHÁP HÓA HỌC CẢI THIỆN ĐỘ TAN CỦA MỘT
DƯỢC CHẤT ............................................................................................................... 31
1.3.1. Phương pháp acyl hóa với anhydrid diacid ................................................. 31
1.3.2. Phương pháp phosphat hóa ......................................................................... 32
1.3.3. Phương pháp hydroxyethyl hóa .................................................................. 34
1.3.4. Phương pháp liên hợp với L-valin ............................................................... 35
1.3.5. Phương pháp sulfonat hóa ........................................................................... 36
1.3.6. Phương pháp sulfat hóa ............................................................................... 37
1.4. ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN ................................... 39
CHƯƠNG 2. NGUYÊN LIỆU, TRANG THIẾT BỊ, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................................................. 43
2.1. NGUYÊN VẬT LIỆU, TRANG THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU ....................... 43
2.1.1. Nguyên vật liệu ........................................................................................... 43
2.1.2. Thiết bị, dụng cụ ......................................................................................... 45
2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ............................................................................ 47
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................... 47