intTypePromotion=1

Luận văn: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ CỦA ANH QUỐC VÀO VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2015

Chia sẻ: Nguyen Bao Ngoc | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:117

0
92
lượt xem
43
download

Luận văn: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ CỦA ANH QUỐC VÀO VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2015

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những nhân tố quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của một quốc gia. Vai trò của vốn đầu tư nước ngoài đối với phát triển kinh tế xã hội nước ta đã được thực tiễn minh chứng. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của Anh Quốc rất quan trọng vì Anh Quốc hiện nay đang là một trong những đối tác kinh tế lớn nhất của Việt Nam trong EU với trình độ kỹ thuật và công nghệ cao, có thể đáp ứng...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Luận văn: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ CỦA ANH QUỐC VÀO VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2015

  1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ NHẬT MINH MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ CỦA ANH QUỐC VÀO VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2015 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2006
  2. 10 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ NHẬT MINH MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ CỦA ANH QUỐC VÀO VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2015 Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60.34.05 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS VŨ CÔNG TUẤN TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2006
  3. 11 MỤC LỤC Trang phụ bìa Mục lục I Danh mục các chữ viết tắt V Danh mục các bảng biểu VI Phần mở đầu VII CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM 1 1.1 Khái niệm về đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào Việt Nam 1 1.1.1 Định nghĩa về đầu tư trực tiếp nước ngoài 1 1.1.2 Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài 1 1.1.2.1 Căn cứ vào mục đích của FDI 1 1.1.2.2 Căn cứ vào hình thức góp vốn 2 1.1.3 Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với phát triển kinh tế của Việt Nam 2 1.1.3.1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài có vai trò tích cực trong việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước 2 1.1.3.2 FDI góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của đất nước theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa 3 1.1.3.3 FDI góp phần chuyển dịch cơ cấu đầu tư nước ngoài theo lãnh thổ ngày một cân đối hơn. 3 1.1.3.4 FDI tạo thuận lợi cho việc tiếp cận và mở rộng thị trường quốc tế 3 1.1.3.5 FDI góp phần tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu và mở rộng nguồn thu ngân sách 4 1.1.3.6 FDI giúp phát triển nguồn nhân lực, tạo thêm công ăn việc làm 4 1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam 4 1.2.1 Bên Việt Nam 4 1.2.1.1 Môi trường đầu tư 4 1.2.1.2 Hội nhập kinh tế quốc tế 11
  4. 12 1.2.1.3 Cơ sở hạ tầng 12 1.2.2 Bên nước ngoài 13 1.2.2.1 Xu hướng toàn cầu hóa kinh tế quốc tế 13 1.2.2.2 Hoạt động và môi trường kinh doanh quốc tế 13 1.2.2.3 Sự vận động của các dòng vốn FDI trên thế giới hiện nay 14 1.3 Một số bài học kinh nghiệm về thu hút đầu tư nước ngoài 16 1.3.1 Bài học kinh nghiệm về thu hút FDI của Singapore 16 1.3.2 Bài học kinh nghiệm về thu hút FDI của Thái Lan 18 1.3.3 Bài học kinh nghiệm về thu hút FDI ở Trung Quốc 19 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ ANH QUỐC VÀO VIỆT NAM THỜI GIAN QUA (1995 – 2005) 22 2.1 Sự cần thiết thu hút đầu tư của Anh Quốc vào Việt Nam 22 2.1.1 Tổng quan về Anh Quốc và thị trường Anh 22 2.1.1.1 Khái quát về nước Anh 22 2.1.1.2 Khái quát về nền kinh tế Anh Quốc 23 2.1.1.3 Quan hệ thương mại Việt Nam Anh Quốc 27 2.1.2 Sự cần thiết thu hút đầu tư của Anh Quốc vào Việt Nam 28 2.1.2.1 Về phía Việt Nam 29 2.1.2.2 Về phía Anh Quốc 31 2.2 Phân tích thực trạng đầu tư của Anh Quốc vào Việt Nam giai đoạn 1995 – 2005 33 2.2.1 Thực trạng đầu tư của Anh vào Việt Nam giai đoạn 1995 – 2005 33 2.2.1.1 Số lượng dự án 34 2.2.1.2 Quy mô vốn 36 2.2.1.3 Cơ cấu ngành đầu tư 39 2.2.1.4 Cơ cấu địa bàn đầu tư 42 2.2.1.5 Sản phẩm 42 2.2.1.6 Chuyển giao công nghệ 42 2.2.1.7 Kim ngạch xuất khẩu 42 2.2.1.8 Thu hút lao động 44 2.2.1.9 Tiếp thu phương pháp quản lý 44
  5. 13 2.2.2 Tác động của FDI của Anh vào Việt Nam trong thời gian qua 48 2.3 Đánh giá nguyên nhân ảnh hưởng đến thu hút đầu tư của Anh Quốc vào Việt Nam 49 2.3.1 Bên Việt Nam 49 2.3.1.1 Môi trường đầu tư 49 2.3.1.2 Hội nhập kinh tế quốc tế 54 2.3.1.3 Cơ sở hạ tầng 56 2.3.2 Phía Anh Quốc 56 2.3.2.1 Xu hướng toàn cầu hóa kinh tế quốc tế 56 2.3.2.2 Tình hình chính trị thế giới 57 2.3.2.3 Tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới 57 2.3.2.4 Đặc điểm và triển vọng phát triển kinh tế Anh Quốc – chính sách đầu tư ra nước ngoài của Anh Quốc 58 CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ ANH QUỐC VÀO VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2006 – 2015 62 3.1 Mục tiêu thu hút đầu tư của Việt Nam đến năm 2015 62 3.1.1 Mục tiêu tổng quát 62 3.1.2 Mục tiêu cụ thể 63 3.1.2.1 Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế 63 3.1.2.2 Xuất khẩu 64 3.1.2.3 Thị trường lao động 64 3.2 Quan điểm xây dựng giải pháp 65 3.2.1 Quan điểm 1: Khẳng định sự cần thiết thu hút FDI của Anh Quốc vào Việt Nam 65 3.2.2 Quan điểm 2: Tăng cường thu hút nguồn vốn đầu tư của Anh Quốc 65 3.2.3 Quan điểm 3: Coi trọng hiệu quả đầu tư 65 3.2.4 Quan điểm 4: Cần coi nguồn vốn đầu tư từ Anh Quốc trong giai đoạn tới là yếu tố rất quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế 65 3.2.5 Quan điểm 5: Tập trung đầu tư vào công nghệ cao 65 3.2.6 Quan điểm 6: Cải cách hành chính là khâu đột phá trong thu hút FDI từ Anh Quốc 66
  6. 14 3.3 Một số giải pháp nhằm thu hút đầu tư của Anh Quốc vào Việt Nam đến năm 2015 66 3.3.1 Giải pháp 1: Đẩy nhanh hội nhập kinh tế quốc tế 66 3.3.2 Giải pháp 2: Hoàn thiện môi trường pháp lý đầu tư 67 3.3.3 Giải pháp 3: Có chính sách hấp dẫn đối với nhà đầu tư Anh Quốc 69 3.3.4 Giải pháp 4: Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư 70 3.3.5 Giải pháp 5: Đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản thủ tục đầu tư 71 3.3.6 Giải pháp 6: Đồng bộ hóa, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng 72 3.4 Kiến nghị 72 3.4.1 Đối với nhà nước 72 3.4.1.1 Hoàn thiện cơ chế thị trường định hướng XHCN 72 3.4.1.2 Ổn định kinh tế xã hội 74 3.4.1.3 Tạo lập môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân có quy mô lớn 74 3.4.1.4 Đối xử bình đẳng giữa các nhà đầu tư trong và ngoài nước 75 3.4.1.5 Hòan thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ 76 3.4.1.6 Cải tiến hệ thống tài chính ngân hàng 76 3.4.1.7 Đẩy nhanh tốc độ cổ phần hóa 76 3.4.1.8 Đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ 77 3.4.2 Đối với doanh nghiệp 77 3.4.2.1 Đẩy mạnh đào tạo lực lượng lao động 77 3.4.2.2 Hoàn thiện công tác thống kê kinh tế 77 3.4.2.3 Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn công nghiệp và đo lường 78 3.4.2.4 Nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp 78 Kết luận X Tài liệu tham khảo XI Phụ lục XIII
  7. 15 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AFTA: Asean Free Trade Area – Khu vực mậu dịch tự do ASEAN APEC: Asia Pacific Economic Cooperation - Diễn đàn hợp tác kinh tế Chấu Á Thái Bình Dương ASEAN: Association of South East Asia Nations - Tổ chức các nước Đông Nam Á BTA: Bilateral Trade Agreement - Hiệp định Thương mại Việt Mỹ CEPT: Common Effective Preferential Tariff – Chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung của các nước ASEAN EU: European Union – Liên minh Châu Âu FDI: Foreign Direct Investment - Đầu tư trực tiếp nước ngoài GATT: General Agreement of Tariff and Trade - Hiệp định chung về thuế quan và thương mại GDP: Gross Domestic Product - Tổng sản phẩm quốc nội IMF: International Monetary Fund - Quỹ Tiền tệ Thế giới WB: World Bank – Ngân hàng Thế giới WTO: World Trade Organisation - Tổ chức Thương mại Thế giới
  8. 16 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1 - Đầu tư trực tiếp của nước ngoài được cấp giấy phép năm 1995 - 2005 phân theo đối tác đầu tư chủ yếu 34 Bảng 2.2 – Danh mục dự án đầu tư trực tiếp của Vương quốc Anh vào Việt Nam theo quy mô vốn (1995 – 31/12/2005) 36 Bảng 2.3 – Danh mục dự án đầu tư trực tiếp của Vương quốc Anh tại Việt Nam theo cớ cấu ngành đầu tư (1995 – 31/12/2005) 39 Bảng 2.4 - 5 sản phẩm chính của Anh xuất khẩu sang Việt Nam 43 Bảng 2.5 - 5 sản phẩm chính của Anh nhập khẩu từ Việt Nam 44
  9. 17 LỜI MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những nhân tố quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của một quốc gia. Vai trò của vốn đầu tư nước ngoài đối với phát triển kinh tế xã hội nước ta đã được thực tiễn minh chứng. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của Anh Quốc rất quan trọng vì Anh Quốc hiện nay đang là một trong những đối tác kinh tế lớn nhất của Việt Nam trong EU với trình độ kỹ thuật và công nghệ cao, có thể đáp ứng tốt những nhu cầu phát triển kinh tế của Việt Nam. Việc tăng cường quan hệ thương mại và đầu tư Việt Nam – Anh Quốc trong hơn 10 năm qua đã góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hợp tác và mong muốn của hai bên. Vấn đề đặt ra là: Làm thế nào để thúc đẩy hơn nữa đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Anh Quốc vào Việt Nam cho đến năm 2015. Đây là mục đích nghiên cứu của bài luận văn này. Thông qua nghiên cứu thực trạng quan hệ đầu tư trực tiếp Anh Quốc vào Việt Nam, đánh giá triển vọng mối quan hệ này bằng cách xem xét thế mạnh của từng quốc gia trên các lĩnh vực kinh tế chính trị xã hội và xem xét nó trong mối quan hệ với các yếu tố tổng hòa sự phát triển kinh tế chính trị toàn cầu, luận văn đưa ra một số đề xuất giải pháp hữu ích nhằm thúc đẩy thu hút đầu tư trực tiếp Anh Quốc vào Việt Nam. 2. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu: Đề tài tiếp cận không những tập trung vào những vấn đề của Việt Nam mà còn đi sâu nghiên cứu các chính sách, thế mạnh và tình hình phát triển kinh tế của Anh Quốc, mở rộng cách tiếp cận cả từ phía Anh Quốc. Cụ thể là chú ý nhiều hơn các đặc điểm về quan điểm chính sách, tình hình kinh tế Anh Quốc, thái độ của giới kinh doanh cũng
  10. 18 như tiêu dùng Anh Quốc, quan điểm của chính phủ Anh, trong toàn cảnh xu thế chung của nền kinh tế thế giới, xu hướng đầu tư của Anh Quốc qua các năm để từ đó đưa ra những quan điểm giải pháp và kiến nghị cụ thể đối với nhà nước và doanh nghiệp trong việc thu hút FDI của Anh Quốc vào Việt Nam. 3. Mục đích nghiên cứu: - Vận dụng các cơ sở lý luận về sự cần thiết của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với nền kinh tế Việt Nam và những yếu tố tác động đến FDI. - Xem xét thế mạnh của nền kinh tế Anh Quốc, sự cần thiết và quan điểm của cả hai bên Việt Nam và Anh Quốc trong vấn đề đầu tư FDI của Anh Quốc vào Việt Nam theo quan điểm của cả hai bên và xem xét chúng qua cái nhìn tổng thể và trong bối cảnh hiện tại của nền kinh tế thế giới, thực trạng đầu tư trực tiếp của Anh Quốc vào Việt Nam. - Đưa ra các đề xuất, kiến nghị và giải pháp thu hút đầu tư của Anh Quốc vào Việt Nam. 4. Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng các biện pháp định tính, duy vật biện chứng, lịch sử, thống kê, so sánh đối chiếu và phân tích tổng hợp kết hợp với việc vận dụng đường lối chính sách của chính phủ Anh Quốc và Việt Nam trong việc nghi6n cứu đề tài. Nguồn số liệu được sử dụng từ Ban Thống Kê & Phân Tích, Vụ Chiến Lược, Bộ Thương Mại và Công Nghiệp Anh (DTI Statistical & Analysis Directorate, Strategy Unit) và từ Tổng cục Thống kê. 5. Đóng góp của luận văn: - Luận văn đã phân tích được thực trạng và nêu lên được quan điểm và thế mạnh của hai nước trong việc thu hút FDI của Anh Quốc vào Việt Nam. - Xây dựng các quan điểm thu hút vốn đầu tư trực tiếp của Anh Quốc vào Việt Nam. - Đề xuất các kiến nghị giải pháp khả thi trong việc thu hút FDI của Anh Quốc vào Việt Nam. 6. Kết cấu của luận văn:
  11. 19 Kết cấu của luận văn bao gồm 3 phần: Chương I: Cơ sở lý luận về đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam Chương II: Thực trạng đầu tư Anh Quốc vào Việt Nam thời gian qua (1995 – 2005) Chương III: Một số giải pháp thu hút đầu tư Anh Quốc vào Việt Nam giai đoạn 2006 – 2015 Do những điều kiện nghiên cứu có hạn, luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết nhất định. Tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp chân thành của thầy cô để tác giả có thể hoàn thiện công trình nghiên cứu của mình. Xin chân thành cám ơn.
  12. 20 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM 1.1 Khái niệm về đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào Việt Nam 1.1.1 Định nghĩa về đầu tư trực tiếp nước ngoài Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là loại hình di chuyển vốn giữa các nước trong đó người chủ sở hữu vốn đồng thời là người trực tiếp quản lý và điều hành hoạt động sử dụng vốn. Về bản chất, FDI là loại hình đầu tư quốc tế mà chủ đầu tư bỏ vốn để xây dựng hoặc bỏ vốn để mua (toàn bộ hoặc một phần) các doanh nghiệp ở nước ngoài để trở thành người chủ sở hữu và trực tiếp quản lý và điều hành hoặc tham gia quản lý điều hành cơ sở kinh doanh đó. Đồng thời, họ phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đó (hoặc tòan bộ hoặc một phần tùy theo số vốn họ đóng góp). 1.1.2 Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài 1.1.2.1 Căn cứ vào mục đích của FDI Ủy ban Thương mại và phát triển của Liên Hiệp Quốc (UNCTAD) chia FDI trong giai đoạn hiện nay thành bốn hình thức chủ yếu sau: FDI tìm kiếm nguồn tài nguyên là hình thức đầu tư nguyên thủy của các công ty xuyên quốc gia vào các nước đang phát triển. Hình thức này có tác dụng thúc đẩy thương mại thông qua nhập khẩu tư liệu sản xuất từ nước đầu tư đến nước nhận đầu tư và xuất khẩu thành phẩm/bán thành phẩm từ nước nhận đầu tư ra nước ngoài. FDI tìm kiếm thị trường là hình thức đầu tư sản xuất cùng loại sản phẩm với nước đầu tư và tiêu thụ sản phẩm tại nước nhận đầu tư, được gọi là FDI theo chiều ngang. Hình thức này là động cơ chính đối với hoạt động đầu tư vào lĩnh vực sản xuất của các nước đang phát triển trong các thập kỷ 60 - 70 của thế kỷ XX. Đây là thời kỳ thịnh vượng của công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu ở các nền kinh tế mới công nghiệp hóa. Hình thức này xuất hiện do các rào cản thương mại và chi phí vận chuyển cao.
  13. 21 FDI tìm kiếm hiệu quả là hình thức trong đó nhà đầu tư phân bổ một số công đoạn sản xuất ở nước ngoài để tận dụng chi phí thấp nhằm tối ưu hóa quá trình sản xuất, được gọi là FDI theo chiều dọc, chủ yếu áp dụng cho các ngành công nghiệp hướng vào xuất khẩu. Hình thức cổ điển nhất của nó là đầu tư sang các nước đang phát triển nhằm tìm kiếm các nguồn lao động chi phí thấp. FDI tìm kiếm tài sản chiến lược là hình thức xuất hiện ở giai đoạn phát triển cao của toàn cầu hóa sản xuất, khi các công ty đầu tư ra nước ngoài để tìm kiếm khả năng hợp tác nghiên cứu và triển khai (R&D) (ví dụ đầu tư của Nhật Bản và Hàn Quốc vào các lĩnh vực điện tử của Mỹ) 1.1.2.2 Căn cứ vào hình thức góp vốn FDI được chia thành: • Dự án 100% vốn nước ngoài. • Xí nghiệp liên doanh do các doanh nghiệp của nước nhận đầu tư và nước đầu tư góp vốn. • Hợp đồng hợp tác kinh doanh do nhà đầu tư nước ngoài thuê gia công linh kiện tạo ra luồng thương mại hướng vào các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn (ví dụ như trong lĩnh vực dệt may, ô tô, máy tính, hóa chất, v.v). • Hợp đồng BOT (xây dựng, hoạt động và chuyển giao), BTO (xây dựng, chuyển giao và hoạt động), BT (xây dựng, chuyển giao). 1.1.3 Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với phát triển kinh tế của Việt Nam 1.1.3.1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài có vai trò tích cực trong việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đặc biệt là bổ sung nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển. Tính từ 1988 đến hết 6 tháng đầu 2006, cả nước đã cấp giấy phép đầu tư cho trên 7.550 dự án ĐTNN với tổng vốn cấp mới 68,9 tỷ USD, trong đó có 6.390 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đăng ký là 53,9 tỷ USD, vốn thực hiện (của các dự án còn hoạt động) đạt trên 28 tỷ USD. (Nếu tính cả các dự án đã hết hiệu lực thì vốn thực hiện đạt 36 tỷ USD). Khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
  14. 22 ngày càng phát triển, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế và thành công của công cuộc đổi mới. 1.1.3.2 FDI góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của đất nước theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa, tức là tỷ trọng công nghiệp nhất là công nghiệp chế tạo tăng lên, tỷ trọng nông nghiệp giảm xuống. Những năm đầu, vốn FDI tập trung phần lớn vào thăm dò, khai thác dầu khí (32,2%) và khách sạn du lịch, căn hộ cho thuê (20,6%). Nhưng những năm gần đây, đầu tư vào khu vực sản xuất vật chất của nền kinh tế (nhất là lĩnh vực công nghiệp) ngày càng gia tăng hiện chiếm 2/3 tổng nguồn vốn đầu tư chung. Trong đó, trên 60% số dự án là đầu tư khai thác và nâng cấp các cơ sở kinh tế hiện có. Cơ cấu ngành nghề được điều chỉnh theo hướng ngày càng hợp lý, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất hàng xuất khẩu, xây dựng kết cấu hạ tầng và các cơ sở sản xuất công nghiệp, chế biến nông, lâm, thuỷ sản và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, sử dụng nhiều lao động; ứng dụng công nghệ cao, kỹ thuật hiện đại... 1.1.3.3 FDI góp phần chuyển dịch cơ cấu đầu tư nước ngoài theo lãnh thổ ngày một cân đối hơn. Trong những năm đầu, vốn đầu tư được tập trung chủ yếu ở khu vực phía Nam, các tỉnh phía Bắc chỉ chiếm 25% số dự án và 20% tống số vốn đầu tư. Nhưng đến cuối năm 2004, các tỉnh phía Bắc đã chiếm 32,5% số dự án và 45% vốn đầu tư. Trừ việc thăm dò và khai thác dầu khí ở thềm lục địa, trên 80% vốn đầu tư được tập trung vào 3 vùng kinh tế trọng điểm là nơi có nhiều thuận lợi về kết cấu hạ tầng và thị trường để đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất. 1.1.3.4 FDI tạo thuận lợi cho việc tiếp cận và mở rộng thị trường quốc tế, thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài, chúng ta đã du nhập những công nghệ hiện đại trong các lĩnh vực viễn thông, khai thác dầu khí, hoá chất, điện tử,... phát triển một số ngành công nghiệp mũi nhọn của đất nước. Một số ngành sử dụng nhiều lao động, nguyên liệu trong nước như dệt, may, sản xuất giầy dép cũng có công nghệ thuộc loại trung bình tiên tiến ở khu vực. Nguồn vốn ĐTNN cùng các phương thức kinh doanh mới đã tạo ra sự cạnh tranh ngay tại thị trường trong nước, thúc đẩy doanh nghiệp
  15. 23 trong nước phải đổi mới chất lượng sản phẩm và áp dụng phương pháp kinh doanh hiện đại. 1.1.3.5 FDI góp phần tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu và mở rộng nguồn thu ngân sách. Doanh thu của các doanh nghiệp ĐTNN trong tháng 6/2006 ước đạt khoảng 2,65 tỷ USD, đưa tổng doanh thu trong 6 tháng đầu năm ước đạt 12,45 tỷ USD, tăng 16,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong tháng 6/2006 xuất khẩu của khu vực có vốn ĐTNN (trừ dầu thô) ước đạt 1,2 tỷ USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu trong 6 tháng đầu năm ước đạt 6,6 tỷ USD, tăng 41,4% so với cùng kỳ. Nếu tính cả dầu thô thì tổng giá trị xuất khẩu trong 6 tháng đầu năm đạt 10,85 tỷ USD, tăng 27,8% so với cùng kỳ. Nhập khẩu của các doanh nghiệp ĐTNN trong tháng 6/2006 ước đạt 1,4 tỷ USD, đưa tổng giá trị nhập khẩu trong 6 tháng đầu năm đạt khoảng 7,5 tỷ USD, tăng 16,2% so với cùng kỳ. 1.1.3.6 FDI giúp phát triển nguồn nhân lực, tạo thêm công an việc làm. Các dự án FDI đã giúp đào tạo đội ngũ cán bộ nòng cốt và lực lượng lao động lành nghề trong nhiều ngành và lĩnh vực kinh tế, nhất là trong lĩnh vực viễn thông, dầu khí hóa chất, điện tử, tin học, ôtô, xe máy, khách sạn, du lịch. Bên cạnh đó, FDI giúp học hỏi cách thức quản lý kinh tế hiện đại, giúp tăng năng suất lao động, tăng tiềm lực kinh tế và vai trò của Việt Nam trong phân công lao động quốc tế (chẳng hạn phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ); nhanh chóng đưa nền kinh tế Việt Nam hội nhập với nền kinh tế thế giới. FDI còn góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam. Trong 6 tháng đầu năm, khối doanh nghiệp ĐTNN đã thu hút thêm hơn 10.000 lao động, đưa tổng số lao động trong khu vực FDI cho đến nay khoảng 1,067 triệu lao động. 1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam 1.2.1 Bên Việt Nam 1.2.1.1 Môi trường đầu tư * Môi trường kinh doanh: Môi trường kinh doanh nói chung được hiểu là tổng hợp các yếu tố, các lực lượng xung quanh ảnh hưởng tới hoạt động và sự phát triển của doanh nghiệp. Các lực lượng này cũng có thể được phân loại thành bên ngoài hoặc
  16. 24 bên trong. Lực lượng không kiểm soát được là các lực lượng bên ngoài mà các chủ thể kinh doanh phải thích ứng với nó, nếu muốn duy trì sự tồn tại của mình. Do khác nhau về điều kiện địa lý, trình độ phát triển kinh tế, văn hóa, trình độ nhận thức, tập quán,… nên mỗi quốc gia tồn tại môi trường kinh doanh không giống nhau. Vì vậy, để có thể tiến hành kinh doanh có hiệu quả, các doanh nghiệp kinh doanh nước ngoài phải có sự am hiểu nhất định về môi trường kinh doanh nước ngoài, cụ thể là Việt Nam trong giới hạn bài nghiên cứu này. Theo báo cáo Môi trường kinh doanh 2007 mới được Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) công bố đầu tháng 9 năm 2006 cho thấy, Việt Nam xếp hạng 104 trên tổng số 175 nền kinh tế thế giới. Vị trí của Việt Nam đã bị sụt giảm so với năm trước ở vị trí 98. Việt Nam vẫn xếp sau các nước trong khu vực như Singapore, Thái Lan, Malaysia, và Trung Quốc. Báo cáo Môi trường kinh doanh nhận xét, Việt Nam là một trong 7 nền kinh tế Đông Á đã tiến hành ít nhất một cải cách để nâng cao chỉ số xếp hạng mức độ thuận lợi kinh doanh. Những cải cách chính có tác động đến chỉ số môi trường kinh doanh của Việt Nam là đã giảm lược một số giấy tờ và cắt giảm thời gian cấp giấy phép xây dựng, cho phép người sử dụng lao động áp dụng hợp đồng lao động có thời hạn đối với mọi loại hình công việc tạo điều kiện cho việc tuyển dụng lao động dễ dàng hơn. Tuy nhiên, theo nhận định Báo cáo lần này, Việt Nam vẫn chưa thành công trong việc thu hẹp khoảng cách với các quốc gia đứng đầu ASEAN. Vì thế, Việt Nam vẫn là một nơi còn nhiều thử thách cho hoạt động kinh doanh. * Môi trường pháp lý: Một trong những bộ phận của môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là hệ thống luật pháp. Vì vậy, hoạt động kinh doanh quốc tế trước hết đòi hỏi các nhà quản lý, các nhà kinh doanh phải quan tâm và nắm vững luật pháp: luật quốc tế, luật của từng quốc gia, mà ở đó doanh nghiệp đã và sẽ hoạt động, cũng như các mối quan hệ luật pháp tồn tại giữa các nước này và giữa các nước trong khu vực nói chung. Luật quốc tế và luật của từng quốc gia có ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình và kết quả hoạt động của doanh nghiệp kinh doanh quốc tế. Khi công việc kinh doanh vượt ra khỏi biên giới quốc gia, các nhà kinh
  17. 25 doanh quốc tế cần phải nhận thức được những yếu tố thuộc môi trường pháp lý tác động đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Một là, các luật lệ và quy định của các quốc gia bao gồm cả luật pháp của chính nước mà tại đó nhà kinh doanh hoạt động (luật quốc gia) và luật pháp của các nước, nơi hoạt động kinh doanh được tiến hành. Hai là, luật tư pháp quốc tế, luật công pháp quốc tế, kể cả các điều ước quốc tế và các tập quán thương mại. Các hiệp định song phương và đa phương này không chỉ tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh quốc tế tiến hành trôi chảy hơn, mà còn góp phần giải quyết các vấn đề mới phát sinh trong kinh doanh, cũng như các tranh chấp giữa các quốc gia và giữa các nhà kinh doanh ở các quốc gia thành viên. Ba là, các tổ chức kinh tế quốc tế ban hành các quy định hướng dẫn đối với các quốc gia thành viên khi thực hiện các hoạt động hợp tác, liên kết kinh tế hoặc yêu cầu sự giúp đỡ của tổ chức đó trong việc phát triển kinh tế xã hội. Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được ban hành năm 1987 là một trong những mốc quan trọng, đánh dấu quá trình mở cửa nền kinh tế, đa dạng hoá, đa phương hoá các quan hệ kinh tế đối ngoại. Sau khi ban hành, đã có hai lần bổ sung vào các năm 1990, 1992 và ban hành Luật Đầu tư nước ngoài sửa đổi năm 1996. Nói chung, Luật đầu tư nước ngoài của ta được đánh giá là đạo Luật thông thoáng, cởi mở, bảo đảm cho nhà đầu tư nước ngoài an toàn về đầu tư và quyền tự chủ kinh doanh; đồng thời bảo đảm nguyên tắc tôn trọng chủ quyền, tuân thủ pháp luật của Việt Nam và bình đẳng, cùng có lợi; do vậy Luật đầu tư nước ngoài vừa phù hợp với tình hình nước ta, vừa thích ứng với thông lệ quốc tế nên đã có sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, chính vì vậy, nguồn vốn ĐTNN đã liên tục tăng lên trong những năm 1991 - 1996. Trong quá trình thực hiện, Chính phủ đã ban hành nhiều Nghị định, Chỉ thị; các Bộ đã ban hành nhiều Thông tư hướng dẫn nhằm cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp như qui định những lĩnh vực khuyến khích đầu tư, có chính sách ưu đãi đặc biệt đối với những dự án thuộc diện đặc biệt khuyến khích, vấn đề chuyển giao công nghệ, bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, giảm giá tiền thuê đất, tăng mức ưu đãi về thuế, điều chỉnh tỷ lệ tiêu thụ sản phẩm nội địa,
  18. 26 tăng thời hạn hoạt động, xử lý linh hoạt hơn việc chuyển doanh nghiệp liên doanh sang hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài... * Môi trường chính trị: Môi trường chính trị đang và sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong kinh doanh quốc tế. Tính ổn định về chính trị của các quốc gia sẽ là một trong những nhân tố thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động trong môi trường nước ngoài. Không có sự ổn định về chính trị sẽ không có điều kiện để ổn định và phát triển kinh tế, lành mạnh hóa xã hội. Chính vì vậy, khi tham gia kinh doanh trên thị trường thế giới, doanh nghiệp phải am hiểu môi trường chính trị ở các quốc gia, ở các nước trong khu vực mà doanh nghiệp muốn hoạt động. Sự ổn định về chính trị được biểu hiện ở chỗ: thể chế, quan điểm chính trị có được đa số nhân dân đồng tình hay không, hệ thống chính trị, đặc biệt là đảng cầm quyền có đủ uy tín và độ tin cậy đối với nhân dân và các doanh nghiệp, công ty ở trong và ngoài nước hay không. Trong điều kiện này, hoạt động kinh doanh quốc tế hoàn toàn tùy thuộc vào thái độ ứng xử của từng chính phủ đối với các công ty nước ngoài và tùy thuộc vào sự phản ứng thích ứng của công ty trong các lĩnh vực kinh doanh có sự đối đầu hoặc hội nhập về lợi ích. * Thủ tục hành chính: Vào đầu tháng 9 năm 2006, tại Hà Nội, Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) và Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam đã công bố “Báo cáo môi trường kinh doanh 2007”. Theo bản báo cáo này, Việt Nam đã có những thay đổi quan trọng nhằm tạo thuận lợi hơn cho môi trường kinh doanh, tuy nhiên vẫn cần phải đẩy nhanh hơn nữa tốc độ cải cách để trở nên cạnh tranh hơn trong khu vực. Báo cáo môi trường kinh doanh năm 2007 được thực hiện trong khoảng thời gian từ 1/1/2005 đến 31/3/2006, đánh giá mức độ dễ dàng của môi trường kinh doanh của một nước dựa trên 10 yếu tố: Thành lập doanh nghiệp, cấp giấy phép, tuyển dụng và sa thải lao động, đăng ký tài sản, vay vốn tín dụng, bảo vệ nhà đầu tư, thuế, thương mại quốc tế, thực thi hợp đồng và giải thể doanh nghiệp. Dựa trên các tiêu chí trên, trong báo cáo năm nay vị trí của Việt Nam nằm ở vị trí thứ 104 trên tổng số 175 quốc gia. So với vị trí 98 của báo cáo năm ngoái, năm nay, tuy vị trí của Việt Nam có tụt
  19. 27 xuống nhưng theo đánh giá của chuyên gia IFC và WB thì sự sụt giảm này là không đáng kể. Vẫn có cơ sở để hy vọng rằng Việt Nam sẽ cải tiến được thứ bậc của mình trong thời gian tới vì có nhiều luật lệ mới tiến bộ hơn ra đời. Luật Đầu tư chung, Luật Doanh nghiệp mới và các Nghị định hướng dẫn thi hành dự kiến ban hành trong nửa cuối năm nay sẽ rút ngắn thời gian thành lập doanh nghiệp và nâng cao yêu cầu công khai thông tin, một yếu tố giúp bảo vệ nhà đầu tư. Bên cạnh đó, những nỗ lực trong việc xây dựng khung pháp lý cho việc hình thành các văn phòng thông tin tín dụng và các giao dịch bảo đảm khi có hiệu lực sẽ mở rộng việc tiếp cận tín dụng. Báo cáo Môi trường kinh doanh được đưa ra dựa trên 10 chỉ số đánh giá là: thành lập DN, cấp giấy phép, tuyển dụng và sa thải lao động, đăng ký tài sản, vay vốn, bảo vệ nhà đầu tư, thương mại quốc tế, đóng thuế, thực thi hợp đồng và giải thể doanh nghiệp. Trong Báo cáo kinh doanh, các chuyên gia đã đi sâu phân tích từng yếu tố tại Việt Nam và có sự so sánh với các nước trong khu vực. Qua đó cho thấy rõ những hạn chế của Việt Nam trong việc cạnh tranh với các đối thủ của mình, để đề ra những cải cách tạo sự thuận lợi hơn cho môi trường kinh doanh. - Tiêu chí thành lập doanh nghiệp, Việt Nam xếp thứ 97/175. Việc thành lập DN ở Việt Nam hiện vẫn còn khá phức tạp và tốn kém hơn nhiều quốc gia khác trong khu vực như Singapore, Thái Lan và Malaysia. Để thành lập một DN tư nhân ở Việt Nam phải qua 11 bước và hơn 50 ngày. Điều này chưa có cải tiến gì so với năm ngoái. Tuy nhiên, điều ghi nhận là chi phí thành lập DN đã giảm từ 50% xuống 44,5% tổng thu nhập quốc dân tính trên đầu người. - Về cấp phép đầu tư, Việt Nam đã giảm được một số giấy tờ và cắt giảm thời gian cấp phép xây dựng. Nghị định 16/2005ND-CP về quản lý dự án đầu tư xây dựng đã tinh giảm một số bước phê duyệt giấy phép, đặt mức khống chế thời gian cấp phép. Thời gian cấp phép đã nhanh hơn, 113 ngày so với 143 ngày trước đây. Chi phí cấp phép kinh doanh cũng giảm từ 64,1% xuống còn 56,4% tổng thu nhập trên đầu người. Hiện nay để được cấp phép xây dựng DN phải qua 14 bước và 133 ngày hoàn tất thủ tục và chi phí 56% thu nhập trên đầu người. Tiêu chí này, Việt Nam xếp thứ 25, vẫn đứng sau Thái Lan và Singapore nhưng trên Trung Quốc, Malaysia và Indonesia...
  20. 28 - Về tuyển dụng và sa thải lao động, Việt Nam xếp thứ 104. Việt Nam đã có sự tiến bộ đáng kể trong tuyển dụng lao động. Việt Nam đã cho phép áp dụng hợp đồng lao động có thời hạn đối với mọi loại hình công việc, tạo điều kiện cho việc tuyển dụng lao động dễ dàng hơn. Chỉ số khắt khe trong chế độ thuê lao động đã giảm từ 51 xuống 31 trên thang điểm 100. Xếp hạng tiêu chí này, Việt Nam thua Singapore, Thái Lan, Malaysia và Trung Quốc. - Về đăng ký tài sản, báo cáo cho thấy việc đăng ký và chuyển giao quyền sở hữu tài sản ở Việt Nam không phức tạp như nhiều nước khác. Việc đăng ký tài sản ở Việt Nam trải qua 4 bước và 67 ngày. Chí phí đăng ký tài sản chiểm 1,2% tổng giá trị tài sản. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn mất nhiều thời gian đăng ký tài sản. Hiện vẫn còn tồn đọng một số vấn đề như giao dịch chính thức vẫn còn khá phổ biến, quy trình hợp thức hoá còn nhiều khó khăn. Quản lý đất đai không hiệu quả. Trong lĩnh vực này Việt Nam được xếp hạng 34, xếp sau Singapore,Thái Lan, Trung Quốc. - Trong vay vốn tín dụng, thông tin về độ tin cậy tín dụng của cá nhân cũng như công ty không được chia sẻ và các tổ chức đăng ký thông tin tín dụng tư nhân chưa phát triển. Nếu không có dữ liệu về độ tin cậy tín dụng, ngân hàng sẽ rất e ngại việc cho vay và vì thế, việc tiếp cận tín dụng sẽ bị hạn chế. Việt Nam được xếp 83 về vay vốn sau Malaysia, Singapore, Thái Lan và Indinesia nhưng xếp trên Trung Quốc. - Về tiêu chí bảo vệ nhà đầu tư, Việt Nam xếp thứ 170, thua tất cả các quốc gia trong khu vực. Việt Nam bị xếp là 1 trong 5 nước bảo vệ nhà đầu tư kém nhất. Chỉ số bảo vệ nhà đầu tư Việt Nam chỉ đạt 2 trên thang điểm 10. Vì vậy, Việt Nam cần phải tiến hành nhiều cải cách trên nhiều khía cạnh liên quan để bảo vệ nhà đầu tư để họ yên tâm bỏ vốn làm ăn. - Về nộp thuế, khảo sát cho thấy, các DN Việt Nam phải thanh toán thuế 32 lần một năm, mất 1.050 giờ để thực hiện việc này và chịu 41,6% chi phí tổng lợi nhuận để đóng thuế. Việt nam xếp 120 trên 175 quốc gia về sự thuận lợi trong đóng thuế, thua Thái Lan, Singapore, Malaysia cả Campuchia và Philippines về việc này. - Về thương mại quốc tế, các nhà nhập khẩu Việt Nam vẫn mất nhiều thời gian lo thủ tục xuất nhập khẩu và chịu chi phí cao hơn đồng nghiệp của họ ở trong khu vực như

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản