1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THUƠNG
KHOA KINH TẾ NGOẠI THƯƠNG
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
Tên đề tài:
THƯƠNG MẠI VIỆT NAM - HOA KỲ
MỘT NĂM SAU HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI CÓ
HIỆU LỰC
Hà Nội, tháng 12/2003
SINH VIÊN THỰC HIỆN:
CHU THỊ PHƯƠNG
LỚP: ANH 8 - K3 8C
GIÁO VIÊN HƯ
ỚNG DẪN:
T.S PHẠM DUY LIÊN
2
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU....................................................................................................................... 4
CHƯƠNG I QUAN HỆ THƯƠNG MẠI VIỆT NAM- HOA KỲ TRƯỚC KHI KÝ
KẾT HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI ..................................................................................... 7
I. Khái quát lịch sử thương mại hai nước ................................................. 7
2. Quan hệ thương mại Việt-Mỹ từ năm 1975- 1994..............................8
3. Quan hệ thương mại Việt-Mỹ từ 1994 đến nay ................................ 10
II.Thực trạng thương mại hai nước trước khi ký Hiệp định thương
mại........................................................................................................ 12
1. Giai đoạn trước khi bỏ cấm vận ........................................................ 12
2. Giai đoạn sau khi bỏ cấm vận ........................................................... 13
2.1. Tình hình xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ........................ 13
2.2. Tình hình nhập khẩu từ Mỹ của Việt Nam .................................. 31
CHƯƠNG II THỰC TRẠNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM – HOA KỲ MỘT NĂM
SAU KHI HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI CÓ HIỆU LỰC ..................................................41
I. Những nội dung cơ bản của hiệp định thương mại song phương ...... 41
1. Những nội dung cơ bản..................................................................... 41
2. Một số đánh giá về tác động của Hiệp định thương mại Việt Nam –
Hoa Kỳ đến sự phát triển thương mại giữa hai nước..........................48
II.Thực trạng thương mại Việt Nam- Hoa Kỳ một năm sau khi hiệp
định....................................................................................................... 52
1. Tình hình xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ.....................................52
Bảng 20: kim ngạch xuất khẩu dầu thô 1999-2002................................ 68
2. Tình hình nhập khẩu của Việt Nam từ Mỹ........................................69
3. Đánh giá tổng quát........................................................................... 75
CHƯƠNG III MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY THƯƠNG MẠI VIỆT NAM-HOA
KỲ........................................................................................................................................78
I. Triển vọng thương mại Việt Nam-Hoa Kỳ.......................................... 78
II. Các giải pháp thúc đẩy thương mại hai nước ................................... 81
3
1. Các giải pháp vĩ mô ..........................................................................82
1.1 Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và thực hiện minh bạch
hoá các luật lệ.............................................................................. 82
1.2 Hỗ trợ các doanh nghiệp về thông tin thị trường và các hoạt
động xúc tiến thương mại, nghiên cứu thị trường để cung cấp các
sản phẩm phù hợp. ....................................................................... 83
1.3. Nâng cao hơn nữa vai trò của các Hiệp hội ngành hàng................. 86
1.4. Mở cửa hơn nữa các lĩnh vực thương mại dịch vụ, đặc biệt là
lĩnh vực tài chính.......................................................................... 86
1.5. Đẩy mạnh hơn nữa việc thực hiện các cam kết về quyền sở hữu
trí tuệ............................................................................................ 87
2. Các giải pháp vi mô ..........................................................................87
2.1. Nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam............... 87
2.2. Nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp so với các
doanh nghiệp khác trên thị trường Mỹ.......................................... 89
2.3 Về vấn đề nhãn hiệu và thương hiệu............................................. 90
2.4 Tìm kiếm thị trường và đối tác tin cậy .......................................... 91
KẾT LUẬN..........................................................................................................................93
4
LỜI MỞ ĐẦU
Ngày 13 tháng 7 năm 2000, Hiệp định Thương mại Việt nam-Hoa Kỳ
được ký kết. Ngày 8 tháng 6 năm 2001, Tổng thống Hoa Kỳ G. Bush đã chính
thức trình Quốc hội Hoa Kỳ xem xét và phê chuẩn Hiệp định. Theo luật định,
các Ủy ban Tài chính của Thượng viện và Hạ viện Hoa Kỳ xem xét Hiệp định
trong vòng 75 ngày, sau đó gửi lên Thượng viện và Hạ viện để bỏ phiếu thông
qua. Ngày 10/12/2001 tại New York (Mỹ) đại diện hai Chính phủ đã trao đổi
thư phê chuẩn Hiệp định và Hiệp định Thương mại Việt nam – Hoa Kỳ chính
thức có hiệu lực ; mở ra một thị trường mới với quy mô cực kỳ lớn, một cơ
hội vàng cho Việt nam xuất khẩu hàng hóa của mình vào thị trường Hoa Kỳ.
Cho tới nay, Hiệp định thương mại Việt nam - Hoa Kỳ đã có hiệu lực
được hơn 1 năm rưỡi, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam vào Hoa Kỳ
và ngược lại tăng trưởng mạnh mẽ, hàng hóa của Việt nam khi xuất khẩu sang
thị trường Hoa Kỳ đã được hưởng quy chế tối huệ quốc, doanh nghiệp Việt
nam có nhiều cơ hội để thâm nhập vào thị trường Hoa Kỳ và ngược lại. Tuy
nhiên, một điều rất dễ nhận thấy là Hoa Kỳ và Việt nam có quá nhiều điểm
khác biệt không chỉ về chế độ chính trị, kinh tế, ngoại giao mà cả chính sách
thương mại. Hoa Kỳ là một siêu cường có nền kinh tế thị trường phát triển
theo cơ chế thị trường từ hàng trăm năm nay với hệ thống pháp luật hoàn hảo,
tương ứng với các chuẩn mực quốc tế. Còn Việt nam, là một nước đang phát
triển có trình độ phát triển thấp đang trong quá trình chuyển đổi sang cơ chế
thị trường với hệ thống pháp luật chưa đầy đủ, mang nặng ảnh hưởng của thời
kỳ bao cấp. Hoa Kỳ là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới. Vào đầu thế kỷ 21,
Hoa Kỳ có 270 triệu dân, với nền kinh tế mạnh nhất toàn cầu, tỷ lệ lạm phát
và thất nghiệp thấp, mức sống người dân tiếp tục tăng, xuất hiện sự phồn vinh
chưa từng có trong lịch sử từ trước tới nay của Hoa Kỳ. Trong khi đó, Việt
nam vẫn ở trong số những nước nghèo nhất thế giới. Trong 10 năm tới, tức là
từ 2001 đến 2010, Việt nam, trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của
5
mình, đặt mục tiêu phải phấn đấu để đưa Việt nam "ra khỏi tình trạng kém
phát triển.. tạo nền tảng để đến năm 2020, Việt nam cơ bản trở thành một
nước công nghiệp theo hướng hiện đại". Những khác biệt này đã đặt ra biết
bao thách thức đối với doanh nghiệp Việt nam khi phải thực hiện Hiệp định
Thương mại song phương đã được ký kết và có hiệu lực. Chính vì vậy việc
tìm hiểu về thực trạng thương mại Việt Nam- Hoa Kỳ ra sao sau khi Hiệp
định thương mại đã có hiệu lực hơn một năm qua, quan hệ hai nước đã đạt
được những thành tựu gì,còn những gì hạn chế, cần khắc phục để việc thực thi
Hiệp định thương mại đạt hiệu quả cao và phát huy tốt nhất tiềm năng kinh tế
đất nước là vấn đề rất cần thiết. Đó là lý do để chọn đề tài "Thực trạng
thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ một năm sau khi Hiệp định thương mại có
hiệu lực”
Mục đích nghiên cứu của đề tài
- Đánh giá thực trạng xuất nhập khẩu hàng hóa Việt nam sang Hoa
Kỳ kể từ khi Hiệp định thương mại có hiệu lực nêu bật những thuận
lợi, khó khăn, những tồn tại và những bất cập, cản trở việc xuất
khẩu hàng hóa của Việt nam sang Hoa Kỳ cũng như nhập khẩu hàng
hoá từ Hoa Kỳ vào Việt Nam.
- Nghiên cứu một cách hệ thống, cụ thể những thuân lợi khó khăn
trong quan hệ thương mại hai nước sau khi Hiệp định đã có hiệu
lực. Trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp , đối sách cụ thể của Chính
phủ cũng như của doanh nghiệp Việt nam nhằm thúc đẩy hơn nữa
quan hệ thương mại hai nước, đặc biệt là biện pháp thúc đẩy xuất
khẩu hàng Việt nam sang thị trường Hoa Kỳ trong điều kiện Hiệp
định Thương mại đã có hiệu lực.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu chủ yếu là tình hình xuát nhập khẩu hàng hoá
của Việt Nam sang Hoa Kỳ và ngược lại. Nghiên cứu về kim ngạch cũng như
cơ cấu các mặt hàng xuất nhập khẩu chủ yếu của Việt Nam trong quan hệ