Marcus Antonius
January 14 83 TCN–August 1 30 TCN (age
53)
tượng ca Mark Antony (Vatican Museums)
Tiu s
Nơi sinh Rome, cng hòa La mã
Nơi mt Alexandria, Vương quốc Ptolemy
Binh nghip
Phc v cng hòa La mã
m tại ngũ
83–30 TCN
Cp bc Thng chế
Tham chiến
Chiến tranh Gallic
Ni chiến ca Caesar
Chiến tranh Antony Parthia
Trn Mutina
Trn Philippi
Trn Actium
Marcus Antonius (trong tiếng Latin: M ANTONIVS M F M N[1]) (khong 14
tháng 1m 83 TCN - 1 tháng 8 năm 30 TCN) được biết đến trong tiếng Anh
Mark Antony, là mt chính tr gia và mt thng chế La Mã. Ông là một người
ng h quan trng và là mt người bn trung thành ca Gaius Julius Caesar như là
tướng lĩnh quân đội và là người tha kế tài sn tr thành một người cháu th 2 ca
Ceasar. Sau v ám sát Ceasar, Antonius chính thc thành lp mt liên minh chính
tr vi Octavian (Augustus) và Marcus Aemilius Lepidus, được biết đến trong lch
s ngày nay vi tên chế độ tam hùng ln II.
Chế độ tam hùng b phá vỡ vào năm 33 TCN. Bất đồng gia Octavian và Antony
n ra cuc ni chiến. Cuc chiến tranh kết thúc cng hòa La Mã vào năm 31 TCN.
Antonius bđánh bại bi Octavian ti trn thy chiến Actium và ti trận đánh
quyết định bên ngoài Alexandria. Ông buc phi t tử và người tình ca ông,
Cleopatra, tự sát ngay sau đó.
Mc lc
1 Khi nghip
2 ng h Ceasar
3 Tham kho
o 3.1 Ngun chính
o 3.2 Modern works
o 3.3 Ngun khác
4 Liên kết ngoài
[ ] Khi nghip
Là Mt thành viên ca dòng họ Antonia, Antonius đã được sinh ra vào mùa đông
87-86 TCN, có l trong quân đội ca Sulla vây hãm Athena trong chiến tranh
Mithridates. Người cha cùng tên vi ông, Marcus Antonius Creticus, con trai ca
nhà din gi lớn Marcus Antonius Orator ngưi đã b giết hại và chém đầu theo
lnh ca Gaius Marius vào cuối năm 87 TCN. Mẹ ca ông, Julia là con gái ca
Lucius Caesar (chấp chính quan năm 90, censor 89), mt nn nhân kc ca phe
Marian cùng vi nhà hùng bin Antonius. Cha của ông (pháp quan năm 74 TCN)
mất năm 71 TCN, trong khi ông đang chỉ huy cuc chiến chng bn hi tc Địa
Trung Hi, và Julia sm tái hôn vi Publius Cornelius Lentulus (Sura) (chp chính
quan năm 71 )mt quý tc chính tr cao quý .
Theo như tiu s ca Plutarch, ông dành tui thiếu niên ca mình lang thang trên
đường ph ca Roma cùng vi em trai và những người bn ca mình, đặc bit
Gaius Curio (sau này là quan bảo dân năm 50 TCN).
Plutarch nói rằng trước năm Antonius được 20 tuổi, ông đã mc n s tin khong
250 talent.[2](khong 5 triu USD ngày nay)[3]
Sau thi kì liu lĩnh này, Antonius ti Hy Lạp để trn các ch n ca mình và hc
hùng bin. Sau mt thi gian h tp vi các triết gia của Athen, ông đã được triu
tp bi Aulus Gabinius, tng trn ca Syria, để tham gia vào các chiến dch chng
li Aristobulus II Judea, và h tr cho vua Ptolemaios XII Auletes ti Ai Cp.
Trong các chiến dịch sau này, ông đã chng minh mình là một tướng lĩnh k binh
tài gii cùng vi s gan d và dũng cảm.[4]
[ ] ng h Ceasar
Vào năm 54 TCN, Antonius trở thành mt thành viên trong số các tướng lĩnh
trong quân đội ca Ceasar Gaul và sau đó là Đức. Ông đã mt ln na chng
minh tài năng chỉ huy quân s dẫn đầu trong chiến tranh Gallic, nhưng tính cách
ca ông là nguyên nhân gây ra s không ổn định bt c nơi nào mà ông
đến .Antonius và Ceasar đưc k li là những người bn rt thân thiết. Antonius
bao gi cũng tự biến mình thành tr thủ đắc lc cho Ceasar trong nhng chiến
dch ca ông y.
Dưới s ảnh hưởng của Caesar, ông đã nhanh chóng vươn tới qun lc, tr thành
quan coi quc kh, chiêm tinh gia, quan bo dân ca tng lp bình dân (50 TCN).
Hai nhim km thống đốc ca Caesar, trong khong thi gian mười năm, đã hết
hạn vào năm 50 TCN, và ông mun tr về Rome để tham gia cuc bu c chp
chính quan. Nhưng sự chống đối t phe bo th trong vin nguyên lão La Mã, dn
đầu bi Pompey, yêu cu Caesar t chc thống đốc và chỉ huy quân đội trước khi
được cho phép tham gia cuc bu c chp chính quan.
Caesar skhông làm như vậy, vì hành động đó ít nhất là tm thi s làm cho ông
ta ch là một công dân và qua đó khiến ông ta có th bị đưa ra để truy tđối vi
hành vi ca mình trong khi tổng đốc mt tỉnh. Để ngăn chặn điều này xy ra
Caesar hi l quan bo dân Curio s dng quyn ph quyết ca mình để ngăn chặn
mt nghị định ca các nguyên lão mà s khiến Caesar mất quân đội, ch huy cp
tỉnh, và sau đó chắc chắn giúp Antonius được bu làm quan bo dân tiếp theo.
Antony đã thc hin quyn ph quyết ca quan bo dân ca mình, vi mục đích
ngăn chặn mt nghị định ca vin nguyên lão tuyên b thiết quân lut chng li
quyn ph quyết, và đã b trc xut khi vin nguyên lão vi một người ng h
khác của Caesar, Cassius, người cũng là mt quan bo dân của người bình dân.
Caesar vượt sông Rubicon khi nghe v nhng công vic mà phe Cng hòa đã
bắt đầu cuc ni chiến. Antony ri Rome và tham gia cùng Caesar và quân đi ca
ông ti Ariminium. Antonius cai qun Ý trong khi Caesar hy diệt các quân đoàn
ca Pompey Tây Ban Nha, và đã lãnh đạo quân tiếp vin đến Hy Lạp, trước khi
ch huy cánh phải đội quân ca Caesar Pharsalus.
Khi Caesar trở thành nhà độc tài ln th hai, Antonius tr thành tng ch huy k
binh, và với tư cách này ông vn còn Ý là người qun lý bán đảo trong năm 47
trước Công nguyên, trong khi Caesar chiến đấu vi những người cui cùng ca
phe Pompey, những người đã ẩn náu trên đa bàn tnh châu Phi.
Trong năm 46 trước Công nguyên, ông dường như đã thc hin hành vi phm ti
vì Caesar khẳng định v vic phi thanh toán cho s tài sn ca Pompey mà
Antonius đã công khai mua, nhưng trong thực tế chỉ đơn giản là chiếm đoạt. Xung
đột sm xut hin, và vào nhng dịp khác, Antonius đã s dụng đến bo lc. Hàng
trăm công dân đã thit mng và bản thân Rome rơi vào một tình trng hn lon.
Caesar là người không hài lòng nht vi toàn b s vic và loi b Antonius khi
toàn b trách nhim chính trmà ông gánh vác. Hai người đã không gp nhau
trong hai năm. Sự gh lạnh đã không tiếp tc lâu dài, vi vic Antonius gp mt