MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG
BỘ
Bởi:
Nguyễn Tuấn Hùng
MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ
KHÁI NIỆM CHUNG
Máy điện không đồng bộ là loại Máy điện có phần quay, làM việc với điện xoay chiều,
theo nguyên lí cảM ứng điện từ, có tốc độ quay của rôto khác với tốc độ quay của từ
trường.
Máy điện không đồng bộ có tính thuận nghịch, có thể làM việc ở chế độ động cơ điện
và Máy phát điện. Máy phát điện không đồng bộ có đặc tính làM việc không tốt nên ít
được dùng.
Động cơ điện không đồng bộ có cấu tạo và vận hành đơn giản, gíá thành rẻ, làM việc tin
cậy nên được sử dụng nhiều trong sản xuất và đời sống.
Động cơ điện không đồng bộ gồM các loại: động cơ ba pha, hai pha và Một pha.
CẤU TẠO CỦA MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ BA PHA
GồM hai phần chính:
• Phần tĩnh ( Stator: Stato, xtato)
• Phần quay ( Rotor: Rôto)
MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ
1/19
Hình 8.2
PHẦN TĨNH ( STATO)
Phần tĩnh gồM các bộ phận là lõi thép và dây quấn, ngoài ra có vỏ Máy và nắp Máy
(hình 8.2.1.a)
Hình 8.2.1.a
Lõi thép
Lõi thép stato hình trụ do các lá thép kỹ thuật điện được dập rãnh bên trong, ghép lại với
nhau tạo thành các rãnh theo hướng trục. Lõi thép được ép vào trong vỏ Máy
(hình 8.2.1.b)
MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ
2/19
Hình 8.2.1.b
Dây quấn ba pha
Dây quấn stato làM bằng dây dẫn điện được bọc cách điện (dây điện từ) được đặt trong
các rãnh của lõi thép. Dòng điện xoay chiều ba pha chạy trong ba dây quấn ba pha stato
sẽ tạo ra từ trường quay. Dây quấn ba pha có thể nối sao hoặc taM giác
Vỏ Máy
Vỏ Máy làM bằng nhôM hoặc bằng gang, dùng để giữ chặt lõi thép, cố định Máy trên
bệ, bảo vệ Máy và đỡ trục rôto (hình 8.2.1.c )
PHẦN QUAY ( RÔTO)
GồM lõi thép, dây quấn và trục Máy.
Lõi thép
Lõi thép gồM các lá thép kỹ thuật điện được dập rãnh Mặt ngoài ghép lại, tạo thành các
rãnh theo hướng trục, ở giữa các lỗ để lắp trục
Dây quấn
Dây quấn rôto của Máy điện không đồng bộ thường có hai kiểu: rôto lồng sóc (rôto ngắn
Mạch) và rôto dây quấn.
Rôto lồng sóc trong các rãnh của lõi thép rôto đặt các thanh đồng (hoặc nhôM), các
thanh đồng thường đặt nghiêng so với trục, hai đầu nối ngắn Mạch bằng 2 vòng đồng
(nhôM), tạo thành lồng sóc (hình 8.2.2.b)
MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ
3/19
Hình 8.2.2.b
Rôto dây quấn gồM lõi thép và dây quấn.
Lõi thép do các lá thép kỹ thuật điện ghép lại với nhau tạo thành các rãnh hướng trục
Trong rãnh lõi thép rôto, đặt dây quân ba pha. Dây quấn rôto thường nối sao, ba đầu ra
nối với ba vòng tiếp xúc bằng đồng (vành trượt), được nối với ba biến trở bên ngoài để
điều chỉnh tốc độ và Mở Máy
Động cơ không đồng bộ có hai loại: Động cơ rôto lồng sóc và động cơ rôto dây quấn
TỪ TRƯỜNG CỦA MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ
TỪ TRƯỜNG ĐẬP MẠCH CỦA DÂY QUẤN MỘT PHA
Từ trường của dây quấn Một pha là từ trường có phương không đổi, song trị số và chiều
biến đổi theo thời gian, gọi là từ trường đập Mạch.
Cho dòng điện hình sin Một pha chạy vào cuộn dây AX ( hình 8.3.1.a )
Dây quấn AX được đặt trong 4 rãnh trên stato 1,2,3,4.
MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ
4/19
Hình 8.3.1.a
Căn cứ vào chiều dòng điện ta vẽ được chiều từ trường theo quy tắc vặn nút chai, dây
quấn tạo ra tử trường đập Mạch có hai cực ( p=1; p là số đôi cực), từ trường này có
phương không đổi, nhưng có chiều và độ lớn biến thiên hình sin theo thời gian.
Tương tự ta đặt dây quấn AX trên 4 rãnh tạo ra từ trường 4 cực đập Mạch ( p=2).
TỪ TRƯỜNG QUAY CỦA DÂY QUẤN BA PHA
Sự tạo thành từ trường quay
Ta xét Máy điện ba pha đơn giản gồM 6 rãnh trong đó đặt ba dây quấn đối xứng AX,
BY, CZ trên stato
Ba dây quấn được đặt lệch nhau trong không gian Một góc 1200điện.
Trong các dây quấn có dòng điện ba pha đối xứng chạy qua có đồ thị
iA= IMax sinWt
iB= IMax sin(Wt-1200)
iC= IMax sin(Wt-2400)
MÁY ĐIỆN KHÔNG ĐỒNG BỘ
5/19