1
MODULE 4
SINH HOẠT CHUYÊN MÔN Ở CƠ SỞ GDMN
A. MỤC TIÊU
- Hiểu được một cách khái quát các nội dung và vai trò của sinh hoạt chuyên
môn ở cở sở Giáo dục mầm non (GDMN),
- Phân tích được vai trò của sinh hoạt chuyên môn ở cơ sở GDMN đối với việc
phát triển chuyên môn, nghiệp vụ của GVMN.
- Vận dụng kiến thức được trang bị vào đánh giá hiệu quả các hoạt động sinh hoạt
chuyên môn ở cở sở GDMN.
- Đề xuất biện pháp đổi mới và nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn ở cơ
sở GDMN.
- Có thái độ tích cực, hứng thú trong quá trình tham gia hoạt động.
B. MÔ TẢ NỘI DUNG
Để tổ chức sinh hoạt chuyên môn (SHCM) ở cơ sở GDMN cần nắm được các
nội dung chính sau:
- Mục đích, vai trò của sinh hoạt chuyên môn ở cơ sở GDMN.
- Nội dung, các hình thức và phương pháp sinh hoạt chuyên môn ở cơ sở
GDMN.
- Hướng dẫn đổi mới và nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn ở cơ sở
GDMN.
C. NỘI DUNG CHI TIẾT
* LÝ THUYẾT (10 TIẾT)
1. MỤC ĐÍCH, VAI TRÒ CỦA SINH HOẠT CHUYÊN MÔN Ở CƠ SỞ
GDMN
1.1. Mục đích của sinh hoạt chuyên môn ở cơ sở giáo dục mầm non
Bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên trực tiếp làm công tác giảng dạy
tại các trường mầm non luôn là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, được các trường mầm
non quan tâm thực hiện, với nội dung và hình thức phong phú. Trong các hình thức bồi
dưỡng chuyên môn, sinh hoạt chuyên môn là một hoạt động được thực hiện thường
xuyên, góp phần nâng cao kiến thức và kỹ năng cho GVMN, được các trường mầm non
quan tâm thực hiện có hiệu quả, góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng cho toàn thể đội
2
ngũ giáo viên nhà trường, đáp ứng nhu cầu chăm sóc giáo dục trẻ trong giai đoạn đổi
mới giáo dục hiện nay. SHCM ở cơ sở GDMN thường có các mục đích sau:
- Nhẳm cập nhật thông báo, văn bản chỉ đạo, đồng thời bồi dưỡng chuyên môn,
nghiệp vụ cho giáo viên, giúp giáo viên chủ động lựa chọn nội dung, phương pháp dạy
học cho phù hợp với từng đối tượng trẻ.
- Nâng cao năng lực quản lí và năng lực chuyên môn cho giáo viên (GV) và
cán bộ quản lý (CBQL).
- Đổi mới nhận thức về mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức dạy học,
đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng dạy học tích cực, hướng vào hoạt động học của
trẻ. Đảm bảo cơ hội học tập, góp phần phát triển năng lực của trẻ.
- Bồi dưỡng giúp giáo viên cập nhật, nắm vững quan điểm, phương pháp dạy
học mới, chủ động điều chỉnh quá trình Chăm sóc & Giáo dục phù hợp.
- Giúp cho CBQL, GV biết chủ động lựa chọn nội dung để xây dựng các
chuyên đề phù hợp với việc đổi mới tổ chức hoạt động Chăm sóc & Giáo dục trẻ.
1.2. Vai trò của sinh hoạt chuyên môn ở cơ sở giáo dục mầm non
Sinh hoạt chuyên môn là một hoạt động nhằm bồi dưỡng chuyên môn nghiệp
vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên. SHCM cũng góp phần tháo gỡ những khó khăn,
vướng mắc trong quá trình giảng dạy. Mặt khác, SHCM môn còn tạo điều kiện cho giáo
viên giữa các tổ giao lưu học tập lẫn nhau, trao đổi kinh nghiệm về những cách làm hay,
sáng tạo, hiệu quả nhằm góp phần đẩy mạnh phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”,
đồng thời qua đó tạo được sự thống nhất trong thực hiện quy chế chuyên môn. Buổi sinh
hoạt chuyên môn có chất lượng sẽ góp phần không nhỏ giúp giáo viên tự học, tự bồi
dưỡng, tháo gỡ những khó khăn trong quá trình giảng dạy và thực hiện nhiệm vụ dạy
học của mình.
2. NỘI DUNG, CÁC HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP SINH HOẠT
CHUYÊN MÔN Ở CỞ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON
2.1. Nội dung sinh hoạt chuyên môn ở cở sở giáo dục mầm non
2.1.1. Sinh hoạt chuyên môn dưới hình thức nghiên cứu bài học
SHCM dưới hình thức nghiên cứu bài học là một lựa chọn của giáo dục Việt
Nam những năm trở lại đây. ng dụng lý thuyết về mô hình nghiên cứu bài học, ở Việt
Nam đ xuất hiện nhiều quan điểm về sinh hoạt chuyên môn theo hình thức này. Mai
Thị Kim Dung nhận định:
“Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học là hoạt động GV cùng nhau
3
học tập từ thực tế việc học của trẻ. Ở đó, GV cùng nhau thiết kế bài học, cùng dự giờ,
quan sát và chia sẻ (tập trung chủ yếu vào việc học của trẻ) thông qua bài học. Đồng
thời đưa ra những nhận xét về việc tác động của lời giảng, các câu hỏi, các nhiệm vụ
học tập mà GV đưa ra có ảnh hưởng đến việc học của trẻ. Trên cơ sở đó, GV được chia
sẻ, học tập lẫn nhau, rút kinh nghiệm và điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học
(PPDH) vào bài học hằng ngày một cách hiệu quả.
SHCM theo nghiên cứu bài học không nhằm mục đích đánh giá, xếp loại giờ
dạy mà ở đó GV được khuyến khích học tập lẫn nhau, cùng nhau tìm nguyên nhân
tại sao trẻ học/không học, đồng thời đề xuất các biện pháp để giúp tất cả trẻ học tập thực
sự qua quá trình đó GV sẽ có khả năng tự đều chỉnh nội dung, PPDH một cách linh hoạt,
phù hợp với đối tượng trẻ.
SHCM là một nhiệm vụ bắt buộc trong kế hoạch hoạt động năm học. Nội dung
SHCM được khẳng định trong các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo. SHCM
mới gắn liền với các tên gọi: SHCM theo hướng phân tích hoạt động học của trẻ, SHCM
theo hình thức nghiên cứu bài học. Bộ Giáo dục và Đào tạo đ tạo cơ sở pháp lí cho
SHCM mới khi quy định:
Các nội dung chủ yếu trong SHCM tập trung vào phân tích hoạt động học tập của
trẻ.
SHCM dựa trên phân tích hoạt động học của trẻ là gì? Sự khác nhau giữa
SHCM truyền thống và SHCM dựa trên phân tích hoạt động học của trẻ.
Làm thế nào để đổi mới SHCM dựa trên phân tích hoạt động học của trẻ?
Công tác chuẩn bị, các bước thực hiện SHCM dựa trên phân tích hoạt động học của trẻ.
Một số kỹ năng thực hiện SHCM dựa trên phân tích hoạt động học của trẻ:
Kĩ năng quan sát giờ học; kĩ thuật chụp ảnh, quay video giờ học; một số gợi ý về chuẩn
bị, xây dựng bài minh họa.
Một số nội dung cụ thể trong SHCM đáp ứng yêu cầu đổi mới chương
trình, sách giáo khoa.
Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học diễn ra liên tục qua các chu
trình (gồm 4 bước) và có mối liên hệ chặt chẽ với nhau:
- Bước 1: Chuẩn bị và thiết kế bài học minh họa: Bước này tập trung vào xây
dựng kế hoạch cho buổi sinh hoạt chuyên môn và thiết kế bài học minh họa.
4
- Bước 2: Thực hiện bài học minh họa và tiến hành dự giờ, quan sát diễn biến
quá trình học tập của trẻ. Bước này tập trung vào việc thu thập những bằng chứng sinh
động về việc trẻ học như thế nào.
- Bước 3: Chia sẻ và suy ngẫm về diễn biến việc học của trẻ trong bài học
minh họa. Bước này tập trung vào việc phân tích và suy ngẫm để lý giải cặn kẽ việc học
của trẻ.
- Bước 4: Vận dụng những bài học thu được từ quan sát, trao đổi trong sinh
hoạt chuyên môn theo nghiên cứu vào bài học hằng ngày ở các nhóm, lớp khác nhau.
Đây là bước đưa kết quả của sinh hoạt chuyên môn vào đời sống nhà trường và tiếp tục
cho một chu trình sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học tiếp theo.
Đây là những quy định liên quan đến nội dung SHCM mới đ được đề cập đến
trong kế hoạch số 80/KH-BGDĐT ngày 25/02/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Như
vậy, sinh hoạt chuyên môn mới gắn với quá trình tham gia làm việc tích cực của các
giáo viên, từ các khâu từ chuẩn bị, thiết kế bài học, dạy thể nghiệm, dự giờ, thảo luận.
Nội dung thảo luận được thực hiện theo nguyên tắc lấy học sinh làm trung tâm, quan
tâm đến khả năng tham gia hoạt động của trẻ, phát hiện ra những biểu hiện tâm lý tích
cực và tiêu cực của người học...
Tóm lại, SHCM theo nghiên cứu bài học là hoạt động chuyên môn nhưng ở đó
GV tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến người học chứ không tập trung vào
việc đánh giá giờ học, xếp loại GV, nhằm khuyến khích GV tìm ra nguyên nhân tại sao
HS chưa đạt kết quả như mong muốn và có biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học,
tạo cơ hội cho trẻ được tham gia vào quá trình học tập; giúp GV có khả năng chủ động
điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy sao cho phù hợp với từng đối tượng trẻ.
2.1.2. Sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề
Sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề có thể thực hiện theo các hình thức khác
nhau như: sinh hoạt theo tổ, sinh hoạt theo trường; sinh hoạt theo cụm trường; sinh hoạt
trên "Trường học kết nối" tại địa chỉ website: http://truongtructuyen.edu.vn .
Sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề đi theo quy trình sau:
Bước 1: Chuẩn bị chuyên đề
- Tổ chuyên môn bàn bạc, thảo luận để lựa chọn chuyên đề. Việc lựa chọn
chuyên đề phải đảm bảo các nguyên tắc:
Bắt nguồn từ việc giải quyết các vấn đề khó hoặc các vấn đề mới phát sinh.
Căn cứ vào nhiệm vụ trọng tâm của năm học, bám sát định hướng đổi mới
5
PPDH và kiểm tra đánh giá hiện nay.
Phải mang tính phổ biến và khả thi.
Đảm bảo nguồn nhân lực, cơ sở vật chất để thực hiện được chuyên đề.
Muốn vậy, giáo viên mầm non phải nghiên cứu, cập nhật những văn bản chỉ
đạo về đổi mới giáo dục mầm non của Sở, Bộ Giáo dục và Đào tạo như: Chương trình
giáo dục Mầm non theo Thông tư 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chỉ thị 2699/CT - BGDĐT về nhiệm vụ chủ yếu
năm học 2017 - 2018 của ngành Giáo dục, Công văn số 3835/BGDĐT-GDMN ngày 22
tháng 8 năm 2017 của Bộ GD&ĐT về việc Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục
Mầm non năm học 2017-2018...
Chẳng hạn, với năm học 2022 - 2023, có thể sinh hoạt chuyên môn theo các
chuyên đề sau:
Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm (hoặc đổi mới phương
pháp dạy học theo hướng “Trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”).
Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trường
Mầm non
Đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục
ng dụng các phần mềm trong chăm sóc và giáo dục trẻ
Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ
...
Lưu ý, việc lựa chọn chuyên đề cho từng học kì cần được tiến hành sớm (từ
tháng dạy học đầu tiên của học kì).
- Xác định cơ sở của chuyên đề (cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn), mục đích, nội
dung, phương pháp triển khai; dự kiến kế hoạch thực hiện...
- Thu thập tài liệu, số liệu liên quan
- Xử lí tài liệu, số liệu
- Viết nội dung chuyên đề
Tổ trưởng phân công một hoặc hai giáo viên chịu trách nhiệm tìm tòi, nghiên
cứu thêm và hoàn thiện nội dung chuyên đề bằng văn bản. Văn bản nội dung chuyên đề
cần có các phần sau:
Tên chuyên đề
Lí do thực hiện chuyên đề (nên xuất phát từ thực tế dạy học, tránh lý luận
dông dài).