Một số vấn đề về chia thừa kế cho đối tượng được hưởng di sản bắt buộc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015

Vấn đề chia thừa kế trong pháp luật Việt Nam luôn là một lĩnh vực phức tạp, đặc biệt là đối với người thừa kế bắt buộc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015. Hiện nay, các quy định liên quan đến việc xác định di sản thừa kế và đối tượng hưởng di sản bắt buộc vẫn chưa đầy đủ và tồn tại nhiều quan điểm khác nhau. Thực trạng này dẫn đến sự thiếu thống nhất trong áp dụng pháp luật, gây khó khăn cho các cơ quan tư pháp và tiềm ẩn rủi ro phát sinh tranh chấp. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất hoàn thiện các quy định này là hết sức cần thiết nhằm đảm bảo công bằng, minh bạch và hiệu quả trong chế định thừa kế.

Các nhà nghiên cứu và học giả pháp lý, luật sư, thẩm phán, cán bộ thực thi pháp luật, và sinh viên luật quan tâm đến lĩnh vực thừa kế và pháp luật dân sự tại Việt Nam.

Bài viết này đi sâu phân tích những bất cập trong chế định thừa kế, tập trung vào các quy định về người thừa kế bắt buộc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015. Tác giả đã chỉ ra hai vấn đề lớn cần giải quyết. Thứ nhất là thiếu vắng định nghĩa rõ ràng về "người không có khả năng lao động", một tiêu chí quan trọng để xác định người thừa kế bắt buộc. Sự thiếu rõ ràng này dẫn đến các quyết định chủ quan và không đồng nhất trong áp dụng pháp luật trên thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển với nhiều hình thức lao động mới và dân số đang già hóa. Thứ hai, bài viết mổ xẻ những vướng mắc trong "quy định về trích di sản" khi người thừa kế bắt buộc không được hưởng đủ 2/3 suất thừa kế theo pháp luật. Tác giả đã trình bày ba quan điểm khác nhau về cách thức rút di sản để đảm bảo quyền lợi cho đối tượng này, bao gồm việc trích di sản trước khi phân chia, trích từ những người thừa kế theo di chúc, hoặc trích một phần tương ứng từ tất cả các người thừa kế. Qua phân tích, tác giả đề xuất quan điểm thứ ba là phù hợp nhất, bởi nó cân bằng giữa quyền định đoạt di sản của người để lại di sản và quyền lợi của người thừa kế bắt buộc, đồng thời đảm bảo sự công bằng cho tất cả người thừa kế. Từ đó, bài viết đưa ra các kiến nghị quan trọng nhằm hoàn thiện pháp luật, bao gồm việc bổ sung định nghĩa cụ thể về người không có khả năng lao động dựa trên các tiêu chí rõ ràng (tuổi tác, tình trạng sức khỏe, bệnh tật cụ thể) và quy định chi tiết phương pháp trích di sản theo tỷ lệ để đảm bảo suất thừa kế bắt buộc. Những đề xuất này có ý nghĩa lớn trong việc tạo ra sự thống nhất trong áp dụng pháp luật, giảm thiểu tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.