Rất cần biết mực nước biển dâng thực tế
Một cập nhật cần thiết
Đây là lần đầu tiên đất nước có một dự báo về biến đổi khí hậu, và đặc biệt nước
biển dâng, sử dụng các dữ liệu và mô hình mà các nước và các tổ chức quốc tế đã
đo đạc và tính toán.
Từ khi MNBD được công bố chính thức nhiều đề tài khoa học phục vụ công tác
quy hoạch ngành và tổng thể, đã lấy đó làm cơ sở để tính toán việc truyền triều và
xâm nhập mặn vào bên trong đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) trong các thập
niên tới đây theo các kịch bản MNBD khác nhau.
Tuy nhiên, MNBD được công bố có một nhược điểm không nhỏ nếu được áp dụng
ven bờ. Bờ biển Việt Nam rất dài, đi qua nhiều vĩ độ, lực Coriolis khác nhau đáng
kể giữa Hòn Dấu và Năm Căn. Có nơi bờ biển mở, có nơi được che chắn một
phần. Chế độ triều, dòng triều khá khác nhau suốt dọc 3.260 km bờ biển, Trong
vùng cận duyên châu thổ sông Mêkông lực ma sát đáy khó có thể bỏ qua. Trong
bài “Mực nước biển dâng nào cho đồng bằng sông Cửu Long”2, tôi có nhận xét
như vậy và đề nghị MNBD cần được cân nhắc, tính toán sát hợp hơn nữa, có đối
chiếu với thực tế của biển Việt Nam.
Tháng 3/2012, một kịch bản mới đã được Bộ TN-MT công bố3. Lần này bờ biển
Việt Nam được chia ra 7 khu vực và MNBD được dự báo cho mỗi khu vực ứng
với ba kịch bản phát thải B1 (thấp), B2 (trung bình) và A1FI (cao).
Cụm từ “nước biển dâng” được tài liệu của Bộ TN-MT giải thích: “Nước biển
dâng là sự dâng mực nước của đại dương trên toàn cầu, trong đó không bao gồm
triều, nước dâng do bão… Nước biển dâng tại một vị trí nào đó có thể cao hơn
hoặc thấp hơn so với trung bình toàn cầu vì có sự khác nhau về nhiệt độ của đại
dương và các yếu tố khác.”
Trong khi đó, IPCC có đưa ra một số mực nước biển dâng như sau4:
“Mực nước biển dâng là sự gia tăng của mực nước trung bình của đại dương.
Mực nước biển trung bình là một độ đo của độ cao trung bình của mặt biển đại
dương, ví dụ như đại lượng trung bình giữa đỉnh triều cao nhất bình quân và chân
triều thấp nhất bình quân nhiều năm.
Mực nước biển dâng “eustatic”5 là sự gia tăng của mực nước biển toàn cầu do có
sự thay đổi về thể tích của nước các đại dương.
Mực nước biển dâng tương đối xảy đến khi có một sự gia tăng mực nước của đại
dương so với các biến động cục bộ của đất liền.”
IPCC có nhận xét: Các nhà nghiên cứu về mô hình khí hậu quan tâm đến sự thay
đổi của mực nước biển dâng “eustatic”, còn các nhà nghiên cứu về tác động (của
biến đổi khí hậu) chú trọng đến sự biến động mực nước biển dâng tương đối.
Như vậy, một câu hỏi được đặt ra: MNBD được công bố là MNBD gì, eustatic hay
tương đối?
Một câu hỏi khác tiếp ngay theo đó: Khi khuyến nghị các ngành, các tỉnh, thành
phố áp dụng MNBD được công bố (trang 35, 36 và 93 của tài liệu), liệu tính hiện
thực của các kết quả đến mức độ nào?
Hai câu hỏi trên đây không lý thuyết hay kinh viện mà rất thực tế, có liên quan đến
hiệu quả sử dụng hàng chục ngàn (thậm chí hàng trăm ngàn) tỷ đồng vốn từ ngân
sách nhà nước trong những năm sắp tới, chi cho các công trình nhằm ứng phó với
biến đổi khí hậu, nước biển dâng!