Huỳnh Nha Trang – NTTS K28 Luận văn tốt nghiệp 2006
ii
MỤC LỤC
Trang
Chương 1: Giới thiệu......................................................................................1
Chương 2: Lược khảo tài liệu.........................................................................2
2.1. Đặc điểm hình thái và phân loại...............................................................2
2.2. Đặc điểm phân bố....................................................................................3
2.3. Đặc điểm dinh dưỡng...............................................................................3
Chương 3: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu ............................................4
3.1. Thời gian và địa điểm thực hiện ..............................................................4
3.2. Vật liệu nghiên cứu..................................................................................4
3.3. Phương pháp nghiên cứu..........................................................................4
3.3.1.Nghiên cứu đặc diểm dinh dưỡng...........................................................4
3.3.2.Nghiên cứu đặc điểm thành thục sinh dục..............................................4
3.3.3.Thử nghiệm sinh sản nhân tạo cá Chạch sông........................................6
3.3.4. Thử nghiệm ương nuôi cá Chạch sông..................................................7
3.4. Xử lý số liệu............................................................................................7
Chương 4: Kết quả và thảo luận......................................................................8
4.1.Một số đặc điểm sinh học của cá Chạch sông ...........................................8
4.1.1. Đặc điểm dinh dưỡng............................................................................8
4.1.2. Đặc điểm thành thục sinh dục cá Chạch sông......................................12
4.1.3. Độ béo Fulton và Clack qua các tháng................................................18
4.2. Kết quả thử nghiệm kích thích sinh sản cá Chạch sông..........................19
4.2.1. Đặc điểm thành thục của cá đực và cái................................................19
4.2.2. Kết quả kích thích sinh sản.................................................................19
4.3. Kết quả thử nghiệm ương nuôi cá Chạch sông.......................................23
4.3.1. Bố trí thí nghiệm.................................................................................23
4.3.2. Cho ăn................................................................................................23
4.3.3. Tăng trưởng của cá Chạch sông qua các đợt kiểm tra..........................23
Chương 5: Kết luận và đề xuất......................................................................24
5.1. Kết luận.................................................................................................24
5.2. Đề xuất..................................................................................................24
Tài liệu tham khảo........................................................................................25
Phụ lục........................................................................................................26
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Huỳnh Nha Trang – NTTS K28 Luận văn tốt nghiệp 2006
iii
DANH SÁCH HÌNH VÀ BẢNG
Danh sách hình Trang
Hình 4.1: Hình thái miệng cá Chạch sông.......................................................8
Hình 4.2: Răng cá mới nở và răng cá sau 10 ngày ương..................................8
Hình 4.3: Hình thái ống tiêu hoá cá Chạch sông.............................................9
Hình 4.4: Tầng số xuất hiện các loại thức ăn cá Chạch sông.........................10
Hình 4.5: % thể tích các loại thức ăn cá Chạch sông.....................................11
Hình 4.6: Phổ thức ăn cá Chạch sông............................................................12
Hình 4.7: Hình thái buồng trứng cá Chạch sông............................................13
Hình 4.8: Tiêu bản lác cắt của buồng trứng...................................................14
Hình 4.9: Hình thái buồng tinh của cá Chạch sông........................................15
Hình 4.10: Tiêu bảng lác cắt của tinh sào......................................................16
Hình 4.11: Độ béo Fulton và Clack qua các tháng........................................18
Hình 4.12: Các giai đoạn phát triển phôi cá Chạch sông...............................21
Hình 4.13: Tốc độ tăng trưởng bình quân của cá Chạch sông........................22
Hình 4.14: Tốc độ tăng trưởng đặc biệt (SGR%) của cá Chạch sông............23
Danh sách bảng
Bảng 4.1: Tỉ lệ Li/L theo nhóm kích thước cá.................................................9
Bảng 4.2: Tầng số xuất hiện các loại thức ăn................................................10
Bảng 4.3: Thể tích của các loại thức ăn trong dạ dày của cá Chạch sông.......11
Bảng 4.4: Phổ dinh dưỡng của cá Chạch sông..............................................11
Bảng 4.5: Tỉ lệ thành thục (%) của cá cái từ tháng 1/2006 - 5/20006............14
Bảng 4.6: Tỉ lệ thành thục (%) của cá đực từ tháng 1/2006 - 5/2006 ............16
Bảng 4.7: Sự biến động hệ số thành thục của cá qua các tháng.....................17
Bảng 4.8:SSS tương đối và SSS tuyệt đối của cá Chạch sông ......................17
Bảng 4.9: Độ béo Fulton và Clack qua các tháng..........................................18
Bảng 4.10: Liều lượng và loại kích thích tố..................................................19
Bảng 4.11: Kết quả nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh sản...............................19
Bảng 4.12: Thời gian các giai đoạn phát triển phôi cúa cá Chạch sông.........20
Bảng 4.13: Tốc độ tăng trưởng tuyệt đối/ngày qua các đợt kiểm tra..............22
Bảng 4.14: Tốc độ tăng trưởng đặc biệt qua các đợt kiểm tra........................23
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Huỳnh Nha Trang – NTTS K28 Luận văn tốt nghiệp 2006
iv
TÓM TẮT
Cá Chạch sông (Macrognathus aculeatus Bloch) là loài cá nước ngọt được
người dân sử dụng phổ biến trong bữa ăn hằng ngày. Như nhiều loài cá kinh tế
khác, cá Chạch sông cần được nghiên cứu để phát triển đối tượng này trong
tương lai, đáp ứng kiệp thời nhu cầu của người dân.
Đề tài được tiến hành từ tháng 1/2006-5/2006 tại Cần Thơ. Nội dung của đề
tài là nghiên cứu đặc điểm sinh học, thành thục và thử nghiệm kích thích sinh
sản của cá Chạch sông. Kết quả nghiên cứu đã ghi nhận:
Chỉ số trung bình Li
/L của cá Chạch sông là 0,811 và phổ thức ăn của cá có
thức ăn là động vật chiếm 70,6%
Sự thành thục sinh dục của cá Chạch sông cũng trải qua 6 giai đoạn (I, II, III,
IV, V, VI) và trong buồng trứng có nhiều tế bào trứng ở các thời kỳ khác
nhau. SSS tuyệt đối là 1.000-3.000 trứng/cá cái, SSS tương đối là 40.000-
140.000 trứng/ kg cá cái.
- Khi cá đã thành thục, có thể dùng não thùy và LHRH_a để gây rụng trứng cá.
Kết quả thu được một số chỉ tiêu quan trọng như: Thời gian hiệu ứng thuốc là
10-12 giờ, SSS tương đối thực tế là 26.700-37.800 trứng/kg cá cái, tỉ lệ thụ
tinh trung bình là 94%, tỉ lệ nở là 30,6-49,8%, thời gian nở là 32-42 giờ, thời
gian cá hết noãn hoàng là 3 ngày.
Kết quả thử nghiệm ương trong bể kính với mật độ 10 con/lít trong 40 ngày.
Sau 40 ngày ương, cá đạt chiều dài trung bình là 7,22 cm/con và khối lượng
trung bình là 1,14 g/con. tỉ lệ sống 10,7%
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Huỳnh Nha Trang - NTTS K28 Lu ận văn tốt nghiệp 2006
1
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
Từ rất lâu, người dân Việt Nam, đặc biệt là người dân sông nước Đồng Bằng
Sông Cửu Long (ĐBSCL) rất thích sử dụng các món cá trong bữa ăn hằng
ngày vì cá là thức ăn giàu dinh dưỡng, rẻ tiền và rất tốt cho sức khoẻ. Khi xã
hội phát triển và dân số ngày càng tăng thì nhu cầu lương thực, thực phẩm
trong đó nguồn thực phẩm thuỷ sản cũng tăng theo và có vai trò quan trọng
trong bửa ăn hằng ngày.
Ở nước ta có khá nhiều công trình nghiên cứu về các giống loài thủy sản,
nhưng những loài có giá trị kinh tế cao thường được ưu tiên nghiên cứu trước.
Trong khi đó còn nhiều loài cá được người dân sử dụng thường xuyên thì chưa
được nghiên cứu tốt, trong đó có cá chạch sông (Macrognathus aculeatus
(Bloch)) ở ĐBSCL
Xuất phát từ vấn đề trên, đề tài:” Nghiên cứu một số Đặc điểm sinh học và thử
nghiệm kích thích sinh sản nhân tạo cá chạch sông( Marognathus aculeatus)”
được tiến hành.
Mục đích của đề tài: Cung cấp một số đặc điểm sinh học như sinh trưởng,
dinh dưỡng, sinh sản….của cá chạch sông, từ đó làm cơ sở cho việc nghiên
cứu và phát triển đối tượng này trong tương lai.
Nội dung của đề tài: Để đạt được nội mục tiêu, đề tài sẽ tiến hành nghiên cứu
một số nội dung:
-Nghiên cứu bổ sung một số đặc điểm sinh học của cá chạch sông.
-Nghiên cứu đặc điểm thành thục của cá chạch sông.
-Nghiên cứu thử nghiệm sinh sản nhân tạo và ương nuôi cá Chạch sông.
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Huỳnh Nha Trang - NTTS K28 Lu ận văn tốt nghiệp 2006
2
CHƯƠNG 2
LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
2.1.Đặc điểm hình thái và phân loại
Theo Trương Thủ Khoa và Trần Thị Thu Hương (1993) mô tả cá chạch sông
có một số đặc điểm.
Lớp: Osteichthyes
Bộ: Perciformes
Họ: Mastacembelidie
Giống: Maerognathus
Loài: Maerognathus aculeatus
Tên địa phương: Cá Chạch Sông, cá Chạch Cơm, cá Chạch lá tre
Loài này được mô tả như sau:
D.(XIV-XV),(50-60).
A.III,(46-52)
P.18-20
Tia màng mang 5-7
Dài chuẩn
= 6,0 (5,8 – 6,8)
Dài đầu
Dài chuẩn
= 7,0 (6,1 – 7,5)
Cao thân
Dài chuẩn
= 2,4 (2,2 – 2,4)
K.C.trước D
Dài đầu
= 11 (9,7 -12,7)
Đ. Kính mắt
Dài đầu
= 8,3 (7,2 – 9,1)
Khoãng cách 2 mắt
Dài đầu
= 2,6 (2,3 – 2,9)
Dài mõm
Đầu cá nhỏ, dài và dẹp bên. Mõm dài, nhọn. Mõm kéo dài thành một râu nhỏ,
ngắn. Miệng nhỏ, hẹp, rạch miệng ngắn. Răng nhỏ, mịn. Mắt nằm lệch về phía
lưng của đầu, gần chóp mõm hơn gần điểm cuối xương nắp mang. Lỗ mang
nhỏ, lược mang mịn và thưa.
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu