Đ bài: Phân tích nh ng v đp khác nhau c a các th h ng i dân Tây Nguyênề ữ ẻ ẹ ủ ế ệ ườ
th i kháng chi n ch ng Mĩ trong tác ph m R ng xà nu c a Nguy n Trung Thànhờ ế ố ẩ ừ ủ ễ
Bài làm
Nguy n Trung Thành (bút danh khác là Nguyên Ng c) là cây bút g n bó v i con ng i vàễ ọ ắ ớ ườ
vùng đt Tây Nguyên kiên c ng, b t khu t. Ông đc bi t thành công khi vi t v Tâyấ ườ ấ ấ ặ ệ ế ề
Nguyên qua ti u thuy t Đt n c đng lên và truy n ng n R ng xà nu. R ng xà nu đcể ế ấ ướ ứ ệ ắ ừ ừ ượ
ra đi trong nh ng năm tháng quy t li t c a cu c kháng chi n ch ng Mĩ (năm 1965), tácờ ữ ế ệ ủ ộ ế ố
ph m đã đa ng i đc tr v v i vùng đt Tây Nguyên đau th ng mà anh dũng, kiênẩ ư ườ ọ ở ề ớ ấ ươ
c ng. V i R ng xà nu d ng nh ông đã kh ng đnh đc v trí s m t c a mình trongườ ớ ừ ườ ư ẳ ị ượ ị ố ộ ủ
m ng đ tài vi t v Tây Nguyên. B i đây là m t tác ph m k t tinh đc nh ng v đpả ề ế ề ở ộ ẩ ế ượ ữ ẻ ẹ
truy n th ng c a Tây Nguyên hùng vĩ. v đp đó không ch đc th hi n hình t ngề ố ủ ẻ ẹ ỉ ượ ể ệ ở ượ
đc s c cây xà nu mà còn c m t h th ng các nhân v t đc ng i đc trân tr ng, yêuặ ắ ở ả ộ ệ ố ậ ượ ườ ọ ọ
m n nh c M t, Tnú, Dít và bé Heng.ế ư ụ ế
Đi m gi ng nhau c a các nhân v t đc nhà văn th hi n trong truy n là ch t t c hể ố ủ ậ ượ ể ệ ệ ở ỗ ấ ả ọ
đu là nh ng dũng sĩ tiêu bi u cho s c m nh c a th tr n chi n tranh nhân dân Tâyề ữ ể ứ ạ ủ ế ậ ế ở
Nguyên th i ch ng Mĩ. H đu là nh ng con ng i có lòng yêu n c n ng nàn, có chíờ ố ọ ề ữ ườ ướ ồ
căm thù gi c sâu s c, có tinh th n gan d , dũng c m, có khí phách hiên ngang, b t khu tặ ắ ầ ạ ả ấ ấ
tr c k thù và s ng g n bó, trung thành tuy t đi v i cách m ng.ướ ẻ ố ắ ệ ố ớ ạ
Bên c nh nh ng ph m ch t chung y, m i ng i trong s h còn mang nh ng v đpạ ữ ẩ ấ ấ ỗ ườ ố ọ ữ ẻ ẹ
riêng khác nhau g n v i các th h con ng i Tây Nguyên. Theo cách miêu t c a nhàắ ớ ế ệ ườ ả ủ
văn, c M t, m t già làng 60 tu i là đi di n cho v đp c a th h th nh t - th h chaụ ế ộ ổ ạ ệ ẻ ẹ ủ ế ệ ứ ấ ế ệ
anh. c còn in đm nh ng d u n siêu phàm c a nh ng ng i già b n trong các truy nỞ ụ ậ ữ ấ ấ ủ ữ ườ ả ệ
th n tho i, các khan Tây Nguyên. Đó là m t ng i qu c th c, có ti ng nói vangầ ạ ở ộ ườ ắ ướ ế ồ ồ
d i trong l ng ng c, có bàn tay n ng tr ch, r n ch c nh m t kìm s t, râu đen bóng dài t iộ ồ ự ặ ị ắ ắ ư ộ ắ ớ
ng c, c p m t sáng và x ch, v t s o má ph i láng bóng. C tr n ng c căng nh m tự ặ ắ ế ế ẹ ở ả ụ ở ầ ự ư ộ
cây xà nu l n. C đc xem là linh h n trong cu c chi n đu c a dân làng Xô Man, làớ ụ ượ ồ ộ ế ấ ủ
ng i nuôi d ng ng n l a khát v ng t do, là c u n i gi a dân làng Xô Man v i Đng.ườ ưỡ ọ ử ọ ự ầ ố ữ ớ ả
C hi u rõ và có ý th c sâu s c v đng l i cách m ng c a Đng. C đã nói v i Tnú vàụ ể ứ ắ ề ườ ố ạ ủ ả ụ ớ
dân làng Xô Man: ph i d tr g o cho m i b p đc ba năm, đánh Mĩ là ph i đánh dài.ả ự ữ ạ ỗ ế ượ ả
Và t nh ng tr i nghi m b ng máu và n c m t c đã căn d n lũ làng m t chân lí l chừ ữ ả ệ ằ ướ ắ ụ ặ ộ ị
s : Chúng nó đã c m súng, mình ph i c m giáo. R i chính c đã ch huy t t c thanh niênử ầ ả ầ ồ ụ ỉ ấ ả
làng Xô Man c m giáo, mác, dao, r a b t ng xông ra chém ng c m i tên ác ôn sauầ ự ấ ờ ụ ườ
nh ng ti ng hô s c l nh: Chém! chém h t! Cũng chính c đã ch ng giáo xu ng n n nhàữ ế ắ ạ ế ụ ố ố ề
rông nh m t l i th quy t đánh và vang vang truy n h ch: T t c ng i già, ng i tr ,ư ộ ờ ề ế ề ị ấ ả ườ ườ ẻ
ng i đàn ông, ng i đàn bà. m i ng i ph i tìm l y m t cây giáo, m t cây mác, m t câyườ ườ ỗ ườ ả ấ ộ ộ ộ
d , m t cây r a. n u không có thì vót chông, năm trăm cây chông. Đt l a lên! Ngay sauụ ộ ự ế ố ử
đó, l p t c chiêng tr ng n i lên, l a cháy kh p r ng, su t đêm c r ng Xô Man ào ào rungậ ứ ố ổ ử ắ ừ ố ả ừ
đng. Không ch th , c M t còn đc xem nh m t cu n biên niên s c a dân Xô Man.ộ ỉ ế ụ ế ượ ư ộ ố ử ủ
C k chuy n Tnú cho dân làng nghe, t ng nh c đang k đ ng i Strá ai có cái tai, aiụ ể ệ ưở ư ụ ể ể ườ
có cái b ng th ng núi, th ng n c, hãy l ng mà nghe, mà nh .ụ ươ ươ ướ ắ ớ
c , t hình dáng, di n m o đn gi ng nói, t t ng và hành đng đu mang đm màuỞ ụ ừ ệ ạ ế ọ ư ưở ộ ề ậ
s c huy n tho i, phi th ng. Và nói nh Nguy n Trung Thành thì c là c i ngu n, là Tâyắ ề ạ ườ ư ễ ụ ộ ồ
Nguyên th i Đt n c đng lên còn tr ng t n đn ngày hôm nay. C nh l ch s baoờ ấ ướ ứ ườ ố ế ụ ư ị ử
trùm nh ng không che l p đi s mãnh li t, sôi n i và t giác c a th h sau.ư ấ ự ệ ổ ự ủ ế ệ
Đc R ng xà nu, ta d dàng nh n th y th h sau là th h thanh niên, th h ch l cọ ừ ễ ậ ấ ế ệ ế ệ ế ệ ủ ự
trong đánh Mĩ Tây Nguyên mà đi di n là Dít và Tnú. Theo l i gi i thi u c a c M tở ạ ệ ờ ớ ệ ủ ụ ế
vào m t đêm m a, quanh b p l a h ng, t i m t ngôi nhà rông có đy đ dân làng t h pộ ư ế ử ồ ạ ộ ầ ủ ụ ọ
thì Tnú đi gi i phóng đánh gi c, nay nó v thăm làng m t đêm. Cha m nó ch t s m, làngả ặ ề ộ ẹ ế ớ
Xô Man này nuôi nó. Đi nó kh nh ng b ng nó s ch nh n c su i làng ta. Còn theoờ ổ ư ụ ạ ư ướ ố
cách miêu t c a nhà văn, lúc còn nh , Tnú là m t c u bé giàu cá tính, có lòng t tr ng r tả ủ ỏ ộ ậ ự ọ ấ
cao. trong r ng h c ch c a anh Quy t, h c không b ng Mai, anh n i nóng đp b cáiỞ ừ ọ ữ ủ ế ọ ằ ổ ậ ể
b ng n a r i b ra b su i ng i su t m t ngày. Anh còn c m m t hòn đá t đp vào đuả ứ ồ ỏ ờ ố ồ ố ộ ầ ộ ự ậ ầ
mình, máu ch y ròng ròng. Ch thì anh quên nh ng khi đi r ng, liên l c, ti p t cho cánả ữ ư ừ ạ ế ế
b , đu anh l i sáng l - sáng m t cách thông minh, lanh l i. Gi c vây giáp, ph c kích thìộ ầ ạ ạ ộ ợ ặ ụ
anh trèo lên cây cao nhìn kh p m i phía r i xé r ng mà đi, l t qua t t c các vòng vây c aắ ọ ồ ừ ọ ấ ả ủ
gi c. Khi v t sông, v t su i, anh l a ch thác m nh mà b i ngang, c i lên thác băngặ ượ ượ ố ự ỗ ạ ơ ưỡ
băng nh m t con cá kình. B i anh bi t qua ch n c êm th ng Mĩ - Di m hay ph c, chư ộ ở ế ỗ ướ ằ ệ ụ ỗ
n c ch y m nh chúng nó m i không ng . R i không may sa vào tay gi c, th ng gi cướ ả ạ ớ ờ ồ ặ ằ ặ
chĩa h ng súng vào tai l nh ng t, Tnú nhanh trí nu t luôn cái th anh Quy t g i v huy nọ ạ ắ ố ư ế ử ề ệ
vào b ng. Gi c đánh đp, tra t n dã man b t Tnú ph i khai ch c a du kích, nh ng Tnúụ ặ ậ ấ ắ ả ỗ ở ủ ư
v n b t khu t, hiên ngang, nó ch vào b ng và nói: đây này khi n b n gi c h t s cẫ ấ ấ ỉ ụ Ở ế ọ ặ ế ứ
kinh ng c. Chúng giam Tnú trong nhà ng c Kon Tum, Tnú l i v t ng c tr v . Nghe l iạ ụ ạ ượ ụ ở ề ờ
anh Quy t d n tr c lúc hi sinh: Tnú ph i h c cái ch cho th t gi i, đ thay tui làm cánế ặ ướ ả ọ ữ ậ ỏ ể
b . Tnú l i lên núi Ng c Linh nh ng không ph i là đ mang đá tr ng v làm ph n nh baộ ạ ọ ư ả ể ắ ề ấ ư
năm tr c mà là đi l y đá mài v đ dân làng mài giáo mác chu n b kh i nghĩa. Càng l n,ướ ấ ề ể ẩ ị ở ớ
Tnú càng mang nhi u v đp truy n th ng c a Tây Nguyên hùng vĩ. Anh có đôi tay ch cề ẻ ẹ ề ố ủ ắ
kh e, có b ng c c ng tráng, có thân hình v m v đy s c s ng gi ng nh m t cây xàỏ ộ ự ườ ạ ỡ ầ ứ ố ố ư ộ
nu đã đn đ tr ng thành đang v n th ng trên cánh r ng xà nu đi ngàn c a núi r ngế ộ ưở ươ ẳ ừ ạ ủ ừ
Tây Nguyên. Tnú tr thành ch huy c a đi du kích, khi n cho b n th ng D c l ng l n,ở ỉ ủ ộ ế ọ ằ ụ ồ ộ
g m thét: Con c p đó mà không gi t s m, nó làm lo n r ng núi này r i. Chúng nó b t vầ ọ ế ớ ạ ừ ồ ắ ợ
con anh tra t n dã man cho đn ch t. Tnú n p sau cây v , anh nghi n răng đau xót: b tấ ế ế ấ ả ế ứ
đt hàng ch c trái v mà không hay, đôi m t anh tr thành hai c c l a l n. N i đau xótứ ụ ả ắ ở ụ ử ớ ỗ
trong anh nhanh chóng bi n thành s c m nh tr thù. Anh nh y b vào lũ gi c, v i hai bànế ứ ạ ả ả ổ ặ ớ
tay không và mong c u đc v con nh ng không thành. Anh b gi c b t trói vào c t, t mứ ượ ợ ư ị ặ ắ ộ ẩ
nh a xà nu đt m i đu ngón tay. Tnú nh nghe th y c l a cháy trong l ng ng c, cháyự ố ườ ầ ư ấ ả ử ồ ự
trong b ng, m n chát đu l i, nh ng anh v n không kêu la gì. Ng n l a xà nu càngở ụ ặ ở ầ ưỡ ư ẫ ọ ử
tôi luy n thêm khí phách l m li t, càng soi t lòng trung thành vô h n c a anh đi v iệ ẫ ệ ỏ ạ ủ ố ớ
cách m ng. Đn khi anh thét lên m t ti ng d d i thì cũng là lúc nhà ng ào ào chuy nạ ế ộ ế ữ ộ ư ể
đng, r m r p b c chân, xen l n trong ti ng hô c a c M t: Chém! Chém h t! Tnúộ ầ ậ ướ ẫ ế ủ ụ ế ế
đc dân làng Xô Man c u thoát. Sau đó, mang trong lòng m i thù sâu n ng v cái ch tượ ứ ố ặ ề ế
c a v con và mang trên mình nh ng v t dao chém cùng v i m i đu ngón tay b gi củ ợ ữ ế ớ ườ ầ ị ặ
đt, Tnú đi tìm cách m ng, tham gia l c l ng vũ trang chi n đu đ gi i phóng quêố ạ ự ượ ế ấ ể ả
h ng. Trên quãng đng chi n đu này, v i tâm h n trong sáng, ch t phác, giàu lòng yêuươ ườ ế ấ ớ ồ ấ
th ng, Tnú v n ôm p hình bóng quê h ng. Sau ba năm đi gi i phóng, đc v thămươ ẫ ấ ươ ả ượ ề
làng m t đêm, anh v n yêu tha thi t buôn làng, yêu con n c mát l nh đu làng, yêuộ ẫ ế ướ ạ ầ
nh ng h chông; v n nh nh in nh ng ti ng chày r n rã, chuyên c n c a nh ng cô gáiữ ố ẫ ớ ư ữ ế ộ ầ ủ ữ
Strá. Và nh nh t cái g c cây bên đng đã g n v i k ni m c a anh v Mai, k ni m yớ ấ ố ườ ắ ớ ỉ ệ ủ ề ỉ ệ ấ
nh c t vào lòng anh m t nhát dao c a, đau bu t mãi không nguôi. Nh th , Tnú đcư ắ ộ ứ ố ư ế ượ
kh c h a nên nh m t anh hùng c a th i đi nh ng l i mang t m vóc nh m t dũng sĩắ ọ ư ộ ủ ờ ạ ư ạ ầ ư ộ
trong s thi. Câu chuy n v cu c đi Tnú là tiêu bi u cho s ph n và con đng đuử ệ ề ộ ờ ể ố ậ ườ ấ
tranh cách m ng đi t đau th ng, ph n u t đn s qu t kh i vùng lên đu tranh đ tạ ừ ươ ẫ ấ ế ự ậ ở ấ ể ự
gi i phóng mình, gi i phóng quê h ng c a các dân t c Tây Nguyên.ả ả ươ ủ ộ ở
Cùng v i Tnú là Dít - m t cô bí th chi b m i ch ng 17-18 tu i nh ng r t có b n lĩnh.ớ ộ ư ộ ớ ừ ổ ư ấ ả
Dít là ng i dũng c m k ti p con đng c a Mai. Ngay t nh cô đã t ra r t gan d :ườ ả ế ế ườ ủ ừ ỏ ỏ ấ ạ
khi Mai cùng đa con nh b gi c gi t h i, dân làng ai cùng khóc nh ng Dít câm l ng, m tứ ỏ ị ặ ế ạ ư ặ ắ
ráo ho nh, nu t h n vào bên trong. R i khi dân làng Xô Man b bao vây, th ng D c khátả ố ậ ồ ị ằ ụ
máu ra l nh: Đa nào ra kh i làng, b t đc, b n ch t ngay t i ch nh ng Dít v n bòệ ứ ỏ ắ ượ ắ ế ạ ỗ ư ẫ
theo mang n c đem g o ra r ng cho c M t và lũ thanh niên. Gi c b t đc Dít, chúngướ ạ ừ ụ ế ặ ắ ượ
nó bi n Dít thành m t t m bia s ng. Nghĩa là gi c không b n trúng mà b n hăm d a, nóế ộ ấ ố ặ ắ ắ ọ
im b t và nhìn lũ gi c b ng ánh m t th n nhiên l lùng. Dít nén đau th ng và căm thù, côặ ặ ằ ắ ả ạ ươ
tích c c tham gia cách m ng, tr thành bí th chi b kiêm chính tr viên xã đi, r t ch ngự ạ ở ư ộ ị ộ ấ ữ
ch c và nghiêm túc trong công vi c. Đi u này đc th hi n chi ti t Tnú v thăm làngạ ệ ề ượ ể ệ ở ế ề
m t đêm, v i c ng v c a mình Dít đã gi đúng nguyên t c là h i gi y và ngay sau đó thìộ ớ ươ ị ủ ữ ắ ỏ ấ
l i r t tình c m. Cô nói v i Tnú: Sao anh v có m t đêm thôi? B n em đa nào cũng nhạ ấ ả ớ ề ộ ọ ứ ớ
anh. Càng l n Dít càng gi ng Mai: cái mũi h i tròn, lông mày đm, đôi m t m to bìnhớ ố ơ ậ ắ ở
th n, trong su t, khi n cho Tnú xúc đng. Anh c m th y tr c m t anh là Mai đy vàả ố ế ộ ả ấ ướ ắ ấ
Tnú b t ch t nghe m t lu ng l nh r n r n m t và ng c. Đi v i dân làng và bé Heng,ấ ợ ộ ồ ạ ầ ầ ở ặ ự ố ớ
Dít cũng luôn chi m đc tình c m quý tr ng và s ng h tích c c. Trong suy nghĩ c aế ượ ả ọ ự ủ ộ ự ủ
bé Heng, d ng nh ch Dít nói gì cũng đúng và ph i th c hi n nghiêm ch nh. Ví nh , béườ ư ị ả ự ệ ỉ ư
Heng nói v i Tnú: R a chân đi, nh ng đng u ng n c l nh, v ch Dít phê bình cho đy.ớ ử ư ừ ố ướ ạ ề ị ấ
Có th nói, nhà văn đã dành nh ng tình c m trân tr ng, yêu m n xen l n v i s khâmể ữ ả ọ ế ẫ ớ ự
ph c khi nói v Mai và Dít. H là nh ng ng i ph n Tây Nguyên tiêu bi u th hi nụ ề ọ ữ ườ ụ ữ ể ể ệ
đc vai trò c a mình trong chi n tranh cách m ng. Và đây cũng là m t b c phát tri nượ ủ ế ạ ộ ướ ể
m i đáng ghi nh n trong quan đi m sáng tác và phong cách ngh thu t c a nhà văn -khiớ ậ ể ệ ậ ủ
vi t v đ tài Tây Nguyên.ế ề ề
Còn bé Heng là đi di n cho v đp c a th h măng non núi r ng Tây Nguyên. Hengạ ệ ẻ ẹ ủ ế ệ ở ừ
là nhân v t ph nh ng thi u nó thì b c tranh v v đp truy n th ng Tây Nguyên sậ ụ ư ế ứ ề ẻ ẹ ề ố ở ẽ
không hoàn ch nh. Heng tuy tu i đi còn nh nh ng đã có dáng v c a m t ti u anh hùng.ỉ ổ ờ ỏ ư ẻ ủ ộ ể
Em luôn khao khát và r t mong đc nh nh ng anh ch du kích, nh nh ng chi n sĩ gi iấ ượ ư ữ ị ư ữ ế ả
phóng (em mu n có m t b quân ph c nh m t ng i lính th c s ). Em hăng hái và nhi tố ộ ộ ụ ư ộ ườ ự ự ệ
tình tham gia cách m ng. Em thông thu c t ng h chông, t ng chi n đi m khi d n Tnú vạ ộ ừ ố ừ ế ể ẫ ề
làng. S năng n , háo h c và s nhi t tình c a bé Heng đã khi n cho ng i đc tin t ngự ổ ứ ự ệ ủ ế ườ ọ ưở
r ng, đó s là l p ng i k t c x ng đáng nh ng truy n th ng anh hùng b t khu t c aằ ẽ ớ ườ ế ụ ứ ữ ề ố ấ ấ ủ
cha ông, c a Tây Nguyên hùng vĩ.ủ
Th h tr Tây nguyên đc Nguy n Trung Thành th hi n trong tác ph m là nh ng conế ệ ẻ ượ ễ ể ệ ẩ ữ
ng i gan góc dũng c m, nhi t thành yêu n c, s m giác ng lý t ng cách m ng, khôngườ ả ệ ướ ớ ộ ưở ạ
ng i khó khăn gian kh , s n sàng chi n đu hi sinh vì s nghi p gi i phóng đt n c.ạ ổ ẵ ế ấ ự ệ ả ấ ướ
Tuy h còn có nh c đi m là thi u kinh nghi m trong đu tranh v i k thù nh ng dùở ọ ượ ể ế ệ ấ ớ ẻ ư
sao qua tác ph m này, nhà văn v n kh ng đnh h là nh ng ng i k th a x ng đángẩ ẫ ẳ ị ọ ữ ườ ế ừ ứ
truy n th ng c a cha ông, là l c l ng nòng c t nh t trong cu c đu tranh ch ng k thùề ố ủ ự ượ ố ấ ộ ấ ố ẻ
chung c a dân t c.ủ ộ
Đc R ng xà nu chúng ta th c s xúc đng tr c c nh v t và con ng i Tây Nguyên.ọ ừ ự ự ộ ướ ả ậ ườ
Chúng ta càng thêm yêu m n, trân tr ng h n nh ng con ng i Tây nguyên anh hùng, b tế ọ ơ ữ ườ ấ
khu t, có tâm h n trong sáng, giàu tình c m th y chung, nhi t tình tham gia cách m ng.ấ ồ ả ủ ệ ạ
Có đc tình c m đó, m t ph n không nh là do chúng ta ti p nh n đc qua v đp c aượ ả ộ ầ ỏ ế ậ ượ ẻ ẹ ủ
các nhân v t nh c M t, Tnú, Dít, bé Heng mà nhà văn đã th hi n trong tác ph m. Vi cậ ư ụ ế ể ệ ẩ ệ
kh c h a thành công v đp riêng c a các nhân v t này đã tái hi n l i cái không khí hàoắ ọ ẻ ẹ ủ ậ ệ ạ
hùng c a m t th i k l ch s , ch ng t Nguy n Trung Thành là m t cây bút già d n, giàuủ ộ ờ ỳ ị ử ứ ỏ ễ ộ ặ
c m xúc, giàu tài năng và sáng t o. S thành công đó chính là m t y u t quan tr ng làmả ạ ự ộ ế ố ọ
nên t m vóc giá tr và s c s ng lâu b n c a tác ph m.ầ ị ứ ố ề ủ ẩ