1
Luận văn
Phát triển đội ngũ công nhân
ngành công nghiệp đóng tàu ở
Hải Phòng hiện nay
2
Mở ĐầU
1. Tính cấp thiết của đề tài.
Xây dựng giai cấp công nhân nói chung và đội ngũ công nhân
ngành công nghiệp đóng tàu ở Việt Nam vững mạnh cả về số lượng và
chất lượng, trong giai đoạn hiện nay là nội dung có ý nghĩa chiến lược
trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH và gắn với nền kinh tế tri thức; chủ
động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế; tạo nền tảng đến năm 2020 đưa
nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại.
Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang đề ra các mục tiêu chiến lược
phát triển mạnh các ngành kinh tế dựa trên những tiềm năng, lợi thế của
đất nước và có khả năng tạo ra các sản phẩm kinh tế có giá trị cao, có sức
cạnh tranh trên thị trường. Kinh tế biển là một ngành như vậy. Với chiều
dài bờ biển trên 3.200 km, vùng biển thềm lục địa thuộc chủ quyền và
quyền tài phán quốc gia của Việt Nam rộng trên 1.000.000 m2, gấp 3 lần
diện tích đất liền, Việt nam có một vị trí hết sức thuận lợi trong việc phát
triển các ngành công nghiệp biển và đẩy mạnh sự giao lưu kinh tế quốc tế
qua đường hàng hải, mở rộng sự liên kết, hợp tác trong khai thác và phát
triển kinh tế biển có hiệu quả, đồng thời góp phần củng cố quốc phòng và
an ninh.
Từ thực tế trên, Nghị quyết TW 4 khoá X của Đảng ta đã khẳng
định vị trí, vai trò to lớn của kinh tế biển và vạch ra mục tiêu, chiến lược
biển Việt Nam từ nay đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 với
mục tiêu tổng quát sau: "phấn đấu đưa nước ta trở thành quốc gia mạnh
về biển, giàu lên từ biển". Theo đó phát triển ngành công nghiệp đóng
tàu được xem là hướng chủ đạo có vai trò quyết định cung cấp những
phương tiện, công cụ đa dạng về các chủng loại tàu, thuyền…đảm bảo
cho chúng ta tiến ra biển, làm chủ đại dương và khai thác đạt hiệu quả
kinh tế cao các nguồn lợi từ biển.
3
Song trên thực tế ngành công nghiệp đóng tàu và đặc biệt là đội
ngũ công nhân ngành công nghiệp đóng tàu của nước ta hiện còn nhiều
hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của sự phát triển kinh tế biển và
nhu cầu vận tải biển.
Vấn đề đặt ra một cách cấp bách hiện nay đối với đội ngũ công
nhân ngành công nghiệp đóng tàu ở Hải Phòng và toàn ngành công
nghiệp đóng tàu Việt Nam phải có những chiến lược mới và những
phương hướng giải pháp cụ thể trong xây dựng phát triển ngành, đặc biệt
là xây dựng phát triển nguồn nhân lực có chất lượng tay nghề kỹ thuật
cao ngang tầm với yêu cầu của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá,
hiện đại hóa.
Đây cũng là lý do cơ bản mà tác giả lựa chọn đề tài: “Phát triển
đội ngũ công nhân ngành công nghiệp đóng tàu ở Hải Phòng hiện
nay” làm luận văn thạc sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu.
- ở Việt nam trong những năm gần đây, vấn đề giai cấp công nhân
và sử mệnh lịch sử của nó đã thu hút được nhiều công trình khoa học
nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau. Đáng chủ ý là một số công trình
nghiên cứu sau: GS Văn Tạo (1997) Một số vấn đề về giai cấp công
nhân và công đoàn Việt Nam. NXB chính trị quốc gia Hà Nội. Viện công
nhân và công đoàn - Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam (2001) “Xu
hướng biến động giai cấp công nhân Việt Nam trong những năm đầu thế
kỷ XXI”. NXB Lao động, Hà Nội.... Các công trình nêu trên đã đề cập
một cách khá phong phú, toàn diện nhiều khía cạnh của giai cấp công
nhân như xu hướng biến động của nó trong thời kỳ quá độ lên CNXH,
mặt khác đã đưa ra một số những giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ công
nhân không ngừng lớn mạnh cả số lượng và chất lượng đáp ứng yêu cầu
của quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH.
4
Đặc biệt gần đây, đã có những công trình nghiên cứu trực tiếp đến
mối quan hệ giữa CNH, HĐH với sự phát triển của giai cấp công nhân
cũng như vai trò của giai cấp công nhân trong quá trình đẩy mạnh CNH,
HĐH đất nước như: GS-TS Dương Xuân Ngọc (2004) Giai cấp công
nhân trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. NXB chính trị quốc gia, Hà
Nội. Trần Ngọc Sơn (2001), Sự phát triển của giai cấp công nhân Việt
Nam và vai trò của nó trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, Luận án tiến
sỹ. Kỷ yếu hội thảo - Về giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam
trong sự nghiệp CNH, HĐH. Trường Đại học công đoàn Việt Nam
(2002). Các công trình trên đã đề cập về mối quan hệ biện chứng giữa
quá trình CNH, HĐH đất nước với sự phát triển của giai cấp công nhân,
đặt ra những yếu cầu nhằm phát triển giai cấp công nhân cả về số lượng
và chất lượng đáp ứng yêu cầu của lao động sản xuất trong thời kỳ mới.
Ngoài những công trình nêu trên còn có một số luận văn thạc sỹ và
các bài viết trong các tạp chí ngành công nghiệp tàu thuỷ Việt nam như:
Nguyễn Văn Năm (1995), Công nhân Hải Phòng trong công cuộc đổi
mới, những vấn đề đặt ra và những phương hướng giải pháp, Luận văn
thạc sỹ, Viện chủ nghĩa xã hội khoa học, Học viện chính trị quốc gia Hồ
Chí Minh. Vũ Tiến Đạt (2004), Góp phần đào tạo nguồn nhân lực kỹ
thuật cao cho ngành công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam, Tạp chí Công
nghiệp tàu thuỷ, số 7. Tô Ngọc (2005), Với công tác xây dựng đội ngũ
công nhân viên chức lao động ngành công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam, Tạp
chí Công nghiệp tàu thuỷ, số 13... Các công trình trên đã đề cập tới thực
trạng công nhân của ngành công nghiệp tàu thuỷ và đưa ra một số phương
hướng giải pháp nhằm xây dựng củng cố và phát triển đội ngũ công nhân
công nghiệp đóng tàu. Hiện nay, chưa có một công trình khoa học cụ thể
nào về phát triển giai cấp công nhân ngành công nghiệp đóng tàu trong sự
nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước hiện nay ở cấp tiến sĩ, thạc sĩ.
5
3. Mục đích và nhiệm vụ của Luận văn.
- Mục đích
Làm rõ thực trạng, xu hướng phát triển đội ngũ công nhân ngành
công nghiệp đóng tàu ở Hải Phòng; từ đó nêu ra những giải pháp cơ bản
nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ này góp phần đáp ứng yêu cầu của
sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH, thực hiện có hiệu quả mục tiêu, chiến
lược phát triển kinh tế biển của Đảng và Nhà nước ta hiện nay.
- Nhiệm vụ
Chỉ ra những đặc điểm, làm rõ vai trò, các yếu tố quy đinh sự phát
triển của công nhân ngành công nghiệp đóng tàu trong quá trình đẩy
mạnh CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức ở nước ta hiện nay.
Đánh giá thực trạng chỉ ra các vấn đề, xu hướng vận động phát triển
của công nhân ngành công nghiệp đóng tàu ở Hải Phòng.
Xác định phương hướng và đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm xây
dựng và phát triển công nhân ngành công nghiệp đóng tàu hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Luận văn tập trung nghiên cứu đội ngũ công nhân ngành công
nghiệp đóng tàu ở Hải Phòng từ 1994 đến nay.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu.
- Cơ sở lý luận: Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh và
các Văn kiện Đảng cộng sản Việt Nam về giai cấp công nhân, CNH,
HĐH, hội nhập kinh tế quốc tế và những chính sách đối với công nhân
ngành công nghiệp đóng tàu.
- Từ phương pháp nghiên cứu đặc thù của CNXH khoa học là tiếp cận
và giải quyết vấn đề từ góc độ chính trị - xã hội, luận văn kết hợp với
phương pháp phân tích - tổng hợp, khảo sát, điều tra, thống kê... để làm
sáng tỏ vấn đề đặt ra.
6. Những đóng góp khoa học và ý nghĩa của luận văn.