M t vài ph ng pháp giúp h c sinh dân t c thi u s t i ch phát âm chu n ti ng Vi t ươ ế
Đ TÀI
M T VÀI PH NG PHÁP GIÚP H C SINH ƯƠ
DÂN T C THI U S T I CH PHÁT ÂM CHU N TI NG VI T
I. PHÂN M ĐÂU Ơ
I.1 Lý do ch n đ tài
T m c tiêu c a giáo d c c p Ti u h c, chúng ta th y đc m c tiêu c a ượ
môn Ti ng Vi t Ti u h c có vai trò h t s c quan tr ng là hình thành và phátế ế
tri n các kĩ năng nghe, nói, đc, vi t cho h c sinh. Giúp các em s d ng ti ng ế ế
Vi t có hi u qu trong h c t p, trong giao ti p, góp ph n cùng các môn h c khác ế
phát tri n năng l c t duy cho h c sinh. B c đu trang b cho các em nh ng hi u ư ướ
bi t v văn h c, văn hóa và ngôn ng văn hóa thông qua các bài h c. T đó hìnhế
thành cho các em nhu c u v th ng th c cái đp, kh năng rung c m tr c cái ưở ướ
đp, tr c nh ng bu n, vui, yêu, ghét c a con ng i. Bên c nh đó, môn Ti ng ướ ườ ế
Vi t còn giúp cho các em có nh ng nh n th c, tình c m, thái đ, hành vi đúng
đn c a con ng i Vi t Nam hi n đi trong quan h gia đình và quan h xã h i. ườ
Ti u h c là c p h c đt c s ban đu cho vi c hình thành, phát tri n toàn ơ
di n nhân cách con ng i. ườ Giáo d c c p Ti u h c là m t giai đo n giáo d c khó
nh t, đt n n móng cho giáo d c ph thông và cho toàn b h th ng giáo d c
qu c dân. Đây là c p h c quan tr ng đi v i s phát tri n c a tr em, th i gian
hình thành nhân cách và năng l c.
Nghe, nói, đc, vi t là b n ho t đng ngôn ng khác nhau c a con ng i, ế ườ
trong đó đc là m t ho t đng quan tr ng và có ý nghĩa đi v i h c sinh ti u h c
và đc bi t là đi v i h c sinh dân t c thi u s . Đi v i m i ng i, giao ti p ườ ế
b ng ch vi t ch đc th c hi n khi b t đu bi t đc. Đó là yêu c u c b n ế ượ ế ơ
đu tiên v i m i h c sinh b c vào tr ng ti u h c. Đc giúp tr chi m lĩnh ướ ườ ế
đc ngôn ng đ dùng trong ho t đng h c t p và giao ti p. Nó là công c h cượ ế
t p các môn h c khác. Nó t o h ng thú, đng c h c t p, đng th i nó t o đi u ơ
ki n đ h c sinh có kh năng t h c và tinh th n h c t p c đi. Đi v i h c
sinh dân t c thi u s do nh h ng c a ti ng m đ (ti ng dân t c Ê đê) nên kh ưở ế ế
năng ti p nh n ti ng Vi t, đc bi t là kh năng phát âm chu n ti ng Vi t đangế ế ế
g p nhi u khó khăn. Vì v y v i ý nghĩa c a vi c d y đc thì vi c d y phát âm
chu n ti ng Vi t cho h c sinh dân t c thi u s đóng vai trò h t s c quan tr ng. ế ế
T p đc là môn h c kh i đu, là phân môn chính có v trí đc bi t to l n
tr ng ti u h c b i vì giai đo n này là giai đo n then ch t trong quá trình hìnhườ
thành k năng phát âm cho HS. Vi c phát âm và luy n phát âm đúng v i chu n
quy t c ti ng Vi t góp ph n gi gìn s trong sáng c a ti ng Vi t và gi gìn b n ế ế
s c văn hóa Vi t Nam. Vì v y ngay t đu b c ti u h c các em c n đc h c ượ
môn T p đc m t cách khoa h c, c n th n. Tôi đã gi ng d y t i tr ng h n 29 ườ ơ
Bùi Th Th Tr ng Ti u h c Võ Th Sáu - Năm h c 2014-2015 ư ườ 1
M t vài ph ng pháp giúp h c sinh dân t c thi u s t i ch phát âm chu n ti ng Vi t ươ ế
năm nh ng do s l ng h c sinh dân t c chi m t i 97%, kh năng phát âm ti ngư ượ ế ế
Vi t c a các em ch a chu n nên ch t l ng d y và h c đi v i các môn h c nói ư ượ
chung và đi v i phân
T p đc l p 3 nói riêng ch a cao. ư
V y nên, đ giúp h c sinh dân t c t i ch phát âm đúng, chu n ti ng Vi t ế
tôi ph i tr i qua r t nhi u khó khăn, v t v . Tôi th y r ng công vi c này c c kì
quan tr ng, nó là nhân t giúp cho h c sinh h c t t môn Ti ng Vi t nói riêng và ế
nâng cao ch t l ng giáo d c nói chung. Đó chính là lí do tôi ch n đ tài: ượ M t
vài ph ng pháp giúp h c sinh dân t c thi u s t i ch phát âm chu n ti ngươ ế
Vi t ”. Mong đc chia s và nh n đc nh ng đóng góp chân tình t các b nượ ượ
đng nghi p.
I.2. M c tiêu, nhi m v c a đ tài
* M c tiêu:
T p đc là m t phân môn quan tr ng trong ch ng trình ti u h c nói chung ươ
và môn ti ng Vi t nói riêng. Qua vi c h c T p đc các em n m, bi t đc cáchế ế ượ
phát âm đúng, chu n ti ng Vi t, hình thành k năng, k x o trong quá trình đc. ế
T đó các em có thói quen phát âm chu n, đc đúng văn b n, giúp các em ti p thu ế
tri th c khoa h c. Nh ng trên th c t h c sinh tr ng ti u h c Võ Th Sáu nói ư ế ườ
chung và l p 3B tôi ch nhi m nói riêng, hi n t ng phát âm ch a chu n ti ng ượ ư ế
Vi t v n còn t n t i. Vì v y tôi mu n đa ra m t s bi n pháp có hi u qu trong ư
vi c s a l i và rèn k năng phát âm chu n cho h c sinh dân t c thi u s .
* Nhi m v :
Tìm hi u c s lý lu n c a d y h c phát âm chu n ti ng Vi t và th c tr ng ơ ế
c a vi c phát âm ti ng Vi t cho h c sinh dân t c thi u s Tr ng Ti u h c Võ ế ườ
Th Sáu.
Tìm hi u th c tr ng l i phát âm c a h c sinh l p 3 dân t c thi u s .
Đ xu t m t s bi n pháp s a l i phát âm ti ng Vi t cho h c sinh dân t c ế
thi u s .
Đc chia s , trao đi kinh nghi m v i đng nghi p trong công tác chuyênượ
môn. Giúp tôi t ng b c nâng cao hi u qu trong gi ng d y phân môn T p đc, ướ
rèn cho h c sinh đc bi t là h c sinh dân t c t i ch (Êđê) kĩ năng đc chu n
ti ng Vi t. T đó góp ph n nâng cao ch t l ng môn ti ng Vi t.ế ượ ế
Nh n đc nh ng l i góp ý c a ban giám kh o, lãnh đo nhà tr ng và t ượ ườ
các b n đng nghi p đ tôi phát huy nh ng m t m nh, đi u ch nh, kh c ph c
nh ng thi u sót cho hoàn thi n h n. ế ơ
I.3. Đi t ng nghiên c u ượ
H c sinh l p 3B tr ng Ti u h c Võ Th Sáu, huy n Krông Ana, t nh Đăk ườ
Lăk.
Bùi Th Th Tr ng Ti u h c Võ Th Sáu - Năm h c 2014-2015 ư ườ 2
M t vài ph ng pháp giúp h c sinh dân t c thi u s t i ch phát âm chu n ti ng Vi t ươ ế
T năm h c 2012 đn năm h c 2015. ế
Giáo viên tr ng ườ Ti u h c Võ Th Sáu, huy n Krông Ana, t nh Đăk Lăk.
I.4. Ph m vi nghiên c u
Nghiên c u cách phát âm chu n ti ng Vi t ế 28 h c sinh dân t c l p 3A năm
h c 2012-2013; 29 h c sinh dân t c thi u s l p 3B năm h c 2013-2014 và ti pế
t c kh o sát th c t 31 h c sinh l p 3B năm h c 2014-2015 tr ng Ti u h c ế ườ
Võ Th Sáu – Krông Ana – Đk L k.
I.5. Ph ng pháp nghiên c u ươ
- Nghiên c u tài li u : Đc tài li u liên quan đn m t s ph ng pháp d y ế ươ
h c sinh dân t c thi u s phát âm chu n ti ng Vi t. ế
- Kh o sát tình hình th c t h c sinh trong l p đ n m đc ế ượ tình hình phát
âm chu n ti ng Vi t c a các em ế hoc sinh dân t c thi u s c a năm h c này và'
nh ng năm h c tr c. ướ So sánh đi chi u đ th y đc s ti n b c a h c sinh ế ượ ế
tr c và sau khi nghiên c u (ướ Ph ng phap quan sát đi u tra - rút kinh nghi m,ươ
ph ng phap đi ch ng – so sánh…).ươ
II. PH N N I DUNG
II.1. C s lý lu nơ
Xu t phát t th c t cu c s ng và nh n th c c a m t b ph n ng i dân t c ế ườ
thi u s ch a th c s quan tâm và đ cao vi c h c t p c a con em mình. T th c ư
t h c sinh phát âm ch a chu n ti ng Vi t v n di n ra các c p h c có h c sinhế ư ế
là ng i dân t c thi u s trong c n c nói chung và trên đa bàn huy n ườ ướ huy n
Krông Ana, t nh Đăk Lăk nói riêng.
H u qu c a vi c h c sinh phát âm ch a chu n ti ng Vi t chúng ta không ư ế
l ng tr c đc. Nó tác đng x u đn s phát tri n kinh t , văn hóa xã h iườ ướ ượ ế ế
c a c n c nói chung và đa ph ng có h c sinh dân t c thi u s nói riêng. Vì ướ ươ
các em không đc chu n Ti ng Vi t thì s không hi u đc nghĩa c a ti ng Vi t ế ượ ế
nên các em s hi u sai nghĩa d n t i các em s làm sai.
Do đó, khi d y t p đc cho h c sinh l p 3 dân t c thi u s tôi c n giúp h c
sinh hình thành k năng và thói quen phát âm chu n khi đc. Mu n v y c n cho
các em luy n đc nhi u. Ngoài ra trong quá trình luy n phát âm cho h c sinh tôi
c n ph i phát âm m u chu n theo chính âm và chu n chính t đ luy n phát âm
cho h c sinh đt hi u qu . C ch c a vi c phát âm khi đc là c s c a vi c ơ ế ơ
d y đc. T p đc bi u th m i quan h m t thi t gi a s v n đng c a th giác ế
v i l i nói âm thanh. Do đó, trong d y h c t p đc tôi c n n m đc đc đi m ượ
tâm sinh lý, ngôn ng , t duy c th c a h c sinh l p 3 đ xác đnh cho mình ư
nh ng ph ng pháp gi ng d y sao cho phù h p v i đi t ng h c sinh. ươ ượ
II.2. Th c tr ng
Bùi Th Th Tr ng Ti u h c Võ Th Sáu - Năm h c 2014-2015 ư ườ 3
M t vài ph ng pháp giúp h c sinh dân t c thi u s t i ch phát âm chu n ti ng Vi t ươ ế
Sau ba năm gi ng d y l p 3 t i tr ng ti u h c Võ Th Sáu, cũng nh quá ườ ư
trình s ng và c trú t i đa ph ng tôi đã quan sát, ti p c n v i ng i dân đa ư ươ ế ườ
ph ng. Đng th i qua 29 năm công tác gi ng d y tr ng ti u h c Võ Th Sáuươ ườ
tôi th y đa s h c sinh c a tr ng th ng phát âm ch a chu n ti ng Vi t. ườ ườ ư ế
Đ s a l i phát âm và rèn k năng phát âm chu n trong d y h c t p đc cho
h c sinh l p 3 dân t c thi u s ngoài vi c n m đc các l i mà các em th ng ượ ườ
m c d n đn vi c phát âm sai, ch a chu n, n m đc b n ch t hay nguyên nhân ế ư ượ
m c l i
phát âm tôi c n hi u đc đc đi m tâm sinh lý các em h c sinh. Vi c s a l i ượ
phát âm trong d y h c t p đc cho h c sinh l p 3 dân t c thi u s ph thu c r t
nhi u vào y u t tâm lý c a h c sinh. giai đo n này các em đã có b c chuy n ế ướ
m i t ho t đng ch đo là vui ch i sang ho t đng ch đo là h c t p và h u ơ
h t các em ế
đã bi t đc, bi t vi t. Tuy nhiên, nh n th c c a các em v n là nh n th c ch a cóế ế ế ư
ch đnh và đi t ng là h c sinh dân t c thi u s có thói quen phát âm c a ngôn ượ
ng ti ng m đ nên nh h ng nhi u đn vi c h c t p đc. Do đó tôi ph i ế ưở ế
n m đc tâm lý h c sinh, t đó có nh ng đnh h ng s a l i phát âm trong d y ượ ướ
h c phân môn T p đc cho thích h p, đ h c sinh có k t qu h c t p kh quan ế
h n. ơ
Vì v y đ giúp h c sinh s a l i phát âm, rèn luy n k năng phát âm chu n đ
h c t t phân môn này, tôi c n có s quan tâm sát sao, có nh ng đnh h ng tích ướ
c c
trong vi c s a l i phát âm cho h c sinh, nh ng cũng c n có s am hi u sâu s c ư
tâm
sinh lý h c sinh nh t là h c sinh dân t c thi u s l p 3 tr ng Ti u h c Võ Th ườ
Sáu.
Trong th c t , h c sinh c b n đã bi t đc thành ti ng m t bài văn, bài th , ế ơ ế ế ơ
nh ng còn ch m và phát âm còn sai nhi u l i nh : sai d u thanh, các ph âm đu,ư ư
các v n khó, do l i phát âm đa ph ng. Đc bi t các em h c sinh dân t c Êđê ươ
th ng đc b d u thanh (đi v i các ch có d u thanh), thêm d u thanh vàoườ
nh ng ch không có d u.
Th c tr ng d y phát âm trong tr ng ti u h c Võ Th Sáu hi n nay tôi và ườ
ph n l n các giáo viên trong nhà tr ng đã có s quan tâm r t nhi u t i v n đ ườ
phát âm chu n ti ng Vi t cho các em h c sinh dân t c thi u s . Vì v y tôi và ế
nhi u giáo viên đã có nh ng đ xu t v ph ng h ng s a l i phát âm cho h c ươ ướ
sinh nh m giúp các em rèn luy n k năng phát âm chu n. Tuy nhiên bên c nh s
quan tâm sát sao đó thì th c tr ng s a l i phát âm cho h c sinh Tr ng Ti u ườ
h c Võ Th Sáu v n còn t n t i nhi u h n ch . ế
Bùi Th Th Tr ng Ti u h c Võ Th Sáu - Năm h c 2014-2015 ư ườ 4
M t vài ph ng pháp giúp h c sinh dân t c thi u s t i ch phát âm chu n ti ng Vi t ươ ế
a. Nh ng thu n l i - khó khăn
a.1. Thu n l i
Trong nh ng năm h c g n đây, Phòng giáo d c và đào t o cũng nh nhà ư
tr ng ườ đã t ch c cho h c sinh dân t c ít ng i ch ng trình giao l u Ti ng ườ ươ ư ế
Vi t c a chúng em” và t ch c các ho t đng giáo d c khác nên đã ph n nào giúp
các em t tin h n trong giao ti p. ơ ế
H c sinh đc c p phát đy đ sách. ượ
Trong giai đo n hi n nay, công ngh thông tin t ng đi phát tri n nên ươ
ngoài h c tr ng h c sinh có nhi u c h i ti p xúc v i các lĩnh v c thông tin ườ ơ ế
khác nh xem phim, nghe đc truy n qua Ra- đi - ô, xem các ch ng trình qu ngư ươ
cáo, du l ch qua màn nh nh ,…
Nhi u gia đình ph huynh h c sinh đã quan tâm nhi u h n đn vi c h c ơ ế
hành c a con em mình và mong mu n con em mình đc đi h c đ sau này có ượ
m t t ng lai t t đp h n. ươ ơ
Đa s h c sinh hi u h c, h n n a l a tu i các em còn nh d u n n n, bi t ế ơ ế
nghe l i th y cô giáo.
a.2. Khó khăn
Tr ng Ti u h c Võ Th Sáu ườ có 3 phân hi u, hai phân hi u l cách tr ng ườ
chính t 3-> 4 km nên thông tin hai chi u đôi lúc cũng còn ch m, h c sinh c a
tr ng thu c 7 buôn và ườ trên đa bàn c a xã đc bi t khó khăn.
- Khi nhà các em h c sinh dân t c thi u s th ng s d ng ti ng m đ ườ ế
đ giao ti p nên kh năng nói ti ng ph thông còn g p nhi u khó khăn. ế ế
H c sinh ch y u là con em nh ng gia đình làm nông nghi p, h ng ngày b ế
m th ng đi làm r y xa ( có khi r y m y ngày m i v ) nên khó có th quan ườ
tâm đn vi c h c t p c a con em mình.ế
M t s em ngoài gi h c trên l p còn ph i đi b ng g ch, đi r y giúp đ gia ư
đình nên không có nhi u th i gian dành cho vi c h c. Tình tr ng h c sinh
“nghi n” Internet d n đn tr n h c, h c sinh ham ch i h n ham h c mà b h c ế ơ ơ
cũng không b b m la r y.
M t s em h c sinh dân t c thi u s còn có c m giác m c c m, t ti. Các
em ng i giao ti p b ng ti ng Vi t, lo s cô giáo ki m tra bài cũ, ph i phát bi u ế ế
xây d ng bài trong gi h c, “s ph i đn tr ng...đi u này khó t o ra m t môi ế ườ
tr ng giáo ườ
d c thân thi n. Có nh ng tr ng h p giáo viên đn t n nhà khuyên b o nh ng ườ ế ư
gia đình v n b t l c ho c không đ ý đn. ế
b. Thành công - h n ch ế
+ Thành công : Tr c s quan tâm đc bi t c a các ban ngành t trungướ
ng đn đa ph ng cũng nh c a ban lãnh đo nhà tr ng, các đoàn th , cácươ ế ươ ư ườ
Bùi Th Th Tr ng Ti u h c Võ Th Sáu - Năm h c 2014-2015 ư ườ 5