sửdụng phương pháp thống kê trong
việcđánh giá hiệu quảsản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp
BỘGIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾQUỐC DÂN
KHOA THỐNG KÊ
˜&™
CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP
Đề tài :
" Sửdụng phơng pháp thống kê trong việcđánh giá hiệu quảsản xuất kinh doanh ở
công ty kinh doanh vận tải lơng thực"
Giáo viên hớng dẫn : Phạm Ngọc Kiểm
Sinh viên thực hiện : Hoàng Vĩnh Nam
Lớp : Thống kê 39A
Niên khoá : 1997 - 2001
HÀ NỘI 2001
LỜI NÓI ĐẦU
Từkhi chuyểnđổi nền kinh tếtừtập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tếthị
trờng có sựquản lý vĩmô của nhà nớc , nền kinh tếnớc ta đã đạtđợc nhiều khởi sắcđáng
mừng. Trong cơchếthịtrờng, mọi thành phần kinh tế đều có quyền tham gia vào hoạt
động sản xuất kinh doanh và tựdo cạnh tranh trong khuôn khổpháp luật cho phép. Để
đảm bảo cạnh tranh thắng lợi, giúp cho doanh nghiệpđứng vững và phát triểnđòi hỏi các
doanh nghiệp phải tự đổi mới phù hợp với sựphát triển chung của xã hội và phải tựvơn
lên, tựkhẳng định mình. Chỉcó những doanh nghiệp tổchức quá trình sản xuất kinh
doanh của mình một cách hiệu quảthì mới có thểtồn tại và phát triển. Vì thếhiệu quảsản
xuất kinh doanh là một vấnđề vô cùng quan trọng đối với mọi doanh nghiệp. Không
doanh nghiệp nào hoạtđộng lại không tính đến hiệu quảkinh doanh.
Vì vậy, trong thời gian thực tập tại công ty kinh doanh vận tải lơng thực, em đã
chọn vấnđề " sửdụng phơng pháp thống kê trong việcđánh giá hiệu quảsản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp" làm đề tài thực tập.
Nội dung đề tài gồm 3 chơng không kểlời nói đầu và kết luận.
Chơng I : những vấnđề lý luận chung vềhiệu quảsản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp.
Chơng II : xác định hệthống chỉtiêu và một sốphơng pháp thống kê đánh giá
và phân tích hiệu quảhoạtđộng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Chơng III : vận dụng hệthống chỉtiêu và một sốphơng pháp thôngs kê để
đánh giá, phân tích hiệu quảvà kết quảsản xuất kinh doanh ởcông ty kinh doanh
vận tải lơng thực.
CHƠNG I : NHỮNG VẤNĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀHIỆU QUẢSẢN XUẤT
KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP.
I.Khái niệm, các nhân tố ảnh hởng tới hiệu quảsản xuất kinh doanh và giải
pháp nâng cao hiệu quảsản xuất kinh doanh.
Hiệu quảsản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế đã và đang đợc nhiều doanh
nghiệp quan tâm đến. Khi bàn vềhiệu quảsản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, các nhà
kinh tế đã đa ra rất nhiều khái niệm khác nhau.
-Hiệu quảsản xuất kinh doanh là mứcđộ hữu ích của sản phẩm sản xuất ra tức là
giá trịsửdụng của nó : hoặc là doanh thu và nhất là lợi nhuận thu đợc sau quá trình kinh
doanh.
Quan điểm này lẫn lộn giữa hiệu quảvới kết quảsản xuất kinh doanh, giữa hiệu quả
với mục tiêu kinh doanh.
-Hiệu quảsản xuất kinh doanh là sựtăng trởng kinh tế đợc phản ánh qua nhịpđộ
tăng và các chỉtiêu kinh tế.
Quan điểm này là phiến diện trên giác độ biếnđộng theo thời gian.
Hiệu quảsản xuất kinh doanh là phạm trù kinh tếquan trọng biểu hiện quan hệso
sánh giữa kết quảsản xuất kinh doanh của doanh nghiệpđạtđợc với chi phí nguồn lựcđã
bỏra để đạtđợc kết quảkinh doanh đó.
Từnhận xét vềcác khái niệm của hiệu quảsản xuất kinh doanh ởtrên, ta có một
khái niệm tổng hợp và bao quát hơn :
Hiệu quảsản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tếbiểu hiện tập trung của sự
phát triển kinh tếtheo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực và trình độ chi
phí các nguồn lựcđó trong quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh.
* Các nhân tố ảnh hởng tới hiệu quảcủa sản xuất kinh doanh :
+ Thịtrờng đầu vào và thịtrờng đầu ra của doanh nghiệp :
Thịtrờng là nơi diễn ra mọi hoạtđộng giao dịch buôn bán, là nơi xuất hiện các cuộc
cạnh tranh găy gắt cảvềgiá cả, chất lợng mẫu mã, quy cách, chủng loại... sản phẩm.
Trong nền kinh tếthịtrờng, doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển cần chiếm lĩnh đợc
thịtrờng. Đó là yếu tốquyếtđịnh cũng là yếu tốphản ánh hiệu quảhoạtđộng kinh doanh
của doanh nghiệp.
Thịtrờng đầu vào ảnh hởng tới tính liên tục và tính hiệu quảsản xuất. Nó ảnh hởng
trực tiếpđến khảnăng cung ứng cho thịtrờng đầu ra của doanh nghiệp.
Thịtrờng đầu ra của doanh nghiệp quyếtđịnh quá trình tái sản xuất mởrộng và hiệu
quảkinh doanh. Muốn hoạtđộng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệpđạt hiệu quảcao
đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu nhu cầu thịtrờng, thịhiếu khách hàng và khảnăng
của bản thân doanh nghiệpđối với các yếu tố đầu vào cảu sản xuất.
+ Nhân tốcon ngời :
Nhân tốcon ngời trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệpđóng vai trò cực kỳ
quan trọng vì con ngời là chủthểquảquá trình sản xuất kinh doanh, trực tiếp tham giá vào
hoạtđộng sản xuất kinh doanh. Do đó nhân tốcon ngờiảnh hởng trực tiếp tới kết quảsản
xuất kinh doanh.
Do nhân tốcon ngời có tầm quan trọng, đòi hỏi doanh nghiệp phải có kếhoạch đào
tạo tay nghềcho lao động, đảm bảo quyền làm chủcủa mỗi cá nhân, chăm lo tớiđời sống
vật chất và tinh thần cho công nhân viên, đồng thời có hình thức thởng phạt hợp lý nhằm
khuyến khích ngời lao động có ý thức trách nhiệm, tâm huyết với doanh nghiệp và từ đó
luôn sẵn sàng làm việc hết khảnăng.
+ Nhân tốvềquản lý :
Bộmáy quản lý gọn nhẹhoạtđộng có hiệu quảcao sẽcho phép doanh nghiệp sử
dụng hợp lý và tiết kiệm các yếu tốvật chát của quá trình sản xuất kinh doanh, giúp lãnh
đạo doanh nghiệpđề ra những quyếtđịnh chỉ đạo kinh doanh chính xác, kịp thời và nắm
bắtđợc thời cơ.Để quản lý tốt, doanh nghiệp phải có đội ngũcán bộquản lý nhanh nhạy,
nhiệt tình và có kinh nghiệm.
+ Nhân tốvềkỹthuật và công nghệ:
Kỹthuật và công nghệcó ảnh hởng tới hiệu quảhoạtđộng sản xuất kinh doanh. Nó
cho phép doanh nghiệp nâng cao năng xuất chất lợng, hạgiá thành sản phẩm, tăng khả
năng cạnh tranh trên thịtrờng.
* Những biện pháp chủyếu nâng cao hiệu quảsản xuất kinh doanh :
Để đánh giá hiệu quảsản xuất kinh doanh, ta so sánh kết quả đầu ra và chi phí đầu
vào của một quá trình.
Ta có :
H = Q=Kết quả đầu ra
CChi phí đầu vào
Muốn tăng H thờng có những biện pháp sau :
-Thứnhất : giảmđầu vào, đầu ra không đổi.
-Thứhai : giữnguyên đầu vào , tăng đầu ra.
-Thứba : giảmđầu vào, tăng đầu ra.
-Thứt : tăng đầu vào, tăng đầu ra nhng tốcđộ tăng đầu ra lớn hơn tốcđộ tăng đầu
vào.
Thực tếcho thấy, đất nớc ta đang chuyểnđổi nền kinh tếtừtập trung quan liêu bao
cấp sang nền kinh tếthịtrờng có sự điều tiết vĩmô của nhà nớcđã có nhiềuđổi sắc vềmọi
mặt củađời sống xã hội. Song quá trình quản lý điều hành sản xuất còn bất hợp lý dẫnđến
việc sửdụng lãng phí các nguồn lực làm giảm hiệu quảsản xuất kinh doanh. Hiện nay có
hai biện pháp chủyếuđợc các doanh nghiệp chú ý quan tâm đó là biện pháp thứhai và
biện pháp thứt. Trong sựcạnh tranh găy gắt của nền kinh tếthịtrờng, doanh nghiệp muốn
đứng vững và đi lên đòi hỏi phải thờng xuyên đổi mới nâng cao chất lợng sản phẩm. Nhng
để sản phẩmđápứng đợc nhu cầu thịtrờng và mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp thì
doanh nghiệp phải xem xét việc quyếtđịnh sản xuất sản phẩmđó có tối u không.
Vì vậy, để sản xuất kinh doanh có hiệu quả, doanh nghiệp cần chú ý các vấnđề sau :
-Nghiên cứu nắm bắt thịtrờng.
-Chuẩn bịtốt các điều kiện, yếu tốcần thiết cho quá trình sản xuất kinh doanh.
-Nâng cao tay nghềcho ngời lao động.
-Mạnh dạn chủ động đa tiến bộkhoa học cộng nghệvào sản xuất.
-Nâng cao trình độ quản lý của doanh nghiệp.
-Xác định mục tiêu và chiến lợc của doanh nghiệp.
-Sắp xếp lại cơcấu tổchức cho hợp lý.
II. Các quan điểm cơbảnđánh giá hiệu quảsản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp.
Hiệu quảsản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tếphản ánh trình độ sựdụng lực
sẵn có của doanh nghiệpđể đạtđợc những kết quảcao nhất với chi phí thấp nhất.
Để thực hiện nhiệm vụnâng cao hiệu quảsản xuất kinh doanh, đòi hỏi mỗi doanh
nghiệp phải nghiên cứu và nhận thức một cách đầyđủ bản chất và các quan điểmđánh giá
hiệu quảsản xuất kinh doanh. Từviệcđánh giá đúng hiệu quả, cho phép doanh nghiệp
phát hiện khảnăng và tìm đúng biện pháp để nâng cao hiệu quảsản xuất kinh doanh.
Thứnhất cần phân biệt kết quảvới hiệu quả.
Hiệu quảsản xuất kinh doanh đợc xây dựng bằng cách so sánh giữađầu vào và đầu
ra, so sánh giữa chi phí bỏra và kết quảthu đợc.
Kết quảsản xuất kinh doanh là những sản phẩmđợc con ngời tạo ra trong quá trình
sản xuất và mang lại lợi ích tiêu dùng xã hội.
Thứhai, phân biệt hiệu quảkinh tếvới hiệu quảxã hội.
Hiệu quảkinh tếcủa doanh nghiệp là phạm trù kinh tếbiểu hiện quan hệso sánh
giữa kết quảkinh tếmà doanh nghiệpđạtđợc với chi phí bỏra để đạtđợc kết quả đó.
Hiệu quảxã hội của doanh nghiệp còn thểhiệnở đóng góp của doanh nghiệp vào
việcđạt mục tiêu kinh tếxã hội của toàn bộnền kinh tếquốc dân nh đóng góp vào ngân
sách, vào sựtăng trởng kinh tế, giải quyết việc làm...
Hiệu quảkinh tếlà tiềnđề vật chất của hiệu quảxã hội. Nếu hiệu quảkinh tếcủa
doanh nghiệp giảm tức là doanh nghiệp mấtđi khảnăng cạnh tranh thiếu sức sống và trở
thành gánh nặng cho nhà nớc. Vì thếdoanh nghiệp không thể đạtđợc mục tiêu xã hội.