5
Lêi më ®Çu
BÊt k× mét quèc gia nµo muèn ph¸t triÓn, ®¹t ®îc tr×nh ®é mét níc ph¸t triÓn
®Òu ph¶i tr¶i qua nÊc thang cã tÝnh tÊt yÕu lÞch sö. §ã lµ c«ng nghiÖp ho¸. Trªn thÕ
giíi ®· cã nhiÒu níc tiÕn hµnh thµnh c«ng c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn nay còng cßn
nhiÒu níc ®ang tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸. Trong c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn kh¸c
nhau cña lÞch sö loµi ngêi, c«ng nghiÖp ho¸ ë nh÷ng níc kh¸c nhau cã sù kh¸c
nhau vÒ m« h×nh, vÒ thêi gian thùc hiÖn vµ do ®ã cã sù kh¸c nhau vÒ ¶nh hëng cña
nã ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Níc ta b¾t ®Çu c«ng nghiÖp ho¸ tõ n¨m 1960 theo
®êng lèi do ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø III cña ®¶ng ®Ò ra. §Õn nay sù
nghiÖp ®ã vÉn tiÕp tôc. Nhng hoµn c¶nh, ®iÒu kiÖn quèc tÕ vµ trong níc, tr×nh ®é
ph¸t triÓn kinh tÕ níc ta hiÖn nay kh¸c nhiÒu so víi n¨m 1960. §iÒu ®ã ®Æt ra
nhiÒu vÊn ®Ò lÝ luËn vµ thùc tiÔn ph¶i gi¶i quyÕt nh: C«ng nghiÖp ho¸ cã cßn lµ tÊt
yÕu kh¸ch quan n÷a kh«ng? §¸nh gi¸ nh thÕ nµo vÒ thùc tr¹ng c«ng nghiÖp ho¸ ë
níc ta nh÷ng n¨m qua? Môc tiªu, m« h×nh, néi dung c«ng nghiÖp ho¸ g¾n víi
hiÖn ®¹i ho¸ ë níc ta hiÖn nay nh thÕ nµo?
Sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ trong h¬n mêi n¨m kÓ tõ khi ®æi míi ®Õn nay ®·
thu ®îc nhiÒu kÕt qu¶ ®¸ng kÓ.Trong ®ã ph¶i kÓ ®Õn vai trß rÊt quan träng cña
§¶ng vµ Nhµ níc. Nhµ níc lµ ngêi ho¹ch ®Þnh ra c¸c chÝnh s¸ch chiÕn lîc ph¸t
triÓn kinh tÕ, ph¸t huy tèi ®a nh÷ng mÆt tÝch cùc, h¹n chÕ tèi thiÓu nh÷ng mÆt tiªu
cùc cña kinh tÕ thÞ trêng. Mµ quan träng nhÊt lµ sù ®Þnh híng cña nhµ níc ®Ó
kinh tÕ ph¸t triÓn theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa mµ nh©n d©n ®· lùa chän. §©y
lµ ®iÓm kh¸c biÖt gi÷a c¬ chÕ kinh tÕ thÞ trêng ë níc ta vµ c¸c níc kh¸c.
MÆc dï Nhµ níc ta ®· ph¸t huy vai trß cña m×nh mét c¸ch cã hiÖu qu¶ trong
sù nghiÖp nµy, nhng kh«ng ph¶i lµ kh«ng cã h¹n chÕ. §ã lµ sù cång kÒnh cña bé
m¸y, cha xãa bá ®îc thãi quen cña c¬ chÕ cò, cha thÝch nghi víi c¬ chÕ míi
nªn hiÖu qu¶ cha cao. §Ó nhËn thøc râ h¬n vÒ vai trß cña nhµ níc trong ph¸t
triÓn kinh tÕ nãi chung vµ trong c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ nãi riªng, trong bµi
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Quá trình hình thành và phương pháp của nhà nước đối với
quá trình công nghiệp hóahiên đại hóa của nước ta
Quá trình hình thành và phương pháp của nhà nước đối với
quá trình công nghiệp hóahiên đại hóa của nước ta
6
viÕt nµy, em xin chän ®Ò tµi: “Vai trß cña Nhµ níc ®èi víi qu¸ tr×nh c«ng
nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ë níc ta”.
Do tr×nh ®é cã h¹n, kh«ng thÓ bao qu¸t ®îc hÕt mäi khÝa c¹nh cña vÊn ®Ò to
lín vµ khã kh¨n nµy, nªn ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi chØ xoay quanh mét sè vÊn
®Ò vÒ vai trß cña Nhµ níc trong viÖc ph¸t triÓn nh÷ng ®iÒu kiÖn chÝnh cña qu¸
tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸. Trong bµi viÕt nµy, em xin ®îc tr×nh bµy c¸c
néi dung c¬ b¶n vÒ ®Ò tµi trªn nh: T¹i sao c«ng nghiÖp ho¸ l¹i ph¶i cã vai trß cña
nhµ níc? Nhµ níc ®ãng vai trß quan träng nh thÕ nµo? Thùc tr¹ng vai trß cña
nhµ níc ra sao? Vµ cuèi cïng lµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao vai trß cña nhµ
níc trong thêi gian tíi.Vµ kinh nghiÖm cña mét sè níc trªn thÕ giíi vÒ vai trß
cña Nhµ níc ®èi víi c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
7
Néi dung
Ch¬ng 1: TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan vÒ vai trß cña Nhµ níc trong
qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸
1.1. Vai trß cña nhµ níc trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸
1.1.1. Quan niÖm c«ng nghiÖp ho¸ - Thùc chÊt c«ng nghiÖp
Quan niÖm ®¬n gi¶n nhÊt vÒ c«ng nghiÖp ho¸ cho r»ng: “C«ng nghiÖp ho¸lµ
t¹o ®Æc tÝnh c«ng nghiÖp cho mét ho¹t ®éng, trang bÞ (cho vïng, cho mét níc) c¸c
nhµ m¸y c«ng nghiÖp”. Quan niÖm nµy cã nh÷ng mÆt cha hîp lÝ:
Tríc hÕt nã kh«ng cho thÊy môc tiªu cña qu¸ tr×nh cÇn thùc hiÖn
Thø hai, trong néi dung tr×nh bµy, quan niÖm nµy gÇn nh ®ång nhÊt qu¸ tr×nh
c«ng nghiÖp ho¸ víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp. Vµ còng kh«ng thÓ hiÖn ®îc
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
8
tÝnh lÞch sö cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. V× thÕ nã ®îc sö dông rÊt h¹n chÕ
trong thùc tiÔn. §Æt biÖt lµ trong s¸ch b¸o cña Liªn X« (tríc ®©y) tån t¹i mét ®Þnh
nghÜa phæ biÕn : “C«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh x©y dùng ®¹i c¬ khÝ cã kh¶ n¨ng c¶i
t¹o c¶ n«ng nghiÖp”. §ã lµ sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp nÆng víi ngµnh trung t©m lµ
chÕ t¹o m¸y. Quan niÖm nµy ®îc coi lµ hîp lÝ trong ®iÒu kiÖn cña Liªn X« thêi k×
®ã. Nhng sÏ lµ rÊt sai lÇm nÕu coi ®ã lµ quan niÖm phæ biÕn ®Ó ¸p dông cho tÊt c¶
c¸c níc ®ang ph¸t triÓn trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay.
N¨m 1963 tæ chøc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp cña Liªn Hîp Quèc ®· ®a ra ®Þnh
nghÜa sau: “C«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, trong qu¸ tr×nh nµy mét
bé phËn ngµy cµng t¨ng c¸c nguån cña c¶i quèc d©n ®îc ®éng viªn ®Ó ph¸t triÓn
c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu ngµnh ë trong níc víi kÜ thuËt hiÖn ®¹i. §Æt ®iÓm cña c¬ cÊu
nµy lµ cã mét bé phËn chÕ biÕn s¶n xuÊt ra t liÖu s¶n xuÊt vµ hµng tiªu dïng, cã
kh¶ n¨ng b¶o ®¶m ®¹t tíi sù tiÕn bé vÒ kinh tÕ x· héi”.
HiÖn nay ë níc ta, c«ng nghiÖp ho¸ x· héi chñ nghÜa ®îc coi lµ nhiÖm vô
trung t©m cña thêi k× qu¸ ®é. §¶ng ta ®· x¸c ®Þnh thùc chÊt cña c«ng nghiÖp ho¸ x·
héi chñ nghÜa lµ: “Qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸ch m¹ng kÜ thuËt, thùc hiÖn sù ph©n c«ng
míi vÒ lao ®éng x· héi vµ lµ qu¸ tr×nh tÝch luü x· héi chñ nghÜa kh«ng ngõng thùc
hiÖn t¸i s¶n xuÊt më réng”.
Tõ ®ã cho ta thÊy: “C«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh x©y dùng c¬ së vËt chÊt kÜ
thuËt cña chñ nghÜa x· héi, do giai cÊp c«ng nh©n vµ nh©n d©n lao ®éng thùc hiÖn
díi sù chØ ®¹o vµ tæ chøc cña nhµ níc chuyªn chÝnh v« s¶n, sù l·nh ®¹o cña ®¶ng
céng s¶n. C«ng nghiÖp ho¸ x· héi chñ nghÜa cã nhiÖm vô ®a nÒn kinh tÕ níc ta
tõ nÒn s¶n xuÊt nhá tiÕn lªn s¶n xuÊt lín trë thµnh mét níc c«ng n«ng nghiÖp hiÖn
®¹i, v¨n ho¸ vµ khoa häc tiªn tiÕn, quèc phßng v÷ng m¹nh cuéc sèng Êm no h¹nh
phóc”. §êng lèi c«ng nghiÖp ho¸ ®îc x¸c ®Þnh lµ: “u tiªn ph¸t triÓn c«ng n«ng
nghiÖp mét c¸ch hîp lÝ trªn c¬ së ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp nhÑ”. §¹i
héi lÇn thø VIII cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam l¹i mét lÇn n÷a x¸c ®Þnh môc tiªu
cña c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ lµ: “X©y dùng níc ta thµnh mét níc cã c¬ së
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
9
vËt chÊt kÜ thuËt hiÖn ®¹i, c¬ cÊu kinh tÕ hîp lÝ, quan hÖ s¶n xuÊt tiÕn bé, phï hîp
víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cao,
quèc phßng an ninh v÷ng ch¾c, d©n giµu níc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh.
Tõ nay ®Õn n¨m 2020 ra søc phÊn ®Êu ®a níc ta c¬ b¶n trë thµnh mét níc c«ng
nghiÖp.
1.1.2. V× sao hiÖn nay c«ng nghiÖp ho¸ l¹i g¾n víi hiÖn ®¹i ho¸
Cho ®Õn nay, thÕ giíi ®· tr¶i qua hai lÇn c¸ch m¹ng vÒ kÜ thuËt vµ c«ng nghÖ.
LÇn thø nhÊt víi tªn gäi lµ cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kÜ thuËt, diÔn ra vµo cuèi thÕ
kØ 18 ®îc thùc hiÖn ®Çu tiªn ë níc Anh mµ néi dung chñ yÕu lµ thay thÕ lao ®éng
thñ c«ng b»ng lao ®éng c¬ khÝ ho¸. LÇn thø hai víi tªn gäi lµ cuéc c¸ch m¹ng khoa
häc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ®îc b¾t ®Çu vµo gi÷a thÕ kØ 20 mµ néi dung chñ yÕu cña
nã kh«ng chØ dõng l¹i ë tÝnh chÊt hiÖn ®¹i cña c¸c yÕu tè t liÖu s¶n xuÊt, mµ cßn ë
kÜ thuËt c«ng nghÖ s¶n xuÊt hiÖn ®¹i, ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt tiªn tiÕn... HiÖn nay
cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ cã nhiÒu néi dung phong phó, ®a d¹ng
trong ®ã cã thÓ chØ ra nh÷ng néi dung næi bËt sau ®©y:
M«t lµ, c¸ch m¹ng vÒ ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt: §ã lµ tù ®éng ho¸. Ngoµi ph¹m
vi tù ®éng tríc ®©y, hiÖn nay tù ®éng ho¸ cßn bao gåm cviÖc sö dông réng r·i
ngêi m¸y thay thÕ cho con ngêi ®Ó ®iÒu khiÓn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.
Hai lµ, c¸ch m¹ng vÒ n¨ng lîng: Bªn c¹nh nh÷ng n¨ng lîng truyÒn thèng
mµ con ngêi ®· sö dông tríc ®©y nh nhiÖt ®iÖn, thuû ®iÖn, th× ngµy nay con
ngêi ngµy cµng kh¸m ph¸ ra nhiÒu n¨ng lîng míi vµ sö dông chóng réng r·i
trong s¶n xuÊt nh: N¨ng lîng nguyªn tö, n¨ng lîng mÆt trêi...
Ba lµ, c¸ch m¹ng vÒ vËt liÖu míi: Ngµy nay ngoµi viÖc sö dông c¸c vËt liÖu tù
nhiªn, con ngêi ngµy cµng t¹o ra nhiÒu vËt liÖu nh©n t¹o míi thay thÕ hiÖu qu¶
cho c¸c vËt liÖu tù nhiªn.
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m