SÁNG KIẾN
Đề tài:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỔ CHỨC
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THỰC TẾ TẠI
ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC VIÊN CÁC LỚP TIẾNG DÂN TỘC THÁI”
lĩnh vực: Giáo dục thuòng xuyên
Tác giả:
Nguyễn Tùng Sơn
Nguyễn Thị Hải Yến
MỤC LỤC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ ...................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................... 1
2. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................... 2
3. Phạm vi ứng dụng .............................................................................................. 2
4. Mục đích nghiên cứu ......................................................................................... 2
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................... 3
6. Tính mới của đề tài ............................................................................................ 3
PHẦN II. PHẦN NỘI DUNG ............................................................................... 3
1. Cơ sở lý luận ...................................................................................................... 3
2. Cơ sở thực tiễn .................................................................................................. 5
3. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình tổ chức và kết quả đạt được ...... 7
3.1. Thuận lợi ........................................................................................................ 7
3.2. Khó khăn, hạn chế .......................................................................................... 8
3.3. Kết quả đạt được ............................................................................................ 9
4. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động trải nghiệm thực tế
cho học viên các lớp bồi dưỡng tiếng dân tộc Thái ............................................ 10
4.1. Công tác chuẩn bị ......................................................................................... 10
4.1.1. Công tác chuẩn bị đối với giáo viên giảng dạy và phòng Bồi dưỡng nâng
cao trình độ .......................................................................................................... 10
4.1.2. Công tác chuẩn bị về việc phối hợp giữa các đơn vị, bộ phận .................. 10
4.2. Chương trình trải nghiệm thực tế tại địa phương ......................................... 11
4.2.1. Tìm hiểu phong tục, tập quán của đồng Thái tại địa phương ................... 11
4.2.1.1. Phong tục về nhà ở ................................................................................. 11
4.2.1.2. Phong tục trộm vợ .................................................................................. 14
4.2.1.3. Phong tục chọc sàn ................................................................................. 16
4.2.1.4. Phong tục về tổ chức lễ Xăng Khan ....................................................... 18
4.2.1.5. Phong tục về trang phục truyền thống.................................................... 20
4.2.1.6. Phong tục “Tằng cẩu” ............................................................................ 23
4.2.1.7. Phong tục về ma chay ............................................................................. 25
4.2.1.8. Phong tục về cưới hỏi ............................................................................. 27
4.2.1.9. Phong tục thờ cúng ................................................................................. 29
4.2.1.10. Phong tục về văn hóa cồng chiêng ....................................................... 32
4.2.1.11. Phong tục về ẩm thực ........................................................................... 34
4.2.2. Tìm hiểu các ngành nghề truyền thống của đồng bào Thái ...................... 39
4.2.2.1. Nghề dệt thổ cẩm – Tinh hoa của nghệ thuật trang trí ........................... 39
4.2.2.2. Nghề đan lát và tư duy nghệ thuật miền sơn cước ................................. 41
4.2.2.3. Nghề trồng lúa nước và nuôi cá ............................................................. 44
4.2.2.4. Nghề trồng dâu nuôi tằm ........................................................................ 45
4.2.3. Các trò chơi dân gian................................................................................. 48
4.2.3.1. Tung còn (ném còn) ............................................................................... 48
4.2.3.2. “Tò mạc Lẹ” ........................................................................................... 50
4.2.3.3. Bắn nỏ..................................................................................................... 53
4.3.3.4. Múa sạp .................................................................................................. 54
4.3.3.5. Đi cà kheo ............................................................................................... 56
4.2.4. Văn học giân gian của đồng bào Thái ....................................................... 57
4.2.5. Những làn điệu dân ca Thái ...................................................................... 61
4.3. Các hoạt động cho học viên tại nơi đi thực tế .............................................. 64
4.3.1. Nghe báo cáo văn hóa, phong tục tập quán tại địa phương ...................... 64
4.3.2. Tham quan và trải nghiệm một số nghề truyền thống tại các làng nghề
truyền thống ......................................................................................................... 65
4.3.3. Trải nghiệm lễ cúng làm vía, chế biến ẩm thực Thái ................................ 65
4.3.4. Trải nghiệm các trò chơi dân gian ............................................................. 65
4.3.5. Giao lưu văn hóa, văn nghệ ....................................................................... 66
5. Tổng kết đánh giá, bài học kinh nghiệm và hướng phát triển của đề tài ........ 66
5.1. Tổng kết đánh giá ......................................................................................... 66
5.2. Bài học kinh nghiệm .................................................................................... 67
5.3. Hướng phát triển của đề tài .......................................................................... 67
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ........................................................... 67
1. Kết luận ........................................................................................................... 67
2. Kiến nghị ......................................................................................................... 69
2.1. Đối với UBND tỉnh Nghệ An và Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An ........... 69
2.2. Đối với Trung tâm GDTX-HN Nghệ An ..................................................... 69
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
DTT
Dân tộc Thái
GVGD
Giáo viên giảng dạy
HV
Học viên
GD&ĐT
Giáo dục và Đào tạo
KNS&NK
Kỹ năng sống và năng khiếu
CBCC
Cán bộ công chức
GDTX
Giáo dục thường xuyên
GDNN-GDTX
Giáo dục nghề nghiệp-Giáo dục thường xuyên
GD&ĐT
Giáo dục và Đào tạo
1
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Chữ viết và tiếng nói là tài sản vô giá của mỗi dân tộc, là hồn cốt văn hóa ẩn
chứa sức mạnh nội sinh to lớn. Bởi vậy việc bảo tồn và phát triển tiếng nói và
chữ viết của mỗi dân tộc có một vai trò vô cùng quan trọng, góp phần bảo tồn
những giá trị văn hóa đã từng phải trải qua hàng vạn năm tiến hóa mới có được,
đồng thời thể hiện sự ưu việt trong chính sách bảo tồn và phát triển văn hoá đối
với các dân tộc thiểu số của Đảng và Nhà nước ta.
Như chúng ta đã biết, trong nhiều năm qua Đảng và nhà nước ta luôn quan
tâm và thực hiện chính sách nhất quán về xây dựng và phát triển nền văn hoá
Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Trong đó khẳng định nhiệm vụ bảo
tồn, phát huy, phát triển văn hoá nghệ thuật của các dân tộc, làm giàu kho tàng
di sản văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, nhất là bảo tồn tiếng nói,
chữ viết các dân tộc thiểu số là một nhiệm vụ thường xuyên của các cấp các
ngành.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã nhấn mạnh: “Các dân tộc trong đại gia
đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ;
cùng nhau thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Phát triển kinh tế,
chăm lo đời sống vật chất và tinh thần, xóa đói giảm nghèo, nâng cao trình độ
dân trí, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa, tiếng nói, chữ viết và truyền thống
tốt đẹp của các dân tộc…Cán bộ công tác ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi
phải gần gũi, hiểu phong tục tập quán, tiếng nói của đồng bào dân tộc, làm tốt
công tác dân vận. Chống các biểu hiện kỳ thị, hẹp hòi, chia rẽ dân tộc”.
Thực hiện chủ trương của Đảng và nhà nước, trong nhiều năm qua tại Nghệ
An chương trình dạy “Tiếng nói và chữ viết dân tộc Thái hệ Lai-Tay” do Trung
tâm GDTX tỉnh Nghệ An (nay là Trung tâm GDTX-HN Nghệ An) biên soạn
theo Quyết định số 485/ QĐ-BNV ngày 12/5/2014, đã trở thành chương trình
học thiết thực cho đội ngũ CBCC công tác ở vùng đồng bào dân tộc Thái sinh
sống trên toàn tỉnh.
Trong khung chương trình bồi dưỡng tiếng nói chữ viết dân tộc Thái cho cán
bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang đang công tác trên địa bàn các
huyện miền núi học viên phải học đủ 450 tiết (trong đó 300 tiết thực học trên
lớp và 150 tiết là học qua trải nghiệm thực tế tại địa phương).