1
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lí do chọn đề tài
Chương trình Giáo dục phổ thông mới (hay còn gọi là chương trình GDPT
2018) là bước đột phá trong việc nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Trước
tiên là thay đổi cách tiếp cận từ nội dung sang hình thành và phát triển phẩm chất,
năng lực người học; được xây dựng trên quan điểm coi mục tiêu giáo dục phổ
thông là giáo dục con người toàn diện, phát triển hài hòa về đức, trí, thể, mỹ, kỹ
năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo. Chương trình
giáo dục mới đã đặt ra 6 nhóm phẩm chất cốt lõi mà chúng ta mong muốn hình
thành ở học sinh bao gồm: Yêu nước, nhân ái, chăm học chăm làm, tự chủ, trung
thực, trách nhiệm. Muốn đạt được mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông
mới, trước tiên cần quan tâm giáo dục đạo đức học sinh mà ở đó GVCN có vai trò
rất quan trọng.
Về đối tượng người học, xét một cách khoa học, học sinh THPT đa phần ở
độ tuổi 15-18, độ tuổi có nhiều thay đổi nhất về thể chất cũng như tâm sinh lý. Các
em chưa phải là người lớn nhưng cũng không còn là trẻ con, có khả năng nhận
thức nhưng nhận thức đó chưa thật sự chín chắn và có thể sai lệch nếu không được
định hướng.
Thực tế học đường hiện nay đang xảy ra các tình trạng báo động như bạo lực
học đường, học sinh sa vào các tệ nạn xã hội, tình yêu tuổi học trò và những hệ lụy
dẫn đến bỏ học và kết hôn sớm, phẩm chất đạo đức của một số em học sinh bị
giảm sút…
Một trong những nguyên nhân của thực trạng trên là do vấn đề giáo dục đạo
đức, kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường chưa được quan tâm đúng mức,
thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình – nhà trường và xã hội. Chưa tạo điều
kiện để học sinh tham gia vào các hoạt động xã hội, các câu lạc bộ, nhóm thanh
niên tình nguyện…nhằm rèn luyện kỹ năng, trau dồi nhân cách cho các em.
Mà nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất
nước, trong đó thầy cô giữ vai trò chủ đạo trong việc hình thành và phát triển nhân
cách cho học sinh. Trong sự nghiệp trồng người ấy, hơn ai hết học sinh sẽ trực tiếp
chịu ảnh hưởng nhân cách của các nhà sư phạm. Đặc biệt các em sẽ chịu tác động
trực tiếp từ phương thức giáo dục của GVCN lớp.
Chúng ta ai cũng biết rằng mỗi tập thể học sinh là mỗi mảnh ghép trong một
bức tranh toàn cảnh của tập thể lớn nhà trường. Mỗi tập thể lớp có một không gian,
một sắc màu riêng. Mỗi tập thể lớp có những thế mạnh, những điểm yếu khác nhau
nhưng đều chịu tác động bởi mục tiêu giáo dục chung của nhà trường. Tập thể học
sinh có vững mạnh hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhưng yếu tố ảnh
hưởng lớn nhất vẫn là vai trò của giáo viên chủ nhiệm. Khi một tập thể lớp đoàn
kết vững mạnh sẽ là động lực thúc đẩy mọi hoạt động của tập thể đó, nhất là hoạt
động học tập. Do đó trong những năm làm công tác chủ nhiệm tôi luôn quan tâm
đến việc xây dựng một tập thể lớp đoàn kết. Thực hiện tốt nhiệm vụ này, sẽ tạo nên
sự gắn kết, tính kỹ luật, kỹ cương cho học sinh, đồng thời tạo ra phong trào thi đua
2
trong lớp học, giúp các em tập trung học tập, rèn luyện nhân cách và phát triển kỹ
năng sống. Từ thực tiễn công tác và những kết quả đạt được tôi mạnh dạn đề xuất
đề tài SKKN: “Một số biện pháp xây dựng tập thể đoàn kết của giáo viên chủ
nhiệm lớp”.
Những biện pháp này tôi áp dụng tập thể lớp 11A4 năm học 2019-2020 tại
trường THPT Diễn châu 5.
II. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, thực trạng của đề tài, người viết
đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng tập thể lớp đoàn kết vững mạnh.
III. Đối tượng nghiên cứu.
Tập thể lớp 11A4 trường THPT Diễn Châu 5 do bản thân tôi trực tiếp làm
công tác chủ nhiệm trong năm học 2019 – 2020.
IV. Nội dung nghiên cứu
Một số biện pháp xây dựng tập thể đoàn kết của giáo viên chủ nhiệm lớp.
V. Phương pháp nghiên cứu
1. Phương pháp nghiên cứu về lí luận
Thu thập và đọc các tài liệu lý luận, các văn bản pháp qui về vị trí, vai trò,
chức năng, phẩm chất cần có, những năng lực sư phạm cần thiết của người làm
công tác chủ nhiệm lớp. Từ đó phân tích và tổng hợp các vấn đề lý luận liên quan
đến SKKN.
2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp thống kê:
+ Thống kê kết quả học tập rèn luyện của học sinh theo học kì, theo năm
học để so sánh đối chiếu.
+ Thông qua sơ yếu lí lịch, qua trao đổi, giao tiếp… tìm hiểu hoàn cảnh gia
đình học sinh, đặc điểm tính cách từng em học sinh, thống kê phân loại đối tượng
học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp.
- Phương pháp đàm thoại:
+ Thông qua trao đổi với phụ huynh học sinh, với Ban đại diện cha mẹ học
sinh, các giáo viên bộ môn, Đoàn trường, Ban giám hiệu nhà trường … trong công
tác phối hợp giáo dục các em học sinh.
- Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động của học sinh, quan sát vê hoạt
động của Đoàn trường…, sự phối kết hợp của các lực lượng giáo dục trong và
ngoài nhà trường.
- Phương pháp khảo sát: Khảo sát việc vận dụng phương pháp tổ chức,
hướng dẫn, quản lý hoạt động phong trào vào công tác chủ nhiệm lớp của một số
đồng nghiệp cùng trường và khác trường.
- Phương pháp so sánh, đối chiếu: So sánh, đối chiếu kết quả hoạt động
phong trào và kết quả tu dưỡng rèn luyện nói chung ở những tập thể lớp có được
sự quan tâm chú trọng của giáo viên chủ nhiệm lớp so với các lớp chưa được giáo
viên chủ nhiệm quan tâm phát huy khả năng hoạt động phong trào.
3
- Phương pháp điều tra, thống kê: Thực hiện điều tra thái độ, cảm nhận và
đánh giá của học sinh với các hoạt động phong trào trong quá trình học tập ở
trường phổ thông. Ngoài ra, người viết còn sử dụng một số thao tác khác: Nghiên
cứu tài liệu, phân tích, tổng hợp…
VI. Những điểm mới và đóng góp của đề tài
Trong quá trình tìm hiểu để viết đề tài sáng kiến về “Một số biện pháp xây
dựng tập thể đoàn kết của giáo viên chủ nhiệm lớp”, tôi nhận thấy đề tài này chưa
có tác giả nào đề cập đến một cách toàn diện với đối tượng học sinh THPT. Cũng
có tác giả có đề cập đến những biện pháp xây dựng tập thể lớp đoàn kết nhưng
cách trình bày còn sơ sài, các biện pháp xây dựng tập thể lớp đoàn kết còn chưa
đầy đủ.
Đề tài “Một số biện pháp xây dựng tập thể đoàn kết của giáo viên chủ nhiệm
lớp” do tôi thực hiện bên cạnh những giải pháp để quản lí lớp chủ nhiệm, đề tài
nêu lên được những giải pháp tạo sự gắn kết giữa các thành viên trong lớp để các
em cảm nhận được “Mối ngày đến trường là một ngày vui”. Từ đó thúc đẩy ý chí
phấn đấu học tập, rèn luyện của bản thân để đạt thành tích cao trong học tập cũng
như xây dựng tập thể đoàn kết, biết yêu thương và giúp đỡ lẫn nhau.
4
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương I. Cơ sở khoa học của đề tài
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Vị trí, vai trò của giáo viên chủ nhiệm
Giáo viên chủ nhiệm giữ một vị trí rất quan trọng trong công tác quản lí,
giáo dục học sinh trong nhà trường. Giáo viên chủ nhiệm lớp thực hiện nhiệm vụ
quản lí lớp học và là nhân vật chủ chốt, là linh hồn của lớp, là người tập hợp, dìu
dắt giáo dục học sinh phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, công dân tốt.
Giáo viên chủ nhiệm là người được Hiệu trưởng bổ nhiệm trong số những giáo
viên có kinh nghiệm và có uy tín. Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò sau đây:
- Thay mặt Hiệu trưởng quản lí một lớp học:
Giáo viên chủ nhiệm lớp do Hiệu trưởng phân công và thay mặt Hiệu trưởng
để quản lí và tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh ở một lớp học.Vai trò quản lí
của giáo viên chủ nhiệm lớp thể hiện trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện các
kế hoạch giáo dục, đôn đốc, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập và tu dưỡng của
học sinh trong lớp. Giáo viên chủ nhiệm phải trả lời các câu hỏi về chất lượng học
tập và hạnh kiểm của học sinh trong lớp trước Hiệu trưởng, trước Hội đồng sư
phạm của nhà trường và trước phụ huynh học sinh của lớp khi tổng kết năm học.
- Xây dựng tập thể học sinh thành một khối đoàn kết:
Bằng các biện pháp tổ chức, giáo dục, bằng sự gương mẫu và sự quan tâm
nhiệt tình, giáo viên chủ nhiệm xây dựng khối đoàn kết trong tập thể, dìu dắt các
em nhỏ như con em mình trưởng thành theo từng năm tháng. Học sinh kính yêu
giáo viên chủ nhiệm như cha mẹ mình, đoàn kết thân ái với bạn bè như anh em
ruột thịt, lớp học sẽ trở thành một tập thể vững mạnh. Tình cảm của HS trong lớp
càng bền chặt, tinh thần trách nhiệm và uy tín của giáo viên chủ nhiệm càng cao thì
chất lượng giáo dục càng tốt. Rất nhiều giáo viên cùng giảng dạy trong một lớp,
nhưng giáo viên chủ nhiệm bao giờ cũng để lại những ấn tượng sâu sắc đối với
từng học sinh trong suốt cuộc đời họ.
- Tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh trong lớp:
Vai trò tổ chức của giáo viên chủ nhiệm thể hiện trong việc thành lập bộ
máy tự quản của lớp, phân công trách nhiệm cho từng cá nhân, các tổ, nhóm, đồng
thời tổ chức các mặt hoạt động theo kế hoạch giáo dục được xây dựng hàng năm.
Các hoạt động của lớp được tổ chức đa dạng và toàn diện, giáo viên chủ nhiệm lớp
quán xuyến tất cả các hoạt động một cách cụ thể, chặt chẽ.
Các phong trào thi đua học tập đi vào thực chất, các cuộc sinh hoạt các đoàn thể có
nội dung hấp dẫn thanh, thiếu niên, phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao được
tiến hành thường xuyên… Chất lượng học tập và tu dưỡng đạo đức của học sinh
phụ thuộc rất nhiều vào ý thức kỉ luật, vào tinh thần đoàn kết và truyền thống của
tập thể lớp cũng như các hoạt động đa dạng của lớp.
- Cố vấn đắc lực cho các đoàn thể của học sinh trong lớp:
5
Giáo viên chủ nhiệm lớp dù có là đoàn viên, đảng viên hay không cũng cần
phải nắm vững điều lệ, tôn chỉ mục đích, nghi thức và nội dung hoạt động của các
đoàn thể.
Với tinh thần trách nhiệm, với kinh nghiệm công tác của mình làm tham
mưu cho chi Đoàn thanh niên của lớp lập kế hoạch công tác, bầu ra Ban chấp hành
chi đoàn, tổ chức các nội dung hoạt động và phối hợp với Ban cán sự lớp để xây
dựng tập thể, đem lại hiệu quả giáo dục tốt nhất.
- Giữ vai trò chủ đạo trong việc phối hợp với các lực lượng giáo dục:
Gia đình, nhà trường và xã hội là ba lực lượng giáo dục, trong đó nhà trường
là cơ quan giáo dục chuyên nghiệp, hoạt động có mục tiêu, nội dung, chương trình
và phương pháp giáo dục dựa trên cơ sở khoa học, do vậy giáo viên chủ nhiệm
phải là người chủ đạo trong điều phối các hoạt động giáo dục cùng với các lực
lượng giáo dục đó hoạt động một cách có hiệu quả nhất.
Năng lực, uy tín chuyên môn, kinh nghiệm công tác của giáo viên chủ nhiệm
lớp là điều kiện quan trọng để tập hợp lực lượng, phối hợp thành công các hoạt
động giáo dục đối với học sinh trong lớp.
1.1.2. Chức năng của giáo viên chủ nhiệm
- Phát hiện, bồi dưỡng, cử đội ngũ cán bộ lớp và phân công nhiệm vụ nhằm
giúp các em tổ chức thực hiện tốt mọi hoạt động của lớp, của trường.
- Định hướng, tư vấn và giúp các em tổ chức thực hiện các mặt hoạt động
của lớp. Tổng hợp tình hình, đề xuất các giải pháp để tham mưu cho Hiệu trưởng
về công tác giáo dục, rèn luyện học sinh.
- Nắm chắc tinh thần thái độ và kết quả học tập, rèn luyện của học sinh; phối
hợp với gia đình và đoàn thể để giúp đỡ, cảm hoá học sinh trong rèn luyện để trở
thành người tốt cho xã hội
- Chức năng giáo dục của GVCN:
+ Phối hợp các hoạt động giáo dục trên lớp và giáo dục ngoài giờ
+ Thực thi các nhiệm vụ giáo dục toàn diện đối với học sinh
- Chức năng quản lí của GVCN:
+ Nắm vững tình hình của từng học sinh
+ Tổ chức bộ máy quản lý lớp và đảm bảo hoạt động hiệu quả
+ Chỉ đạo hoạt động của lớp theo kế hoạch của trường
+ Đánh giá sự tiến bộ của học sinh
1.1.3. Những phẩm chất cần có của giáo viên chủ nhiệm.
- Tố chất quan trọng của giáo viên chủ nhiệm là tố chất của một con người
có tâm và con người biết hành động.
- GVCN phải có nhân cách mẫu mực thể hiện qua nhận thức, thái độ, hành
vi cá nhân phù hợp với chuẩn mực xã hội và biết khơi gợi phát huy truyền thống
hiếu học, tôn sư trọng đạo của dân tộc ta.
- Có lòng nhân ái, bao dung nhất là đối với học sinh, người già, trẻ em,
người thiệt thòi bất hạnh…
- Yêu nghề, say sưa với công tác giáo dục.
