CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập-Tự do-Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Sở Giáo dục và đào tạo Ninh Binh
Chúng tôi ghi tên dưới đây:
S
T
T
Họ và tên Ngày,tháng,
năm sinh
Nơi công
tác
Chức
danh
Trình độ
chuyên
môn
T
ỉ
l
ệ
(%)đóng
góp vào
việc tạo
ra sáng
kiến
01
Nguyễn Thị Kiều
Nga 05/10/1970
THPT
Đinh
Tiên
Hoàng
Hiệu phó
phụ trách
chuyên
môn
Thạc sĩ
Tiếng
Anh
30%
02
Tạ Thị Thùy
Linh 08/11/1982
THPT
Đinh
Tiên
Hoàng
Tổ
trưởng
chuyên
môn
Cử nhân
Tiếng
Anh
20%
03
Đặng Thị Hằng 15/03/2971
THPT
Đinh
Tiên
Hoàng
Nhóm
trưởng
chuyên
môn
Cử nhân
Sư phạm
Địa lí
20%
04
Ngô Thị Thu
Hiền 04/06/1984
THPT
Đinh
Tiên
Hoàng
Giáo viên
Thạc sĩ
Ngữ văn 30%
1.Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng:
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Tính hiệu quả của việc chỉ đạo và tổ
chức thực hiện dạy học sử dụng di sản văn hóa địa phương (đối với các môn KHXH) ở
trường THPT Đinh Tiên Hoàng.
Lĩnh vực áp dụng: Sáng kiến được áp dụng trong việc chỉ đạo và dạy học các môn
KHXH trong nhà trường THPT.
2.Nội dung:
a.Giải pháp cũ thường làm:
Hai năm học trở về trước, Ban Giám hiệu Nhà trường đã chỉ đạo giáo viên các tổ bộ môn tăng
cường áp dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mới nhằm nâng cao chất lượng dạy và
học, phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh nên đại đa số giáo viên đều có ý thức đưa di sản văn
hóa địa phương vào chương trình dạy – học, tăng cường hiểu biết cho học sinh về môi trường đang
sống và học tập. Tuy nhiên, thực tế quản lí và giảng dạy vẫn còn một số bất cập như
- Kế hoạch giáo dục năm học của nhà trường đã đề cập đến nhưng chưa chú trọng đúng
mức và triệt để về vấn đề sử dụng di sản văn hóa địa phương vào quá trình dạy – học. Đặc biệt,
kế hoạch dạy học chưa đề cập đến tư cách là điều kiện, phương tiện dạy học của các di sản văn
hóa địa phương.
- Việc cử giáo viên đi tập huấn về dạy học sử dụng di sản văn hóa địa phương còn hạn
chế, chủ yếu đối với một số ít giáo viên chủ chốt theo chương trình của Sở Giáo dục – đào tạo,
của Bộ Giáo dục và đào tạo.
- Các tổ, nhóm bộ môn chưa xây dựng được các kế hoạch dạy học cụ thể và hệ thống
việc dạy – học gắn với sử dụng di sản văn hóa địa phương. .
- Dạy học sử dụng di sản văn hóa địa phương chưa phổ biến ở các giáo viên; nhiều giáo
viên vẫn chưa thực sự hiểu rõ thế nào là dạy học sử dụng di sản văn hóa, dẫn đến việc áp dụng
còn khiên cưỡng, gò bó, máy móc.
- Một số giáo viên ở một số bộ môn cũng đã có ý thức sử dụng di sản trong việc dạy –
học. Tuy nhiên, việc sử dụng di sản văn hóa trong hoạt động dạy – học chủ yếu dừng lại ở hình
thức lồng ghép tranh ảnh, sơ đồ gắn với một số nội dung của bài học. - Giáo viên sử dụng
phương pháp trình bày miệng hoặc trao đổi, đàm thoại: Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh
về nhà tìm thông tin trên mạng, báo chí về các di sản văn hóa và yêu cầu học sinh trình bày lại
các thông tin đó trước lớp hoặc trả lời câu hỏi của giáo viên.
Cách thức, phương pháp dạy – học theo lối truyền thống này có một số những ưu điểm
như:
- Không tốn nhiều thời gian, công sức chuẩn bị của giáo viên.
- Đảm bảo việc dạy – học trong mọi điều kiện thời tiết, đảm bảo an toàn hơn cho học
sinh vì không phải di chuyển và hoạt động ngoài trời.
- Chi phí cho việc học tập thấp hơn.
Bên cạnh những ưu điểm đó, tồn tại chủ yếu là:
-Ninh Bình là một tỉnh có rất nhiều các khu danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử, thể
hiện truyền thống của dân tộc cũng như của tỉnh nhà. Thế nhưng, với cách thức dạy – học
truyền thống thì vai trò và thế mạnh của những di sản văn hóa phong phú, ở địa phương chưa
được khai thác đúng mức để sử dụng trong hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục của
nhà trường.
- Giáo viên trên lớp chủ yếu tập trung vào việc truyền thụ kiến thức, chưa đưa ra những
tình huống cụ thể, thiết thực trong đời sống hàng ngày cũng như các công cụ trực quan, sinh
động vào bài dạy để học sinh tự tìm tòi, khám phá và tự đưa ra cách giải quyết. Bài học trở nên
khô khan và cứng nhắc. Vì thế hiệu quả giáo dục chưa cao, chưa có tác dụng rõ rệt để khuyến
khích học sinh tự học, tự sáng tạo; chưa giúp học sinh hình thành được các năng lực như năng
lực tự học, tự nghiên cứu, năng lực hợp tác, thu thập, phân tích thông tin, thuyết trình và làm
việc nhóm....
- Trong phương pháp trình bày miệng hoặc trao đổi đàm thoại, đôi lúc chất lượng và nội
dung câu hỏi mà giáo viên đặt ra chưa bảo đảm các yêu cầu sư phạm mà lý luân dạy học bộ
môn quy định.
- Giáo viên mất nhiều thời gian để chuẩn bị các tư liệu dạy học
- Các tư liệu mà học sinh tìm được không phải những tài liệu điển hình nhất, phù hợp
với đặc trưng của bộ môn hoặc không bám sát vào nội dung bài học trên lớp làm loãng nội
dung cơ bản của bài học, gây ra lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc.
- Học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động, thiếu tính thực tế, không gần gũi với
đời sống hàng ngày của các em, các em không được đi thực tế, không được tìm tòi, thảo luận
nên các em thiếu kiến thức về môn học, thiếu kiến thức toàn diện về địa phương mình sinh
sống.
- Không phát huy được tính sáng tạo, khả năng làm việc theo nhóm và khả năng thuyết
trình của học sinh cũng như chưa nâng cao được ý thức bảo vệ, giữ gìn di sản của học sinh.
- Khi học sinh chỉ tiếp xúc với di sản qua tranh ảnh minh họa, giáo viên sẽ không thể
khai thác được những giá trị ẩn chứa trong các di sản, chuyển giao cho học sinh để các em cũng
nhận thức được những giá trị đó, từ đó học sinh có thể có cơ sở giải thích một cách khoa học
các sự vật, hiện tượng liên quan đến di sản. Tác phong làm việc khoa học của học sinh sẽ
không có cơ hội được bồi dưỡng thường xuyên.
- Giáo viên chỉ truyền đạt kiến thức trong thời gian 45’ trên lớp nên không thể giúp học
sinh hiểu sâu về kiến thức đã học.
b.Giải pháp mới cải tiến:
Bản chất của giải pháp mới:
Tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý của nhà trường về dạy học sử dụng di sản địa
phương.
Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã luôn xác định dạy học sử dụng di sản địa phương
là nhiệm vụ trọng tâm và đã tiến hành đồng loạt nhiều giải pháp để triển khai, phổ biến và
khuyến khích giáo viên nhiệt tình, chủ động và trách nhiệm tham gia vào việc sử dụng di sản
văn hóa địa phương trong việc dạy và học như:
- Chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục năm học, trong đó đặt ưu tiên vấn đề xây dựng
các nội dung, chương trình dạy học gắn với sử dụng di sản địa phương, đưa ra yêu cầu dạy học
gắn với di sản đối với đối với các tổ, bộ môn; đồng thời có các biện pháp khuyến khích giáo
viên sử dụng di sản văn hóa địa phương vào giảng dạy. Đảm bảo mục tiêu giáo dục phổ thông
gắn với mục tiêu giáo dục di sản.
- Xác định tinh thần đổi mới phương pháp tiếp cận di sản thông qua các hoạt động trong
và ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh tự chủ, năng động, sáng tạo, khám phá, không theo các
mô hình cứng nhắc, khuôn mẫu.
- Tiến hành tập huấn theo đơn vị trường và theo đơn vị tổ nhóm chuyên môn về mục
đích, yêu cầu, các bước cần tiến hành khi xây dựng các tiết học, chủ đề dạy học, các hoạt động
ngoại khóa gắn với sử dụng di sản văn hóa địa phương.
- Có sự phối kết hợp với các Sở, ban ngành liên quan, các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà
trường đặc biệt là ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch và hội Cha mẹ học sinh để hỗ trợ, đồng hành
trong việc giáo dục di sản văn hoá cho học sinh một cách thống nhất, đồng bộ và có hiệu quả.
- Tiến hành vận động, kêu gọi sự ủng hộ, đóng góp để xây dựng một nguồn quỹ ổn định phục
vụ cho việc giảng dạy và các hoạt động giáo dục có sử dụng di sản văn hóa.
- Chú trọng cách tiếp cận, lựa chọn nội dung và hình thực thực hiện sao cho phù hợp với điều
kiện của nhà trường đóng trên địa bàn thành phố Ninh Bình. Có kế hoạch đa dạng hóa các hình thức
tổ chức dạy học có sử dụng di sản, các hoạt động giáo dục có nội dung di sản.
- Dự giờ thường xuyên các tiết học, chủ đề dạy học, tham gia cùng với giáo viên các
hoạt động trải nghiệm có sử dụng di sản văn hóa để có những góp ý, điều chỉnh kịp thời cho
các giáo viên.
- Bố trí thời gian hợp lí để tổ chức các buổi thảo luận, trao đổi giữa các tổ bộ môn về các
chủ đề dạy học có tính chất liên môn, khuyến khích các bộ môn thống nhất dể xây dựng những
chủ dề liên môn có sử dụng di sản văn hóa nhằm tạo nên tính đồng bộ, thống nhất, tăng cường
giao lưu, học hỏi cho giáo viên.
- Tổ chức các buổi trao đổi, phổ biến kinh nghiệm của những giáo viên đã tiến hành dạy
học gắn với di sản trước đó, từ đó giúp giáo viên trong trường hiểu rõ hơn về mục đích, yêu cầu
và những đổi mới phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay của vấn đề “dạy học gắn với di sản”.
- Sau các hoạt động, có tiến hành tổng kết, rút kinh nghiệm trong các khâu, trong cách thức
phân công và thực hiện để có thể khắc phục những tồn tại và hạn chế, đồng thời phổ biến hơn những
mô hình hiệu quả.
Tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên và bản thân mỗi giáo viên đều nâng cao ý
thức, trách nhiệm, đổi mới phương pháp trong hoạt động dạy – học sử dụng di sản.
- Các tổ nhóm chuyên môn, đặc biệt là các môn thuộc khoa học xã hội đã bàn bạc, xây
dựng kế hoạch, xin ý kiến lãnh đạo nhà trường ngay từ đầu năm học; triển khai cho các thành
viên trong tổ. Kế hoạch dạy học sử dụng di sản có sự chọn lựa kĩ lưỡng, linh hoạt, phù hợp với
văn hóa của địa phương Ninh Bình, với môi trường sống của học sinh thành phố, cũng như tận
dụng khai thác tối đa các nguồn học liệu tại chỗ, những di sản gần gũi xung quanh (núi Cánh
Diều, đền thờ Trương Hán Siêu, núi Thúy, bảo tàng Ninh Bình...). Các tổ nhóm chuyên môn
cũng quán triệt tinh thần hoạt động giáo dục di sản và sử dụng di sản để dạy học là những hoạt
động giáo dục có định hướng, không theo phong trào và hình thức. Cần xác định sử dụng di sản
như nguồn học liệu để trau dồi hiểu biết về di sản và rèn luyện phương pháp học tập và kỹ năng
sống.
- Trong quá trình trao đổi theo nhóm cá nhân, sinh hoạt chuyên môn trong tổ, từng giáo
viên đã có sự hợp tác với nhau trong nhóm, trong tổ và với các tổ, nhóm khác trong trường để
cùng nhau bàn bạc thống nhất và tìm ra nội dung sử dụng di sản phù hợp với từng lớp dạy và
đối tượng học sinh. Đối với những tiết dạy không sử dụng di sản, giáo viên cũng thường xuyên
xây dựng giáo án có những nội dung liên hệ, mở rộng, lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ di sản,
tinh thần, trách nhiệm với quê hương.
- Bản thân mỗi giáo viên, đối với các hoạt động dạy – học sử dụng di sản đều lập kế
hoạch chi tiết các công việc cụ thể, từ chuẩn bị tiến hành dạy học, tiến trình dạy học với di sản
và tổng kết, đánh giá hoạt động dạy học với di sản. Các giáo viên đều nâng cao ý thức về việc
sử dụng di sản văn hoá trong dạy học và các hoạt động giáo dục gắn liền mục tiêu giáo dục toàn diện
học sinh về đức, trí, thể, mỹ; đồng thời gắn liền với việc đổi mới phương pháp dạy học, đa dạng hóa
các hình thức dạy học. Đặc biệt, đối với mỗi giờ học sử dụng di sản đều nỗ lực phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong việc sưu tầm, tìm hiểu, sử dụng di sản văn hóa trong giờ
học và các hoạt động giáo dục; đổi mới kiểm tra đánh giá trong dạy học, đưa nội dung di sản văn hóa