1
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo được xác định là nhiệm vụ
trọng tâm của ngành giáo dục, được các nhà trường quan tâm nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục hiện nay. Cùng với việc đổi mới kiểm tra đánh giá, nâng cao
chất lượng đội ngũ giáo viên, đầu tư trang thiết bị thì đổi mới nội dung chương
trình và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục là yếu tố vô cùng quan trọng, góp
phần thực hiện thành công mục tiêu đổi mới giáo dục phổ thông.
Tiết sinh hoạt dưới cờ là một tiết học được quy định trong chương trình
giáo dục hiện hành, là tiết sinh hoạt tập thể của học sinh, có tính chất định
hướng tổ chức hoạt động cho một tuần học mới. Trước khi tổ chức hoạt động,
học sinh toàn trường thực hiện nghi lễ Chào cờ, thể hiện trách nhiệm công dân
và tình yêu dân tộc. Vì vậy, đây là tiết học quan trọng đối với mỗi học sinh và
hoạt động giáo dục quan trọng của mỗi nhà trường.
Ở nhiều trường, tiết sinh hoạt dưới cờ có nội dung chỉ đơn thuần là tổng
kết hoạt động và triển khai công tác tuần mới với các lỗi của học sinh được nhắc
lại nhiều tuần gây căng thẳng, buồn tẻ, nhàm chán cho học sinh. Một số trường
đã bước đầu có sự đổi mới nội dung và hình thức tổ chức, tuy nhiên chưa đáp
ứng được nhu cầu của đoàn viên thanh niên và yêu cầu của sự nghiệp đổi mới
giáo dục.
Trường THPT Hoàng Mai 2 là trường mới thành lập, tuy nhiên công tác
giáo dục cho đoàn viên, thanh niên qua các hoạt động tập thể luôn được chú
trọng. Qua thực tiễn hoạt động 3 năm tại trường, với vai trò là Bí thư Đoàn
trường, tôi đã nghiên cứu và tham mưu, tổ chức nhiều hoạt động trong tiết sinh
hoạt dưới cờ với nội dung và hình thức phong phú.
Từ kinh nghiệm bản thân, tôi mạnh dạn viết đề tài sáng kiến kinh nghiệm:
“Đổi mới nội dung và hình thức tổ chức tiết sinh hoạt dưới cờ nhằm nâng cao
hiệu quả giáo dục cho đoàn viên thanh niên ở trường THPT Hoàng Mai 2”
2. Tính mới của đề tài
Tìm ra được những vấn đề cốt lỗi mới trong đổi mới nội dung và hình thức
tổ chức tiết sinh hoạt dưới cờ.
Xây dựng nhiều mô hình, cách thức tổ chức tiết SHDC với các mức độ
khác nhau đảm bảo tính hấp dẫn và khả thi.
3. Đóng góp của đề tài
- Hệ thống hóa cơ sở khoa học về việc đổi mới sinh hoạt tiết sinh hoạt
dưới cờ.
- Làm sáng tỏ thực trạng tổ chức tiết sinh hoạt dưới cờ tại trường THPT
Hoàng Mai 2.
2
- Đề xuất giải pháp khả thi góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục cho đoàn
viên thanh niên qua việc đổi mới nội dung và hình thức tổ chức tiết sinh hoạt
dưới cờ tại trường THPT Hoàng Mai 2 và một số trường lân cận trên địa bàn.
- Kết quả nghiên cứu đề tài trở thành tài liệu tham khảo cho các trường
THPT, THCS trên địa bàn tỉnh Nghệ An và các tỉnh khác.
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Thu thập thông tin lý luận từ một số văn bản của Ngành giáo dục, sách
báo, một số bài viết có nguồn gốc đáng tin cậy trên Internet.
4.2. Phương pháp nghiên cứu thực tế: Gồm các phương pháp: Quan sát, điều
tra, thực nghiệm; thống kê.
Trong đó:
+ Tại trường THPT Hoàng Mai 2: điều tra ngẫu nhiên 200 học sinh năm
học 2017 – 2018 và 2018 – 2019 bao gồm: 60 HS khối 10, 70 HS khối 11, 70
HS khối 12.
+ Tại trường THPT Hoàng Mai, THPT Quỳnh Lưu 3: phỏng vấn 10 Giáo
viên (01 Ban Giám hiệu, 5/5 Ban Thường vụ Đoàn trường, 1 GV phụ trách hoạt
động ngoài giờ lên lớp, 1 Tổ trưởng chuyên môn, 1 cán bộ Công đoàn, 1 GV
ngẫu nhiên), 100 HS ngẫu nhiên năm học 2019 – 2020 bao gồm: 50 HS khối 11,
50 HS khối 12.
4.3. Phương pháp chuyên gia
Tham khảo kinh nghiệm của một số đồng nghiệp đã và đang làm công tác
Đoàn ở một số trường trung học phổ thông trong và ngoài tỉnh.
5. Phạm vi nghiên cứu
- Không gian:
Nghiên cứu thực trạng, đề xuất giải pháp tại Trường THPT Hoàng Mai 2,
tỉnh Nghệ An.
Nghiên cứu áp dụng tại trường THPT Hoàng Mai 2, THPT Hoàng Mai,
THPT Quỳnh Lưu 3, tỉnh Nghệ An.
- Thời gian nghiên cứu: Trong 3 năm học: 2017 – 2018, 2018 – 2019 và
học kỳ I năm học 2019 – 2020.
3
PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao chất lượng giáo dục qua tiết
sinh hoạt dưới cờ
1.1. Cơ sở lý luận
Nghị quyết số: 29-NQ/TW Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung
ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ:
Mục tiêu giáo dục phổ thông là tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình
thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định
hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú
trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học,
năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả
năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời, ….
Một trong những nhiệm vụ, giải pháp đó là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và
đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển
phẩm chất, năng lực của người học, trong đó: Tập trung dạy cách học, cách
nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri
thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức
hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, ….
Đổi mới từ cách tiếp cận của học sinh: Bên cạnh việc khai thác tối đa
phương tiện kỹ thuật hỗ trợ, nhà trường cần tăng cường các buổi học ngoại
khóa, học nhóm, tổ chức các buổi seminar, thảo luận theo từng chủ đề...
Từ một số nội dung Nghị quyết trên, ta thấy đổi mới hoạt động tập thể vô
cùng quan trọng trong công cuộc đổi mới giáo dục. Trong đó, tiết sinh hoạt dưới
cờ - một tiết học đặc biệt, bắt đầu một tuần học mới, có tính chất định hướng tổ
chức hoạt động cho một tuần học mới của toàn trường lại càng cần được quan tâm.
Tiết sinh hoạt dưới cờ là tiết học được quy định trong chương trình giáo
dục hiện hành. Trong tiết sinh hoạt dưới cờ, có mặt lãnh đạo nhà trường, đại
diện các tổ chức đoàn thể, giáo viên chủ nhiệm và và học sinh toàn trường, có sự
tương tác giữa lãnh đạo nhà trường, giáo viên và học sinh.
Đây là tiết học có tính chất định hướng tổ chức hoạt động cho một tuần
học mới, là dịp để giáo viên và học sinh thể hiện trách nhiệm công dân và tình
yêu dân tộc qua việc thực hiện nghi lễ Chào cờ, được sinh hoạt tư tưởng và tham
gia các hoạt động do nhà trường tổ chức. Qua đó, học sinh có thêm nhiều kiến
thức mới, hình thành thêm nhiều kỹ năng sống,
Đồng thời, tiết sinh hoạt dưới cờ là dịp để các tập thể lớp thấy được kết
quả phấn đấu, rèn luyện sau một tuần thực hiện nhiệm vụ người học sinh, biết
được ưu nhược điểm của tập thể mình trong tổng thể kết quả toàn trường, tạo cơ
hội giao lưu, học hỏi, thi đua giữa các lớp.
4
Có thể nói, tiết sinh hoạt dưới cờ có vai trò quan trọng đối với việc thực
hiện nhiệm vụ của Nhà trường, của lớp và mỗi học sinh. Để tiết sinh hoạt dưới
cờ thật sự có hiệu quả giáo dục cao, cần có sự đổi mới về nội dung và hình thức,
tạo sự hấp dẫn đối với đoàn viên, thanh niên toàn trường.
1.2. Cơ sở thực tiễn
Hiện nay, sau phần thực hiện Nghi thức thì mỗi trường có một cách tổ
chức tiết sinh hoạt dưới cờ với nội dung và hình thức không giống nhau.
Đa số các trường chỉ tập trung tổng kết hoạt động công tác tuần cũ với
những vi phạm cần phê bình, kiểm điểm, thậm chí một số trường thường xuyên
đọc tên học sinh vi phạm, áp dụng các biện pháp kỷ luật đối với học sinh. Điều
đó đôi khi lại làm cho các em học sinh vi phạm cảm thấy xấu hổ, thiếu tự tin, cứ
khắc ghi trong đầu là một học sinh không ngoan, thiếu niềm tin vào bản thân,
thiếu động lực phấn đấu; các học sinh không có vi phạm thì cảm thấy tiết chào
cờ đầu tuần nặng nề, căng thẳng, nhàm chán. Đồng thời, trong tiết sinh hoạt
dưới cờ, nhà trường thông báo kế hoạch hoạt động tuần tới với hình thức đọc,
trao đổi ngắn gọn tới học sinh. Vì vậy, chưa tạo được sự tò mò, hứng khởi, dấu
ấn để học sinh hào hứng thực hiện một cách tốt nhất.
Vì nội dung đơn giản vậy nên hình thức cũng chỉ chủ yếu là thông báo.
Đại diện Đoàn Thanh niên tổng kết hoạt động và kế hoạch của Đoàn, tiếp theo là
đại diện Ban Giám hiệu của tổng kết hoạt động và kế hoạch của toàn trường. Sự
đơn điệu và lặp lại này không tạo được sự hấp dẫn đến học sinh.
Với nội dung và hình thức như trên, học sinh hoàn toàn thụ động. Chỉ biết
lắng nghe một chiều một cách buồn chán, tẻ nhạt.
Ở một số trường đã có sự đổi mới nội dung và hình thức sinh hoạt dưới cờ
như thi kể chuyện về Bác Hồ, hỏi đáp về ngày Thành lập Quân đội nhân dân
Việt Nam, hỏi đáp về ngày thành lập Đảng, …Tuy nhiên, các hoạt động này chỉ
thực hiện vào dịp lễ, không thường xuyên. Về hình thức tổ chức, chủ yếu giáo viên
là người biên soạn và đặt câu hỏi và học sinh là người trả lời. Học sinh vẫn chưa
thực sự phát huy được năng lực của bản thân, chưa rèn luyện được kỹ năng sống.
Thậm chí ở một số ít trường, nội dung sinh hoạt đơn điệu, sự chuẩn bị loa
máy không tốt, kỷ luật không nghiêm dẫn người chủ trì không truyền tải được
hết nội dung cần trao đổi. Học sinh không lĩnh hội được nội dung cần nắm, đồng
thời học sinh có cơ hội nói chuyện, không thấy giá trị của một tiết sinh hoạt tập
thể quan trọng đầu tuần.
Điều đó cho thấy, tiết sinh hoạt dưới cờ ở nhiều trường chưa đặt học sinh
làm trung tâm theo tinh thần đổi mới giáo dục. Vì vậy, tìm ra giải giáp để nâng
cao chất lượng giáo dục thông qua đổi mới nội dung và hình thức tiết sinh hoạt
dưới cờ là một vấn đề cần thiết.
5
2. Thực trạng việc tổ chức tiết sinh hoạt dưới cờ tại trường THPT Hoàng Mai 2
2.1. Một số nét về Trường THPT Hoàng Mai 2 và tổ chức Đoàn Thanh niên
Cộng sản Hồ Chí Minh trường THPT Hoàng Mai 2
Trường THPT Hoàng Mai 2 được thành lập theo quyết định số 1710/QĐ-
UBND ngày 20 tháng 4 năm 2016 của UBND tỉnh Nghệ An. Là trường công lập
thứ 2 trên địa bàn thị xã Hoàng Mai, bao gồm học sinh của 10 phường, xã trên
thuộc thị xã và một số xã lân cận thuộc huyện Quỳnh Lưu.
Năm học 2017 – 2018, trường có 17 lớp; năm học 2018 – 2019, trường có
21 lớp; năm học 2019 – 2020 trường có 21 lớp với tổng số 856 học sinh (tăng so
với ngày đầu thành lập là 9 lớp, 377 em). Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên
có 46 người, trong đó 100% đạt chuẩn đào tạo trở lên. Trường có các tổ chức,
đoàn thể: Chi bộ, Ban Giám hiệu, Hội đồng trường, Công đoàn, Đoàn thanh
niên, Ban Nữ công.
Trường mới được thành lập, cơ sở vật chất đang phải thuê mượn nên thiếu
thốn. Đội ngũ giáo viên còn thiếu. Trong lúc đó, trên địa bàn thị xã có trường
THPT Hoàng Mai với bề dày 20 năm thành lập, là trường có nhiều thành tích
thuộc tốp đầu của tỉnh Nghệ An, vì vậy trường bạn thu hút hầu hết học sinh khá
giỏi trên địa bàn. Điều đó vừa là áp lực, vừa là động lực để lãnh đạo và giáo viên
trường THPT Hoàng Mai 2 nỗ lực hết mình nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
Biết được đối tượng học sinh của mình hầu hết có học lực ở mức trung
bình, một bộ phận học sinh chưa chăm học, chưa xác định được động cơ, thái độ
học tập đúng đắn, Nhà trường xác định mục tiêu giáo dục: chú trọng chất lượng
đại trà, coi trọng việc rèn luyện kỹ năng sống, khơi nguồn và phát huy năng lực
của học sinh qua việc tổ chức các hoạt động tập thể, trong đó có tiết sinh hoạt
dưới cờ, để học sinh “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, tiến tới xây dựng
“Trường học hạnh phúc”.
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trường THPT Hoàng Mai 2
được thành lập ngày 26/10/2016 theo Quyết định số 105-QĐ/ĐTN của Ban
Thương vu Thị đoàn Hoàng Mai. Ngày đầu thành lập Đoàn trường không có chi
đoàn giáo viên bởi khi đó cả trường mới có 2 biên chế là Hiệu trưởng và Phó
hiệu trưởng. Do đội ngũ Ban Thường vụ, Ban Chấp hành đều là học sinh, trực
tiếp chỉ đạo phong trào đoàn là đồng chí Bí thư còn non trẻ về tuổi đời, chưa có
kinh nghiệm về Đoàn nên phong trào Đoàn rất yếu.
Từ nhiệm kỳ 2017 – 2018, đến nhiệm kỳ 2019- 2020, Đoàn trường có đội
ngũ Ban Thường vụ là giáo viên, đông đảo đoàn viên thanh niên nên phong trào
Đoàn có nhiều khởi sắc, được giấy khen của Sở Giáo dục và đào tạo , Thị đoàn.
Xác định được tầm quan trọng của hoạt động Đoàn trong chiến lược phát
triển của Nhà trường, Đoàn trường đã không ngừng đổi mới hoạt động về cả nội
dung và hình thức. Bên cạnh các hoạt động vào dịp kỷ niệm ngày lễ lớn được
chuẩn bị một cách công phu, bài bản thì tiết sinh hoạt dưới cờ được Đoàn trường