CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Sở GD& ĐT tỉnh Ninh Bình.
Chúng tôi là:
TT Họ và tên Năm
sinh
Chức danh,
đơn vị
Trình
độ
chuyên
môn
Tỷ lệ (%)
đóng góp
vào việc
tạo ra
sáng kiến
1 Vũ Thị Bằng Giang 1980 Giáo viên trường
THCS Đồng Giao
Cử nhân
sư phạm
Toán
50%
2 Phạm Thị Huyền 1977 Giáo viên trường
THCS Đồng Giao
Cử nhân
sư phạm
Văn
50%
1. Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Một số giải pháp giáo
dục kĩ năng sống theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trong
công tác chủ nhiệm.
Lĩnh vực áp dụng: Công tác Chủ nhiệm lớp cấp THCS trên địa bàn thành
phố Tam Điệp.
Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ năm học 2016 - 2017
Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng
sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.
2. Nội dung
1. Giải pháp cũ thường làm
1.1.Tóm tắt giải pháp cũ
Để giáo dục kĩ năng sống hình thành và phát triển năng lực cho học sinh
trong công tác chủ nhiệm chúng tôi đã tiến hình quá trình giáo dục như sau
- Xây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp:
Sau khi nhận lớp chủ nhiệm, tôi tiến hành xây dựng kế hoạch chủ nhiệm
trên cơ sở các các mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch công tác giáo dục của trường,
của ngành; Thông qua hệ thống hồ sơ sổ sách của học sinh (xếp loại hạnh kiểm
các năm trước).Thông qua nhận xét, đánh giá của ban cán sự lớp, tổ trưởng
(Nghỉ học, không làm bài tập, nói chuyện trong giờ, đánh nhau, vi phạm nội quy
của trường, của đội….) Lắng nghe ý kiến đánh giá của các giáo viên bộ môn.
Giáo viên chủ nhiệm nắm bắt đặc điểm tình hình lớp, số lượng, mặt mạnh, mặt
yếu, thuận lợi, khó khăn, xem xét xem học sinh có năng khiếu về các lĩnh vực,
có học sinh cá biệt không; đặc điểm gia đình học sinh. Đề ra nội quy lớp học yêu
cầu học sinh thực hiện.
- Xây dựng đội tự quản và phân công nhiệm vụ
Giáo viên cũng cần quan sát và lựa chọn những thành viên gương mẫu,
tích cực, thân thiện vào ban cán sự lớp, xây dựng đội ngũ cán bộ lớp hoạt động
hiệu quả, xây dựng nề nếp tự quản lớp học một cách năng động và sáng tạo. Xây
dựng phong trào thi đua và kỹ năng hành động của từng cá nhân trong đội tự
quản cho đến tập thể lớp học. Cuối cùng là phân công nhiệm vụ cho các thành
viên. Thông qua đội tự quản nắm bắt tình hình học sinh để giáo viên đôn đốc,
nhắc nhở việc thực hiện nội quy quy định của lớp của trường.
- Phối hợp với gia đình học sinh và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường
Giáo viện chủ nhiệm phát cho học sinh phiếu điều tra thông tin, học sinh
điền các thông tin về bản thân, gia đình, số điện thoại của cha, mẹ để tiện cho
việc trao đổi thông tin mang tính chất hai chiều GVCN cung cấp số điện thoại
của giáo viên chủ nhiệm, của trường để phụ huynh tiện liên hệ khi cần thiết;
thường xuyên chủ động trao đổi với gia đình học sinh về tình hình học tập và
rèn luyện của các em đặc biệt là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, những
em học sinh chưa ngoan để cùng tìm biện pháp giáo dục
GVCN luôn phối hợp chặt chẽ với các giáo viên khác, các tổ chức đoàn
thể khác trong nhà trường, nhằm nắm bắt kịp thời tình hình của lớp chủ nhiệm,
để có những biện pháp giáo dục phù hợp, kịp thời.
- Xác định cách thức giáo kĩ năng sống, hình thành và phát triển năng lực cho
các em:
Giáo dục chủ yếu qua các hoạt động chính khóa và ngoại khóa như tiết
sinh hoạt lớp, tiết chào cờ đầu tuần, 15 phút đầu giờ, hoặc gặp gỡ cá nhân riêng
lẻ.
- Giáo viên thuyết trình về các giá trị đạo đức thông qua các tiết Ngoài giờ
lên lớp (Theo chủ đề từng tháng, 2 tuần 1 tiết vào tiết 5 ngày thứ 6)
- Đôn đốc, nhắc nhở, nhận xét ý thức đạo đức của các em trong 15 phút đầu giờ,
trong các tiết sinh hoạt. (uốn nắn và tuyên dương)
- Thông báo tình hình học sinh cho gia đình để gia đình có biện pháp giáo
dục (Thông qua sổ liên lạc viết tay hoặc sổ liên lạc điện tử, trong các buổi họp
phụ huynh học sinh )
- - Cách ứng xử của giáo viên trong quá trình rèn kĩ năng sống và phát triển
năng lực cho các em.
- + Với những em học sinh ngoan có ý thức rèn luyện thường nhận được những lời
khen, động viên khích lệ ngày càng tiến bộ.
- + Với những học sinh vi phạm, thiếu KNS: Giáo viên thiên về trách phạt như:
phạt trực nhật lớp, phạt lao động, phạt đứng trước dưới cờ đầu tuần (với những
học sinh vi phạm nội quy trường lớp). Yêu cầu các em chép phạt (với những học
sinh không làm bài, học bài); viết bản kiểm điểm, hoặc đình chỉ học (với những
học sinh đánh nhau, thường xuyên vi phạm nội quy nhà trường); mời phụ huynh
học sinh lên trao đổi về tình hình của con em mình….
1.2. Ưu điểm và hạn chế của giải pháp cũ.
Với phương pháp cũ trong giáo dục kĩ năng sống hình thành và phát triển
năng lực của học sinh qua công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy GVCN đã thực hiện
đầy đủ những nhiệm vụ của mình. Trong quá trình áp dụng cách thức giáo dục
này, tôi nhận thấy có những ưu điểm và những hạn chế sau:
* Ưu điểm:
- Giáo viên nắm bắt được một số tình hình, điều kiện hoàn cảnh của học
sinh trên cơ sở hồ sơ, sổ sách học sinh, giáo viên chủ nhiệm biết được ý thức đạo
đức của các em trong từng ngày từng tuần thông qua ghi chép của ban cán sự lớp
và đánh giá nhận xét của giáo viên bộ môn, của học sinh trong lớp.
- Giáo viên truyền đạt được cho học sinh một số giá trị đạo đức theo các
chủ đề của tiết học Ngoài giờ lên lớp (9 chủ đề/ 9 tháng)
- Giúp học sinh nhận ra được những điểm mạnh điểm yếu của bản thân
để phát huy và khắc phục. Các em có ý thức rèn luyện đạo đức, kĩ năng tránh
những sai lầm trong ứng xử, hành động. Đồng thời khi áp dụng cách giáo dục
này giáo viên chủ nhiệm kịp thời uốn nắn để các em tiến bộ.
* Hạn chế
- Về việc nắm bắt tình hình, điều kiện, hoàn cảnh của học sinh: Giáo viên
chủ nhiệm mới chỉ tiếp cận một cách thụ động, trên hệ thống sổ sách và sự đánh
giá của giáo viên bộ môn, học sinh trong lớp. Do đó những vấn đề giáo viên chủ
nhiệm nắm bắt được chưa thực sự chính xác, giáo viên chủ nhiệm chưa thể hiểu
hết được hoàn cảnh, tâm tư, tình cảm và tâm lý của học sinh. Trong khi lứa tuổi
học sinh THCS đang là thời kì giao thoa giữa người lớn và trẻ em, là thời kì mà
tâm sinh lý của các em có nhiều thay đổi thất thường theo điều kiện khách quan
bên ngoài. Những biểu hiện, hành vi của các em chỉ là hiện tượng, chưa phải là
bản chất. Do đó, không thể nhìn vào một số biểu hiện bên ngoài mà kết luận về
con người thực của các em. Vì vậy, việc giải quyết những vấn đề của học sinh sẽ
mang tính chất hình thức, phiến diện, khó có tính thuyết phục. Điều này sẽ làm
ảnh hưởng đến suy nghĩ của các em học sinh, đặc biệt là những em bị giáo viên
xử phạt chưa hợp lý, thậm chí còn xảy ra hiện tượng học sinh cố tình vi phạm
nhằm chống đối, thách thức giáo viên. Nếu việc này diễn ra thường xuyên, sẽ
làm cho một số đối tượng học sinh chưa ngoan càng trở nên lì lợm, coi thường kỉ
luật của lớp của trường.
- Về quá trình giáo dục kĩ năng sống và phát triển năng lực cho học sinh:
Việc rèn kĩ năng sống, hình thành và phát triển năng lực của học sinh nếu chỉ
dùng phương pháp thuyết trình, nêu gương một cách lý thuyết trong 15 phút đầu
giờ, trong các tiết sinh hoạt và các tiết ngoài giờ lên lớp thì sẽ không đem lại
hiệu quả cao. Vì giáo dục kĩ năng, phát triển năng lực không giống như việc
truyền thụ kiến thức khoa học, phương pháp thuyết trình sẽ chỉ làm cho các
phạm trù đạo đức, kĩ năng sống, các năng lực cần phát triển trở nên mơ hồ, khó
hiểu. Thậm trí, nếu việc thuyết trình, giảng giải mà diễn ra thường xuyên thì học
sinh sẽ xem đó như một “bài ca muôn thuở”, nghe mãi mà không có bất cứ sự
lay động nào trong đầu óc hay con tim.
Điều này dẫn đến tình trạng học sinh chán nản, bỏ ngoài tai những lời
thuyết trình của thầy cô và tình trạng vi phạm nội quy trường lớp, vi phạm chuẩn
mực đạo đức , thiếu kĩ năng sống vẫn diễn ra thường xuyên, thậm trí còn phức
tạp và nan giải hơn.
- Về biện pháp xử phạt đối với những hành vi vi phạm nội quy trường lớp,
vi phạm chuẩn mực đạo đức của học sinh:
Theo những giải pháp cũ nhiều giáo viên chủ nhiệm vẫn áp dụng đó là
phạt trực nhật, phạt lao động, chép phạt, viết bản kiểm điểm, thông báo cho gia
đình, đình chỉ học….. Bên cạnh việc giúp cho một số học sinh ngoan hơn, chăm
chỉ hơn, có ý thức học tập và lao động tốt hơn, thì phương pháp này đối với một
bộ phận không nhỏ học sinh lại bị phản tác dụng.
Một số em lười lao động mà bị phạt trực nhật, lao động thì hậu quả sẽ là
càng ngày các em đó càng lười lao động, làm việc một cách miễn cưỡng khó
chịu, dần dần sẽ có thái độ trơ lì, coi thường kỉ luật của lớp, của trường, không
tôn trọng giáo viên. Các em không xác định được giá trị bản thân, không có kĩ
năng hợp tác, không biết cảm thông chia sẻ… khó có cơ hội phát triển được các
năng lực vốn có của bản thân
Với việc bắt học sinh chép phạt, nếu lạm dụng sẽ dẫn đến hậu quả học
sinh sợ học, rồi bỏ học vào những môn bị chép phạt. Việc không học bài, không
làm bài cũ là không tránh khỏi đối với học sinh, nếu suốt ngày bị chép phạt sẽ là
áp lực đối với học sinh, nhiều em chỉ lo chép phạt nên trong giờ môn này lại học
môn kia. Kết quả là không học được môn nào. Và vì thế việc rèn kĩ năng sống,
phát triển năng lực cho các em càng trở nên khó khăn hơn.
Với việc bắt học sinh viết bản kiểm điểm là một trong những phương pháp
mà nhiều giáo viên thường áp dụng, đến mức mà bất kể học sinh nào cũng biết
viết kiểm điểm, đặt bút là viết được không cần suy nghĩ. Vì vậy, với phương
pháp này nếu lạm dụng sẽ làm cho học sinh coi thường các quy định của nhà
trường, không sợ bị phạt, và vi phạm vẫn là vi phạm.
Trên cơ sở phân tích ưu điểm và hạn chế của những giải pháp giáo dục kĩ
năng sống và phát triển năng lực cho học sinh đã được áp dụng, tôi nhận thấy để
phát huy ưu điểm, khắc phục hạn chế của giải pháp cũ, cần phải có những giải
pháp mới phù hợp và hiệu quả hơn trong công tác giáo dục kĩ năng sống, hình
thành và phát triển năng lực cần thiết cho học sinh trong công tác chủ nhiệm.
2. Giải pháp mới cải tiến
Từ thực trạng đã nêu ở trên, qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy và làm công
tác chủ nhiệm tiếp xúc với nhiều đối tượng học sinh, tôi mạnh dạn đưa ra một số
giải pháp giáo dục kĩ năng sống và phát triển năng lực cho học sinh qua công tác
chủ nhiệm lớp.
2.1. Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm:
Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp, người giáo viên chủ nhiệm cần chú ý
bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch công tác giáo dục của trường, của
ngành; đặc điểm tình hình lớp, số lượng, mặt mạnh, mặt yếu, thuận lợi, khó
khăn, học sinh có năng khiếu về các lĩnh vực, học sinh cá biệt, đặc điểm gia đình
học sinh.
Sau khi nắm các cơ sở trên, giáo viên chủ nhiệm lập kế hoạch hoạt động
cho năm học, cơ cấu lớp, mục tiêu phấn đấu (học tập, nề nếp, các phong trào
khác) biện pháp thực hiện. Từ kế hoạch cả năm giáo viên chủ nhiệm lần lượt lập
kế hoạch tháng, tuần.
Tuy nhiên cái mới của giải pháp là tôi xây dựng các nội dung, chương
trình, chủ điểm theo mốc thời gian để giáo dục kĩ năng sống và phát triển năng
lực cho các em theo từng tháng, từng tuần một cách cụ thể.. Việc làm này giúp
tôi chủ động trong việc chuẩn bị, tổ chức, định hình các kĩ năng sống, như:
Nhóm kĩ năng nhận biết và sống với chính mình(Tự nhận thức, xác định giá trị,
ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗ trợ, tự trọng, tự tin…);Nhóm kĩ năng
nhận biết và sống với người khác(Giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn, thương
lượng, từ chối, bày tỏ sự cảm thông, hợp tác…) Nhóm kĩ năng ra quyết định một
cách hiệu quả(tìm kiếm và xử lí thông tin, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra