S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HÓAỞ Ụ Ạ
TR NG ƯỜ THPT BA ĐÌNH
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
GIÁO D C MÔI TR NG Ụ ƯỜ
THÔNG QUA CÁC BÀI D Y HÓA H CẠ Ọ
Ng i th c hi n: ườ ự ệ Tr n Th Vinhầ ị
Ch c v : Giáo Viênứ ụ
SKKN thu c môn: ộHóa h cọ
THANH HÓA NĂM 2016
M C L CỤ Ụ
................................................................................... 1
1 . PHẦN MỞ ĐẦU ....................................................................................... 3
1.1. Lý do chọn đề tài. ................................................................................ 3
1.2. Mục đích nghiên cứu. ........................................................................ 4
1.3. Đối tượng nghiên cứu. ....................................................................... 4
1.4. Phương pháp nghiên cứu. ................................................................. 4
2. NỘI DUNG ................................................................................................ 4
2.1. Cơ sở lý luận. ..................................................................................... 4
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm. ............ 5
2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề. ...................................... 5
2.3.1 Vận dụng kiến thức trong nội dung bài học để liên hệ thực tế có
liên quan đến môi trường: ...................................................................... 5
2.3.2. Xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập liên quan đến giáo dục môi
trường: ................................................................................................... 6
2.3.3. Minh hoạ nội dung giáo dục môi trường bằng những hình ảnh
thực tế: .................................................................................................. 7
2.3.4. Đưa vào nội dung bài học những thông tin mang tính thời sự có
liên quan đến môi trường: ...................................................................... 9
2.3.5. Nghiên cứu kĩ bài giảng: ........................................................... 10
2.3.6. Lựa chọn các tư liệu có liên quan, chế biến và hoà nhập vào bài
giảng: ................................................................................................... 15
2.3.7. Thực nghiệm khảo sát chất lượng khi đã qua tích hợp môi
trường: ................................................................................................. 16
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm: ............................................. 18
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. ....................................................................... 19
3.1. Kết luận: ........................................................................................... 19
3.2. Kiến nghị: ......................................................................................... 19
2
1 . PH N M ĐUẦ Ở Ầ
1.1. Lý do ch n đ tài.ọ ề
Trên đt n c Vi t nam nói riêng và trên th gi i nói chung, hàng ngàyấ ướ ệ ế ớ
chúng ta ph i ch ng ki n bi t bao ng i ra đi b l i con th , b l i cha mả ứ ế ế ườ ỏ ạ ơ ỏ ạ ẹ
già không n i n ng t a vì m c ph i căn b nh hi m nghèo. Căn b nh ungơ ươ ự ắ ả ệ ể ệ
th , m t căn b nh đã và đang xu t hi n nhi u ng i, nhi u n i, có nh ngư ộ ệ ấ ệ ở ề ườ ề ơ ữ
n i tr thành làng ung th … Nguyên nhân t đâu, trách nhi m thu c v ai đóơ ở ư ừ ệ ộ ề
là nh ng câu h i đt ra cho xã h i, cho m i ng i. T t c chúng ta nh ng thữ ỏ ặ ộ ỗ ườ ấ ả ữ ế
h t ng lai c a đt n c, nh ng h c sinh đang ng i trên gh nhà tr ng,ệ ươ ủ ấ ướ ữ ọ ồ ế ườ
chúng ta c n bi t:ầ ế Môi tr ng đang tr thành v n đ chung c a nhân lo i,ườ ở ấ ề ủ ạ
đc c th gi i quan tâm. Gượ ả ế ớ iáo d c môi tr ng đc xem là nhi m v vôụ ườ ượ ệ ụ
cùng quan tr ng c a Nhà n c ta và các n c trên th gi i, b i l đó là vi cọ ủ ướ ướ ế ớ ở ẽ ệ
làm đ b o t n và phát tri n b n v ng “cái nôi c a nhân lo i”.ể ả ồ ể ề ữ ủ ạ
Giáo d c môi tr ng trong nhà tr ng l i càng có ý nghĩa quan tr ng,ụ ườ ườ ạ ọ
đc xem là m t trong nh ng bi n pháp hàng đu đ b o v môi tr ng cóượ ộ ữ ệ ầ ể ả ệ ườ
hi u qu . Giáo d c môi tr ng s giúp con ng i có nh n th c đúng đn vệ ả ụ ườ ẽ ườ ậ ứ ắ ề
môi tr ng, v vi c khai thác s d ng h p lí tài nguyên thiên nhiên và có ýườ ề ệ ử ụ ợ
th c th c hi n nhi m v b o v môi tr ng. Nhà tr ng là n i đào t o thứ ự ệ ệ ụ ả ệ ườ ườ ơ ạ ế
h tr , nh ng ng i ch t ng lai c a đt n c, nh ng ng i s làm nhi mệ ẻ ữ ườ ủ ươ ủ ấ ướ ữ ườ ẽ ệ
v tuyên truy n giáo d c sau này. N u h có đy đ nh ng nh n th c v b oụ ề ụ ế ọ ầ ủ ữ ậ ứ ề ả
v môi tr ng, thì t khi đang h c trên gh nhà tr ng và cho đn khi ra đi,ệ ườ ừ ọ ế ườ ế ờ
dù h làm vi c gì, b t c n i đâu, b t kì c ng v ho t đng nào, cũng đuọ ệ ở ấ ứ ơ ấ ươ ị ạ ộ ề
có th th c hi n nhi m v b o v môi tr ng m t cách có hi u qu . ể ự ệ ệ ụ ả ệ ườ ộ ệ ả
tr ng h c, vi c truy n th ki n th c giáo d c môi tr ng đn h cỞ ườ ọ ệ ề ụ ế ứ ụ ườ ế ọ
sinh thu n l i và hi u qu nh t v n là hình th c tích h p và l ng ghép vàoậ ợ ệ ả ấ ẫ ứ ợ ồ
các môn h c. Bên c nh nh ng ki n th c t n i dung bài h c, các em còn cóọ ạ ữ ế ứ ừ ộ ọ
th tích lũy đc các ki n th c v môi tr ng t đó hình thành ý th c b oể ượ ế ứ ề ườ ừ ứ ả
v , gi gìn. N i dung này đã và đang đc tri n khai, ph bi n r ng rãi trongệ ữ ộ ượ ể ổ ế ộ
gi h c k c chính khóa l n ngo i khóa, đc bi t là l ng ghép trong các mônờ ọ ể ả ẫ ạ ặ ệ ồ
h c nh : Hóa h c, V t lý, Sinh h c, Đa lý, Giáo d c công dân,... ọ ư ọ ậ ọ ị ụ
Hóa h c giúp các em t ch nghiên c u tính ch t c a ch t, s t o thànhọ ừ ỗ ứ ấ ủ ấ ự ạ
ch t m i, các quy lu t bi n đi ch t s rút ra đc m i liên h phát sinhấ ớ ậ ế ổ ấ ẽ ượ ố ệ
gi a các s v t, gi i thích đc b n ch t c a các quá trình x y ra trong tữ ự ậ ả ượ ả ấ ủ ả ự
nhiên, trong s n xu t và trong đi s ng liên quan đn môi tr ng. Tuy nhiên,ả ấ ờ ố ế ườ
trong th c t cho th y vi c gi ng d y Hóa h c còn mang n ng tính lí thuy t,ự ế ấ ệ ả ạ ọ ặ ế
3
th đng, và ch a phù h p v i yêu c u xã h i. Chính vì v y vi c l ng ghépụ ộ ư ợ ớ ầ ộ ậ ệ ồ
n i dung giáo d c môi tr ng vào môn h c này v n ch a đc sâu sát và tri tộ ụ ườ ọ ẫ ư ượ ệ
đ. V y làm th nào đ nâng cao hi u qu c a vi c l ng ghép giáo d c môiể ậ ế ể ệ ả ủ ệ ồ ụ
tr ng trong bài gi ng ? Đó là v n đ mà nh ng giáo viên d y b môn Hoáườ ả ấ ề ữ ạ ộ
chúng tôi luôn ph i đt ra. Và cũng xu t phát t lý do trên đã thôi thúc tôi điả ặ ấ ừ
vào nghiên c u đ tài:ứ ề
“ GIÁO D C MÔI TR NG THÔNG QUA CÁC BÀI D Y HÓA H C”.Ụ ƯỜ Ạ Ọ
1.2. M c đích nghiên c u.ụ ứ
- Đ tài này đi vào nghiên c u nh ng bi n pháp đ nâng cao hi u qu vàề ứ ữ ệ ể ệ ả
phát huy tích c c vi c l ng ghép n i dung giáo d c môi tr ng thông qua cácự ệ ồ ộ ụ ườ
bài d y hóa h c. T đó góp ph n h n ch tình tr ng ô nhi m môi tr ng hi nạ ọ ừ ầ ạ ế ạ ễ ườ ệ
nay.
- Giúp cho h c sinh hi u rõ đc m i quan h gi a các ki n th c Hóaọ ể ượ ố ệ ữ ế ứ
h c v i th c ti n đi s ng, v i xu h ng phát tri n c a xã h i.ọ ớ ự ễ ờ ố ớ ướ ể ủ ộ
1.3. Đi t ng nghiên c u.ố ượ ứ
H c sinh kh i THCS, THPT, tìm hi u nh ng bi n pháp nâng cao hi u quọ ố ể ữ ệ ệ ả
c a vi c l ng ghép n i dung giáo d c b o v môi tr ng trong bài d y hóaủ ệ ồ ộ ụ ả ệ ườ ạ
h c.ọ
1.4. Ph ng pháp nghiên c u.ươ ứ
- Ph ng pháp nghiên c u lí thuy t: Phân tích và h th ng hóa các tàiươ ứ ế ệ ố
li u có liên quan đn đ tài trên báo chí và nhi u tài li u khác.ệ ế ề ề ệ
- Ph ng pháp th c nghi m: Ti n hành thí nghi m các gi d y trên l pươ ự ệ ế ệ ở ờ ạ ớ
t b n thân và các đng nghi p.ừ ả ồ ệ
- Ph ng pháp đi u tra h c sinh.ươ ề ọ
2. N I DUNGỘ
2.1. C s lý lu n.ơ ở ậ
- Giáo d c môi tr ng là d a trên nh ng tri th c v môi tr ng mà hìnhụ ườ ự ữ ứ ề ườ
thành thái đ, ý th c, trách nhi m và kĩ năng hành đng c a h c sinh, nh mộ ứ ệ ộ ủ ọ ằ
b o v môi tr ng b ng các gi i pháp tr c m t và lâu dài.ả ệ ườ ằ ả ướ ắ
- Giáo d c môi tr ng không ph i ngày m t ngày hai mà c m t quá trìnhụ ườ ả ộ ả ộ
lâu dài, không ph i ch h c sinh THCS, THPT mà m i l a tu i, trong su tả ỉ ở ọ ở ọ ứ ổ ố
cu c đi.ộ ờ
- Giáo d c môi tr ng trong nhà tr ng ph thông nh m đt đn m cụ ườ ườ ổ ằ ạ ế ụ
đích cu i cùng là: M i h c sinh đc trang b m t ý th c trách nhi m đi v iố ỗ ọ ượ ị ộ ứ ệ ố ớ
s phát tri n b n v ng c a trái đt, hình thành thái đ, ý th c b o v và giự ể ề ữ ủ ấ ộ ứ ả ệ ữ
gìn tài s n quí giá nh t c a nhân lo i này.ả ấ ủ ạ
4
- Giáo d c môi tr ng trong trong tr ng h c có ý nghĩa vô cùng quanụ ườ ườ ọ
tr ng nh m th c hi n chi n l c toàn c u v b o v Trái Đt : “Cái nôi c aọ ằ ự ệ ế ượ ầ ề ả ệ ấ ủ
nhân lo i ”, là xây d ng “Tr ng h c thân thi n, h c sinh tích c c”. ạ ụ ườ ọ ệ ọ ự
- Giáo d c môi tr ng thông qua gi ng d y môn Hóa h c là giúp h c sinhụ ườ ả ạ ọ ọ
g n lý thuy t v i th c ti n. ắ ế ớ ự ễ
- Trong tr ng h c, thông qua ho t đng d y h c và các ho t đng t p th ,ườ ọ ạ ộ ạ ọ ạ ộ ậ ể
vi c l ng ghép n i dung giáo d c b o v môi tr ng cho h c sinh h t s c đaệ ồ ộ ụ ả ệ ườ ọ ế ứ
d ng và hi u qu . V i ch tr ng xây d ng môi tr ng s ph m lành m nh,ạ ệ ả ớ ủ ươ ự ườ ư ạ ạ
m t không gian xanh, s ch, đp, h n ch t i đa tình tr ng ô nhi m môiộ ạ ẹ ạ ế ố ạ ễ
tr ng, các tr ng h c đã d y lên phong trào thi đua tr ng cây, v sinh làmườ ở ườ ọ ấ ồ ệ
s ch đp tr ng l p. B môn hóa h c giúp các em t ch nghiên c u tínhạ ẹ ườ ớ ộ ọ ừ ỗ ứ
ch t c a ch t, s t o thành ch t m i, các quy lu t bi n đi ch t s rút raấ ủ ấ ự ạ ấ ớ ậ ế ổ ấ ẽ
đc m i liên h phát sinh gi a các s v t, gi i thích đc b n ch t c a cácượ ố ệ ữ ự ậ ả ượ ả ấ ủ
quá trình x y ra trong t nhiên, trong s n xu t và trong đi s ng liên quan đnả ự ả ấ ờ ố ế
môi tr ng. Thông qua các bài h c đa d ng, giáo viên có th g i g m cácườ ọ ạ ể ử ắ
thông đi p phong phú v gi gìn và b o v môi tr ng, giúp các em lĩnh h iệ ề ữ ả ệ ườ ộ
ki n th c m t cách t nhiên, sinh đng và hi u qu . Bên c nh đó còn làm m iế ứ ộ ự ộ ệ ả ạ ớ
l n i dung bài h c, giúp h c sinh có h ng thú tìm tòi ki n th c m i, tránhạ ộ ọ ọ ứ ế ứ ớ
tình tr ng khô khan, nhàm chán do đc thù c a b môn. ạ ặ ủ ộ
2.2 Th c tr ng v n đ tr c khi áp d ng sáng ki n kinh nghi m.ự ạ ấ ề ướ ụ ế ệ
- Vi c giáo d c b o v môi tr ng nh ng năm g n đây đã đc quan tâmệ ụ ả ệ ườ ữ ầ ượ
song ki n th c giáo d c môi tr ng trong các môn h c không đc trình bàyế ứ ụ ườ ọ ượ
c th trong t ng bài, t ng ch ng, t ng môn h c c th mà ph thu c vàoụ ể ừ ừ ươ ừ ọ ụ ể ụ ộ
s áp d ng linh ho t trong m i bài, m i môn h c, m i giáo viên d y, có giáoự ụ ạ ỗ ỗ ọ ỗ ạ
viên v n d ng, có giáo viên ch a v n d ng, nên s hi u bi t, t giác, v ýậ ụ ư ậ ụ ự ể ế ự ề
th c b o v môi tr ng c a đa s h c sinh và nhân dân ch a cao.ứ ả ệ ườ ủ ố ọ ư
- Vi c tuyên truy n v n đng ng i thân, b n bè v môi tr ng ch a đcệ ề ậ ộ ườ ạ ề ườ ư ượ
th ng xuyên và r ng kh p.ườ ộ ắ
- Môi tr ng ngày m t b ô nhi m do ý th c c a con ng i nh x th i ch aườ ộ ị ễ ứ ủ ườ ư ả ả ư
qua x lý, v t rác b a bãi... ra môi tr ng, d n đn ô nhi m ngu n n c,ử ứ ừ ườ ẫ ế ễ ồ ướ
không khí...ngày m t nghiêm tr ng.ộ ọ
- M t b ph n doanh nghi p vì l i ích tr c m t mà quên đi trách nhi m.ộ ộ ậ ệ ợ ướ ắ ệ
2.3 Các gi i pháp s d ng đ gi i quy t v n đ.ả ử ụ ể ả ế ấ ề
2.3.1 V n d ng ki n th c trong n i dung bài h c đ liên h th c t có ậ ụ ế ứ ộ ọ ể ệ ự ế
liên quan đn môi tr ng:ế ườ
- G n li n lý thuy t v i th c ti n mà t đó các em còn có th t mìnhắ ề ế ớ ự ễ ừ ể ự
gi i thích đc nh ng hi n t ng x y ra trong t nhiên liên quan đn nh ngả ượ ữ ệ ượ ả ự ế ữ
bi n đi hóa h cế ổ ọ
5