MỤC LỤC
Phần I. Đặt vấn đề .................................................................................................. 3
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................. 3
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................ 4
3. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................... 4
4. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................. 5
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................... 5
6. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................... 5
7. Giả thiết khoa học ................................................................................................ 5
8. Dự báo đóng góp của đề tài .................................................................................. 5
Phần II. Nội dung nghiên cứu ................................................................................ 6
2.1. Một số vấn đề lý luận về giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống cho
học sinh và hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THPT ....... 6
2.1.1. Một số khái niệm ............................................................................................ 6
2.1.2. Tầm quan trọng của việc giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống
cho học sinh ở trường THPT .................................................................................... 6
2.1.3. Một số vấn đề về hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp ở
trường THPT ............................................................................................................ 7
2.2. Thực trạng của vấn đề giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống
cho học sinh thông qua hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp ở
trường THPT Phạm Hồng Thái ............................................................................. 11
2.3. Tổ chức một số hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm nâng
cao hiệu quả công tác giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống cho học
sinh ở trường THPT Phạm Hồng Thái ...................................................................... 13
2.3.1. Tổ chức tham quan ......................................................................................... 13
2.3.2. Tổ chức các cuộc thi ....................................................................................... 14
2.3.3. Tổ chức trò chơi ............................................................................................. 16
2.3.4. Tổ chức hội thi ............................................................................................... 16
2.3.5. Phối hợp cùng Đoàn trường xây dựng mô hình Câu lạc bộ ............................. 17
2.3.6. Các hoạt động công ích xã hội ........................................................................ 18
2.3.7. Hội nghị, nói chuyện chuyên đề...................................................................... 18
2.4. Kết quả thực hiện .............................................................................................. 18
Phần III. Kết luận .................................................................................................. 20
3.1. Ý nghĩa của đề tài .............................................................................................. 20
3.2. Một số đề xuất, kiến nghị .................................................................................. 20
Tài liệu tham khảo ................................................................................................. 21
Phụ lục .................................................................................................................... 22
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài:
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, đã xác định
mục tiêu đối với giáo dục phổ thông: “tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình
thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định
hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt
giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống”.
Luật Giáo dục năm 2019 cũng nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục nhằm phát triển
toàn diện con người Việt Nam có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, thẩm mỹ và
nghề nghiệp; có phẩm chất, năng lực và ý thức công dân; có lòng yêu nước, tinh
thần dân tộc, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; phát
huy tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; nâng cao dân trí, phát triển
nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo
vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế.”
Như vậy, mục tiêu của giáo dục và đào tạo theo tinh thần đổi mới nhấn
mạnh đến giáo dục toàn diện, quan tâm đến năng lực cá nhân; các hoạt động giáo
dục và đào tạo phải làm sao tạo điều kiện để mỗi cá nhân phát huy tốt nhất khả
năng sáng tạo của mình và đặc biệt là phải phát triển được toàn diện trí, đức, thể,
mĩ. Để làm được điều đó thì việc giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống
cho học sinh trở nên hết sức quan trọng.
Hiện nay, cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đang tác động sâu rộng đến mọi
tầng lớp xã hội, mọi ngóc ngách của cuộc sống. Sự nghiệp đổi mới ở nước ta có
những bước phát triển trên quy mô lớn, trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Cơ chế
thị trường, nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, hội nhập quốc tế đang phát huy
tác dụng, tạo nên những thành tựu trong nền kinh tế của đất nước. Nhưng bên cạnh
đó, kinh tế thị trường cũng ngày càng bộc lộ những mặt trái của nó, gây ảnh hưởng
tiêu cực đến đời sống tinh thần, tâm lí, đạo đức của các tầng lớp dân cư trong xã
hội, đặc biệt là thanh thiếu niên. Những ảnh hưởng đó ngày càng len lỏi, thẩm thấu
vào mọi quan hệ xã hội, làm sai lệch các chuẩn mực giá trị, dẫn đến sự suy thoái
đạo đức của một bộ phận xã hội, ảnh hưởng xấu đến thế hệ trẻ. Hiện tượng lệch
chuẩn về đạo đức, mờ nhạt về lí tưởng, chạy theo lối sống thực dụng của một số
học sinh làm ảnh hưởng tới chất lượng giáo dục đạo đức trong nhà trường. Thực
trạng này đặt ra thách thức mới cho ngành giáo dục và đào tạo, cho các nhà trường
phổ thông trong công tác giáo dục đạo đức học sinh. Nhận thức được tầm quan
trọng của vấn đề này, ngày 04/12/2019, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký ban
hành Chỉ thị số 31/CT-TTg tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh,
sinh viên. Chỉ thị 31/CT-TTg nhấn mạnh việc khắc phục những hạn chế trong công
tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên trong những năm qua, chỉ
đạo tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên thông qua các
hoạt động giáo dục, đào tạo và trải nghiệm thực hiện chủ trương “dạy chữ” đi đôi
với “dạy người”.
Ở trường THPT Phạm Hồng Thái, thời gian gần đây, dù đã có nhiều nỗ lực
trong công tác giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống cho học sinh song
công tác này vẫn còn nhiều hạn chế. Chúng ta vẫn nặng về nội dung kiến thức
trong quá trình giảng dạy, chưa thực sự phát huy được tính tích cực sáng tạo của
học sinh và đặc biệt là chưa thực sự cho các em được trải nghiệm với các môn học
để từ đó tư tưởng chính trị, truyền thống văn hóa, chuẩn mực đạo đức, lối sống
từng bước thấm vào con người các em. Để nâng cao chất lượng giáo dục lí tưởng,
truyền thống, đạo đức lối sống cho học sinh ở trường THPT nói chung, trường
THPT Phạm Hồng Thái nói riêng, cần có nhiều giải pháp. Trong đó, giải pháp
quan trọng nhất là cả giáo viên và học sinh cần tích cực đổi mới phương pháp và
hình thức tổ chức dạy và học. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài
giờ lên lớp là một phương pháp có tác dụng rất tích cực đối với việc phát triển tư
duy học sinh, giúp học sinh hứng thú học tập, tiếp thu kiến thức dễ dàng và đặc
biệt có ưu thế trong việc giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống cho học
sinh. Đây là một phương pháp dạy học tiến bộ, vừa giúp học sinh chủ động trong
học tập vừa thực hành, bồi dưỡng được thái độ, ý thức đạo đức. Hiện nay, việc tổ
chức các hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường ngày càng
phổ biến song vì nhiều lý do các hoạt động này còn nghèo nàn, chưa đưa lại hiệu
quả cao.
Xuất phát từ nhận thức về nhiệm vụ giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo
đức, lối sống cho học sinh trong trường THPT, từ yêu cầu của quá trình giáo dục,
chúng tôi chọn đề tài “ Tổ chức một số hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài
giờ lên lớp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức,
lối sống cho học sinh ở trường THPT Phạm Hồng Thái ” để làm đề tài nghiên
cứu với mong muốn nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục đạo đức ở Nhà trường,
hướng tới mục đích giáo dục học sinh một cách toàn diện.
2. Mục đích nghiên cứu:
Xây dựng được một số hình thức, biện pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa,
hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lí tưởng, truyền
thống, đạo đức, lối sống cho học sinh ở trường THPT, qua đó góp phần thúc đẩy
việc đổi mới phương pháp giảng dạy, phát triển năng lực tự học, tự nghiên cứu,
phát huy hoạt động trải nghiệm sáng tạo của học sinh trên cơ sở sự hướng dẫn của
giáo viên.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Phạm
Hồng Thái.
4. Phạm vi nghiên cứu:
Công tác giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống cho học sinh
thông qua các hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THPT
Phạm Hồng Thái.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Đánh giá thực trạng việc dạy học và tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm
nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống cho
học sinh ở trường THPT Phạm Hồng Thái.
- Đưa ra được một số hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa, hoạt động
ngoài giờ lên lớp nhằm nâng cao hiệu quả trong việc giáo dục đạo đức, lối sống
cho học sinh ở trường THPT Phạm Hồng Thái.
6. Phương pháp nghiên cứu:
Quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã dựa trên cơ sở những quan điểm cơ
bản của phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin;
quán triệt những tư tưởng cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối
của Đảng về giáo dục. Đề tài còn được thực hiện dựa trên các phương pháp phân
tích, so sánh, tổng hợp, phương pháp liên ngành… để đảm bảo tính hiệu quả của
vấn đề mà đề tài đặt ra.
7. Giả thiết khoa học:
Hiện nay, việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên
lớp ở trường THPT chưa được chú trọng đúng mức, hình thức tổ chức còn nghèo
nàn và chưa đưa lại hiệu quả cao. Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa,
hoạt động ngoài giờ lên lớp theo hướng phát triển năng lực học sinh một cách hợp
lý với nhiều hình thức phong phú, đa dạng, hấp dẫn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả
của công tác giáo dục lối sống, truyền thống, đạo đức, lối sống cho học sinh trong
nhà trường.
8. Dự báo đóng góp của đề tài:
Đề tài đưa ra được một số hình thức, biện pháp tổ chức hoạt động ngoại
khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm nâng cao hiệu quả của việc giáo dục lí
tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống cho học sinh. Qua đó phát huy tính chủ
động, tích cực của học sinh, tạo hứng thú cho học sinh trong lĩnh hội kiến thức các
môn học cũng như rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, nâng cao ý thức, lí tưởng sống.Đề
tài có thể áp dụng cho công tác giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống
cho học sinh các trường trung học phổ thông có chung đặc điểm như trường THPT
Phạm Hồng Thái.
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU