Traàn Thò Thuyù Mô Tieåu hoïc Ñònh
An I
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
VÀI Ý GIÚP H C SINH N M V NG CÁCH GÕ ĐM THEO Ọ Ắ Ữ Ệ
TI T T U, NH P, PHÁCH KHI HÁT.Ế Ấ Ị
A / M ĐU: Ở Ầ
Đt n c ta đang chuy n d n sang th i kì th c hi n công nghi p hoá, hi n điấ ướ ể ầ ờ ự ệ ệ ệ ạ
hoá đt n c và h i nh p qu c t . Văn ki n Đi h i Đng C ng S n Vi t Namấ ướ ộ ậ ố ế ệ ạ ộ ả ộ ả ệ
nhi u khoá đã nh n m nh : "Nâng cao dân trí, đào t o nhân l c, b i d ng nhân tàiề ấ ạ ạ ự ồ ưỡ
và phát huy ngu n nhân l c to l n c a con ng i Vi t Nam là nhân t quy t đnhồ ự ớ ủ ườ ệ ố ế ị
th ng l i c a công cu c công nghi p hoá, hi n đi hoá đt n c"ắ ợ ủ ộ ệ ệ ạ ấ ướ
Vì v y mà m c tiêu c a giáo d c n c nhà là h ng t i vi c đào t o nh ngậ ụ ủ ụ ướ ướ ớ ệ ạ ữ
con ng i phát tri n toàn di n v đc, trí, lao, th , mĩ. Nh m h ng t i nh ng conườ ể ệ ề ứ ể ằ ướ ớ ữ
ng i lao đng ch đng linh ho t, sáng t o, s n sàng thích ng v i xã h i đangườ ộ ủ ộ ạ ạ ẵ ứ ớ ộ
t ng ngày đi thay.ừ ổ
b c ti u h c hi n nay B Giáo D c đã quy đnh d y đ 9 môn b t bu c vàỞ ậ ể ọ ệ ộ ụ ị ạ ủ ắ ộ
môn Âm nh c là m t trong nh ng môn h c không th thi u trong quá trình giáo d cạ ộ ữ ọ ể ế ụ
toàn di n, cân đi hài hoà cho các em h c sinh. B i vì âm nh c là nhu c u thi t y uệ ố ọ ở ạ ầ ế ế
trong đi s ng tinh th n c a m i con ng i nói chung và tr em nói riêng. Tr emờ ố ầ ủ ỗ ườ ở ẻ ẻ
tham gia ca hát là đc t ho t đng đ nh n th c th gi i xung quanh và b n thânượ ự ạ ộ ể ậ ứ ế ớ ả
mình. T hình t ng âm nh c c a bài hát, b n nh c có tác đng r t nhi u vào c mừ ượ ạ ủ ả ạ ộ ấ ề ả
xúc c a các em. T đó giúp cho vi c phát tri n trí tu , óc th m mĩ, trí t ng t ng.ủ ừ ệ ể ệ ẩ ưở ượ
Thông qua n i dung bài hát các em thêm yêu cu c s ng, yêu quê h ng đt n c, yêuộ ộ ố ươ ấ ướ
truy n th ng, b n s c dân t c con ng i Vi t Nam. H c sinh ti u h c r t nh y c mề ố ả ắ ộ ườ ệ ọ ể ọ ấ ạ ả
v i âm thanh , nh p đi u, ti t t u. Tr em thích đc ho t đng và t bi u hi n. Tớ ị ệ ế ấ ẻ ượ ạ ộ ự ể ệ ừ
vi c nghe hát, nghe nh c, t p hát và bi t đc m t s ki n th c ph thông v âmệ ạ ậ ế ượ ộ ố ế ứ ổ ề
nh c….T t c nh ng đi u đó s t o thành m t trình đ văn hoá t i thi u đ gópạ ấ ả ữ ề ẽ ạ ộ ộ ố ể ể
ph n cùng các môn h c khác giáo d c nhân cách con ng i.ầ ọ ụ ườ
Qua nhi u năm đc ph trách giáo d c môn Âm nh c b n thân tôi nh n th yề ượ ụ ụ ạ ả ậ ấ
r ng h c sinh tr ng tôi còn lúng túng ch a phân bi t đc t ng cách gõ đm theoằ ọ ườ ư ệ ượ ừ ệ
ti t t u, theo nh p, theo phách khác nhau nh th nào trong m t bài hát c th . Chínhế ấ ị ư ế ộ ụ ể
vì đi u đó mà các em hát và s d ng cách gõ đm còn tu ti n lúc nhanh, lúc ch mề ử ụ ệ ỳ ệ ậ
d n đn vi c hát sai giai đi u c a bài hát. Vì th mà h c sinh r t e ng i khi đng hátẫ ế ệ ệ ủ ế ọ ấ ạ ứ
tr c đám đông, do s mình hát sai, s các b n chê c i. B i th mà làm gi m điướ ợ ợ ạ ườ ở ế ả
ph n nào kh năng bi u hi n năng l c h c t p âm nh c c a b n thân mình.ầ ả ể ệ ự ọ ậ ạ ủ ả
Khi giáo viên gi i thi u các ki u gõ đm theo ti t t u, gõ theo nh p, gõ theoớ ệ ể ệ ế ấ ị
phách thì các em hi u r t m h b i vì nh ng t đó r t trìu t ng v i l a tu i c aể ấ ơ ồ ở ữ ừ ấ ượ ớ ứ ổ ủ
h c sinh ti u h c.ọ ể ọ
Trang 1
Traàn Thò Thuyù Mô Tieåu hoïc Ñònh
An I
H n n a đi u ki n n i các em đang sinh s ng, vi c ti p c n v i nh ng bàiơ ữ ề ệ ở ơ ố ệ ế ậ ớ ữ
hát cho thi u nhi còn h n ch . Ít em xem ti vi, nghe đài, băng đĩa v nh ng bài hátế ạ ế ề ữ
dành cho l a tu i thi u nhi mà ch y u là xem nhi u v phim ho t hình, xem đĩa siêuứ ổ ế ủ ế ề ề ạ
nhân….th i gian d y hát nhà tr ng ch đc phân b 1 ti t/ tu n. Do s phát tri nờ ạ ở ườ ỉ ượ ố ế ầ ự ể
trí tu ch a hoàn ch nh, tâm l a ch a n đnh nên l a tu i này các em d thu cệ ư ỉ ứ ư ổ ị ở ứ ổ ễ ộ
nh ng l i r t hay quên. Có th là ti t tr c d y các em nh ng ti t sau h i l i thì cácư ạ ấ ể ế ướ ạ ư ế ỏ ạ
em đã quên, mà trong m t tu n ch có m t ti t Âm nh c trong 35 đn 40 phút. V yộ ầ ỉ ộ ế ạ ế ậ
làm th nào mà đ giúp h c sinh bi t cách " v bài" đúng ti t t u, đúng nh p, đúngế ể ọ ế ỗ ế ấ ị
phách khi hát. Mà nh ng đi u trên là c s làm n n t ng cho vi c hát đúng giai đi uữ ề ơ ở ề ả ệ ệ
c a bài hát. Đó là đi u trăn tr c a b n thân tôi m i khi lên l p.ủ ề ở ủ ả ỗ ớ
T nh ng đi u trăn tr đó b n thân tôi luôn tìm tòi , nghiên c u, tìm ra cáchừ ữ ề ở ả ứ
gi ng d y h c sinh n m v ng cách gõ đm theo ti t t u, gõ theo nh p, gõ theo pháchả ạ ọ ắ ữ ệ ế ấ ị
trong b t c bài hát nào. " Vài ý giúp h c Ti u h c n m v ng cách gõ đm theo ti tấ ứ ọ ể ọ ắ ữ ệ ế
t u, theo nh p, theo phách khi hát". Đó là sáng ki n nh đ góp ph n vào d y h cấ ị ế ỏ ể ầ ạ ọ
mang tính thi t th c h n nh m mang l i hi u qu cao trong m i gi lên l p.ế ự ơ ằ ạ ệ ả ỗ ờ ớ
B. N I DUNG C TH :Ộ Ụ Ể
B c vào năm h c m i khi đc s phân công c a Ban Giám Hi u cho tôi phướ ọ ớ ượ ự ủ ệ ụ
trách các kh i l p, t kh i 1 đn kh i 5 đi m chính và 1 l p đi m l . Trong m iố ớ ừ ố ế ố ở ể ớ ở ể ẻ ỗ
kh i l p có r t nhi u đi t ng h c sinh khác nhau, có l p h c 2 bu i/ ngày, 1 bu i/ố ớ ấ ề ố ượ ọ ớ ọ ổ ổ
ngày. Vì th mà trình đ h c sinh không đng đu. Cho nên vi c ti p thu bài cácế ộ ọ ồ ề ệ ế ở
em cũng r t khác nhau.ấ
B n thân luôn tìm tòi h c h i qua sách, báo, đài, ph ng ti n thông tin điả ọ ỏ ươ ệ ạ
chúng…..T đó ch n l c các cách d y c th phù h p v i đc đi m h c sinh đaừ ọ ọ ạ ụ ể ợ ớ ặ ể ọ ị
ph ng. Tìm tòi sáng t o nh ng trò ch i âm nh c phù h p v i l a tu i h c sinh ti uươ ạ ữ ơ ạ ợ ớ ứ ổ ọ ể
h c, lôi cu n lòng yêu thích giúp các em tham gia tích c a vào môn h c.ọ ố ự ọ
- Giáo viên luôn hoà mình v i h c sinh t o s g n gũi gi a th y và trò. T o choớ ọ ạ ự ầ ữ ầ ạ
không khí l p h c tho i mái, không gò bó đ các em đc t nhiên b c l phát tri nớ ọ ả ể ượ ự ộ ộ ể
kh năng bi u hi n năng khi u c a mình .ả ể ệ ế ủ
Các ho t đng d y dành cho t ng đi t ng h c sinh đc th hi n rõ trênạ ộ ạ ừ ố ượ ọ ượ ể ệ
giáo án. Luôn đan xen và t ch c nhi u hình th c gõ đm trong m t ti t.ổ ứ ề ứ ệ ộ ế
- S d ng nh ng nh c c gõ đa d ng phù h p v i n i dung c a t ng bài, choử ụ ữ ạ ụ ạ ợ ớ ộ ủ ừ
h c sinh xem các hình n t nh c và giá tr c a các n t đc li t kê vào b ng ph ọ ố ạ ị ủ ố ượ ệ ả ụ ở
góc h c t p th ng xuyên (v i các l p 3, 4, 5) đ rèn cho h c sinh nh nh ng n tọ ậ ườ ớ ớ ể ọ ớ ữ ố
nh c và giá tr c a m i hình n t. ạ ị ủ ỗ ố
V i l p 1 và 2 các em ch a nh n bi t hình n t và giá tr c a các n t tr ng, n tớ ớ ư ậ ế ố ị ủ ố ắ ố
đen, n t móc đn, d u l ng đn, d u l ng đen. Mà v i l a tu i l p này ch yêu c uố ơ ấ ặ ơ ấ ặ ớ ứ ổ ở ớ ỉ ầ
Trang 2
Traàn Thò Thuyù Mô Tieåu hoïc Ñònh
An I
hát đúng giai đi u theo ph ng pháp truy n mi ng c a giáo viên. Các em bi t gõ ti tệ ươ ề ệ ủ ế ế
t u, gõ nh p là thông qua giáo viên v i các thao tác đó h c sinh b t ch c theo giáoấ ị ớ ọ ắ ướ
viên.
Ví d : Bài " Quê h ng t i đp" dân ca Nùng.ụ ươ ươ ẹ
Tr c khi d y hát cho h c sinh giáo viên cho các em đc l i ca theo ti t t u 1-2ướ ạ ọ ọ ờ ế ấ
l n. Sau đó giáo viên d y cho h c sinh hát r i h ng d n các em các cách gõ đm,ầ ạ ọ ồ ướ ẫ ệ
v i bài này thì giáo viên s d ng cách gõ đm theo phách và gõ đm theo ti t t u đãớ ử ụ ệ ệ ế ấ
đc vi t s n vào b ng ph trên khuông nh c chia làm 2 cách gõ đm khác nhau.ượ ế ẵ ả ụ ạ ệ
*Gõ theo ti t t u:ế ấ
*Gõ đm theo phách:ệ
M i n t trên khuông nh c giáo viên đã đánh d u x vào t đc gõ trong ô nh p.ỗ ố ạ ấ ừ ượ ị
Giáo viên ch đnh cho h c sinh là gõ vào nh ng ti ng bài hát trên ch không gi iỉ ị ọ ữ ế ở ứ ả
thích là vì sao. Vì n u gi i thích thì h c sinh s không hi u gì mà còn làm cho các emế ả ọ ẽ ể
lúng túng h n. Vì v y mà giáo viên ch đnh áp đt b ng d u x ti ng nào đc đánhơ ậ ỉ ị ặ ằ ấ ế ượ
d u x d i thì ph n gõ c a hai thanh phách s r i vào nh ng ti ng đó. Sau đó giáoấ ở ướ ầ ủ ẽ ơ ữ ế
viên yêu c u h c sinh nh n xét v hai cách gõ c a câu hát trên, bài trên.ầ ọ ậ ề ủ
Giáo viên nêu cách gõ đm theo ti t t u là gõ đm vào t ng t (ti ng) trong câuệ ế ấ ệ ừ ừ ế
hát, còn gõ phách là gõ vào ph n m nh c a phách t ng ng v i 1 n t đen, ho c hiaầ ạ ủ ươ ứ ớ ố ặ
n t móc đn.ố ơ
Đ phân bi t hai cách gõ trên giáo viên chia l p thành hai nhóm, m i nhóm th cể ệ ớ ỗ ự
hi n gõ m t cách, khi đã đc gõ và đc nghe các em s nh n bi t đc đi m khácệ ộ ượ ượ ẽ ậ ế ượ ể
c a hai cách gõ trên. Nh v y v i h c sinh l p 1 và 2 giáo viên d y cho h c sinh t pủ ư ậ ớ ọ ớ ạ ọ ậ
gõ đm b ng cách áp đt v cách gõ và h ng d n các em luy n t p nhi u l n.ệ ằ ặ ề ướ ẫ ệ ậ ề ầ
Nh ng v i h c sinh l p 3, 4, 5. các em đã đc h c v các hình n t tr ng, n t đen,ư ớ ọ ớ ượ ọ ề ố ắ ố
n t móc đn, d u l ng đn, d u l ng đen và các kí hi u âm nh c khác thì v i bài m iố ơ ấ ặ ơ ấ ặ ệ ạ ớ ớ
Trang 3
Traàn Thò Thuyù Mô Tieåu hoïc Ñònh
An I
giáo viên yêu c u h c sinh t xác đnh cách gõ ti t t u, xác đnh nh p, xác đnh cáchầ ọ ự ị ế ấ ị ị ị
gõ phách trong câu hát c a t ng bài b ng nh ng kí hi u là mũi tên ( ). Giáo viên nêuủ ừ ằ ữ ệ
khái ni m v nh p phách.ệ ề ị
M i nh p có tr ng đ t ng đng n t tr ng, m i nh p chia làm 2 phách, m iỗ ị ườ ộ ươ ươ ố ắ ỗ ị ỗ
phách b ng m t n t đen ho c hai n t móc đn…ằ ộ ố ặ ố ơ
Ví d : Bài hát : "Em yêu hoà bình" l p 4 c a nh c sĩ Nguy n Đc Toàn có sụ ớ ủ ạ ễ ứ ử
d ng nhi u hình n t khác nhau trong m t khuôn nh c. Đ các em hát và gõ đúng nh p,ụ ề ố ộ ạ ể ị
đúng phách, đúng ti t t u thì tr c tiên đ cho h c sinh xác đnh : N u gõ phách thìế ấ ướ ể ọ ị ế
bi t phân chia phách (đánh phách). N u ch n gõ nh p đánh d u nh p s r i vào t nào,ế ế ọ ị ấ ị ẽ ơ ừ
còn ti t t u thì ch c n đánh d u vào các t (ti ng) ch không đánh d u vào c d uế ấ ỉ ầ ấ ừ ế ứ ấ ả ấ
l ng đn ho c l ng đen.ặ ơ ặ ặ
Giáo viên cho h c sinh nêu v 3 cách gõ v i câu hát đu.ọ ề ớ ầ
*Gõ đm theo nh p 2ệ ị
*Gõ đm theo pháchệ
*Gõ đm theo ti t t uệ ế ấ
Giáo viên yêu c u h c sinh nêu xong và th c hành gõ đm b ng thanh pháchầ ọ ự ệ ằ
ho c song loan. Tr c tiên giáo viên cho h c sinh đc l i ca và gõ đm theo m t l tặ ướ ọ ọ ờ ệ ộ ượ
đn h t bài. Sau khi đã quen giáo viên yêu c u các em hát và gõ đm theo l i ca. Th cế ế ầ ệ ờ ự
hi n nh v y s t o cho các em gõ t t h n, ít b l i nh p, phách.ệ ư ậ ẽ ạ ố ơ ị ỗ ị
Khi h c sinh đã phân bi t đc t ng cách gõ v i bài hát trên, đ c ng c kĩọ ệ ượ ừ ớ ể ủ ố
năng gõ đm giáo viên t ch c trò ch i thi đua trong các nhóm. B ng cách giáo viênệ ổ ứ ơ ằ
chia l p thành 3 nhóm m i nhóm ch u trách nhi m m t cách gõ. Hát theo ki u n iớ ỗ ị ệ ộ ể ố
ti p đn câu hát nào nhóm đó s có cách gõ riêng v nh p, ti t t u hay phách. Nh mế ế ở ẽ ề ị ế ấ ằ
Trang 4
Traàn Thò Thuyù Mô Tieåu hoïc Ñònh
An I
t o m t không khí sôi đng khi các em hát và t o đi u ki n cho h c sinh n m v ngạ ộ ộ ạ ề ệ ọ ắ ữ
giai đi u c a bài h n.ệ ủ ơ
V i bài hát vi t nh p 3/4 ho c 3/8 thì giáo viên ch n cho h c sinh cách gõớ ế ở ị ặ ọ ọ
theo phách là phù h p thông qua 2 cách gõ sau đ gi v ng phách.ợ ể ữ ữ
Ví d : bài "Tre ngà bên lăng Bác"ụ
Giáo viên luy n cho h c sinh cách gõ th nh t.ệ ọ ứ ấ
Giáo viên gi i thích: Đây là bài hát đc vi t nh p 3/8 nên m i phách đcả ượ ế ở ị ỗ ượ
tính b ng m t n t móc đn.ằ ộ ố ơ
Ti ng "ếbên" hai tay v vào nhau phách 1, ti ng "ỗ ở ế lăng", 'bác" hai tay v nhỗ ẹ
lên m t bàn phách 2 và 3 c nh v y cho đn h t bài.ặ ở ứ ư ậ ế ế
Cách gõ th 2 :ứ
Hai h c sinh ng i g n nhau quay m t vào nhau hát và gõ phách 1 hai tay mìnhọ ồ ầ ặ
t v vào nhau, phách 2 và 3 hai tay c a hai b n s ch m vào nhau (giáo viên làmự ỗ ủ ạ ẽ ạ
m u m t l n) sau đó h c sinh hát và v phách đn h t bài, th c hi n đu đn nhẫ ộ ầ ọ ỗ ế ế ự ệ ề ặ ư
v y s gi v ng đc cao đ, tr ng đ bài hát và không b hát sai giai đi u.ậ ẽ ữ ữ ượ ộ ườ ộ ị ệ
V i cách d y không r p khuôn máy móc th y hát, trò hát theo m t cách c ngớ ạ ậ ầ ộ ứ
nh c s t o cho m i h c sinh có m t cách th c h c t p c b n v các cách gõ đmắ ẽ ạ ỗ ọ ộ ứ ọ ậ ơ ả ề ệ
cho giai đi u bài. Vì n u các em bi t cách xác đnh t ng cách gõ thì các em s hátệ ế ế ị ừ ẽ
đúng giai đi u c a bài hát đó là đi m c b n đ t t c h c sinh "nh bài" t t h n.ệ ủ ể ơ ả ể ấ ả ọ ớ ố ơ
Tu vào t ng n i dung bài và trình đ c a h c sinh mà giáo viên l a ch n các cách gõỳ ừ ộ ộ ủ ọ ự ọ
đm khác nhau sao cho đm b o đc t t c h c sinh trong l p đu n m đc cáchệ ả ả ượ ấ ả ọ ớ ề ắ ượ
gõ đm. Không ph i bài hát nào cũng có ti t t u đn gi n và gi ng nhau và còn cóệ ả ế ấ ơ ả ố
nh ng bài hát vi t d ng đo phách trong ô nh p.ữ ế ở ạ ả ị
Ví d : bài "Dàn đng ca mùa h " l p 5 (SGK m i).ụ ồ ạ ở ớ ớ
Nh ng bài hát có s d ng đo phách thu c lo i bài khó. N u giáo viên khôngữ ử ụ ả ộ ạ ế
t p cho h c sinh tính t l p xác đnh nh p phách thì h c sinh s gõ sai phách và khôngậ ọ ự ậ ị ị ọ ẽ
Trang 5