1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
ĐỘC LẬP- TỰ DO – HẠNH PHÚC
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng thẩm định sáng kiến thị xã Bình Long
Tôi tên :
Số
TT Họ và tên Ngày, tháng,
năm sinh Nơi công tác Chức danh
Trình độ
chuyên
môn
Tỷ lệ
(%)
đóng
góp
1
TRIỆU
QUANG
PHỤC
15/10/1978
Trung tâm
GDNN-GDTX
Bình Long
Giáo viên Đại học
sư phạm 100%
Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Lồng ghép kiến thức biển đảo trong
dạy học môn Văn nhằm nâng cao nhận thức cho học viên TTGDNN-GDTX về
chủ quyền biển đảo Việt Nam trong tình hình mới”
Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Người viết sáng kiến cũng là chủ đầu tư.
Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục và Đào tạo.
Sáng kiến được áp dụng thử ngày 20/9/2020
PHẦN 1: MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
I. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIẢI PHÁP
Biển đảo Việt Nam là một phần lãnh thổ thiêng liêng không thể tách rời của
Tổ quốc được cha ông truyền lại. Trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam là ra sức
gìn giữ toàn vẹn phần lãnh thổ này như lời Bác Hồ năm xưa đã dặn “các Vua Hùng đã
có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước”. Nhận thức được tầm quan
trọng của biển đảo Việt Nam, năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã kí Quyết định số
373/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án “Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về quản lý,
bảo vệ và phát triển bền vững biển và hải đảo Việt Nam”. Thực hiện Quyết định số
373/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ban hành Quyết
định số 1461/QĐ-BGDĐT về việc giao nhiệm vụ “Xây dựng và thực hiện đề án tăng
2
cường công tác giáo dục về tài nguyên và môi trường biển, hải đảo vào chương
trình giáo dục các cấp học và các trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc
dân”. Góp phần thực hiện nhiệm vụ trên, từ năm 2010 đến nay, Bộ GD&ĐT đã biên
soạn tài liệu về tài nguyên và môi trường biển, hải đảo cho giáo viên và học sinh.
Đồng thời triển khai tập huấn cho giáo viên về tài liệu này để giảng dạy trong nhà
trường phổ thông ngay từ cấp tiểu học. Trong kì thi tốt nghiệp THPT và kì thi tuyển
sinh Đại học- Cao đẳng năm học 2013-2014 vấn đề biển đảo đã được đưa vào nội
dung thi môn Văn, Địa.
Thế kỉ XXI được các nhà chiến lược xem là “thế kỷ đại dương” bởi cùng với tốc độ
tăng trưởng kinh tế và dân số hiện nay, tài nguyên thiên nhiên, nhất là tài nguyên
không tái tạo được trên đất liền sẽ bị cạn kiệt sau vài ba thập kỉ tới vì thế các nước có
biển đều vươn ra biển, xây dựng chiến lược biển. Việt Nam là một quốc gia biển, biển
Việt Nam không chỉ chứa đựng tiềm năng kinh tế to lớn và là cửa ngõ để chúng ta mở
rộng quan hệ với quốc tế; Biển còn là địa bàn chiến lược quan trọng trong công cuộc
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Biển cùng với đất liền tạo ra môi trường sinh tồn và phát
triển đời đời của dân tộc ta. Thế nhưng trong nhiều năm nay, đặc biệt thời gian vừa
qua, tình hình trên biển Đông diễn biến phức tạp và căng thẳng, lợi dụng tình hình đó,
các thế lực thù địch trong và ngoài nước đã tiến hành xuyên tạc, kích động nhằm
chống đối cách mạng nước ta, làm mất ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội. Đối
với học sinh là lực lượng đông đảo và có vai trò to lớn trong đời sống xã hội; là bộ
phận năng động, nhạy bén, có khả năng thích nghi cái mới nhanh, nhiệt tình nhưng
vốn sống và kinh nghiệm ít, mức độ kiềm chế và năng lực đề kháng trước những cám
dỗ còn thấp, dễ bị lôi kéo bởi những nguồn thông tin sai lệch. Vì vậy việc giáo dục về
biển đảo Tổ quốc cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ cần thiết và có ý nghĩa chiến lược.
Nhận thức được tầm quan trong ấy, những năm qua ngành giáo dục tỉnh Bình
Phước đã yêu cầu các cơ sở giáo dục trên địa bàn toàn tỉnh tăng cường công tác giáo
dục về biển đảo cho học sinh, trong đó phải mở rộng giáo dục chính khóa và tuyên
truyền ngoại khóa cho học sinh về tiềm năng biển đảo và nhiệm vụ của các thế hệ công
dân Việt Nam trong bảo vệ chủ quyền biển đảo đặc biệt là quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa của Tổ quốc. Đồng thời, cử giáo viên cốt cán ở các trường THCS và THPT
tham gia tập huấn chương trình lồng ghép nội dung biển đảo vào các môn Sử, Địa,
GDCD, Ngữ văn do Bộ GD&ĐT tổ chức. Trong kì thi tốt nghiệp THPT và kì thi tuyển
3
sinh Đại học- Cao đẳng năm học 2013-2014 vấn đề biển đảo đã được đưa vào nội
dung thi môn Văn, Địa.
Chương trình Ngữ văn trong nhà trường phổ thông có nhiều tiềm năng, cơ hội
để xây dựng các nội dung, chủ đề tích hợp trong các phân môn ( đọc văn - tiếng Việt-
làm văn) hoặc tích hợp liên môn với các môn học khác như: Sử, Địa, Giáo dục công
dân hay các vấn đề của đời sống như tích hợp giáo dục môi trường, tích hợp giáo dục
tư tưởng Hồ Chí Minh, kỹ năng sống, sức khỏe sinh sản, pháp luật, biển đảo.
Từ thực tế trên, cùng với tình cảm của một người con đất Việt trong những ngày
biển Đông “dậy sóng” đã khiến tôi trăn trở rất nhiều về trách nhiệm của bản thân đối
với nghề nghiệp và đối với đất nước, là người trực tiếp giáo dục các em, tôi thấy mình
không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải truyền lại cho thế hệ sau tình yêu thắm
thiết đối với những vùng biển đảo của Tổ quốc thân yêu. Cần giúp cho các em ý thức
được rằng các em học không chỉ để lập thân, lập nghiệp mà còn vì tình yêu quê hương,
đất nước thôi thúc trong lòng. Chính vì vậy mà tôi chọn đề tài: “Lồng ghép kiến thức
biển đảo trong giảng dạy môn Văn nhằm phát huy tính tích cực của học viên ở
trung tâm GDNN - GDTX”
II. TÍNH MỚI CỦA SÁNG KIẾN
Những năm gần đây, cùng với quá trình tuyên truyền rộng rãi của Đảng, Nhà
nước, đoàn TNCS Hồ Chí Minh...về chủ quyền biển đảo Việt Nam, đã có nhiều giáo
viên nghiên cứu tích hợp nội dung giáo dục về biển đảo Tổ quốc trong giảng dạy, song
đối với môn Văn ở trường THPT thì chưa được nhiều người nghiên cứu. Hơn nữa một
số tác giả khi nghiên cứu tích hợp nội dung biển đảo trong giảng dạy môn Văn thường
là hướng dẫn địa chỉ tích hợp, nội dung biển đảo cần tích hợp còn cách tích hợp như
thế nào thì chưa một tác giả nào đề cập đến. Do đó điểm mới của đề tài là hướng dẫn
một cách cụ thể, dễ hiểu các hình thức tích hợp nội dung giáo dục về biển đảo Tổ quốc
nhằm đem lại hiệu quả cao nhất cho giờ dạy học.
III. NỘI DUNG CỦA GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN LÀ SÁNG
KIẾN
1. Các bước lồng ghép kiến thức biển đảo trong giảng dạy môn Văn.
1.1. Thu thập và phân loại tư liệu.
Đây là bước vô cùng quan trọng, để đưa nội dung giáo dục về biển đảo Tổ quốc
4
vào bài giảng một cách sống động, hợp lí giáo viên cần phải có vốn kiến thức phong
phú. Muốn được như vậy phải chịu khó thu thập tư liệu (bài viết, phóng sự, tranh
ảnh...). Sau đó, giáo viên phải biết chắt lọc và phân loại tài liệu theo từng nhóm hình
ảnh, tư liệu, video, tấm gương điển hình, câu chuyện…để dễ dàng khi sử dụng.
1.2. Nghiên cứu kỹ bài giảng.
Văn học bắt nguồn từ đời sống do đó có liên quan chặt chẽ tới các vấn đề xã hội
trong đó có biển đảo tuy nhiên không phải bất kì bài dạy nào cũng có thể tích hợp
được nội dung này. Chính vì vậy giáo viên cần phải nghiên cứu kỹ nội dung bài giảng
để xác định xem bài học nào có nội dung có thể tích hợp vấn đề biển đảo và mức độ
tích hợp từng phần (dạng lồng ghép) hoặc toàn phần (có chủ đề riêng) và cân nhắc để
đưa kiến thức về biển đảo vào bài giảng một cách phù hợp, sống động. Bởi vì nếu
không nghiên cứu kĩ bài giảng thì nội dung đưa vào tích hợp có khi trở nên khiên
cưỡng, áp đặt do đó nội dung truyền tải sẽ sáo rỗng, mất giá trị, không còn khoa học.
Một bài giảng gồm nhiều phần, nhiều mục, một tiết dạy gồm nhiều bước, tuỳ
theo từng nội dung cụ thể mà có thể lồng ghép giáo dục về biển đảo bằng nhiều hình
thức khác nhau. Căn cứ vào nội dung chương trình môn văn ở trường THPT và qua
thực tế giảng dạy của bản thân đề, tôi đã hệ thống được một số bài học có thể tích hợp
nội dung giáo dục về biển đảo Tổ quốc như sau:
Khối
Tên bài Địa chỉ lồng ghép
Nội dung kiến thức cần
ồng ghép
10
Văn bản Phần II. Các loại văn
bản.
Giới thiệu văn bản Công ước
Liên hợp quốc về Luật biển
năm 1982.
Trình bày một vấn đề
Phần IV. Luyện tập,
bài tập 2.
Bảo vệ môi trường biển đảo.
Lập dàn ý bài văn
thuyết minh. Phần III. Luyện tập Vai trò của biển đối với cuộc
sống của người Việt Nam.
Các hình thức kết
cấu của văn bản
thuyết minh
Bước củng cố
Lễ khao lề thế lính Hoàng
Sa- bằng chứng lịch sử
khẳng định chủ quyền của
Việt Nam trên quần đảo này.
Bạch Đằng giang
phú- Trương Hán
Siêu
Phần tiểu dẫn giới
thiệu về sông Bạch
Đằng
Vai trò sông Bạch Đằng nói
riêng, biển Việt Nam nói
chung trong sự nghiệp dựng
nước và giữ nước.
Bài viết giữa kỳ (Văn
thuyết minh) Giới thiệu về một địa danh
bãi biển Việt Nam
5
11
Bài ca ngất ngưởng -
Nguyễn Công Trứ
Phần tiểu dẫn giới
thiệu về cuộc đời và sự
nghiệp của Nguyễn
Công Trứ.
Quá trình khai khẩn, chinh
phục biển cả của nhân dân
ta.
Sa hành đoản ca-
Cao Bá Quát
Tìm hiểu hình tượng
“con đường” trong 4
câu thơ đầu.
Nguồn tài nguyên khoáng
sản của biển miền Trung
nước ta.
Bản tin
Mục I. Mục đích, yêu
cầu của bản tin (khi
giới thiệu về các loại
bản tin)
Những thông tin thời sự liên
quan đến biển đảo Tổ quốc.
Xuất Dương lưu biệt-
Phan Bội Châu
Phân tích 2 câu thơ
cuối:
Muốn vượt biển Đông
theo cánh gió/ Muôn
trùng sóng bạc tiễn ra
khơi.
Giới thiệu về biển Đông
12
Tuyên ngôn độc lập -
Hồ Chí Minh
Đoạn 3. Lời tuyên bố
độc lập
Khẳng định ý chí quyết tâm
bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ-
chủ quyền của dân tộc
Bài viết giữa kỳ
Phong trào góp đá xây
Trường Sa do Trung ương
Đoàn TNCSHCM và báo
Tuổi trẻ phát động.
Phát biểu theo chủ
đề. Phần II. Luyện tập Trách nhiệm của học sinh
với biển đảo quê hương.
Phong cách ngôn ngữ
khoa học
Mục I. Văn bản khoa
học và ngôn ngữ khoa
học
Giới thiệu về quần đảo
Hoàng Sa.
Đất nước (trích
“Trường ca mặt
đường khát vọng”)-
Nguyễn Khoa Điềm
Các câu thơ nói đến
các địa danh: Hòn
Trống Mái, Vịnh Hạ
Long
Giới thiệu về tiềm năng du
lịch của biển Việt Nam
Kiểm tra 15 phút số 3
Giới thiệu về quần đảo
Trường Sa.
Sóng- Xuân Quỳnh Phần I. Tiểu dẫn, mục
hoàn cảnh sáng tác.
Giới thiệu về bãi biển Diêm
Điền.
Chiếc thuyền ngoài
xa - Nguyễn Minh
Châu
Phần II. Đọc hiểu, khi
tìm hiểu về cuộc đời,
số phận người đàn bà
hàng chài.
Đời sống của ngư dân các
làng chài ven biển.
Phát biểu tự do Phần II. Luyện tập
Tình hình biển đảo Việt
Nam trong giai đoạn hiện
nay .