CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do –Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến thành phố Ninh Bình
Chúng tôi:
Số
TT Họ và tên
Ngày
tháng năm
sinh
Nơi công
tác Chức danh
Trình
độ
chuyên
môn
Tỷ lệ
(%)
đóng
góp tạo
ra sáng
kiến
1 Lê Thị Kim Oanh 25/01/1969 Trường MN
Hoa Mai Hiệu trưởng ĐHSP 20
2 Phạm Thị Thơm 08/11/1983 Trường MN
Hoa Mai Phó HT ĐHSP 20
3 Phạm Thị Hoan 02/06/1984 Trường MN
Hoa Mai Phó HT ĐHSP 20
4 Nguyễn T Phương Như 10/01/1985 Trường MN
Hoa Mai Giáo viên ĐHSP 20
5 Nguyễn T Thùy Dung 10/09/1987 Trường MN
Hoa Mai Giáo viên ĐHSP 20
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:
“Chỉ đạo đổi mới việc ứng dụng làm đồ dùng đồ chơi tự tạo theo
phương pháp giáo dục Montessori vào giảng dạy tại Trường Mầm non Hoa
Mai”.
LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN: Quản lý giáo dục
THỜI GIAN ÁP DỤNG: Từ tháng 8/2019, Năm học 2019 – 2020.
MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
1. Nội dung của giải pháp
Phương pháp giáo dục Montessori được đặt theo tên của nhà giáo dục học
Maria Montessori. Đây là phương pháp lấy khả năng tự học là nền tảng cơ sở.
Chú trọng khả năng vào việc khai thác tiềm năng sẵn có, không áp đặt trẻ, chỉ
quan sát đưa ra gợi ý và hỗ trợ khả năng tự phát triển của trẻ vì bản thân mỗi trẻ
từ khi sinh ra vốn đã có khả năng tự học tuyệt vời. Nếu người lớn áp đặt, định
hướng nhiều quá sẽ khiến cho trẻ mất đi khả năng tư duy vốn có. Do đó, môi
1
trường và không gian cho trẻ tự trải nghiệm, khám phá có vai trò đặt biệt quan
trọng giúp bản thân trẻ làm được nhiều điều hơn, phát huy khả năng tự học, tự
sáng tạo.
Trẻ là trung tâm và giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn. Đây là
phương pháp giáo dục tôn trọng sự phát triển tâm sinh lí tự nhiên của trẻ cũng
như trang bị cho trẻ những kiến thức khoa học công nghệ tiến bộ và hiện đại.
Phương pháp này giúp trẻ được rèn luyện các kỹ năng quan trọng như: Học cách
tập trung, rèn luyện các kỹ năng sống, tính tự lập, biết chia sẻ cảm xúc, phát
triển ngôn ngữ và làm giàu vốn kiến thức… cùng rất nhiều kỹ năng khác.
Việc ứng dụng, kết hợp nhuần nhuyễn phương pháp Montesseri vào
chương trình giáo dục ở các trường mầm non sẽ tạo ra nền tảng phát triển vững
chắc cho trẻ em, tạo cơ hội tốt phát triển tính độc lập, sáng tạo của trẻ. Đối với
chương trình giáo dục mầm non, phương pháp Montesseri được áp dụng cho rất
nhiều các môn học: Tạo hình, âm nhạc, thể chất, văn học… Mục tiêu của
phương pháp giáo dục Montesseri là phát triển toàn diện các mặt của trẻ. trẻ sẽ
học cách tư duy logic trong khi giải quyết các vấn đề hàng ngày.
Để hoạt động thật sự lôi cuốn, kích thích trẻ thì việc tạo đồ dùng, đồ chơi
vô cùng quan trọng và cần thiết bởi một bộ đồ dùng với nhiều công dụng, hình
dáng đẹp, màu sắc hài hòa, bắt mắt và nhiều trẻ cùng được tham gia hoạt động
sẽ giúp trẻ có trải nghiệm đa dạng về các giác quan, thúc đẩy sự phát triển của
trẻ ở nhiều lĩnh vực khác nhau.
Thực hiện theo sự chỉ đạo của ngành giáo dục Tỉnh Ninh Bình, của Phòng
GDĐT Thành phố Ninh Bình bắt đầu từ năm học 2019-2020, Trường Mầm non
Hoa Mai đã chỉ đạo việc thực hiện ứng dụng làm đồ dùng đồ chơi theo phương
pháp Montessori vào quá trình dạy học. Từng bước xây dựng mô hình trường
học hiện đại và đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục mầm non theo hướng
hội nhập quốc tế. Đa số giáo viên đã biết cách tham khảo các kênh thông tin để
làm đồ dùng đồ chơi Montessori áp dụng linh hoạt trong các tiết dạy và các hoạt
động vui chơi của trẻ. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: Đồ dùng đồ chơi
Montessori còn chưa phong phú, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt,
chưa khai thác hiệu quả sử dụng đồ dùng đồ chơi đã có, một số giáo viên còn
lúng túng chưa nắm bắt nội dung cần chia sẻ cho trẻ,… Vì vậy chúng tôi đã
chọn đề tài: “Chỉ đạo đổi mới việc ứng dụng làm đồ dùng đồ chơi tự tạo theo
phương pháp giáo dục Montessori vào giảng dạy tại Trường Mầm non Hoa
Mai” để tìm ra biện pháp giúp giáo viên thực hiện ngày càng tốt hơn công tác
nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ.
1.1. Giải pháp cũ
2
Ban giám hiệu nhà trường tiến hành xây dựng kế hoạch, thực hiện từng
bước kế hoạch đúng theo từng giai đoạn. Qúa trình thực hiện đạt được kết quả
tốt nhưng chưa có sự đột phá, chưa khai thác hết tiềm năng của học sinh và nhà
trường. Qúa trình thực hiện như sau:
Giải pháp 1: Phát động các phong trào làm đồ dùng đồ chơi tự tạo, chấm
“Lớp xanh – sạch – đẹp”
Ban giám hiệu nhà trường đã phối hợp với công đoàn xây dựng kế hoạch,
phát động và chấm hội thi lớp xanh, sạch, đẹp. Kết quả sau hội thi chấm trang trí
lớp, chúng tôi thấy được đa số các giáo viên đã biết tận dụng các nguồn nguyên
vật liệu sẵn có, nguồn vật liệu phế thải để làm đồ dùng đồ chơi
+ Ưu điểm
Có sự đổi mới môi trường tại các nhóm lớp sau các Hội thi.
Huy động nguồn lực, vật lực đầu tư của các cấp, các ngành, phụ huynh.
Giáo viên chủ động trong việc trang trí lớp, trang trí theo các chủ đề trẻ học.
Trẻ thích đến lớp và tham gia các hoạt động dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Giáo viên cũng đã thực hiện tốt các hoạt động giáo dục trẻ, đáp ứng yêu cầu
GDMN.
+ Nhược điểm
- Môi trường ngoài trời chưa đa dạng các khu vực chơi và nội dung cho trẻ
chơi, trải nghiệm còn sơ sài, chưa tận dụng khai thác được tối đa cơ hội để trẻ
được khám phá và thể hiện được hết năng lực bản thân trẻ.
- Môi trường trong lớp: Đồ chơi ở các góc còn mang tính chất trang trí chưa
có tính sáng tạo, chưa hoạt động tích cực, chưa phát huy hết năng lực của trẻ.
- Giáo viên chưa sáng tạo trong việc làm đồ dùng, đồ chơi và đặc biệt là chưa
tận dụng được các nguyên vật liệu sẵn có, chưa biết khai thác có hiệu quả các đồ
dùng đồ chơi nhằm phát huy sự sáng tạo của trẻ.
- Việc đổi mới phương pháp giáo dục trẻ còn nhiều hạn chế chưa linh hoạt
trẻ còn thụ động tham gia các hoạt động do giáo viên hướng dẫn, trẻ chưa đóng
vai trò trung tâm, cô còn tham gia quá nhiều vào các hoạt động của trẻ.
Giải pháp 2: Thông thường ở một số nhà trường việc cho trẻ hoạt động
theo phương pháp Montesseri giáo viên thường sử dụng một số đồ dùng, dụng
cụ mua sẵn để cho trẻ hoạt động.
Đối với giải pháp này có những ưu và nhược điểm sau:
* Ưu điểm:
- Là đồ dùng, dụng cụ có sẵn nên không đòi hỏi sự sáng tạo và khéo léo
của giáo viên.
* Hạn chế:
3
- Các đồ dùng, dụng cụ này sử dụng đơn điệu, thiết kế đơn giản nên
không tạo được hứng thú, không kích thích được sự sáng tạo của trẻ.
- Chi phí mua đắt đỏ.
1. 2. Giải pháp mới
“Chỉ đạo đổi mới việc ứng dụng làm đồ dùng đồ chơi tự tạo theo phương
pháp giáo dục Montessori vào giảng dạy tại Trường Mầm non Hoa Mai” là
một yếu tố quan trọng trong việc khuyến khích tính độc lập, tìm tòi, sáng tạo của
trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện các mặt thể chất và tinh thần. Để hạn chế những
nhược điểm của giải pháp cũ chúng tôi đã nghiên cứu và đưa ra một số giải pháp
mới sau:
* Giải pháp 1: Tập trung chỉ đạo nâng cao chất lượng phong trào làm đồ
dùng, đồ chơi tự tạo theo phương pháp giáo dục Montessori:
Lựa chọn một số nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có, nguyên vật liệu phế thải
làm thành bộ đồ dùng, đồ chơi học tập theo phương pháp giáo dục Montesseri
ứng dụng trong việc tổ chức hoạt động học tập và vui chơi trải nghiệm, phát
triển các giác quan, phát triển tư duy logic, óc sáng tạo của trẻ, đảm bảo tính
giáo dục cao, có tính sáng tạo, khoa học, tính thẩm mỹ và đảm bảo an toàn tuyệt
đối cho trẻ; đồng thời giúp nhà trường hạn chế kinh phí đầu tư thiết bị, đồ chơi
khi ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến, hiện đại.
+ Bộ đồ dùng, đồ chơi Montessori trong các hoạt động học:
Bộ đồ chơi Montessori có nhiều chức năng, có thể sử dụng trong nhiều
hoạt động, nhiều môn học khác nhau, giúp trẻ được thao tác, được trải nghiệm,
được hoạt động tích cực, lĩnh hội được đầy đủ, chính xác các kiến thức và kỹ
năng như:
Ví dụ: Bộ đồ chơi “Cây cải bắp thần kì”
Bộ đồ chơi này bao gồm 10 cây cải bắp với kích thước từ nhỏ đến to, với
thiết kế bằng vải nỉ, đặc biệt cây bắp cải to nhất có những chiếc lá xung quanh
có thể tháo rời và lắp lại bằng các nhám dính, tất cả các cây bắp cải đều có nhám
dính phía dưới. (Ảnh 1, ảnh 2 – Phụ lục)
Với bộ đồ chơi này, chúng tôi có thể sử dụng trong nhiều môn học khác
nhau như:
Cho trẻ làm quen với toán: Trẻ có thể đếm số cây bắp cải, thêm bớt trong
phạm vi 10, đếm số lá bắp cải, cách sắp xếp theo quy tắc của những chiếc lá bắp
cải, to – nhỏ, sắp xếp theo thứ tự từ bé đến lớn và ngược lại…(Ảnh 3 – Phụ lục)
Trong môn Khám phá khoa học trẻ có thể khám phá về màu sắc, cấu tạo
của cây cải bắp, hình dáng lá, cách sắp xếp đan xen của những chiếc lá, trẻ trồng
cây, thấy được quá trình phát triển của cây cải bắp…trẻ sẽ được thoải mái tri
4
giác với cây cải bắp (bẻ lá ra và lắp lại theo đúng thứ tự sắp xếp lá rau bên trong
nhỏ bên ngoài to hơn tạo thành cây bắp cải hoàn chỉnh và đếm mỗi cây bắp cải
có tất cả bao nhiêu lá…) tự rút ra được vốn kiến thức cho mình, cô giáo chỉ cần
định hướng, gợi ý cho trẻ hoạt động. (Ảnh 4 – Phụ lục)
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học: Ví dụ dạy trẻ bài thơ “Bắp cải
xanh”, cô có thể cho cá nhân hoặc nhóm trẻ quan sát cây bắp cải này có cấu tạo
giống như lời của bài thơ, trẻ được trải nghiệm bằng cách tháo lắp các lá từ đó
trẻ hiểu nội dung bài thơ và ghi nhớ sâu hơn.
Ngoài ra đồ chơi này còn có thể sử dụng trong các môn học khác như:
Tạo hình (trẻ quan sát cây bắp cải sau đó vẽ, nặn hoặc tự làm 1 cây bắp cải từ
các nguyên vật liệu tạo hình), Thể dục vận động (Bật qua luống cải bắp; thi đua
hái cải bắp…) (Ảnh 5 – Phụ lục)
Sử dụng trong các góc chơi: Góc phân vai, góc xây dựng, góc học tập –
sách truyện, góc lắp ghép.
Tại góc phân vai trẻ có thể dùng những cây cải bắp để chơi trò chơi bán
giống cây cải bắp, bán rau cải bắp, nấu ăn với rau cải bắp...trẻ có thể thao tác
trực tiếp với cây rau như tách rời từng chiếc lá để rửa và thái rau, điều này giúp
trẻ được trải nghiệm một cách gần nhất với thực tế cuộc sống, giúp trẻ có thêm
kỹ năng và kiến thức. (Ảnh 6 – Phụ lục)
Tại góc xây dựng trẻ có thể di chuyển sang góc phân vai để mua về giống
cây rau cải bắp và thực hiện các thao tác là đất để trồng các luống rau cải bắp…
(Ảnh 7 – Phụ lục)
Tại góc lắp ghép trẻ có thể tham gia trò chơi lắp ghép tạo thành cây bắp
cải, việc này yêu cầu trẻ phải ghi nhớ cấu tạo của cây cải bắp, lá xanh non ghép
ngay phía dưới bắp non, lá xanh già ở phía dưới cùng, cách sắp xếp phải xen kẽ
nhau…(Ảnh 8 – Phụ lục)
Ở góc khám phá: Trẻ khám phá cấu tạo, màu sắc, kích thước của lá cây
bắp cải và khám phá sự lớn lên của cây bắp cải. Phân biệt được màu sắc của lá
bắp cải, bên trong màu xanh non bên ngoài màu xanh đậm, lá bên trong nhỏ, bên
ngoài to hơn
Ở góc học tập – sách truyện trẻ sẽ được chơi với những cây bắp cải thông
qua các trò chơi như: Đếm số bắp cải có trong 1 luống rau; So sánh số lượng bắp
cải giữa 2 – 3 luống rau; Sắp xếp theo thứ tự từ nhỏ đến lớn và ngược lại; Đếm
số lượng lá bắp cải; So sánh to – nhỏ, nhiều hơn – ít hơn…Kể chuyện sáng tạo
bằng những cây cải bắp. (Ảnh 9 – Phụ lục)
Ưu điểm: Chất liệu được dùng để tạo ra cây cải bắp là vải nỉ mềm, dai,
nên đồ chơi rất bền, màu đẹp, bắt mắt, dễ vệ sinh khi bị bẩn và đảm bảo an toàn.
5