1
Phòng Giáo dục và Đào tạo Nho Quan
Họ và tên: Vũ Thị Oanh
Chức danh: Hiệu trưởng
Học vị: Cử nhân
Địa chỉ: Trường Mầm non Kỳ Phú.
Email: phuongthaobinhnguyen@gmail.com
Điện thoại: 0981059359
Sáng kiến: Một số kinh nghiệm trong việc chỉ đạo làm đồ
dùng đồ chơi tự tạo phục vụ các họat động trong trường mầm non.
Lĩnh vực áp dụng:
Áp dụng trong lĩnh vực phát triển thể chất, nhận thức; Lĩnh vực phát
triển thẩm mỹ, tình cảm, kỹ năng xã hội.
Giải quyết vấn đề thiếu đồ dùng đồ chơi, đồ dùng dạy học trong trường
mầm non; Tiết kiệm chi phí, tận dụng nguyên vật liệu phế thải, nguyên vật liệu
sẵn có ở địa phương, góp phần giáo dục bảo vệ môi trường.
I. Nội dung sáng kiến:
1. Giải pháp cũ thường làm:
Trong nhiều năm qua ĐDĐC trong lớp và ngoài trời chưa được quan tâm
đúng mức, đồ dùng đồ chơi còn thiếu rất nhiều. Đồ chơi trong các lớp mẫu giáo
chỉ đạt 70%, nhà trẻ đạt 50%, có lớp chỉ có ĐDĐC tự tạo của giáo viên dùng để
trưng bày, trẻ không được chơi. Đồ dùng đồ chơi ngoài trời thiếu nhiều ở các
khu lẻ, không thể đáp ứng yêu cầu vui chơi và phát triển thể chất cho trẻ.
Công việc của giáo viên mầm non bận rộn rất nhiều cũng không có nhiều
thời gian đầu tư cho việc làm đồ dùng, đồ chơi.
Công tác chỉ đạo việc làm đồ dùng đồ chơi chỉ sử dụng các biện pháp đơn
giản:
+ Kế hoạch chỉ đạo chỉ diễn ra chủ yếu qua hai hội thi, không mang tính
thường xuyên liên tục;
+ Lựa chọn mẫu đơn giản: Đồ dùng đồ chơi tự làm không bền đẹp mẫu
mã không phong phú;
+ Sử dụng nguyên vật liệu mua là chính, chưa có sự sáng tạo trong việc
lựa chọn nguyên vật liệu;
+ Chỉ đánh giá thông qua sơ kết, tổng kết hội thi, chưa đưa vào tiêu chí
thi đua.
2. Giải pháp mới cải tiến:
Giáo dục mầm non (GDMN) là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục
quốc dân. Nhiệm vụ của GDMN là nuôi dưỡng và chăm sóc giáo dục trẻ từ 3
tháng tuổi đến 6 tuổi. Mục tiêu GDMN là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình
cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị
cho trẻ vào lớp 1. Phương pháp GDMN chủ yếu là thông qua việc tổ chức các
hoạt động vui chơi để giúp trẻ phát triển toàn diện. Vui chơi là hoạt động chủ
đạo trong các trường, lớp mầm non. Để thực hiện hoạt động vui chơi phải có đồ
dùng đồ chơi.
2
Đồ dùng đồ chơi (ĐDĐC) có tác dụng lớn lao đến việc hình thành và phát
triển nhân cách trẻ. Chính những đồ chơi này giúp trẻ được thao tác, được hoạt
động, trải nghiệm, được thể hiện những nhu cầu cá nhân, được phát triển cân cân
đối hài hòa từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện.
Trẻ nhỏ cần rất nhiều cơ hội để học và khám phá thông qua việc chúng
chơi hàng ngày. Chơi là cách học phù hợp nhất khi chúng ta muốn trẻ tìm tòi
khám phá cho bản thân chúng. Qua chơi trẻ được phát triển hiểu biết, kỹ năng
trong rất nhiều tình huống khác nhau. Đồ chơi là yếu tố thúc đẩy trẻ em thực
hiện nhiều hành động và thao tác khác nhau có tác dụng rèn luyện thể lực cho
trẻ.
Đối với trẻ em, đồ chơi cũng giống như cuốc cày đối với người nông dân,
máy móc đối với người công nhân, là phòng thí nghiệm đối với nhà khoa học.
Đồ chơi hết sức cần thiết đối với trẻ, nó có tác dụng và ý nghĩa thật to lớn
và sâu sắc đối với trẻ độ tuổi mầm non, vì bất kể một trẻ em nào đều có nhu cầu
chơi và rất yêu quí đồ chơi, chúng sống và hành động cùng với đồ chơi. Đồ chơi
giúp trẻ em tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh, nó giúp các em làm quen
với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồ vật, biết được công dụng của chúng
trong sinh hoạt và trong lao động của con người. Đồ chơi còn là phương tiện
giúp trẻ phát hiện ra những mối quan hệ của người với người trong xã hội dần
dần biết gia nhập vào các mối quan hệ đó. Hoạt động với đồ chơi vừa làm thỏa
mãn nhu cầu vui chơi, vừa làm cho đôi bàn tay khéo léo, đôi chân dẻo dai cơ thể
mềm mại, hình dáng phát triển cân đối hài hòa, vừa chuẩn bị cho trẻ vào học
tiểu học vừa có thể tham gia tốt vào cuộc sống xã hội sau này.
Trẻ mầm non luôn có nhu cầu với đồ chơi mới, để thỏa mãn được nhu cầu
đó của trẻ đòi hỏi giáo viên mầm non phải luôn sáng tạo ra nhiều đồ dùng, đồ
chơi phù hợp với nội dung bài dạy, phù hợp với tình huống giáo dục trong các
hoạt động.
Ngày nay, trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kinh tế phát triển,
đồ chơi cho trẻ cũng rất phong phú, hiện đại. Trong số đó, có những loại đồ chơi
bổ ích, nhưng cũng không ít đồ chơi còn mang tính bạo lực, phi giáo dục, độc
hại đối với trẻ em. Những loại đồ chơi phù hợp để phát triển trí tuệ cho trẻ mang
tính giáo dục càng được bổ sung phong phú đa dạng bao nhiêu thì kích thích
được tính tò mò ham hiểu biết cùng khám phá của trẻ bấy nhiêu. Đồ dùng, đồ
chơi phải phù hợp với quy luật phát triển trí tuệ của trẻ ở đúng độ tuổi mới có
tác động góp phần hình thành và phát triển trí tuệ ở trẻ.
Trước thực trạng hàng loạt đồ chơi Trung Quốc đang bị thu hồi do phát
hiện chứa hàm lượng các chất cấm DEHP, DINP, DBP cực cao gây hại nghiêm
trọng đến sức khỏe của trẻ em.
Theo danh mục sản phẩm bị thu hồi RAPEX của Liên Minh Châu Âu
(EU), cơ quan chức năng bảo vệ người tiêu dùng tại Đức đang tiến hành thu hồi
hàng loạt các sản phẩm đồ chơi Trung Quốc dành cho trẻ em do chứa các chất
hóa học bị cấm sử dụng và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người
sử dụng. Theo đó, các sản phẩm bị thu hồi bao gồm: - Búp bê hình em bé có mã
model M-569, mã vạch 5904265136052 do chứa bis-(2-ethylhexyl) phthalate
(DEHP) chiếm 0,21% trọng lượng sản phẩm. - Đồ chơi chú hề bằng nhựa có
3
tên Makeup Clown thuộc nhãn hiệu RAPPA với mã model NO.6488, Article:
903104, STJH110/DH9031, RAPPA 14 -15, mã vạch 903104/062014 có
chứa DEHP lên tới 16,4% trọng lượng sản phẩm. - Bộ đồ chơi cảnh sát mang
tên GUNMAN Super Gun với mã vạch 1-17647-169V-4, 4763715380602 chứa
2% DEHP; 6,6% DBP và 0,3% DINP theo trọng lượng sản phẩm. - Bộ đồ chơi
trang sức bằng nhựa có nhiều màu sắc có tên String Beads với mã
model 559167, No.016, mã vạch 3856007559167 chứa 0,35% DEHP. - Búp bê
nhựa hình ta gái thuộc nhãn hiệu Arbira và Brilliant có mã model và mã vạch
lần lượt là Ref 94207905 - 9420790514074, ref. 55796, WX15-1 -
8430373002219 chứa hàm lượng DEHP cực cao trên 20% so với trọng lượng
sản phẩm. Thu hồi hàng loạt đồ chơi Trung Quốc do chứa các chất cấm gây hại
đến hệ thống sinh sản của trẻ Tất cả các loại đồ chơi kể trên đều thuộc danh mục
đồ chơi 86000000 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OEDC).Theo các
nhà nghiên cứu, chúng đều chứa hàm lượng chất DEHP, DBP, DINP cao vượt
quá mức được phép sử dụng. DEHP là một hợp chất hữu cơ, chất lỏng không
màu và hầu như không có mùi hôi, là một trong các dẫn chất phthalate thường
được dùng làm chất hóa dẻo cho các bao bì nhựa như chai, can, túi, bao, gói, đầu
núm vú, bình sữa, trong đồ chơi trẻ con bằng chất dẻo, nhựa… có thể gây hại
nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ, đặc biệt là ảnh hưởng đến hệ thống sinh sản.
Là người quản lý trong trường mầm non, hằng ngày chứng kiến việc các
bé tiếp xúc với các loại đồ dùng đồ chơi Trung Quốc, hoặc phải chơi với đồ chơi
cũ, đồ chơi quen thuộc dẫn đến sự nhàm chán, không thu hút được trẻ trong các
hoạt động dẫn đến hiệu quả thu được qua các hoạt động không cao.
Trong thực tế, qua nhiều năm làm công tác quản lý, hàng ngày đi dự giờ,
thăm lớp được tiếp xúc với trẻ, được xem trẻ chơi, tôi nhận thấy được rằng trẻ
nhỏ rất thích được chơi với những đồ chơi mới lạ đặc biệt là những đồ chơi mà
tự tạo của cô giáo hoặc trẻ tự làm ra, nó sẽ tạo cho trẻ cảm giác ngưỡng mộ cảm
phục cô, xen lẫn tự hào vì mình cũng làm ra hoặc góp phần làm ra những sản
phẩm dó. Trong khi đó, những đồ chơi hiện có trong lớp lại mang tính phổ biến,
hạn chế về số lượng và ít được thay đổi. Vì vậy trẻ sẽ không phát huy được tính
tích cực sáng tạo trong các hoạt động.
Một yếu tố nữa là trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình,
thường có rất nhiều sản phẩm bị loại bỏ sau khi sử dụng, chẳng hạn như vỏ con
chai chai, vỏ chai dầu gội, sữa tắm, lon bia, vỏ hộp sữa, bìa lịch cũ, đĩa CD bị
trầy cũ…và ở nông thôn còn có những nguyên vật liệu mở như hột hạt vỏ cây,
bẹ ngô thân trúc, thân tre, râu ngô…. đó là nguồn vật liệu rất phong phú và đa
dạng, có thể tận dụng làm những việc hữu ích. Nếu chúng ta có ý thức thu gom,
chọn lọc từ nguồn phế thải đó và có ý tưởng làm các đồ dùng, đồ chơi thì có thể
biến những chiếc hộp, bìa to nhỏ thành ô tô, tàu hỏa, nhà cửa, cây cối con vật…
chúng ta có thể sử dụng học toán, học chữ đưa vào các giờ dạy, các góc chơi của
trẻ ở trường mầm non. Làm như vậy chúng ta sẽ tiết kiệm được tiền mua sắm
vật liệu, tạo ra nhiều đồ chơi mới mang tính sáng tạo phong phú cho lớp học của
mình. Những đồ chơi này vừa dễ làm, dễ sử dụng trong các giờ học và các hoạt
động. Qua đó hình thành ý thức tuyền truyền với mọi người xung quanh, từ trẻ
đến phụ huynh học sinh về việc bảo vệ môi trường. Và như vậy, chúng ta đã
4
giảm thiểu được lượng rác thải, giảm chi phí cho việc xử lý rác thải trong vệ
sinh môi trường. Qua việc tái sử dụng, sử dụng nguyên vật liệu sẵn có ở địa
phương chúng ta không những tạo điều kiện cho giáo viên phát huy tính sáng
tạo trong việc làm đồ dùng dạy học mà hình thành ở cô và trẻ những thói quen
giữ gìn và bảo vệ môi trường.
Muốn vậy mỗi nhà quản lý hãy là người đi dầu, người thổi lửa vào tập thể
sư phạm của mình và vào thế giới xung quanh bằng chính niềm đam mê của bản
thân.
Từ những lý do trên, với cương vị là người quản lý trong trường mầm
non, tôi đã học hỏi kinh nghiệm của những người đi trước, tích lũy kinh nghiệm
của bản thân qua quá trình thực tế của nhà trường, trước những thiệt thòi của
những đứa trẻ vùng cao “Vùng đặc biệt khó khăn 135” nơi tôi công tác, nơi mà
nền kinh tế của các bậc phụ huynh hầu hết còn khó khăn thì việc trẻ có đồ chơi
riêng đã là cả một vấn đề chứ chưa nói đến đồ chơi an toàn và đảm bảo chất
lượng… tôi xin đưa ra “Một số kinh nghiệm trong việc chỉ đạo làm đồ dùng,
đồ chơi tự tạo phục vụ các hoạt động trong trường mầm non”. Mà tôi đã áp
dụng trong công tác chỉ đạo tự làm đồ dùng đồ chơi của trường mình sau khi đã
có những sản phẩm được tham dự triển lãm đồ dùng đồ chơi cấp sở, cấp Bộ.
Trường Mầm non Kỳ Phú đã không ngừng đầu tư, tìm kiếm các cơ hội và
giải pháp, tạo ra các điều kiện mua sắm, trang bị, tự tạo ĐDĐC phục vụ cho hoạt
động chăm sóc, giáo dục trong nhà trường, đáp ứng nhu cầu hoạt động của trẻ.
* Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
+ Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch mua sắm sửa chữa,
thay thế, tự làm đồ dùng đồ chơi;
+ Sưu tầm mẫu đồ dùng đồ chơi trên mạng internet;
+ Tìm kiếm nguyên vật liệu thay thế;
+ Lên kế hoạch tổ chức chuyên đề hướng dẫn làm đồ dùng đồ chơi cấp
trường;.
+ Phát động tự làm đồ dùng đồ chơi trong hội học hội giảng, tổ chức
triển lãm cấp trường;
+ Đưa vào tiêu chí thi đua, lên kế hoạch tháng, kiểm tra đôn đốc
thường xuyên;
+ Động viên khen thưởng kịp thời;
Nhờ những giải pháp trên mà trong năm học 2015-2016 nhà trường đã
có những bộ sản phẩm được lựa chọn để tham gia triển lãm cấp Phòng, Sở ,
cấp Bộ:
Sau đây tôi xin giới thiệu một số đồ dùng tự làm của nhà trường:
Phục vụ chủ điểm thực vật: Cây khế, cây chuối, cây bưởi, cây xoài
- Vật liệu: Gỗ, xốp lá, xốp mút, đá cuội, dây thép 3 li, 1 li, keo 502, kéo,
bút chì.
- Ứng dụng: Dùng cho trẻ quan sát trong các hoạt động khám phá khoa
học, phát triển nhận thức như học toán, giờ kể chuyện đọc thơ, dùng làm mô
hình, trưng bày ở góc chơi, trang trí trong các công trình xây dựng, hoặc dùng
trang trí lớp học....
- Cách làm các loại cây:
5
* Cây khế:
Đế cây bằng mảnh gỗ hình chữ nhật, thân cây bằng gỗ tròn bọc xốp nâu
uốn thép xung quanh, các cành của cây uốn bằng thép to, các cành lá uốn bằng
thép nhỏ hơn và cắt cành lá khế dùng keo 502 để dán cố định cành lá lên dây
thép, uốn tạo hình sao cho cành cây, tán lá có dáng đẹp. Quả khế gọt bằng xốp
mút có năm múi sau đó dán xốp mầu xanh bên ngoài(quả xanh), xốp vàng(quả
chín) luồn dây thép vào cuống tạo thành chùm khế và buộc cố định vào cây.
Các bạn chú ý khi bộc quả, hay lá chia cành sao cho cân đối hài hòa giữa các vị
trí với nhau nhé. Gắn thêm cỏ vào gốc cây cho thêm phần sinh động: