Giáo dục trẻ khuyết tật hòa nhập trong trường mẫu giáo - Tác giả Triệu Thị Hạnh
- 1 -
ĐỀ TÀI
GIÁO DỤC TRẺ KHUYẾT TẬT HÒA NHẬP
TRONG TRƯỜNG MẪU GIÁO
I. PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lý do chọn đề tài:
“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”, Trẻ em là niềm vui, niềm hạnh phúc của
mỗi người mỗi nhà. Trong chúng ta, ai cũng mong muốn con mình sinh ra được
khỏe mạnh, trò mình chăm ngoan học giỏi, đó là niềm tự hào của bố mẹ, của cô
giáo, là người có ích cho xã hội. Thế nhưng, trong cuộc sống có ít trường hợp trẻ
không may mắn bị khuyết tật. Trẻ khuyết tật là những trẻ khiếm khuyết một hay
nhiều bộ phận cơ thể, các chức năng biểu hiện dưới nhiều dạng, làm giảm khả năng
hoạt động, khiến cho việc học tập gặp nhiều khó khăn nhất định trong quá trình
phát triển. Ở trẻ mầm non có các dạng khuyết tật thường gặp như:
- Trẻ khiếm thính là trẻ em bị suy giảm sức nghe ở các mức độ khác nhau dẫn đến
những khó khăn trong giao tiếp và ảnh hưởng đến quá trình nhận thức của trẻ.
- Trẻ khiếm thị là trẻ em khuyết tật về thị giác gặp khó khăn trong các hoạt động
cần sử dụng mắt để tri giác các sự vật hiện tượng.
- Trẻ chậm phát triển trí tuệ là trẻ bi thiếu hụt hoặc khiếm khuyết trong các lĩnh vực
hành vi như giao tiếp, tự chăm sóc, các kỹ năng xã hội, kĩ năng học tập, tự định
hướng, sử dụng các phương tiện trong cộng đồng...
Ngoài ra còn một số dạng khuyết tật khác như trẻ bị động kinh, trẻ khó khăn về vận
động, trẻ khó khăn về ngôn ngữ.
Hiện nay Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến đời sống tinh thần của
người khuyết tật:“Giáo dục trẻ khuyết tật có chất lượng, thân thiện và bình đẳng
luôn được chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm. Trẻ khuyết tật cũng như mọi trẻ
em khác đều có quyền được giáo dục, học tập. Nhà nước, gia đình và xã hội tạo
mọi điều kiện để mọi trẻ em được đối xử bình đẳng, được tham gia học tập nhằm
phát huy tối đa khả năng của bản thân và hòa nhập cộng đồng”. (Lời phát biểu
của Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Nghĩa tại Hội thảo quốc tế tăng cường
tiếp cận giáo dục cho trẻ khuyết tật). Theo Thông tư 36/2011/TT-BGDĐT ngày 17
tháng 8 năm 2011 về việc ban hành chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo
viên mầm non cũng đã thể hiện về việc giáo dục trẻ khuyết tật tại Module MN 44:
Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật trong giáo dục mầm non. Như vậy có thể thấy
Giáo dục trẻ khuyết tật hòa nhập trong trường mẫu giáo - Tác giả Triệu Thị Hạnh
- 2 -
công tác chăm sóc và giáo dục trẻ khuyết tật hiện nay đang được toàn xã hội quan
tâm và tạo điều kiện để trẻ khuyết tật có thể hòa nhập vào cộng đồng.
Sự nghiệp giáo dục mầm non ở Việt Nam đến giai đoạn này đã thực sự hòa
nhập vào trào lưu quốc tế như chúng ta đã được biết. “Mẫu giáo tốt mở đầu cho nền
giáo dục tốt”. Trường mầm non là cơ sở giáo dục đầu tiên được coi là nơi để trẻ
được chăm sóc giáo dục, giúp trẻ phát triển toàn diện. Giáo dục mầm non là nền
móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ em nói chung và trẻ
khuyết tật nói riêng. Bác Hồ luôn là dành tình yêu thương và quan tâm đặc biệt cho
trẻ em, tình cảm, tư tưởng của bác luôn có tầm nhìn xa “Vì lợi ích trăm năm trồng
người”, vì một thế hệ tương lai cần được vun trồng. Vì vậy công tác chăm sóc giáo
dục trẻ em là trách nhiệm của cả cộng đồng xã hội.
Qua nhiều năm chủ nhiệm tôi gặp không ít trường hợp trẻ khuyết tật tôi cảm
thấy vừa thương trẻ vừa đồng cảm với hoàn cảnh gia đình . Có cháu thì khuyết tật
về trí tuệ, cháu thì khuyết tật về chậm phát triển ngôn ngữ các cháu gặp rất nhiều
khó khăn trong các hoạt động học tập cũng như vệ sinh cá nhân. Vì khả năng tập
trung, chú ý, ghi nhớ bị hạn chế nên việc chăm sóc giáo dục của giáo viên cũng gặp
nhiều trở ngại luôn luôn phải bỏ công sức và thời gian dành cho cháu nhiều hơn.
Thế nên tôi tìm nhiều biện pháp khắc phục mọi khó khăn của cá nhân, tích cực bồi
dưỡng chuyên môn về nội dung, phương pháp giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật
sao cho tất cả mọi trẻ em đều được phát triển một cách tốt nhất.
Năm học 2020-2021, lớp tôi chủ nhiệm có một trẻ khuyết tật về thị giác, cháu
gặp khó khăn về quan sát sự vật hiện tượng xung quanh, khả năng tập trung của
cháu không được lâu, trẻ ít giao tiếp với bạn bè, tiếp thu kiến thức kém. Tôi nhận
thấy việc giáo dục trẻ khuyết tật vô cùng khó khăn, đòi hỏi người giáo viên phải
thực sự tâm huyết với nghề, yêu trẻ và có năng lực chuyên môn tốt. Tôi trăn trở tìm
tòi một số giải pháp hay để giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật cung cấp kiến thức, kỹ
năng phù hợp với đặc thù khuyết tật của trẻ nhằm phát huy điểm mạnh và khắc
phục những hạn chế, yếu kém mà trẻ không có được như đứa trẻ bình thường.
Xuất phát từ lý do trên tôi tham gia thi viết sáng kiến với đề tài: “Giáo dục trẻ
khuyết tật hòa nhập trong trường mẫu giáo”, mong biện pháp giải pháp của mình
được chia sẻ, được lan tỏa đến đồng nghiệp, góp phần nhỏ vào công tác giáo dục
hòa nhập trẻ khuyết tật chia sẻ và tạo niềm tin cho gia đình khi gửi con cho giáo
viên.
Giáo dục trẻ khuyết tật hòa nhập trong trường mẫu giáo - Tác giả Triệu Thị Hạnh
- 3 -
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.
a. Mục tiêu:
- Qua đề tài nghiên cứu giáo viên có những định hướng phù hợp trong công tác
chăm sóc, giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật trong trường mầm non.
- Đề tài thành công sẽ giúp trẻ khuyết tật hòa nhập với các bạn khác trong cùng
độ tuổi.
- Tìm ra các biện pháp giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật phù hợp và đạt hiệu quả.
b. Nhiệm vụ:
- Tổng hợp những vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài
- Tìm ra giải pháp mới và thực hành áp dụng kiểm tra đánh giá kết quả trên trẻ.
- Các phương pháp, biện pháp nghiên cứu phải đảm bảo tính chính xác, khoa học
- Nghiên cứu đặc điểm phát triển trí tuệ, đặc điểm tâm sinh lí trẻ khuyết tật.
- Đề tài có tính ứng dụng thực tiễn, phù hợp với đối tượng nghiên cứu.
- Khảo sát, tìm hiểu trẻ khuyết tật về vấn đề hòa nhập trong trường mẫu giáo, từ đó
đưa ra biện pháp nâng cao hiệu quả việc giáo dục trẻ khuyết tật.
3. Đối tượng nghiên cứu.
Nghiên cứu: Giáo dục trẻ khuyết tật hòa nhập tại Trường Mẫu giáo Hoa Sen
Khách thể: Trẻ Trần Đặng Thiên Đức, học sinh lớp chồi 1 trường Mẫu giáo Hoa
Sen năm học 2020-2021.
4. Giới hạn đề tài.
- Thời gian nghiên cứu từ tháng 9/ 2020 đến 3/ 2021
- Giới hạn nội dung nghiên cứu là tìm ra giải pháp “Giáo dục trẻ khuyết tật hòa
nhập trong trường mẫu giáo” trong trường Mẫu giáo Hoa Sen.
5. Phương pháp nghiên cứu.
Tìm hiểu và phân tích được tình hình chung của đối tượng nghiên cứu, sau đó ứng
dụng tìm ra các phương pháp như:
- Khảo sát và xây dựng kế hoạch nghiên cứu
- Quan sát, trò chuyện
- Sử dụng phương pháp thực hành- trải nghiệm để tổng hợp kết quả nghiên cứu.
- Tìm kiếm đọc, tổng hợp tài liệu có liên quan và tham khảo để nghiên cứu.
- Xây dựng kế hoạch, áp dụng sáng kiến vào thực tế và hoàn thành sáng kiến.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Giáo dục trẻ khuyết tật hòa nhập trong trường mẫu giáo - Tác giả Triệu Thị Hạnh
- 4 -
Theo điều 7 của công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật cho trẻ em đã
công nhận rằng “Trẻ em khuyết tật phải được hưởng thụ đầy đủ tất cả các quyền
con người trên cơ sở bình đẳng các trẻ em khác”.
Khẳng định của hội nghị Thế giới về giáo dục trẻ em (tại Salamanca, Tây ban
Nha 1994) “ Giáo dục trẻ khuyết tật theo hướng hòa nhập là phương thức tốt nhất
để xóa bỏ thái độ phân biệt, tạo ra cộng đồng thân ái, xây dựng một xã hội cho tất
cả mọi người”.
Theo luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004, điều 52 quy định:
“Trẻ em khuyết tật, tàn tật, trẻ em là nạn nhân chất độc hóa học được gia đình, nhà
nước và xã hội giúp đỡ, chăm sóc tạo điều kiện để sớm phát hiện bệnh, chữa bệnh,
phục hồi chức năng, được nhận vào các lớp học hòa nhập, lớp giành riêng cho trẻ
khuyết tật, tàn tật. Được giúp đỡ học văn hóa, học nghề và tham gia hoạt động xã
hội”.
Vậy Giáo dục hòa nhập là gì? Và giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật như thế nào?
Đó là một vấn đề chung của toàn xã hội cần được quan tâm sâu sắc hơn. Giáo dục
hòa nhập là phương thức giáo dục trong đó trẻ khuyết tật được học tập cùng với trẻ
không khuyết tật trong trường tại địa phương trẻ sinh sống. Trong giáo dục hòa
nhập không có sự tách biệt giữa học sinh với nhau, mỗi học sinh đều có quyền và
được tôn trọng như nhau. Mô hình giáo dục hòa nhập có sự điều chỉnh chương
trình, đổi mới phương pháp dạy học và thay đổi quan điểm, cách đánh giá để giáo
dục đạt hiệu quả cao nhất. Giáo dục hòa nhập mang tính nhân văn cao nhất, làm
cho mọi trẻ đều vui, đều thấy rõ trách nhiệm của mình, đồng thời giúp cho người
giáo dục có cơ hội hợp tác với nhau vì một sự nghiệp giáo dục trẻ khuyết tật.
Hàng năm nhà trường tiếp nhận trẻ khuyết tật tham gia học hòa nhập tại trường,
thấy được tầm quan trọng của giáo dục hòa nhập, tôi mạnh dạn tìm hiểu, tìm tòi
nghiên cứu đề tài “Giáo dục trẻ khuyết tật hòa nhập trong trường Mẫu giáo”. Với
mong muốn có phương pháp giáo dục cũng như thay đổi hình thức đổi mới giáo
dục trong trường mầm non và có cái nhìn mới hơn về trẻ khuyết tật đến với đồng
nghiệp. Đó là cơ sở để tôi nghiên cứu đề tài này.
2. Thực trạng
- Năm học 2020-2021 tôi được phân công giảng dạy tại lớp chồi 1 trường Mẫu giáo
Hoa Sen, giáo viên được phân công dạy cùng lớp là cô Phạm Thị Ngọc trình độ
chuyên môn Cao đẳng.
- Chương trình giảng dạy: Chương trình Giáo dục mầm non.
- Lớp chồi 1 với tổng số trẻ là 29 trẻ, 10 trẻ dân tộc, 9 trẻ nữ.
Giáo dục trẻ khuyết tật hòa nhập trong trường mẫu giáo - Tác giả Triệu Thị Hạnh
- 5 -
- Có 1 trẻ khuyết tật thị giác là cháu Trần Đặng Thiên Đức
- Cháu Trần Đặng Thiên Đức: sinh ngày 8/12/2016, có Giấy xác nhận khuyết tật.
Quyết định về việc trợ cấp hàng tháng cho đối tượng bảo trợ xã hội: Số 3396/QĐ-
UBND huyện krông Năng, ngày 12 tháng 9 năm 2018.
Sau khi nhận lớp, tôi được ban giám hiệu cũng như chuyên môn thông báo có 1
trẻ khuyết tật thị giác và qua theo dõi một thời gian trẻ có một số biểu hiện khác
thường hơn những trẻ bình thường. Thời gian đầu đi học cháu thường xuyên chạy
ra khỏi chỗ ngồi, trẻ thường hay chơi một mình, khả năng định hướng, quan sát sự
vật hiện tượng xung quanh bị hạn chế, khả năng tập trung chú ý không được lâu , ít
hòa đồng với bạn bè.
* Thuận lợi
- Hiện nay Trường Mẫu giáo Hoa Sen được xây dựng khang trang, có môi trường
ngoài lớp học với nhiều khu vui chơi như khu vui chơi vận động, khu vườn cổ tích,
khu vực vườn rau, vườn hoa…, môi trường trong lớp có đầy đủ đồ dùng đồ chơi,
trang trí đẹp mắt theo chủ đề.
- Được sự quan tâm của phòng giáo dục, các cấp ủy đảng xã Cư Klông, Ban giám
hiệu đã có chế độ chính sách cho học sinh khuyết tật cũng như giáo viên dạy hòa
nhập trẻ.
- Bản thân luôn trau dồi chuyên môn qua các buổi tập huấn các chuyên đề tại nhà
trường, tại phòng giáo dục, học hỏi kinh nghiệm trường bạn.
- Là giáo viên lâu năm tôi luôn yêu mến trẻ, nhiệt tình trong công việc, học hỏi,
tìm tòi, nâng cao trình độ chuyên môn và luôn có tinh thần tổ chức các hoạt động.
- Lớp được bố trí 2 giáo viên với trình độ trên chuẩn.
- Các đồng nghiệp luôn nhiệt tình giúp đỡ trong tìm hiểu các biểu hiện và các
phương pháp giáo dục hòa nhập trẻ trong lớp được gần gũi, không phân biệt đối xử.
- Nhận được sự phối kết hợp của phụ huynh để có phương pháp giáo dục trẻ tại nhà
cũng như tại trường có kết quả tốt nhất.
* Khó khăn
- Trường mẫu giáo Hoa Sen nằm trên địa bàn xã Cư Klông, là một xã xa trung tâm
huyện nên việc tiếp cận các chuyên đề tại phòng giáo dục gặp khó khăn.
- Trẻ khuyết tật lớp tôi đang sống chung với ông bà, bố mẹ ly hôn, bố đi làm ăn xa
nên việc giáo dục tại gia đình chưa được quan tâm nhiều.
- Đội ngũ giáo viên chưa được đào tạo chuyên sâu về giáo dục khuyết tật, việc áp
dụng giáo dục hòa nhập vào chương trình còn hạn chế và cần có thời gian nên ảnh
hưởng không nhỏ đến giáo dục chung của cả lớp.