UBND QUẬN LONG BIÊN
TRƯỜNG MẦM NON TUỔI HOA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI
NÂNG CAO KỸ NĂNG KỂ CHUYỆN SÁNG TẠO
Lĩnh vực : Giáo dục mẫu giáo
Cấp học : Mầm non
Họ và tên tác giả : Nguyễn Thị Loan
Chức vụ : Giáo viên
ĐT : 0373617033
Đơn vị công tác : Trường mầm non Tuổi Hoa
Quận Long Biên - Hà Nội
Long Biên, tháng 3 năm 2023
MỤC LỤC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................... 4
II. GIẢI QUYẾT VẪN ĐỀ ................................................................................. 4
Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu. ................ 4
2. Thực trạng vấn đề .............................................................................................. 5
3. Các biện pháp đã tiến hành ................................................................................ 6
3.2. Biện pháp 2: Lựa chọn truyện, sáng tác truyện và xây dựng kế hoạch
giáo dục. ........................................................................................................ 6
4. Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm ................................................................... 12
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ .......................................................................... 12
1. Bài học kinh nghiệm ........................................................................................ 12
2. Kiến nghị ......................................................................................................... 13
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Sự nghiệp giáo dục mầm non ở Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa, quốc
tế hóa hiện nay đóng vai trò vô cùng quan trọng “ Trẻ em hôm nay, thế giới
ngày mai”. Nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non được coi
là mắt xích đầu tiên, có nhiệm vụ chuẩn bị tiền đề, cơ sở ban đầu rất cần thiết
cho trẻ bước vào các cấp học khác. Nếu coi giáo dục là “ngôi nhà” thì giáo dục
mầm non là “nền móng”, “nền móng” có chắc thì “ngôi nhà” mới vững.
Hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học nói chung và kể chuyện
sáng tạo nói riêng ở lứa tuổi mầm non có ý nghĩa rất quan trọng - là cơ sở sớm
hình thành ở trẻ khả năng tìm tòi, ham hiểu biết, óc quan sát, sáng tạo, phát triển
tư duy, phát triển ngôn ngữ. Thông qua ngôn ngữ trẻ em bày tỏ được ý nghĩ,
nguyện vọng của mình khi giao tiếp với người xung quanh. Qua đó, góp phần
phát triển tư duy của trẻ và cũng là điều kiện quan trọng để trẻ tham gia vào mọi
hoạt động và trong hoạt động hình thành nhân cách trẻ em. Phát triển ngôn ngữ,
đặc biệt là ngôn ngữ nghệ thuật học ở một tầm cao mới trong đó phải kể đến
hình thức “Kể chuyện sáng tạo” giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tích cực
về mọi mặt, rèn đức tính kiên trì ở trẻ, lồng ghép giáo dục đạo đức cho trẻ một
cách nhẹ nhàng phù hợp.
Kể chuyện sáng tạo đối với trẻ 4-5 tuổi quan trọng như vậy mà qua phân
tích thực trạng tiếp thu kiến thức của các cháu mẫu giáo 4 - 5 tuổi ở năm học
trước cho thấy việc lĩnh hội kiến thức làm quen văn học còn chưa cao, nhất là
thể loại kể chuyện sáng tạo. Việc lên lớp của cô trong tổ chức giờ kể chuyện
sáng tạo cho trẻ còn nhiều hạn chế, chưa thu hút được trẻ tập trung vào học môn
học này.
Xuất phát từ lý do trên, với tâm huyết nghề tôi thấy việc bồi dưỡng kiến
thức toàn diện cho trẻ, trong đó nhất là cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
mà tập trung chính là dạy trẻ kể chuyện sáng tạo là một nhiệm vụ tôi thấy rất cần
thiết, vì vậy tôi đã dành nhiều thời gian suy ngẫm, trăn trở nhằm tìm ra “Một số
biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi nâng cao kỹ năng kể chuyện sáng tạo”
II. GIẢI QUYẾT VẪN ĐỀ
Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu.
Dạy trẻ làm quen văn học, trong đó dạy trẻ kể chuyện sáng tạo nhằm cung
cấp một số kỹ năng cho trẻ: đó là khả năng giao tiếp, khả năng nói rõ ràng, mạch
lạc, biểu cảm, nói đúng câu có ý nghĩa, phát triển ngôn ngữ ở trẻ. Qua những
câu chuyện, những nhân vật trong truyện mà trẻ được kể, được nghe cô kể còn
giáo dục đạo đức cho trẻ một cách nhẹ nhàng, thoải mái. Kể chuyện sáng tạo
còn là phương tiện giáo dục tri thức cho trẻ phát huy tính tích cực ở trẻ, rèn nếp
tư duy sáng tạo cho trẻ ngay từ tuổi ấu thơ.
4/10
Đặc điểm tư duy của trẻ 4-5 tuổi chủ yếu là trực quan hình tượng tức là chỉ
dựa vào những hình ảnh, những biểu tượng được quan sát trực tiếp, những kinh
nghiệm đã trải qua để liên hệ và suy ra cái mới. Chính vì vậy mà kể chuyện sáng
tạo xuất phát từ đặc điểm này. Ngoài tư duy trực quan hình tượng là chủ yếu thì
trẻ 4-5 tuổi đã xuất hiện tư duy mới đó là tư duy sơ đồ, ở giai đoạn này tình cảm
và trí tưởng tượng của trẻ rất phong phú, ngôn ngữ của trẻ rất phát triển. Trẻ có
khả năng khái quát sự vật hiện tượng không chỉ ở thuộc tính bên ngoài mà còn
cả thuộc tính bên trong, nhưng mức độ khả năng khái quát của trẻ không giống
nhau nên tùy thuộc vào sự phát triển của từng trẻ để có phương pháp phù hợp
phát triển tính tích cực cá nhân và hướng đến sự phát triển ngôn ngữ hiệu quả
nhất cho trẻ.
2. Thực trạng vấn đề
- Trang thiết bị dạy học hiện đại như: máy tính, máy chiếu, thiết bị ghi
âm... đầy đủ, tuy vậy đồ dùng tự tạo của giáo viên còn hạn chế... nên làm hiệu
quả giảng dạy, truyền thụ của cô hạn chế và không hấp dẫn, thu hút trẻ ham học
hỏi, tìm tòi, ít hấp dẫn và không gây hứng thú nhiều cho trẻ.
- Đội ngũ giáo viên đều được đào tạo, bồi dưỡng đúng nghề nhưng chưa
thực sự chuyên tâm đầu tư thời gian đi sâu nghiên cứu, tìm hiểu, thuần thục đặc
biệt giọng kể của giáo viên còn thiếu diễn cảm, hệ thống câu hỏi cô giáo chuẩn bị
và đưa ra trong quá trình giảng dạy chưa phong phú, chưa có nhiều kinh nghiệm
trong việc tạo hứng thú cho trẻ tích cực tham gia kể chuyện sáng tạo, chưa đáp
ứng được các đối tượng trẻ trong lớp.
- Trong số phụ huynh, trình độ văn hóa không đồng đều, trong đó rất
nhiều phụ huynh chưa thấy được vị trí tầm quan trọng của việc bồi dưỡng ngôn
ngữ cho trẻ, nên thiếu quan tâm đến việc rèn luyện trẻ kể chuyện sáng tạo giúp
cho trẻ phát triển ngôn ngữ.
- Khả năng tiếp nhận, lĩnh hội khác nhau, ngôn ngữ trẻ kể chuyện sáng tạo
phát triển không đồng đều, do vậy đã ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình tiếp thu
cách kể chuyện sang tạo. Bảng phân loại đánh giá trẻ đầu năm học về lĩnh vực
kể chuyện sáng tạo phát triển ngôn ngữ trẻ đạt được cho thấy như sau:
Tổng số: 35 cháu
STT Đánh giá
Thường xuyên Thỉnh thoảng Không có
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
1 Hứng thú với KCST 6 17% 19 54% 13 37%
2 Tập trung chú ý 2 5% 31 88% 5 14%
3 Trả lời câu hỏi 2 5% 28 8% 8 22%
4 Đặt tên mới cho chuyện 2 5% 19 54% 17 48%
5/10
5 Tạo nhân vật để KCST 5 14% 25 71% 8 22%
6 KCST diễn cảm 3 8% 21 6% 14 35%
3. Các biện pháp đã tiến hành
3.1. Biện pháp 1: Xây dựng môi trường phát triển ngôn ngữ
Môi trường lớp học rất cần thiết cho việc kích thích sự tò mò, khơi gợi sự
hứng thú của trẻ đối với các hoạt động. Nếu giáo viên xây dựng được môi
trường phát triển ngôn ngữ để trẻ thoải mái, tự nhiên tham gia các hoạt động thì
đó sẽ là bước thành công đầu tiên của giáo viên trong việc giúp trẻ tiếp cận với
các biện pháp phát triển ngôn ngữ qua hoạt động kể chuyện sáng tạo.
Ngay từ đầu năm học, tôi đã vận dụng những kiến thức đã được lĩnh hội qua
đợt tập huấn bồi dường chuyên môn về "Tiếp cận học qua chơi và đổi mới hình
thức tổ chức hoạt động giáo dục lĩnh vực phát triển ngôn ngữ” để xây dựng môi
trường theo hướng phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Tôi đã làm bằng cách tận dụng không gian, vị trí hợp lý để tạo ra môi trường
ngôn ngữ cho trẻ. Đưa hình ảnh nhân vật gần gũi, thân quen gần gũi trong cuộc
sống mà trẻ yêu thích, cũng như các nhân vật trong câu chuyện vào góc văn học
và một số góc trong và ngoài lớp học thể hiện trên các bảng chơi, mảng tường.
Vận động phụ huynh đóng góp truyện tranh đưa vào góc văn học cho trẻ hoạt
động thường ngày. Từ đó trẻ biết vận dụng những kiến thức đó vào kể chuyện
sáng tạo một cách dễ dàng.
Ngoài việc tạo những bức tranh trên mảng tường, những tập truyện tranh tự
tạo, giáo viên còn đi sâu làm một số đồ dùng trực quan cho trẻ hoạt động như:
các loại rối khác nhau một số con rối dẹt, rối ngón tay, rối dây, rối que, rối nam
châm... hay quyển sách kể chuyện sáng tạo, sa bàn hộp, có thể thay đổi nhân vật,
thay đổi hình nền, gắn dính được các chi tiết phụ sao cho phù hợp với nhiều nội
dung chuyện. Giúp trẻ thích thú khi tham gia các hoạt động kể chuyện sáng tạo
theo ý tưởng của mình.
Tạo môi trường cho trẻ kể chuyện sáng tạo là một việc làm vô cùng
quan trọng bởi nó là chỗ dựa, là cơ sở vững chắc cho trẻ kể chuyện sáng tạo. Đòi
hỏi cô giáo phải biết tạo cảm xúc cho trẻ bằng các con vật ngộ nghĩnh, đáng yêu,
đồng thời cũng phải biết hướng lái, gợi mở cho trẻ có cảm xúc tích cực khi tham
gia hoạt động kể chuyện sáng tạo. Qua nội dung các bức tranh, các nhân vật, các
con rối trẻ được xem và nói lên nhận xét của mình về các đồ dung đó. Như vậy
ngôn ngữ cuả trẻ được phát triển một cách phong phú và đa dạng.
3.2. Biện pháp 2: Lựa chọn truyện, sáng tác truyện và xây dựng kế hoạch giáo dục.
a. Lựa chọn truyện và sáng tác truyện:
6/10