A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài.
Sinh thời Bác Hồ đã từng nói: "Cái mầm có xanh thì cây mới vững, cái búp có
xanh thì lá mới tươi quả mới tốt, con trẻ có được nuôi dưỡng, giáo dục thì dân
Đất Nước mới tự cường, tự lập”. Trẻ em là nguồn hạnh phúc của gia đình, là
tương lai của mỗi dân tộc. Trẻ em sinh ra có quyền được chăm sóc, bảo vệ, được
tồn tại, phát triển và được chấp nhận trong gia đình và cộng đồng. Vì vậy, việc
chăm sóc, bảo vệ trẻ em đã trở thành nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi gia đình,
của toàn xã hội và đó cũng là trách nhiệm của bậc học mầm non.
Trong phiên hoKp ngaLy 22/3/2019 troKng tâm thaSo luâKn caTc vâTn đêL vêL treS em, phoT
ThuS tươTng VuU ĐưTc Đam đaU nhâTn maKnh; tình trạng tai nạn thương tích và tử vong
do tai nạn thương tích ơS treS em vẫn ở mức cao. Tai naKn thương tiTch laL nguyên nhân
haLng đâLu dâUn đêTn tưS vong vaL gây ra nhưUng biêTn chưTng trâLm troKng ơS treS caS vêL sưTc
khoSe vaL vêL tinh thâLn. ViL vâKy, viêKc đaSm baSo an toaLn phoLng chôTng tai naKn thương tiTch
cho treS laL nhiêKm vuK quan troKng trong viêKc chăm soTc giaTo duKc treS trong nhaL trươLng.
Hiện nay, có rất nhiều trẻ tử vong do tai nạn thương tích, trong đó số vụ tai
nạn của trẻ mà nguyên nhân do sự bất cẩn của người lớn cũng đã xảy ra: Như trẻ
bị ngạt khí khi bị bỏ quên trên ô tô, để trẻ nhỏ đi chơi một mình dẫn đến tai nạn
đuối nước, sử dụng dụng cụ dạy học không khoa học làm trẻ bị bỏng…Một số trẻ
bị tai nạn thương tích tuy không tử vong nhưng cũng có thể bị tàn tật suốt đời.
Song song đó là đại dịch Covid-19 xuất hiện, trẻ em là đối tượng bị ảnh
hưởng vô cùng nặng nề. Chắc hẳn chúng ta vẫn nhớ, những ngày đầu tháng
2/2020, những ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh Covid-19 đã khiến cho cả xã hội
bị ảnh hưởng và yêu cầu giãn cách xã hội đã làm cho việc học tập hàng triệu trẻ
em Việt Nam trong đó có trẻ trong độ tuổi mầm non bị ảnh hưởng do trường học
đóng cửa. Trẻ e ở nhà lâu ngày đã gây ra không ít khó khăn cho các bậc phụ
huynh về việc chăm sóc con mình nhiều khi lơ là dẫn đến những tai nạn thương
tích ở trẻ nhỏ không đáng có: như sự việc cháu bé bị rơi từ tòa cao tầng xuống…
Đặc biệt với trẻ ở độ tuổi 4-5 tuổi là giai đoạn trẻ hoàn thiện các chức năng
của cơ thể vì vậy trẻ rất tò mò, muốn khám phá thế giới xung quanh bên cạnh đó
lại chưa có cũng như chưa được trang bị những kĩ năng phòng tránh tai nạn
thương tích nên nguy cơ xảy ra những tai nạn không mong muốn là rất cao.
Môi trường gia đình, trường học mất an toàn cũng là nguyên nhân dẫn đến tai
nạn thương tích cho trẻ như: Ngã cầu thang, cháy, bỏng nước sôi, điện giật, bị vật
sắc nhọn cắt, đâm, bị ngạt thở do nuốt đồ chơi, dị vật, v.v… Phó giáo sư, tiến sỹ
Trịnh Xuân Huấn (Bộ y tế) cho rằng: “Tai nạn thương tích không những gây tổn thất
về người mà còn để lại gánh nặng cho cả gia đình và xã hội, đó là những hậu quả lâu
dài như: “Thương tật vĩnh viễn, sang chấn tâm lý, mất khả năng đi lại, học tập…”
Nói đến trường mầm non là chúng ta nói đến việc: “Nuôi cháu khỏe, dạy
cháu ngoan, đảm bảo cho cháu an toàn”. Trong những nhiệm vụ ấy, nhiệm vụ nào
cũng quan trọng, song quan trọng nhất là đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ. Bình
thường khi trẻ được đến trường thì giáo viên mầm non là người trực tiếp chăm
sóc giáo dục trẻ hàng ngày, là người làm hạn chế và giảm thiểu đến mức thấp nhất
tai nạn thương tích, giúp cho trẻ phát triển cân đối, hài hòa.
Nhưng trong bối cảnh trẻ nghỉ học vì dịch bệnh covid – 19 trẻ nhỏ hầu hết
phải ở nhà. Các hoạt động vui chơi giải trí chủ yếu diễn ra tại nhà. Tuy nhiên,
không gian mỗi ngôi nhà là nơi ẩn chứa nhiều nguy cơ, nếu thiếu sự giám sát của
ba mẹ hoặc người chăm sóc, tai nạn thương tích có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Làm
thế nào để hạn chế nhất việc phòng tránh tai nạ thương tích cho trẻ khi ở nhà thì
thực sự hết sức khó khăn. Từ nhận thức trên, là một giáo viên được phân công
dạy lớp mẫu giáo nhỡ B1, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và áp dụng: “Một số biện
pháp nâng cao hiệu quả phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 4-5 tuổi khi
nghỉ dịch ở nhà”.
2. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
2.1. Thời gian nghiên cứu
Đề tài được thực hiện từ tháng 09/2021 đến tháng 04/2022
2.2. Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp nâng cao hiệu quả phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 4- 5
tuổi khi nghỉ dịch ở nhà.
2.3. Phạm vi nghiên cứu
100% phụ huynh, trẻ lớp MGB B1
2.4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp điều tra thực trạng
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận.
Một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn tới tử vong hoặc những di chứng
tàn tật kéo dài suốt cuộc đời của trẻ chính là tai nạn gây thương tích. Mặc dù
hiện nay đã có nhiều biện pháp phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ mầm
non đã và đang được thực hiện, thế nhưng số lượng trẻ em nhập viện vì tai nạn
thương tích vẫn chưa có dấu hiệu giảm bớt. Tai nạn là hiện tượng mang yếu tố
bất ngờ, khó lường trước và có thể gây ra những tổn thương trên cơ thể mà di
chứng mang theo cả đời. Đặc biệt ở lứa tuổi mầm non, trẻ thường hiếu động,
nghịch ngợm, luôn tò mò muốn khám phá xung quanh mà lại chưa có đủ kiến
thức và kỹ năng phòng tránh tai nạn. Thế nên chỉ cần người lớn lơ là, bất cẩn thì
nguy cơ xảy ra tai nạn là rất cao.
Trẻ 4-5 sức đề kháng kém, tư duy trực quan hình tượng. Khả năng ghi nhớ không
bền vững nên cần được làm quen với nội dung cần học ở mọi lúc, mọi nơi và cần
được lập lại nhiều lần. Trẻ nhỏ vô cùng hiếu động nên rất dễ bị thương nếu bố
mẹ lơ là, không chú ý thực hiện đúng các biện pháp phòng tránh tai nạn thương
tích cho trẻ mầm non.
Giáo dục trẻ biết cách phòng tránh tai nạn thương tích là một việc làm rất
quan trọng nhưng không dễ dàng. Trước hết giáo viên cần trang bị cho bản thân
những hiểu biết chính xác về tai nạn thương tích (khái niệm, nguyên nhân, cách
phòng tránh, cách xử lý…) và khi đã có những hiểu biết rõ dàng thì giáo viên cần
tích hợp, lồng ghép một cách hợp lý vào tất cả các hoạt động (học tập, vui chơi, )
cho trẻ đúng lúc, đúng cách và đúng yêu cầu.
Tai nạn thương tích luôn rình rập quanh ta nó có thể xảy ra ở mọi lúc, mọi nơi,
mọi lứa tuổi nhưng tập trung nhiều ở lứa tuổi mầm non. Vì ở độ tuổi này cơ thể
trẻ còn non yếu, sức đề kháng kém, sở thích của trẻ là hay tò mò, hiếu động.
Thực tế trong thời gian dài trẻ không được đến trường, phải nghỉ ở nhà trong thời
gian phòng chống covid – 19 hầu hết các hoạt động học tập và vui chơi ở nhà.
Nhưng trẻ chỉ biết rằng mình thích chơi theo cách của mình, điều này rất nguy hại
bởi trẻ chưa hiểu về những yếu tố tác động bên ngoài có thể gây nguy hiểm đến
bạn thân. Chính vì vậy, khi ở nhà bố mẹ, người chăm sóc trẻ phải trang bị những
hiểu biết về “tai nạn thương tích cũng như cách phòng tránh tai nạn thương tích”.
Để trẻ tiếp thu được những kiến thức đó, giáo viên cần nắm bắt được tình hình
cũng như những đặc điểm của môi trường xung quanh trẻ. Như vậy việc tuyên
truyền phòng tránh tai nạn thương tích tới cha mẹ trẻ mới đạt hiệu quả như mong
đợi.
II. Cơ sở thực tiễn
1. Đặc điểm chung
- Trường mầm non A xã Ngũ Hiệp nằm trên địa bàn xã Ngũ Hiệp - Thanh Trì
- Hà Nội. Là một ngôi trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, có bề dày thành tích
trong nhiều năm. Nhiều giáo viên đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, giáo
viên giỏi cấp huyện.
- Lớp B1 là lớp mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi trường mầm non A Xã Ngũ Hiệp.
Lớp có 03 cô giáo đều có trình độ chuyên môn vững vàng, đạt trình độ trên
chuẩn, bản thân tôi đã công tác 19 năm trong ngành.
2. Thuận lợi:
-Lớp được Ban giám hiệu quan tâm đầu tư đầy đủ trang thiết bị để chăm
sóc và giáo dục trẻ. Tổ chức nhiều buổi tập huấn về chuyên môn cũng như phòng
chống tai nạn thương tích cho trẻ.
- Giáo viên đã tham dự đầy đủ các lớp bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ,
các buổi tập huấn về phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ do trường và huyện
tổ chức.
- Được sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh nên việc chăm sóc - giáo dục gặp
nhiều thuận lợi.
- Học sinh:
+ Sĩ số lớp: 41 trẻ.
+ Trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn, hào hứng tham gia và hoạt động góc.
3. Khó khăn:
Với giáo viên: Việc lồng ghép giáo dục kĩ năng phòng tránh tai nạn thương
tích vào các hoạt động đôi khi chưa phù hợp, chưa sưu tầm, sáng tác được nhiều
các bài hát, bài thơ, câu truyện có nội dung giáo dục phòng tránh tai nạn thương
tích cho trẻ.
Trẻ mới chuyển từ MGB lên MGN lại nghỉ học ở nhà do Covid nên kỹ
năng phòng tránh tai nạn thương tích của trẻ còn chưa nắm được
Một số phụ huynh chưa hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ
năng phòng tránh tai nạn thương tích. Một số phụ huynh mang tâm lý bao bọc, sợ
con mệt, sợ con đau, chỉ chú trọng chăm lo đầu tư cho con em mình sức khỏe,
học hành mà quên chăm lo và dạy trẻ nhận biết những nguy cơ gây tai nạn thương
tích xung quanh trẻ.
Khảo sát trước khi thực hiện
Bảng kết quả khảo sát trẻ đầu năm học 42/42 trẻ: Tôi gửi biểu mẫu khảo sát
cho phụ huynh qua nhóm zalo lớp. Qua kết quả khảo sát đầu năm giáo viên nắm
bắt được đặc điểm của từng cá nhân trẻ và có kế hoạch bồi dưỡng cho trẻ.
Mục tiêu Tổng số trẻ Đạt Chưa đạt
Số trẻ % Số trẻ %
Nhận ra và không chơi một số đồ vật
có thể gây nguy hiểm 42 20 47,6 22 52,4
Biết và không làm một số việc có
thể gây nguy hiểm 42 22 52 20 48
Không chơi những nơi mất vệ sinh,
nguy hiểm 42 22 52 20 48
Biết kêu cứu và chạy ra khỏi nơi
nguy hiểm 42 20 47,6 22 52,4
Trước thực trạng trên tôi luôn trăn trở, suy nghĩ làm thế nào để các con 4 -5
tuổi nhận biết tốt về hành vi gây ra tai nạn, làm thế nào để giúp các con phòng
tránh tốt những tai nạn thương tích đó. Từ đó tôi đã tìm hiểu để đưa ra các biện
pháp sau:
III. Các biện pháp
1. Biện pháp 1. Tự bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng phòng chống tai nạn
thương tích cho bản thân.
* Mục đích:
Giáo viên là người trực tiếp chăm sóc trẻ khi ở lớp, vì vậy, việc tự học bồi
dưỡng kiến thức về phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ là rất quan trọng.
Hơn ai hết giáo viên, phải là người nắm vững những kiến thức, kỹ năng cơ bản về
phòng, tránh và xử lý các tình huống khi tai nạn xảy ra. Nếu không được bồi
dưỡng thường xuyên thì không thể có kiến thức và khó xử trí được các tình huống
khi tai nạn xảy ra với trẻ. Ngoài ra cần phối hợp với nhà trường phụ huynh tạo
cho trẻ môi trường an toàn về sức khỏe, tâm lý và thân thể. Phải thường xuyên
bao quát trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Khi trẻ bị tai nạn phải bình tĩnh xử trí, sơ cứu ban
đầu tại chỗ, đồng thời báo cho cha mẹ trẻ và đưa trẻ đến y tế nơi gần nhất để cấp
cứu kịp thời cho trẻ. Nắm vững kiến thức để tuyên truyền đến phụ huynh một
cách chính xác và hiệu quả.
* Cách thực hiện:
Trước đây nhận thức của tôi về phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ còn
chưa cao, kiến thức còn hạn hẹp mới biết xử lí 1 số tình huống đơn giản.
Trong năm học 2021 – 2022, do dịch bệnh trẻ phải nghỉ học ở nhà, là người giáo
viên mầm non còn cần nghiên cứu sách báo và hoàn thiện nội dung, chương trình
giáo dục về phòng, chống tai nạn, thương tích cho trẻ để phù hợp với đặc điểm
tâm, sinh lý trẻ 3-4 tuổi và tình hình thực tế ở địa phương.
Bản thân luôn tham gia đầy đủ vào các buổi tập huấn do nhà trường và phòng
giáo dục tổ chức.