UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN THANH TRÌ
TRƯỜNG MẦM NON B XÃ LIÊN NINH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
KINH NGHIỆM CHỈ ĐẠO
XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC
LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM GIAI ĐOẠN II
TẠI TRƯỜNG MẦM NON B XÃ LIÊN NINH
Lĩnh vực : Quản lý giáo dục
Cấp học : Mầm non
Tên tác giả : Trần Mai Phương
Đơn vị công tác : Trường mầm non B xã Liên Ninh
- Chức vụ : Hiệu trưởng
Hà Nội, tháng 4 năm 2021
2
A - ĐẶT VẤN ĐỀ
Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm
non là xây dựng một môi trường an toàn, thân thiện, ấm cúng, trình bày đẹp mắt,
thu hút, giúp trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động, có cơ hội trải nghiệm và
giao tiếp một cách tích cực. Môi trường như vậy có ảnh hưởng sâu sắc đến trẻ và
giáo viên, hỗ trợ mục tiêu chương trình giáo dục mà ở đó trẻ có thể tự do vui
chơi và khám phá, giáo viên có điều kiện quan sát trẻ để kịp thời định hướng trẻ
hoạt động phù hợp, sáng tạo. Xây dựng môi trường giáo dục “lấy trẻ làm trung
tâm” gồm 4 mục tiêu cụ thể:
Bảo đảm tất cả trẻ đều được tạo cơ hội học tập qua chơi và bằng nhiều
cách khác nhau phù hợp với nhu cầu hứng thú và khả năng của bản thân trẻ.
Môi trường giáo dục trong các cơ sở giáo dục mầm non mang tính “mở”,
kích thích sự tập trung chú ý, tư duy và cảm xúc tích cực của trẻ, thúc đẩy trẻ
tham gia hiệu quả vào các hoạt động chơi và trải nghiệm đa dạng.
Cán bộ quản lý, giáo viên được nâng cao năng lực nhận thực và năng lực
về quản lý, tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ, thực hiện theo quan điểm lấy trẻ làm
trung tâm phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường, địa phương.
Huy động sự tham gia của nhà trường, gia đình và xã hội, tạo sự thống
nhất cùng quan tâm xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm.
Trong giai đoạn 2016-2020 chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm” được triển khai sâu rộng, trở thành phong trào thi đua
thiết thực tại các trường mầm non. Sở GD&ĐT Hà Nội đã triển khai công văn
hướng dẫn, tập huấn tổ chức hội thi các cấp. Trường mầm non B xã Liên Ninh
được Phòng GD&ĐT huyện Thanh Trì chọn làm điểm từ năm 2016, chính vì thế
tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường đã nỗ lực phấn đấu và thực hiện
tốt, có sáng tạo các tiêu chí trong bộ thực hành xây dựng môi trường lấy trẻ làm
trung tâm phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và địa phương, được các
cấp đánh giá cao trong giai đoạn 2016-2020. Nhà trường đã đạt giải nhất cấp
thành phố trong hội thi “Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm” được Sở
GD&ĐT tổ chức năm 2017. Sở GD&ĐT tặng giấy khen có thành tích xuất sắc
thực hiện chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giai
đoạn 2016-2020 của Thành phố Hà Nội” năm 2020. Làm điểm kiến tập cho
Thành phố về “Cải tiến, đổi mới điều kiện hoạt động trong trường mầm non
khối huyện” năm học 2019-2020. Tháng 11 và tháng 12 năm 2020 nhà đón các
trường mầm non của 30 quận, huyện thành phố Hà Nội; thành phố Cao Bằng về
3
thăm quan học tập, trao đổi kinh nghiệm cải tiến, đổi mới hoạt động chăm sóc,
nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, các buổi kiến tập đều đạt kết quả tốt. Kinh nghiệm
của nhà trường được lan tỏa và chia sẻ đến các trường mầm non toàn thành phố
Hà Nội, thành phố Cao Bằng. Trường mầm non B xã Liên Ninh đã xây dựng
được khung cảnh sư phạm nhà trường đảm bảo xanh, sạch, đẹp thẩm mĩ, an toàn
và thân thiện. Tạo được phong cách và ấn tượng riêng của nhà trường. Tận dụng
được các không gian để tạo thành các khu vực cho giáo viên và trẻ hoạt động
sáng tạo phù hợp với đặc điểm và điều kiện của nhà trường.
Là người đứng đầu nhà trường, nhận thức được tầm quan trọng của việc
tiếp tục duy trì những nội dung nhà trường đã làm được trong giai đoạn I “Xây
dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. Bên cạnh đó, nhà trường cần
điều chỉnh một số nội dung để phù hợp với kế hoạch phát triển giáo dục mầm
non Thành phố Hà Nội giao đoạn 2020-2025, và các đề án nâng cao chất lượng
giáo dục mầm non của địa phương.
Làm thế nào để duy trì được một khung cảnh sư phạm đảm bảo xanh,
sạch, đẹp, thẩm mỹ, an toàn, thân thiện, mang hình ảnh, phong cách, dấu ấn
riêng của nhà trường và của mỗi lớp học. Ngày càng nâng cao chất lượng chăm
sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, thực sự thỏa mãn nhu cầu cá nhân của mỗi trẻ
cũng như nhu cầu của các gia đình trong điều kiện phát triển đô thị nhanh của
địa phương và xu thế hội nhập.
Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Kinh nghiệm chỉ đạo xây dựng môi
trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn II tại trường mầm non B xã
Liên Ninh”.
* Đối tượng nghiên cứu:
- Cơ sở vật chất trường mầm non B xã Liên Ninh.
- Cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh trong nhà trường.
* Phương pháp nghiên cứu: .
- Phương pháp trò chuyện.
- Phương pháp thực nghiệm.
- Phương pháp phân tích.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
- Phương pháp khác.
* Thời gian nghiên cứu:Tháng 9/2020 – 5/2021
4
B - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Căn cứ kế hoạch số 56 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 25/1/2017 về
triển khai chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai
đoạn 2016-2020.
Căn cứ vào hướng dẫn xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm và tổ chức hoạt động góc cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non của Sở
Giáo dục & Đào tạo Hà Nội đã định hướng rất rõ ràng cho các cơ sở giáo dục
mầm non trong công tác xây dựng, khai thác, sử dụng môi trường giáo dục.
1. Xây dựng khung cảnh sư phạm trường mầm non đảm bảo xanh, sạch,
đẹp, thẩm mĩ, an toàn, thân thiện tạo được hình ảnh, phong cách, ấn tượng riêng
của từng trường/lớp.
2. Qui hoạch thiết kế tổng thể các khu vực trong trường tận dụng các
không gian để tạo thành các khu vực cho trẻ hoạt động. Sử dụng hiệu quả các
phòng chức năng, các khu vực hoạt động chung hoặc phòng hoạt động chung
cho trẻ trải nghiệm ngoài lớp học, tạo thói quen chủ động, năng động cho trẻ.
3. Môi trường giáo dục cần phù hợp với độ tuổi, đáp ứng nhu cầu hứng
thú của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ học bằng chơi, chơi mà học, tham gia các hoạt
động lao động.
4. Đầu tư đồ dùng đồ chơi tạo khu vui chơi trải nghiệm: Ngoài các đồ
dùng đồ chơi theo danh mục đồ dùng, đồ chơi của Bộ GD&ĐT quy định,
khuyến khích các trường đầu tư trang thiết bị hiện đại, đồ dùng đồ chơi tự tạo
bền, đẹp, phù hợp như giáo cụ thuộc lĩnh vực thực hành cuộc sống, khám phá
khoa học, ngôn ngữ…
5. Khuyến khích sử dụng hệ thống chỉ dẫn bằng kí hiệu khoa học, phù
hợp: Sơ đồ trường, biểu bảng, biển báo hoặc biển chỉ dẫn các khu vực trong nhà
trường, trong lớp.
6. Khai thác sử dụng môi trường giáo dục, đồ dùng, đồ chơi tổ chức hoạt
động góc nhằm thỏa mãn nhu cầu chơi của trẻ, rèn luyện các kĩ năng chơi, tạo
cảm xúc cho trẻ và ứng dụng vào thực tế đời sống hàng ngày của trẻ.
Căn cứ kế hoạch số 3065 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội ngày
21/9/2020 về hướng dẫn nhiệm vụ giáo dục mầm non năm 2020-2021 trong đó
có tiêu chí xây dựng trường, lớp mầm non hạnh phúc.
5
Tiêu chí 1: Môi trường nhà trường, phát triển cá nhân: Đảm bảo môi
trường, sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn và thân thiện. 50% diện tích sân vườn là
sân cỏ, cây xanh, bóng mát, cây ăn quả, vườn rau; Phòng học, khu vui chơi học
tập, khu làm việc, đảm bảo các điều kiện theo quy định. Nhà vệ sinh thân thiện:
Thông thoáng khô sạch, đủ điều kiện phục vụ, có cây xanh, âm nhạc; Môi
trường làm việc, học tập ấm áp, thân thiện đoàn kết, mọi thành viên trong trường
học, lớp học được yêu thương tôn trọng, thấu hiểu; Thực hiện tốt quy chế dân
chủ; Tạo cơ hội để mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên, trẻ em được phát triển tối
đa năng lực, không ai bị bỏ lại, tất cả cùng thay đổi tiến bộ.
Tiêu chí 2: Hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ: Xây dựng
môi trường học tập tích cực, cán bộ, giáo viên, nhân viên tự chăm sóc sức khỏe
tâm lý và thể chất, trang bị cho bản thân các giá trị sống, kỹ năng sống phù hợp
với đạo đức nhân cách nhà giáo trong môi trường giáo dục; Thực hiện quan
điểm “Nhà giáo cùng hỗ trợ nhau phát triển” để chia sẻ khắc phục khó khăn,
hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; Cán bộ, giáo viên, nhân viên được bồi
dưỡng về nhận thức, chuyên môn nghiệp vụ chăm sóc, giáo dục trẻ, thực chương
trình giáo dục mầm non theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với điều
kiện thực tế tại địa phương; Đảm bảo tất cả đều được tạo cơ hội học tập qua chơi
và bằng nhiều cách khác nhau phù hợp với nhu cầu hứng thú và khả năng của
bản thân trẻ.
Tiêu trí 3: Mối quan hệ trong và ngoài trường: Cán bộ, giáo viên, nhân
viên làm gương cho trẻ trong mối quan hệ cô trò, trong giao tiếp thể hiện đạo
đức tác phong, kỹ năng làm việc chuyên nghiệp; Quản lý cảm xúc tiêu cực. Tôn
trọng, lắng nghe, thấu hiểu và chủ động xây dựng được mối quan hệ tích cực, tốt
đẹp; Phối hợp gia đình nhà trường, xã hội, tạo sự thống nhất tin tưởng cùng xây
dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm; Giúp đỡ, chia sẻ trẻ em và cán bộ, giáo
viên, nhân viên có nhu cầu đặc biệt, có hoàn cảnh riêng.
Như vậy, chỉ đạo được việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm giai đoạn II (2020-2025) sẽ tiếp tục góp phần thực hiện tốt mục tiêu
định hướng đổi mới giáo dục mầm mon của trường nói riêng và của ngành nói
chung.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
1. Mô tả thực trạng:
Trường thuộc địa bàn cuối huyện. Nhân dân chủ yếu sống bằng nghề
nông, công nhân và buôn bán nhỏ. Nhà trường có tổng với diện tích là 8.666 m2,