SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT DIỄN CHÂU 4
TRƯỜNG THPT LÊ VIẾT THUẬT
--------------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài:
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP, NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT
VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH THÔNG QUA SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
ĐÓNG VAI VÀ KHAI THÁC KÊNH HÌNH TRONG DẠY HỌC
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN CẤP THPT.
Lĩnh vực: Giáo dục công dân
Nhóm tác giả:
1. Nguyễn Thị Thanh Bình - GV Trường THPT Diễn Châu 4
Số điện thoại: 0973102970
2. Nguyễn Thị Hằng - GV Trường THPT Lê Viết Thuật
Số điện thoại: 0948237486
Năm học: 2021- 2022
SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT DIỄN CHÂU 4
TRƯỜNG THPT LÊ VIẾT THUẬT
--------------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài:
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP, NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT
VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH THÔNG QUA SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
ĐÓNG VAI VÀ KHAI THÁC KÊNH HÌNH TRONG DẠY HỌC
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN CẤP THPT.
Lĩnh vực: Giáo dục công dân
Năm học 2021-2022
MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2
3. Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu 2
4. Tính mới 3
5. Đóng góp của đề tài 3
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 4
1. Cơ sở lí luận 4
1.1. Các khái niệm liên quan trong đề tài 4
1.2. Sự cần thiết phải phát triển năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết
vấn đề cho học sinh THPT
4
1.3. Tiêu chí đánh giá năng lực giao tiếp và năng lực giải quyết vấn đề. 5
2. Cơ sở thực tiễn 7
2.1. Thực trạng của việc phát triển năng lực giao tiếp, giải quyết vấn đề
trong dạy học GDCD ở trường THPT.
7
2.2. Thực trạng dạy học phát triển năng lực giao tiếp, giải quyết vấn đề
cho học sinh thông qua phương pháp đóng vai và khai thác kênh hình
trong dạy học môn GDCD ở trường THPT Diễn Châu 4 và trường
THPT Lê Viết Thuật
8
3. Phát triển năng lực năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề
cho học sinh thông qua phương pháp đóng vai và khai thác kênh hình
trong dạy học môn GDCD cấpTHPT.
11
Giải pháp 1. Phát triển năng lực giao tiếp và giải quyết vấn đề cho học
sinh thông qua sử dụng phương pháp đóng vai trong dạy học môn
GDCD cấp THPT
11
1.1.Vai trò của phương pháp đóng vai trong việc phát triển năng lực
giao tiếp và năng lực giải quyết vấn đề trong dạy học môn GDCD
11
1.2.Tiến trình đóng vai trong dạy học môn GDCD. 13
1.3. Sử dụng phương pháp đóng vai trong dạy học GDCD góp phần
phát triển năng lực giao tiếp và giải quyết vấn đề cho học sinh.
15
1.3.1. Sử dụng phương pháp đóng vai trong hoạt động khởi động bài
học môn GDCD.
15
1.3.2. Sử dụng phương pháp đóng vai trong hoạt động hình thành kiến
thức môn GDCD
17
1.3.3. Sử dụng phương pháp đóng vai trong hoạt động luyện tập, vận
dụng môn GDCD.
20
Giải pháp 2: Phát triển năng lực giao tiếp và giải quyết vấn đề cho học
sinh thông qua thông qua việc khai thác kênh hình trong dạy học môn
GDCD cấp THPT
23
2.1. Các loại kênh hình và vai trò của khai thác kênh hình trong dạy
học môn GDCD.
24
2.2. Phương thức khai thác kênh hình trong dạy học môn GDCD 24
2.3. Khai thác kênh hình trong hoạt động dạy học môn GDCD góp
phần phát triển năng lực giao tiếp và giải quyết vấn đề cho học sinh
THPT.
25
2.3.1. Khai thác kênh hình trong hoạt động khởi động bài học môn
GDCD
25
2.3.2. Khai thác kênh hình trong hoạt động hình thành kiến thức mới
môn GDCD.
29
2.3.3. Khai thác kênh hình trong hoạt động luyện tập, vận dụng môn
GDCD.
34
4. Kết quả đạt được 36
4.1. Đánh giá kết quả thực nghiệm 36
4.2. Hiệu quả, lợi ích, ý nghĩa của đề tài 42
5. Hướng phát triển của đề tài 42
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 43
1. Phạm vi và mức độ ứng dụng của đề tài 43
2. Kết luận, kiến nghị và đề xuất 43
TÀI LIỆU THAM KHẢO 45
Phụ lục 1. Một số tư liệu, hình ảnh trong dạy học
Phụ lục 2. Một số mẫu phiếu
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo xác định
“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ
bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của
người học”
. Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội khẳng định: "
Tạo chuyển
biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy
chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về
truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và
năng lực, hài hoà trí, đức, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học
sinh"
. Điều này cho thấy việc hình thành và phát triển năng lực cho học sinh (HS)
được xem là một trong những yếu tố cơ bản nhất của việc đổi mới chương trình
giáo dục phổ thông hiện nay của đất nước ta.
Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 đang thực hiện bước chuyển từ
chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận hình thành và phát triển
phẩm chất, năng lực người học nhằm tạo ra những con người được phát triển hài
hòa về thể chất lẫn tinh thần, có những phẩm chất tốt đẹp và những năng lực chung
làm nền tảng cho sự phát triển tiềm năng của mỗi cá nhân. Mục tiêu là quan tâm
đến việc học sinh học cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được cái gì qua việc
học. Để đảm bảo được điều đó phải chuyển từ phương pháp dạy học theo lối
“truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ
năng, hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh.
Tuy nhiên, hiện nay việc dạy và học theo định hướng phát triển năng lực còn
gặp nhiều bất cập, dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức lý thuyết, phần lớn
học sinh phổ thông còn thụ động trong việc học tập, khả năng hợp tác, sáng tạo và
năng lực vận dụng tri thức đã học để giải quyết các tình huống mà thực tiễn cuộc
sống đặt ra còn hạn chế. Để hình thành và phát triển được năng lực và phẩm chất
cho người học, mỗi một môn học có vai trò đóng góp không nhỏ, trong đó môn
giáo dục công dân (GDCD) là một trong những môn dẫn đầu, luôn giữ vai trò quan
trọng, trực tiếp trong việc giáo dục học sinh ý thức và hành vi công dân, phát triển
năng lực và phẩm chất con người.
Thực tế trên đòi hỏi người giáo viên (GV) GDCD trong nhà trường phổ
thông nói chung và chúng tôi nói riêng cần phải tăng cường đổi mới, đặc biệt quan
tâm và thực sự nhuần nhuyễn trong việc sử dụng phương pháp, hình thức và kỹ
thuật trong dạy học. Lựa chọn phương pháp và kỹ thuật, hình thức dạy học phù
hợp, mềm hóa kiến thức, sinh động tiết dạy, từ đó góp phần phát triển năng lực
giao tiếp và giải quyết vấn đề (GQVĐ) cho học sinh là một trong những yêu cầu
thường xuyên trong các giờ học GDCD, đặc biệt hơn nữa trong dạy học trực tuyến
tại trường trung học phổ thông (THPT) Diễn Châu 4 và THPT Lê Viết Thuật.
1