1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƢỜNG THPT HOÀNG MAI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TRỰC
TUYẾN NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC
TẬP MÔN NGỮ VĂN THPT ĐÁP ỨNG XU
HƢỚNG CHUYỂN ĐỔI SỐ HIỆN NAY
LĨNH VỰC: Ngữ Văn
NHÓM TÁC GIẢ: 1. Nguyễn Thị Thu Hương
2. Nguyễn Thị Thủy
NĂM HỌC: 2021 – 2022
SỐ ĐIỆN THOẠI: 0369200175/ 0978607874
2
MỤC LỤC
TRANG
PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1
1. Lí do chọn đề tài
2
2. Mục đích và phạm vi, đối tượng nghiên cứu
2
2.1. Mục đích nghiên cứu
2
2.2. Phạm vi, đối tượng nghiên cứu
3
3. Phương pháp nghiên cứu
3
4. Tính mới, đóng góp của đề tài
3
5. Cấu trúc của sáng kiến
3
PHẦN 2: NỘI DUNG
4
1. Cơ sở khoa học
4
1.1 Cơ sở lí luận
4
1.1.1 Sơ lược về phương pháp dạy học
4
1.1.2. Dạy học trực tuyến
4
1.1.3. Chuyển đổi số trong dạy học
5
1.1.4. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
7
1.2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
7
1.2.1. Khảo sát thực trạng
9
1.2.2. Nhận xét thực trạng
9
1.3. Những phần mềm, công cụ hỗ trợ khi xây dựng bài giảng trực tuyến.
10
2. Một số PPDH trực tuyến theo hƣớng chuyển đổi số
10
2.1. Hướng dẫn HS chuẩn bị bài
11
2.2. Thiết kế không gian chờ
13
2.3. Xây dựng hệ thống các câu hỏi/bài tập
14
2.3.1. Câu hỏi, tình huống giả định
14
2.3.2. Xem tranh ảnh, video sau đó trả lời câu hỏi, bài tập
16
2.3.3. Sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm
17
3
2.4. Tổ chức các trò chơi, game trí tuệ
19
2.5. Sân khấu hóa lớp học trực tuyến: Ngâm thơ, kể truyện, hát, hóa thân...
21
2.6. Thảo luận trực tuyến
25
2.7. Kiểm tra, đánh giá trực tuyến
27
2.8. Lưu trữ bài giảng trực tuyến và hồ sơ học tập
31
3. Thực nghiệm sư phạm
32
3.1. Mục đích thực hiện
32
3.2. Đối tượng thực hiện
32
3.3. Nội dung thực nghiệm
32
3.4. Quy trình thực nghiệm
32
3.5. Thực nghiệm sư phạm
33
3.6. Kết quả thực nghiệm
60
PHẦN 3: KẾT LUẬN
63
1. Quá trình nghiên cứu
63
2. Ý nghĩa của đề tài
63
3. Đề xuất phạm vi và nội dung ứng dụng
64
4. Kiến nghị
64
TÀI LIỆU THAM KHẢO
66
4
PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
- Định hƣớng đổi mới giáo dục
Đổi mới giáo dục là vấn đề đang được toàn xã hội quan tâm. Đổi mới PPDH
trong CTGDPT năm 2018 theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và
vận dụng kiến thức; tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ
sở để người học cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, qua đó hình thành và phát triển
năng lực, phẩm chất. Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục
là tăng cường sử dụng phương tiện và CNTT trong dạy học. Theo đó, việc sử dụng
các phần mềm theo hướng chuyển đổi số là tạo cơ hội HS phát triển một cách toàn
diện. Nhờ có các phần mềm, công nghệ mà diện mạo ngành giáo dục đã thay đổi
từng ngày, từng giờ. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong giáo dục còn gặp nhiều
khó khăn, trong đó, khó khăn nhất chính là vấn đề con người. Phát biểu tại hội thảo
“Chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo”, Thứ trưởng BGDĐT Hoàng Minh Sơn
cho rằng:“Con người phải thay đổi để thích nghi thì chuyển đổi số mới thành công.
Đang có một khoảng cách rất lớn giữa thế hệ thầy và thế hệ trò. Thế hệ trò hiện nay
chủ yếu là sinh từ năm 2000, họ đã được tiếp cận công nghệ từ khi trong bụng mẹ.
Còn thế hệ thầy, phần lớn là những người sinh trước năm 1980 thì lại có ít kiến thức
về công nghệ. Những người hiểu biết về công nghệ rất kém, rất yếu lại lên lớp giảng
cho HS rất giỏi về công nghệ, đây chính là trở ngại lớn nhất trong việc ứng dụng
công nghệ trong giáo dục”.Vì vậy, một trong những con đường rút ngắn khoảng
cách với HS là mỗi người thầy, người cô cần tăng cường chuyển đổi số trong dạy
học, đáp ứng yêu cầu định hướng đổi mới GD.
-Tình hình dịch bệnh covid 19
Trong bối cảnh dịch Covid 19 có những diễn biến phức tạp, ngay từ những ngày
đầu năm học 2021-2022, BGDĐT kêu gọi mỗi thầy cô, gia đình và toàn xã hội chung
tay, hỗ trợ, động viên HS học tập thuận lợi và hiệu quả. Với chủ trương chỉ đạo “Tạm
dừng đến trường, không dừng học” của BGDĐT, nhiều trường học trên cả nước cũng
như địa bàn tỉnh Nghệ An thực hiện kết nối để dạy và học mỗi ngày thông qua
Internet. Trả lời Baoquocte.vn ngày 30/8/2021, Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn
khẳng định: “Thời gian đầu, DHTT chủ yếu chỉ là giải pháp tình thế trong điều kiện
HS phải tạm dừng đến trường. Đến nay, ngành giáo dục xác định, DHTT đã trở
thành việc lâu dài, vừa để thích ứng, vừa để triển khai chuyển đổi số phát triển. Ngay
cả trong trường hợp HS có thể tới trường học trực tiếp, việc dạy và học trực tuyến
vẫn là phương pháp hỗ trợ bổ sung tốt nhất”. Không những vậy, giáo dục trực tuyến
còn nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho HS, tạo điều kiện để các em được
học ở mọi nơi, mọi lúc; thực hiện hội nhập quốc tế trong thời đại 4.0. Đúng như quan
5
điểm của giáo sư, tiến sĩ Thái Văn Thành khi trả lời Tạp chí điện tử giáo dục Việt
Nam ngày 10/9/2021, ông nhấn mạnh: “Dạy học trực tuyến là cơ hội để đào tạo
nguồn nhân lực chuyển đổi số trong thời cách mạng 4.0, theo xu thế chung của thế
giới”. Chính vì vậy, việc tiếp tục triển khai DHTT tạo cơ hội để chúng ta thúc đẩy
chuyển đổi số trong dạy và học.
- Ý nghĩa của PPDHTT
Việc sử dụng đa dạng các PPDH tích cực, có vận dụng CNTT có vai trò rất
quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học:
Thứ nhất: Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học. HS tự mình
hoàn thành nhiệm vụ nhận thức - tự chiếm lĩnh kiến thức dưới sự tổ chức, hướng dẫn
của GV.
Thứ hai: Rèn luyện cho HS biết cách khai thác SGK và các tài liệu học tập, biết
cách tự tìm lại những kiến thức đã có, suy luận, tìm tòi và phát hiện kiến thức mới.
Định hướng cho HS cách tư duy như phân tích, tổng hợp, so sánh…để dần hình
thành và phát triển tiềm năng sáng tạo.
Thứ ba: Tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác, lớp học trực
tuyến trở thành môi trường giao tiếp GV- HS và HS - HS nhằm vận dụng sự hiểu biết
của cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tập chung.
Thứ tư: HS có cơ hội phát triển kĩ năng tự đánh giá, tự thể hiện, tự bộc
lộ…hướng tới phát triển phẩm chất toàn diện.
So với các trường trong tỉnh Nghệ An, Trường THPT Hoàng Mai chúng tôi đã
thực hiện DHTT sớm hơn theo sự chỉ đạo của Sở Giáo dục từ tháng 2/2020 do dịch
bệnh. Và trong năm học 2021-2022 này, sau những phút giây khai giảng đặc biệt và
xúc động ấy, cô trò lại “gặp nhau” qua mạng. Ở mỗi bài dạy, tôi luôn tự hỏi bản thân,
vận dụng phương pháp nào giảng dạy cho hiệu quả? Làm thế nào để phát huy tính
tích cực, sáng tạo của HS ngay cả khi các em “trực tuyến”? Phải làm sao để rút ngắn
khoảng cách về không gian giữa cô và trò, để có thể đánh thức niềm đam mê văn
chương, khơi gợi xúc cảm của người học phía sau cái màn hình khô cứng kia? Điều
đó khiến chúng tôi trăn trở, tìm tòi và học hỏi.
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi mạnh dạn đưa ra đề tài “Một số
phương pháp dạy học trực tuyến nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn Ngữ văn
THPT đáp ứng xu hướng chuyển đổi số hiện nay”.
2. Mục đích và phạm vi, đối tƣợng nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
- Thấy được thực trạng chất lượng DHTT môn Ngữ văn.
- Đề xuất các PPDHTT có ứng dụng các phần mềm CNTT chuyển đổi số nhằm
nâng cao chất lượng môn Ngữ văn, đáp ứng xu hướng dạy học hiện nay.