Ph ng pháp s d ng đàn Organ Keyboard trong d y th c hành Âm nh c ươ ử ụ ạ ự ạ
THCS
I.PH N M ĐU:Ầ Ở Ầ
1. Lí do chon đ tài:ề
Th c hành âm nh c (hát và t p đc nh c) là hai phân môn quanự ạ ậ ọ ạ
tr ng nh t và chi m th i l ng nhi u nh t trong ch ng trình âm nh cọ ấ ế ờ ượ ề ấ ươ ạ
b c trung h c c s . ậ ọ ơ ở Nh ng bài hát đc s d ng trong ch ng trình h cữ ựơ ử ụ ươ ọ
đc l a ch n kĩ, phù h p v i tâm lý l a t i c a các em, đng th i cũngượ ự ọ ợ ớ ứ ưổ ủ ồ ờ
mang tính giáo d c cao, phong phú v th lo i nh :ụ ề ể ạ ư
Dân ca Vi t Namệ
Dân ca n c ngoài ướ
Các ca khúc mang âm h ng dân caưở
D y âm nh c nói chung và phân môn h c hát nói riêng chính làạ ạ ọ
nh m góp ph n th c hi n m c tiêu giáo d c văn hoá âm nh c cho h cằ ầ ự ệ ụ ụ ạ ọ
sinh đng th i h ng các em vào dòng âm nh c chính th ng. ồ ờ ướ ạ ố
Tuy nhiên trên th c t , phân môn h c hát cũng chính là phân môn màự ế ọ
giáo viên xem nh nh t. Nh đây chính là ph ng pháp d y c a giáoẹ ấ ẹ ở ươ ạ ủ
viên:
-Ch c n thu c giai đi u và truy n kh u l i cho h c sinh.ỉ ầ ộ ệ ề ẩ ạ ọ
-M băng đĩa nh c và cho h c sinh hát theo mà không bi t r ng đở ạ ọ ế ằ ể
b t ch c hát theo băng đĩa đi v i t m tu i các em là r t khó (t mắ ướ ố ớ ầ ổ ấ ầ
gi ng, cách x lí k thu t đã qua ch nh s a) và thái đ h c c a h c sinh:ọ ử ỉ ậ ỉ ữ ộ ọ ủ ọ
-Ch c n nghe và b t ch c l i (không có tính sáng t o)ỉ ầ ắ ướ ạ ạ
-Có th t t p nhà (không có s c ng đng, thi u ho t đngể ự ậ ở ự ộ ồ ế ạ ộ
nhóm, ch quan) chính vì th d gây cho h c sinh c m giác nhàm chán.ủ ế ễ ọ ả
Nh chúng ta đã bi t ho t đng d y h c là ho t đng t ng tácư ế ạ ộ ạ ọ ạ ộ ươ
gi a ng i d y và ng i h c, có s ph n h i và đc bi t chú tr ng đnữ ườ ạ ườ ọ ự ả ồ ặ ệ ọ ế
ho t đng c a ng i h c, d y âm nh c mà đc bi t là d y hát thì sạ ộ ủ ườ ọ ạ ạ ặ ệ ạ ự
ph n h i và ho t đng c a ng i h c chi m h n 70% th i l ng ti tả ồ ạ ộ ủ ườ ọ ế ơ ờ ượ ế
d y, th i gian còn l i là t ng h p t t c các ph ng pháp, ph ng ti n,ạ ờ ạ ổ ợ ấ ả ươ ươ ệ
th thu t c a ng i d y nh m truy n thông tin đn ng i h c. ủ ậ ủ ườ ạ ằ ề ế ườ ọ
Trong gi ng d y âm nh c, đàn Organ keyboard chính là ph ngả ạ ạ ươ
ti n d y h c không th thi u, mang tính ch t “thành b i” đi v i ti t d yệ ạ ọ ể ế ấ ạ ố ớ ế ạ
th c hành âm nh c. Trên th c t t i các tr ng ph thông, vi c s d ngự ạ ự ế ạ ườ ổ ệ ử ụ
nh c c đ đm cho h c sinh trong ti t h c âm nh c là r t h n h u,ạ ụ ể ệ ọ ế ọ ạ ấ ạ ữ
Ph ng ti n ch y u đ gi ng d y là đĩa nh c m u, máy nghe nh c,ươ ệ ủ ế ể ả ạ ạ ẫ ạ
ho c nh c midi đc chu n b tr c. M t s ti t h c có s d ng côngặ ạ ượ ẩ ị ướ ộ ố ế ọ ử ụ
ngh thông tin thì ph n âm nh c cũng đc cài s n trên máy tính… Xét ệ ầ ạ ượ ẵ ở
Năm h c 2019 -ọ 2020
1
Ph ng pháp s d ng đàn Organ Keyboard trong d y th c hành Âm nh c ươ ử ụ ạ ự ạ
THCS
bình di n t ng th thì nh ng cách th c hi n nh trên r t ti n l i cho giáoệ ổ ể ữ ự ệ ư ấ ệ ợ
viên. Tuy nhiên, theo nhìn nh n góc đ chuyên môn, vi c giáo viênậ ở ộ ệ
không ch n cách đm đàn tr c ti p t i l p s nh h ng l n đn ch tọ ệ ự ế ạ ớ ẽ ả ưở ớ ế ấ
l ng gi ng d y, làm m t đi sinh khí, giá tr ngh thu t và h ng thú h cượ ả ạ ấ ị ệ ậ ứ ọ
t p c a h c sinh. Hi n nay đàn organ keyboard đã tr nên thông d ng, h uậ ủ ọ ệ ở ụ ầ
nh t t c các tr ng đu đã đc trang c p và nó cũng là m t trongư ấ ả ườ ề ượ ấ ộ
nh ng đ dùng d y h c có giá tr l n, chính vì v y, b n thân tôi m nhữ ồ ạ ọ ị ớ ậ ả ạ
d n đa ra m t s kinh nghi m khi s d ng đàn ocgan kyeboad mà b nạ ư ọ ố ệ ử ụ ả
thân đã đc tích lu trong quá trình h c t p và gi ng d y.ượ ỹ ọ ậ ả ạ
2.Đi m m i c a đ tài:ể ớ ủ ề
T th c t gi ng d y âm nh c nhi u năm và nh ng kinh nghi mừ ự ế ả ạ ạ ề ữ ệ
trong đm hát cho h c sinh trên đàn Organ b n thân đã g p nhi u khóệ ọ ả ặ ề
khăn nên đã tìm hi u và nghiên c u khá nhi u giáo trình đm hát tuy nhiênể ứ ề ệ
đây là đ tài đu tiên h ng d n c th các b c ti n hành đ đm m tề ầ ướ ẫ ụ ể ướ ế ể ệ ộ
bài hát trong ch ng trình SGK Âm nh c và h ng d n cách ch n Style,ươ ạ ướ ẫ ọ
Voice, Tone phù h p cho m t s bài hát.ợ ộ ố
Năm h c 2019 -ọ 2020
2
Ph ng pháp s d ng đàn Organ Keyboard trong d y th c hành Âm nh c ươ ử ụ ạ ự ạ
THCS
II.PH N N I DUNGẦ Ộ
1.Th c tr ngự ạ
Nh trên đã đ c p,phân môn h c hát n u không gi ng d y đúngư ề ậ ọ ế ả ạ
ph ng pháp s t o cho h c sinh các thói quen khó s a ch a nh : h c v tươ ẽ ạ ọ ữ ữ ư ọ ẹ
ch thu c l i, giai đi u ch c m nh n s sài, hát chênh tone, không đúngỉ ộ ờ ệ ỉ ả ậ ơ
cao đ trong b n nh c…nhìn nh n m t cách đúng đn thì nó s nhộ ả ạ ậ ộ ắ ẽ ả
h ng r t l n đn th hi u th m m và năng l c c m th âm nh c và vănưở ấ ớ ế ị ế ẩ ỹ ự ả ụ ạ
hoá âm nh c c a các em sau này.ạ ủ
B n thân tôi đang công tác t i tr ng trung h c c s vùng khóả ạ ườ ọ ơ ở
khăn và đã có th i gian gi ng d y nhi u tr ng trên đa bàn huy n,ờ ả ạ ở ề ườ ị ệ
chính vì v y tôi ph n nào hi u đc vi c d y và h c b môn âm nh c.ậ ầ ể ượ ệ ạ ọ ộ ạ
Ngoài ra, trong quá trình tham gia sinh ho t chuyên môn liên tr ng doạ ườ
phòng giáo d c đào t o t ch c, tôi cũng nh n th y r ng: nhi u giáo viênụ ạ ổ ứ ậ ấ ằ ề
ch a t tin đm đàn tr c h c sinh, ph n l n t ra lúng túng khi h c sinhư ự ệ ướ ọ ầ ớ ỏ ọ
hát sai nh p ho c cao đ nh ng không bi t ph i làm th nào đ đi uị ặ ộ ư ế ả ế ể ề
ch nh. M t ph n do th c t ít, m t khác do giáo viên ch a tìm hi u đcỉ ộ ầ ự ế ặ ư ể ượ
tính năng và hi u qu s d ng đàn organ keyboard tr c ti p.ệ ả ử ụ ự ế
Qua th c t gi ng d y t i nhà tr ng trong các năm h c tr c b nự ế ả ạ ạ ườ ọ ướ ả
thân tôi đã ti n hành làm nh ng bài ki m tra th c hành nh v i hai nhómế ữ ể ự ỏ ớ
h c sinh có h c l c nh nhau:ọ ọ ự ư
-Nhóm 1: cho các em t t p bài hát thông qua băng đĩa nh c, trìnhự ậ ạ
bày bài hát không có s h tr c a đàn Organự ổ ợ ủ
-Nhóm 2: Các em t p theo ph n giai đi u đc đánh trên đàn, trìnhậ ầ ệ ượ
bày bài hát theo ph n đm c a đàn Organầ ệ ủ
K t qu : ế ả
-Nhóm 1:
Chênh cao đ, không gi đc nh p bài hát, v i nh pộ ử ượ ị ộ ị
Trình bày bài hát thi u t tin.ế ự
-Nhóm 2:
Đúng cao đ, hát đúng theo nh p c a bài hát, ít l nh pộ ị ủ ỡ ị
Năm h c 2019 -ọ 2020
3
Ph ng pháp s d ng đàn Organ Keyboard trong d y th c hành Âm nh c ươ ử ụ ạ ự ạ
THCS
Trình bày bài hát t tin h n.ự ơ
T đó k t qu th c hành âm nh c c a nhóm 1 th p h n .ừ ế ả ự ạ ủ ấ ơ
V i k t qu nh v y thì b n thân th y r ng ch a phát huy h t khớ ế ả ư ậ ả ấ ằ ư ế ả
năng h c t p và th c hành âm nh c c a các em, m c tiêu trong chu nọ ậ ự ạ ủ ụ ẩ
ki n th c kĩ năng môn h c là ch a đt. Đng th i giáo viên cũng m t r tế ứ ọ ư ạ ồ ờ ấ ấ
nhi u th i gian và công s c h n trong vi c truy n đt ki n th c và rènề ờ ứ ơ ệ ề ạ ế ứ
luy n k năng cho h c sinh.ệ ỹ ọ
2. Gi i pháp th c hi n:ả ự ệ
V i th c t đó, tôi m nh d n đa ra m t s ph ng pháp khai thácớ ự ế ạ ạ ư ộ ố ươ
tính năng nh c c Organ Keyboard nh m nâng cao k năng th c hành âmạ ụ ằ ỉ ự
nh c cho h c sinh đng: thay đi cách nghĩ, cách h c c a h c sinh; thayạ ọ ồ ổ ọ ủ ọ
đi cách d y c a giáo viên; giúp m t s giáo viên ch a có kinh nghi mổ ạ ủ ộ ố ư ệ
trong vi c s d ng đàn Organ keyboard t tin h n trong quá trình gi ngệ ử ụ ự ơ ả
d y c a mình.ạ ủ
Theo tôi, đ gi ng d y m t ti t h c mang “tính nh c” đúng nghĩaể ả ạ ộ ế ọ ạ
đòi h i ng i giáo viên ph i b ra m t th i gian nghiên c u khá dài( t pỏ ườ ả ỏ ộ ờ ứ ậ
bài hát, t p đm bài, tìm h p âm…). đây tôi s đa ra m t s b c ti nậ ệ ợ Ở ẽ ư ộ ố ướ ế
hành công tác chu n b cho m t ti t d y có s d ng đàn Organkeyboard.ẩ ị ộ ế ạ ử ụ
2.1.Xác đnh đc tính ch t tr ng th c a bài hát ho c t p đcị ượ ấ ưở ứ ủ ặ ậ ọ
nh c.ạ
Đi v i nh ng bài hát trong ch ng trình âm nh c b c trung h c c s thìố ớ ữ ươ ạ ậ ọ ơ ở
tính ch t tr ng th bài hát c ng t ng đi rõ ràng.ấ ưở ứ ủ ươ ố
M i bài hát đc tác gi vi t m t gi ng ch c th : ho cỗ ượ ả ế ở ộ ọ ủ ụ ể ặ
tr ng, ho c th , li đi u t tr ng sang th , li đi u t th sang tr ng.ưở ặ ứ ệ ừ ưở ứ ệ ừ ứ ưở
Xác đnh chính xác gi ng c a bài hát đ chúng ta tìm ra h p âm đu tiênị ọ ủ ể ợ ầ
cho ph n tay trái, các ch âm c n đm cho ph n tay ph i (n i dung nàyầ ủ ầ ệ ầ ả ộ
n m trong ph n nh c lí Âm nh c 8: Gi ng song song, gi ng cùng tên, thằ ầ ạ ạ ọ ọ ứ
t xu t hi n các d u thăng giáng hóa bi u) có th tham kh o thêmự ấ ệ ấ ở ể ể ả
B ng t ng h p các gi ng tr ng và gi ng th t không đn b n d u hóaả ổ ợ ọ ưở ọ ứ ừ ế ố ấ
(SGK Âm nh c và Mĩ thu t 8. Tr 69)ạ ậ
M t s bài hát có li đi u c n l u ý:ộ ố ệ ầ ư
-Ti ng chuông và ngon c (Âm nh c 6): T Dmoll sang Ddurế ờ ạ ừ
-Tu i đi mênh mông (Âm nh c 8): T Ddur sang Dmollổ ờ ạ ừ
-N c i (Âm nh c 9): T Cdur sang Cmollụ ườ ạ ừ
Năm h c 2019 -ọ 2020
4
Ph ng pháp s d ng đàn Organ Keyboard trong d y th c hành Âm nh c ươ ử ụ ạ ự ạ
THCS
2.2.Xác đnh nh p và ch n Style (đi u) cho bài hátị ị ọ ệ
M t lo i nh p có th s d ng nhi u đi u khác nhau, do đó chúng ta cănộ ạ ị ể ử ụ ề ệ
c vào âm hình ti t t u ch đo, tính ch t và k t h p v i nh p c a bài hátứ ế ấ ủ ạ ấ ế ợ ớ ị ủ
đ ch n đi u trên đàn Organ. V c b n thì: Lo i nh p 2/2; 2/4; 2/8 ng iể ọ ệ ề ơ ả ạ ị ườ
ta th ng sườ ửd ng đi u March, Disco; Polka, Country 2/4…; Lo i nh pụ ệ ạ ị
3/2; 3/4; 3/8 th ng s d ng đi u Valse, Boston…; Lo i nh p 4/2; 4/4; 4/8ườ ử ụ ệ ạ ị
thì dùng đi u March, Polka, Chachacha, Rumba, Beat…; Lo i nh p 6/4; 6/8ệ ạ ị
th ng s d ng đi u Slowrock, Ballad, Valse… ườ ử ụ ệ
L u ý trong ph n Style c a đàn ng i ta th ng phân chia theo nhómư ầ ủ ườ ườ
các đi u ví d nh nhóm Latin, Disco, Beat, Dance......và các nhóm có ti tệ ụ ư ế
t u khá gi ng nhau v y nên chúng ta ch ch n nh ng đi u nào có ti t t uấ ố ậ ỉ ọ ữ ệ ế ấ
rõ ràng nh t cho h c sinh d nghe, d đm nh p nh : Bsanova, Chachacha,ấ ọ ễ ễ ế ị ư
Disco, Polka, March, Beat, Waltz, Pop......
2.3.Ch n tone (tông) nh c cho h c sinh.ọ ạ ọ
Trong quá trình đm đàn thì ch n đi u nh c (Style) và tông nh c làệ ọ ệ ạ ạ
khó nh t, nó đòi h i ng i giáo ph i có kinh nghi m nhi u năm đm đànấ ỏ ườ ả ệ ề ệ
m i có th th c hi n đc. Tuy nhiên gi ng d y âm nh c tr ng trungớ ể ự ệ ượ ả ạ ạ ở ườ
h c c s thì không đi h i giáo viên ph i th hi n nh ng i ngh sĩ khiọ ơ ở ờ ỏ ả ể ệ ư ườ ệ
đm hát. Đi v i ng i đm đàn chuyên nghi p, khi nghe gi ng nói c aệ ố ớ ườ ệ ệ ọ ủ
ng i trình bày bài hát h có th b t tông chính xác. Còn đi v i ng iườ ọ ể ắ ố ớ ườ
giáo viên chúng ta ph i căn c vào b n nh c trong sách giáo khoa có thả ứ ả ạ ể
xác đnh đc tông bài hát cho h c sinh.ị ượ ọ
Đi v i h c sinh kh i 6, 7 thì n t cao nh t các em có th hát đcố ớ ọ ố ố ấ ể ượ
là n t rê thăng (rê2)ố
Đi v i h c sinh kh i 8, 9 thì n t cao nh t c a các em có th hátố ớ ọ ố ố ấ ủ ể
đc là n t đô thăng (đô2)ượ ố
Chúng ta s d ng m t ch c năng r t hiêu qu đ h th p cao đử ụ ộ ứ ấ ả ể ạ ấ ộ
nh ng v n gi nguyên c u trúc c a gi ng bài hát đó là ch c năngư ẫ ữ ấ ủ ọ ứ
Transpose
Ví d : Dmoll khi transpose+2 thành Mmoll nh ng v n gi nguyênụ ư ẫ ữ
c u trúc h p âm c a Dmoll.ấ ợ ủ
Khi s d ng ch c năng này chúng ta không c n t p đánh bài hát ử ụ ứ ầ ậ ở
gi ng m i nh ng v n đm b o đc t m gi ng cho h c sinh mà chúng taọ ớ ư ẫ ả ả ượ ầ ọ ọ
đã xác đnh.ị
2.4. Ch n ti ng ọ ế
Năm h c 2019 -ọ 2020
5