1
KINH NGHIỆM XÂY DỰNG
TỔ CHỨC ĐỘI, NHÓM KỸ NĂNG CHUYÊN MÔN
GÓP PHẦN XÂY DỰNG ĐỘI VỮNG MẠNH TRONG TRƯỜNG THCS
A - ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trong bất cứ công tác nào, vấn đề quyết định để đảm bảo sự thành công là
xây dựng được nội dung kế hoạch tổ chức thực hiện phù hợp với tình hình thực
tế của từng nội dung công việc mà người trực tiếp phụ trách thực hiện. Đối với
người làm công tác Đội cũng vậy. Công tác thiếu niên, nhi đồng là khoa học
nghệ thuật, vì lực lượng giáo dục ( phụ trách Đội ) đặc biệt là Tổng Phụ Trách
cần phải có hiểu biết rộng, vốn kiến thức cần thiết, luôn phát huy tính sáng tạo
và năng lực sư phạm, công tác Đội vững vàng.
Xuất phát từ quan niệm chất lượng, hiệu quả công việc là gốc của chất
lượng hoạt động ứng với từng nội dung hay một lĩnh vực công tác ... Tổng Phụ
Trách cần xây dựng một nội dung chương trình, phương pháp làm việc có hiệu
quả căn cứ vào chức năng nhiệm vụ và căn cứ vào năng lực trí tuệ lứa tuổi để
đảm bảo được yêu cầu cơ sở lý luận cũng như thực hành.
Mục đích làm thế nào để xây dựng được một đơn vị thật sự vững mạnh
đối với lĩnh vực công tác Đội. Từ thực tế nhiều năm làm công tác phụ trách Đội
Tại trường PTCS Ninh Đông và nay là trường THCS Trần Quang Khải, trên cơ
sở chỉ đạo của ngành Giáo dục, Hội đồng Đội rồi những lần được tập huấn tôi đã
nghiên cứu xây dựng tổ chức đội, nhóm kỹ năng chuyên môn Đội luôn phù hợp
với điều kiện thực tế tại đơn vị góp phần thành công trong công tác xây dựng
Đội.
B - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I. Cơ sở lý luận:
Xây dựng tổ chức đội, nhóm kỹ năng chuyên môn Đội là một yêu cầu,
một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết đối với mỗi GV- Tổng phụ trách trong qui
trình tổ chức hoạt động Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh. Hoạt động của
đội, nhóm kỹ năng chuyên môn Đội với những đặc thù và sự hấp dẫn riêng đã
trở thành nhu cầu cần thiết đối với hệ thống tổ chức Đội trường học hiện nay.
Vì vậy, Tổng phụ trách Đội cần phải sáng tạo trong quá trình nghiên cứu thiết
kế, xây dựng nội dung các hoạt động nói chung và xây dựng tổ chức đội, nhóm
kỹ năng chuyên môn Đội nói riêng (luôn thể hiện được tính mới), trên cơ sở chỉ
đạo của Hội đồng Đội cấp trên, đồng thời phù hợp với thực tế đơn vị.
Trong công tác xây dựng và tổ chức các hoạt động của Đội thiếu niên tiền
phong Hồ Chí Minh trong nhà trường, ngoài lực lượng Ban chỉ huy Đội thì đội
kỹ năng chuyên môn Đội là lực lượng chiếm vai trò, vị trí quan trọng. Việc
triển khai nội dung chương trình hoạt động Đội (trong lĩnh vực chuyên môn
2
Đội) tại đơn vị đạt hiệu quả cao, phần lớn không thể thiếu đội, nhóm kỹ năng
chuyên môn Đội.
Xây dựng tổ chức đội kỹ năng chuyên môn trong lĩnh vực công tác Đội,
nhằm tạo ra môi trường giao lưu mở rộng không gian cho hoạt động của chỉ
huy Đội (bởi vì Ban chỉ huy là lực lượng nồng cốt trong hệ thống tổ chức đội
kỹ năng). Thông qua đội kỹ năng chuyên môn ngoài việc tiếp thu yêu cầu
phương pháp làm việc đối với đội viên, các em còn được tiếp thu những nội
dung cần thiết như: trao đổi kinh nghiệm trong công tác chuyên môn Đội, trao
đổi kinh nghiệm về học tập đặc biệt hơn là được rèn luyện về kỹ năng sống …
Chất lượng đội kỹ năng chuyên môn là gốc của chất lượng tự quản, gốc
của chất lượng Đội. Đội kỹ năng chuyên môn không chỉ giỏi về kỹ năng mà
người phụ trách Đội còn phải giúp các em phát triển nhân cách theo mục tiêu
giáo dục của nhà trường. Việc xây dựng đội kỹ năng chuyên môn Đội trong
nhà trường là vấn đề thiết thực và sinh động. Đầu tư xây dựng, tổ chức đội kỹ
năng chuyên môn Đội trong nhà trường nói chung và trường THCS hiện nay là
một trong những hướng đi tích cực, góp phần xây dựng tổ chức Đội vững
mạnh. Được Hội đồng Đội Thị xã thống nhất đưa vào tiêu chí thi đua.
Để xây dựng và tổ chức đội kỹ năng chuyên môn Đội thật sự có hiệu
quả. Tổng phụ trách cần xây dựng một nội dung chương trình, phương pháp
phù hợp, căn cứ vào chức năng nhiệm vụ và điều kiện thực tế để có nội dung
chương trình cụ thể đảm bảo được yêu cầu về cơ sở lý luận cũng như thực hành.
II. Thực trạng:
Những năm đầu tiên được phân công làm Giáo viên - Tổng phụ trách Đội,
tôi vô cùng lúng túng. Lúng túng vì kinh nghiệm làm công tác phụ trách Đội
(đặc biệt là việc xây dựng đội nhóm kỹ năng chuyên môn, góp phần xây dựng
Đội vững mạnh) thật sự còn ít ỏi, mặc khác chưa hiểu được sự cần thiết phải xây
dựng tổ chức đội nhóm kỹ năng chuyên môn, vì suy nghĩ đơn thuần của bản
thân tôi cũng như nhiều đồng nghiệp khác là hàng năm vào đầu năm học Giáo
viên - Tổng phụ trách đội chỉ cần đầu tư xây dựng đội ngũ Ban chỉ huy Đội
thông qua Đại hội các cấp Đội... là có thể tổ chức điều hành hoạt động đạt hiệu
quả. Thế là tôi tổ chức thực hiện một cách chủ quan, hay nói cách khác bản thân
tôi cũng rất nhiệt tình hết lòng vì công việc, thấy việc nào cũng đều cần thiết
phải thực hiện mà không sắp xếp cho thật khoa học theo thời gian, nội dung và
trình tự nhất định nào. Việc nghiên cứu tìm tòi những hướng đi mới ( thể hiện
tính sáng tạo) còn gặp không ít khó khăn.
Dần dần từ thực tế công tác, rồi những lần được tập huấn, được tham khảo
tài liệu và kinh nghiệm của nhiều đồng nghiệp đi trước trên cơ sở chỉ đạo của
Hội đồng Đội. Tôi hiểu rằng: Trong hệ thống tổ chức xây dựng Đội, nếu không
xây dựng được một đội ngũ Ban chỉ huy Đội có đầy đủ phẩm chất năng lực nói
chung và xây dựng tổ chức đội, nhóm kỹ năng chuyên môn nói riêng, thì hiệu
quả công tác Đội hoàn toàn không cao như mong muốn được. Do đó, Tổng phụ
trách Đội cần dành nhiều thời gian đầu tư một cách thiết thực, khoa học và hiệu
3
quả phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị ngay đầu năm học.
III. Phương pháp xây dựng tổ chức đội, nhóm kỹ năng chuyên môn:
1.Yêu cầu đối với Tổng Phụ Trách Đội khi xây dựng tổ chức đội,
nhóm kỹ năng chuyên môn Đội:
Thứ nhất: Tổng phụ trách phải xác định và nắm được mục tiêu, nhiệm vụ,
nội dung giáo dục của nhà trường và của công tác Đội tức là phải nắm được
những vấn đề cơ bản của công tác giáo dục, công tác chuyên môn Đội. Vì vậy
bất kỳ một hoạt động nào dù lớn hay nhỏ đều phải đảm bảo mục đích giáo dục,
đây chính là yêu cầu quan trọng nhất.
Thứ hai: Tổng phụ trách Đội phải nắm vững tình hình đặc điểm của nhà
trường, của địa phương, làm chủ được tình hình của Liên đội trong công tác xây
dựng tổ chức Đội, đặc biệt là lĩnh vực chuyên môn.
Thứ ba: Tổng phụ trách Đội phải nắm vững về qui trình và nguyên tắc tổ
chức hoạt động Đội.
Thứ tư: Khi xây dựng kế hoạch tổ chức xây dựng đội, nhóm kỹ năng
phải đảm bảo tính giáo dục phù hợp với thực tế từng năm học. Đảm bảo tính tư
tưởng rõ rệt, phù hợp với lứa tuổi thiếu niên và hứng thú nguyện vọng của các
em, giúp các em phát huy hết khả năng của mình về lĩnh vực công tác chuyên
môn Đội.
Thứ năm: tổ chức xây dựng đội, nhóm kỹ năng Đội phải thể hiện được
tính khoa học thực tiễn, thể hiện được “ màu sắc của Đội” xác với thực tế nhà
trường và có sức hấp dẫn lôi cuốn các em tích cực tham gia vào các hoạt động,
làm nồng cốt trong lĩnh vực chuyên môn Đội.
Khi xây dưng đội, nhóm kỹ năng Đội cần phải tiến hành theo từng bước:
+.Bước một: Công tác chuẩn bị.
+.Bước hai: Xây dựng kế hoạch.
+.Bước ba: Hợp thức hóa kế hoạch (duyệt kế hoạch).
+.Bước bốn: Thành lập đội kỹ năng chuyên môn.
+.Bước năm: Tổ chức hoạt động và điều kiện để duy trì đội kỹ năng
chuyên môn).
2. Các bước tiến hành:
+. Bước 1: Công tác chuẩn bị:
Thống nhất chủ trương, căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường của
Liên đội để xây dựng đội, nhóm kỹ năng chuyên môn.
Chọn cử đội ngũ cán bộ Đội và đội viên có năng lực thông qua các nguồn
tham gia đội kỹ năng, Bởi vì đội nhóm kỹ năng chuyên môn với đặc thù riêng
có thể thu hút các thành viên Ban chỉ huy và cả một số đội viên có năng lực
cùng tham gia với từng đội nhóm khác nhau trong hệ thống tổ chức Đội. Đồng
thời dự kiến cụ thể thời gian, số lượng (số lượng đội nhóm, số lượng đội viên
tham gia), thời điểm phù hợp để tổ chức thực hiện và phân công phụ trách...
4
+.Bước 2: Xây dựng kế hoạch.
Khi xây dựng nội dung kế hoạch hoạt động Đội nói chung và kế hoạch tổ
chức hoạt động của đội nhóm kỹ năng chuyên môn Đội nói riêng là một công
việc rất quan trọng và có tính quyết định. Nội dung phải đảm bảo bám sát mục
đích yêu cầu đặt ra và phải có tính khả thi cao.
Nội dung các hoạt động phải chia thành các công việc cụ thể gắn với thời
gian dự kiến. Xác định được công việc mang tính thường xuyên, chủ yếu và
trọng tâm. Tiến hành công việc gắn với địa chỉ cụ thể. Nội dung thiết kế (kế
hoạch ) khẳng định được tính thông nhất chung.
Các phần chính trong nội dung kế hoạch cần phải có:
. Phần 1: Tiêu đề.
. Phần 2: Mục tiêu và nhiệm vụ (Mục đích, yêu cầu).
. Phần 3: Cơ cấu thành phần Ban phụ trách các đội, nhóm kỹ năng.
. Phần 4: Số lượng, tên gọi và nhiệm vụ của đội, nhóm kỹ năng.
. Phần 5: Qui chế hoạt động: Thể hiện thời gian, địa điểm sinh hoạt, qui
định nội dung hoạt động, kinh phí và cơ sở vật chất phục vụ.
*. Một số nội dung gợi ý minh hoạ từ kinh nghiệm thực tế của bản thân
tôi về nội dung xây dựng kế hoạch tổ chức đội, nhóm kỹ năng chuyên môn Đội:
1. Chọn tiêu đề:
KẾ HOẠCH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
ĐỘI ( NHÓM) KỸ NĂNG CHUYÊN MÔN ĐỘI
NĂM HỌC 2011 - 2012
2. Mục đích, yêu cầu:
2.1. Tạo sân chơi lành mạnh cho Đội viên và BCH trong nhà trường thông
qua đội nhóm kỹ năng chuyên môn và hoạt động phong trào của Đội.
2.2. Phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu cho đội viên về kỹ năng hoạt động
Đội.
2.3.Thông qua đội nhóm kỹ năng chuyên môn tuyển chọn bổ sung đội
ngũ Ban chỉ huy Liên chi đội cho nhiệm kỳ năm học mới để đáp ứng nhu cầu
chất lượng Đội trong mọi lĩnh vực hoạt động Đội.
2.4. Thông qua hoạt động đội nhóm kỹ năng chuyên môn, nhằm nâng cao
kỹ năng nghiệp vụ công tác Đội cho lực lượng Ban chỉ huy.
3. Thành phần Ban phụ trách:
3.1. Tổng phụ trách: Trưởng ban.
Phụ trách đội nghi lễ, đội kỹ năng chuyên môn và đội tuyên truyền phát
thanh măng non, đội sao đỏ.
3.2. Giáo viên Âm nhạc: Ủy viên.
Phụ trách đội văn nghệ măng non.
5
3.3. Giáo viên Mỹ thuật: Ủy viên.
Phụ trách nhóm mĩ thuật.
3.4. Nhân viên Y tế: Uỷ viên.
Phụ trách đội chữ thập đỏ.
3.5. Chuyên trách thư viện: Uỷ viên.
Phụ trách đội chuyên thư viện.
4. Số lượng, tên gọi và nhiệm vụ của đội, nhóm kỹ năng chuyên môn
Đội:
4.1. Số lượng và tên gọi:
Thống nhất thành lập 08 đội nhóm kỹ năng chuyên môn, gồm: Đội nghi
lễ; đội kỹ năng chuyên môn ( nghi thức, truyền tin, mật thư, gút dây , hát múa);
đội sao đỏ; đội tuyên truyền và phát thanh măng non; đội văn nghệ măng non;
đội chữ thập đỏ; đội, nhóm mĩ thuật, đội chuyên thư viện.
4.2. Nhiệm vụ:
4.2.1. Đội Nghi lễ: Thực hiên hoạt động các thủ tục, nghi lễ của Đội.
4.2.2. Đội kỹ năng chuyên môn ( nghi thức, truyền tin, mật thư, gút dây
, hát múa ...): thực hiện về lĩnh vực kỹ năng chuyên môn Đội giúp đội viên các
chi đội rèn luyện chuyên hiệu/ chương trình rèn luyện đội viên trong năm học
như: chuyên hiệu nghi thức đội viên, thông tin liên lạc, kỹ năng trại.
4.2.3. Đội sao đỏ: Theo dõi và đánh giá thi đua hàng tuần của các chi đội
và theo dõi việc chấp hành ATGT.
4.2.4. Đội tuyên truyền và phát thanh măng non: Tuyên truyền nhiệm vụ
chủ trương và kế hoạch thực hiện nhiêm vụ năm học ... thông qua chương trình
phát thanh măng non.
4.2.5.Đội văn nghệ măng non: Thực hiện các chương trình văn nghệ chào
mừng các ngày lễ lớn trong năm và tham gia hội thi do các cấp tổ chức ( nếu
có).
4.2.6. Đội chữ thập đỏ: Thực hiện kỹ năng sống trong lĩnh vực công tác Y
tế và từ thiện.
4.2.7. Đội, nhóm Mỹ thuật: Thực hiện nhiệm vụ như: tham gia trang trí
báo tường và tham gia các cuộc thi do các cấp tổ chức.
4.2.8. Đội chuyên thư viện: Thực hiện nhiệm vụ do chuyên trách thư viện
giao và tổng hợp số lược đọc hàng tháng, học kỳ và cả năm.
5. Qui chế hoạt động:
5.1. Thời gian sinh hoạt: 1 lần / tháng vào chiều thứ bảy tuần thứ hai của
tháng.
5.2. Địa điểm: Trường THCS Trần Quang Khải.
5.3. Số lượng: Mỗi chi đội 08 đội viên tham gia/ 08 đội nhóm.
5.3. Qui định về nội dung hình thức hoạt động: do phụ trách từng đội,
nhóm xây dựng và thực hiện.
- Hàng tháng Ban phụ trách xây dựng nội dung sinh hoạt đội nhóm kỹ
năng chuyên môn phù hợp với tình hình thực tế và trình độ của các thành viên.