PH N I. ĐT V N Đ
Giáo d c th ch t (GDTC) là m t trong m c tiêu giáo d c toàn di n c a
Đng và Nhà n c ta, n m trong h th ng giáo d c qu c dân. Giáo d c th ướ
ch t đc hi u là: ượ “Quá trình s ph m nh m giáo d c và đào t o th h tr ,ư ế
hoàn thi n v th ch t và nhân cách, nâng cao kh năng làm vi c và kéo dài
tu i th c a con ng i” ườ .
Giáo d c th ch t cũng nh các lo i hình giáo d c khác, là quá trình s ư ư
ph m v i đy đ đc đi m c a nó, có vai trò ch đo c a nhà s ph m, t ư
ch c ho t đng c a nhà s ph m phù h p v i h c sinh v i nguyên t c s ư ư
ph m. Giáo d c th ch t chia thành hai m t t ng đi đc l p: D y h c đng ươ
tác (giáo d ng th ch t) và giáo d c t ch t th l c. Trong h th ng giáo d cưỡ
n i dung đc tr ng c a giáo d c th ch t đc g n li n v i giáo d c, trí d c, ư ượ
đc d c, m d c và giáo d c lao đng. Là m t lĩnh v c th d c th thao
(TDTT) xã h i v i nhi m v là: “Phát tri n toàn di n các t ch t th l c và trên
c s đó phát tri n các năng l c th ch t, b o đm hoàn thi n th hình, c ng cơ
s c kho , hình thành theo h th ng và ti n hành hoàn thi n đn m c c n thi t ế ế ế
các k năng, k x o quan tr ng cho cu c s ng”.
B n thân gi h c GDTC có ý nghĩa quan tr ng nhi u m t đi v i vi c
qu n lý và giáo d c th h tr trong xã h i. Vi c h c t p các bài t p th ch t, ế
các k thu t đng tác là đi u ki n c n thi t đ con ng i phát tri n c th m t ế ườ ơ
cách hài hoà, b o v và c ng c s c kho , hình thành năng l c chung và chuyên
môn.
N i dung ch y u c a môn GDTC là rèn luy n k năng v n đng và phát ế
tri n t ch t th l c cho HS b ng nh ng bài t p đa d ng nh rèn k năng v n ư
đng c b n, đi hình đi ngũ, các bài t p th d c, các trò ch i v n đng, các ơ ơ
môn th thao và ph ng pháp phòng tránh ch n th ng trong ho t đng. ươ ươ Trong
ch ng trình giáo d c ph thông, n i dung giáo d c th ch t đc phân chiaươ ượ
theo hai giai đo n: Giai đo n giáo d c c b n và giai đo n giáo d c đnh h ng ơ ướ
ngh nghi p.
Trong ch ng trình giáo d c ph thông m i, b môn GDTC là m t trong 5ươ
môn h c b t bu c, giúp h c sinh (HS) bi t cách chăm sóc s c kho , v sinh thân ế
th ; hình thành thói quen t p luy n th thao nâng cao s c kho ; thông qua các
trò ch i v n đng và t p luy n th d c, th thao hình thành các k năng v nơ
đng c b n, phát tri n các t ch t th l c, ơ th hình, nâng cao kh năng v n
đng giúp các em có đ s c kh e đ h c t t các môn văn hóa, nâng cao thành
tích các môn th thao góp ph n giáo d c đo đc, nhân cách cho h c sinh, làm
c s đ phát tri n toàn di n.ơ
1
Theo đó, giai đo n giáo d c đnh h ng ngh nghi p, GDTC đc th c ướ ư
hi n thông qua hình th c câu l c b th thao; đc ch n n i dung ho t đng ượ
th thao phù h p v i nguy n v ng và s tr ng c a mình và kh năng đáp ng ườ
c a nhà tr ng. Các em đc ti p t c phát tri n k năng chăm sóc s c kho và ườ ượ ế
v sinh thân th , có ý th c t giác, t tin, trung th c, dũng c m, có tinh th n h p
tác thân thi n, th hi n khát khao v n lên; t đó có nh ng đnh h ng cho ươ ướ
t ng lai phù h p v i năng l c, s tr ng, đáp ng yêu c u c a s nghi p xâyươ ườ
d ng, b o v T qu c và h i nh p qu c t . ế
Trong ho t đng GDTC, Đi n kinh là m t trong nh ng ph ng ti n ho t ươ
đng vui ch i, gi i trí, thi đu; là các bài t p có hi u qu nh m nâng cao s c ơ
kho và là môn c s phát tri n cho nhi u môn th thao khác… Đi n kinh đc ơ ượ
th gi i tôn vinh là “N hoàng” c a các môn th thao… Đi n kinh là m t ho tế
đng d ph c p đn t t c m i ng i. Vì th cho t i nay thi đu đi n kinh ch ế ườ ế
theo gi i tính và l a tu i mà không phân bi t v chi u cao hay tr ng l ng c ượ ơ
th . Đây là ho t đng t nhiên c b n c a con ng i, b t ngu n t lao đng ơ ườ
s n xu t và t ng b c đc xây d ng, hoàn thi n các k năng v n đng c b n ướ ượ ơ
đ phát tri n thành các môn Đi n kinh thi đu trong n c và qu c t , nh m ướ ế
ph c v s c kho , lao đng s n xu t, giao l u văn hoá gi a các qu c gia. ư
Ch y c ly ng n là n i dung đn gi n, ph ng ti n và d ng c đ ti n ơ ươ ế
hành (bàn đp, đng h ). Ch y ng n c ly 100m, đòi h i ph i ch y v i t c
đ c c đi nên ng i t p ph i xu t phát nhanh, ch y tăng t c th t nhanh trong ườ
ch y lao sau xu t phát đ có t c đ c c đi và c g ng duy trì t i đích. Là quá
trình ph i h p nhu n nhuy n c a 4 giai đo n: xu t phát - ch y lao sau xu t phát
- ch y gi a quãng và v đích. Ngoài ra ch y ng n là n i dung đc r t nhi u ượ
h c sinh yêu thích. B i là môn th hi n đy đ các y u t nhanh nh n, kh e ế
m nh, khéo léo, c th không n oxi trong quá trình v n đng và tâm lý mu n ơ
kh ng đnh mình so v i t p th c a h c sinh; là n i dung d t ch c thi đua
gi a các nhóm v i nhau vì th i gian th c hi n chu kì bài t p ng n.
Cùng v i nh ng năm công tác và ni m đam mê trong gi ng d y, cùng quá
trình hu n luy n đi tuy n t i các k h i kho , tôi cũng đã có nh ng thành tích
hu n luy n h c sinh đt gi i c p t nh, b n thân đã có nh ng kinh nghi m nh t
đnh, p t m y năm tr c. Năm nay, đng tr c phong trào vi t sáng ki n ướ ướ ế ế
kinh nghi m c a ngành giáo d c (GD), tôi m nh d n vi t lên nh ng kinh ế
nghi m nh bé c a mình, hy v ng có nh ng đóng góp b ích cho đng nghi p
nói riêng, cho ngành GD nói chung, v i đ tài “M t s bài t p b tr nh m
nâng cao thành tích môn Ch y ng n cho h c sinh l p 10 tr ng THPT ườ
Nguy n Đc M u” . Là h th ng các bài t p, ph ng pháp đã đc th ươ ượ
nghi m giúp h c sinh phát tri n t t các t ch t nhanh, m nh, t o s ham thích
c a h c sinh đi v i môn h c, giúp các em tích c c, t giác luy n t p nâng cao
thành tích t t trong ki m tra và thi đu.
2
Đ tài này hoàn toàn do b n thân tôi t mày mò, là nh ng gi i pháp, cách
th c th c hi n đc s s p x p m t cách khoa h c, d hi u, d th c hi n; đ ượ ế
tài hoàn toàn m i, không có s copy, sao chép đâu c .
PH N II. N I DUNG NGHIÊN C U
1. C s khoa h cơ
1.1. C s lí lu nơ
1.1.1. Ý nghĩa và v trí đi n kinh trong giáo d c Vi t Nam
Đi n kinh là m t trong nh ng môn ho t đng v n đng c b n c a h c ơ
sinh; đi n kinh gi v trí ch y u trong ch ng trình giáo d c th ch t tr ng ế ươ ườ
h c, trong ch ng trình hu n luy n th l c cho l c l ng vũ trang nhân dân và ươ ươ
trong ch ng trình th thaoươ s c kh e cho m i ng i. Là m t trong nh ng ườ
môn thi chính trong các k đi h i th d c th thao, h i kh e phù đng các c p.
Các bài t p đi n kinh có tác d ng t t trong vi c tăng c ng và c ng c s c ườ
kh e cho con ng i. M t ng i t p đi b ho c t p ch y th ng xuyên, tim co ườ ườ ườ
bóp kh e h n, thành m ch máu co giãn t t h n, hô h p sâu h n ng i không t p ơ ơ ơ ườ
luy n m t cách rõ r t. Các bài t p đi n kinh ch ng nh ng có tác d ng t t đi
v i s c kh e mà còn là c s đ phát ơ tri n toàn di n các t ch t th l c, t o
đi u ki n thu n l i đ nâng cao thành tích các môn th thao khác.
Đng tác ch y là ho t đng t nhiên có chu k , là k thu t không th
thi uế c a v n đng viên khi luy n t p các môn th thao, là môn h c có s c h p
d n m nh m đ phát tri n s c m nh, s c nhanh. Khi th c hi n đng tác ch y
thì t t c các nhóm c đu tham gia, t o đi u ơ ki n phát tri n các t ch t nhanh,
m nh, b n, kh năng ph i h p, là bi n pháp t t nh t đ nâng cao s c kh e,
giúp cho h c sinh tu d ng ph m ch t đo đc, k ưỡ năng, k x o v n đng nâng
cao tác d ng và hi u qu môn h c. Đi n kinh đc m nh danh là n hoàng c a ượ
s c đp, ch y ng n là m t trong n i dung c b n c a đi n kinh. ơ
1.1.2. Đc đi m, ý nghĩa và tác d ng c a ch y c ly ng n
Ch y là ph ng pháp di chuy n t nhiên c a con ng i, là ho t đng có ươ ườ
chu k , là d ng ph bi n nh t trong các bài t p th l c c a các môn th thao. ế
Ch y t c đ đc áp d ng t th i k Hy L p c đi dùng đ hu n luy n binh ượ
sĩ năm 776 tr c công nguyên. Ch y ng n giúp cho con ng i phát tri n s khéoướ ườ
léo, kh năng ph i h p v n đng, mà đc bi t là s c m nh t c đ, đây là m t
n i dung đ phát tri n th l c r t c n thi t cho các môn th thao khác. T p ế
luy n ch y ng n giúp cho c th thích nghi v i các ho t đng đòi h i s nhanh ơ
nh n, khéo léo. Đc bi t giúp c th con ng i thêm săn ch c phát tri n cân đi ơ ườ
toàn di n.
Đc đi m c a ch y ng n là ch y v i t c đ cao và c ng đ l n nh t ườ
trong kho ng th i gian ng n nh t. Thành tích cao trong ch y ng n ph thu c r t
3
nhi u vào các y u t th l c nh s c nhanhế ư hay t n s b c ch y ướ , s c m nh
t c đ , s c b n t c đ cho nên ph i có nh ng bài t p thích h p, ph i h p t t v
s c m nh, s c nhanh, nh ng bài t p phù h p gi i tính, đ tu i giúp h c sinh
phát tri n toàn di n các t ch t, rèn luy n đo đc tác phong, ý th c t giác, k
lu t đ th c hi n t t n i dung h c, nâng cao s c kh e và thành tích th thao.
Đng th i có th thông qua n i dung ch y ng n đ rèn luy n ý chí v n lên, s ươ
n l c c a b n thân ng i h c. ườ
1.1.3. Đc đi m sinh lý l a tu i h c sinh l p 10 v i h c t p n i dung đi n kinh.
L a tu i h c sinh THPT là l a tu i đu thanh niên, là th i đt s tr ng ưở
thành v m t th l c, nh ng s phát tri n c th còn kém so v i s phát tri n ư ơ
c th c a ng i l n. Có nghĩa l a tu i này c th các em đang phát tri nơ ườ ơ
m nh, kh năng ho t đng c a các c quan và các b ph n c th đc nâng ơ ơ ư
cao c th là:
* H v n đng:
- H x ng: l a tu i này, c th các em phát tri n m t cách đt ng t ươ ơ
v chi u dài, chi u dày, hàm l ng các ch t h u c trong x ng gi m do hàm ượ ơ ươ
l ng magiê, photpho, canxi trong x ng tăng. Quá trình c t hóa x ng các bượ ươ ươ
ph n ch a hoàn t t. Vì v y mà trong quá trình gi ng d y c n tránh cho h c sinh ư
t p luy n v i d ng c có tr ng l ng quá n ng và các ho t đng gây ch n đng quá ượ
m nh.
- H c : l a tu i này, h c c a các em phát tri n v i t c đ nhanh đ ơ ơ
đi đn hoàn thi n, nh ng phát tri n không đu và ch m h n so v i h x ng.ế ư ơ ươ
C to phát tri n nhanh h n c nh , c chi phát tri n nhanh h n c d i, kh iơ ơ ơ ơ ơ ơ ư
l ng c tăng lên r t nhanh, đàn tính c a c tăng không đu, ch y u là nh vàượ ơ ơ ế
dài nên khi c ho t đng nhi u d n đn m t m i. Vì v y, khi t p luy n giáoơ ế
viên gi ng d y c n chú ý phát tri n c b p cho các em. ơ
* H th n kinh:
l a tu i này, h th n kinh trung ng đã khá hoàn thi n, ho t đng ươ
phân tích trên v não v tri giác có đnh h ng sâu s c h n. Kh năng nh n hi u ướ ơ
c u trúc đng tác và tái hi n chính xác ho t đng v n đng đc nâng cao. ượ
* H hô h p:
l a tu i này, ph i các em phát tri n m nh nh ng ch a đu, khung ng c ư ư
còn nh , h p nên các em th nhanh và lâu không có s n đnh c a dung tích
s ng, không khí, đó chính là nguyên nhân làm cho t n s hô h p c a các em tăng
cao khi ho t đng và gây nên hi n t ng thi u oxi, d n đn m t m i. ượ ế ế
*H tu n hoàn:
l a tu i này, h tu n hoàn đang trên đà phát tri n đ k p th i phát tri n
toàn thân, tim l n h n, kh năng co bóp c a c tim phát tri n m nh. Do đó nâng ơ ơ
4
cao khá rõ l u l ng máu/ phút. M ch lúc bình th ng ch m h n (ti t ki mư ư ườ ơ ế
h n), nh ng khi v n đng tăng thì t n s nhanh h n, ph n ng c a tim đi v iơ ư ơ
các l ng v n đng th l c đã khá chính xác, tim tr nên ho t đng d o daiượ
h n.ơ
T nh ng đc đi m tâm sinh lí trên mà ta l a ch n m t s bài t p căn b n
kh i l ng, c ng đ, v n đng sao cho phù h p v i l a tu i h c sinh THPT. ượ ườ
Đc bi t, khi áp d ng các bài t p căn c vào tình hình ti p thu k thu t và đc ế
đi m th l c phù h p v i tâm sinh lý h c sinh đ cho quá trình gi ng d y đt
k t qu cao, giúp cho các em h c sinh tr thành nh ng con ng i phát tri n toànế ườ
di n c v th ch t l n tinh th n. Đng th i nâng cao k t qu h c t p, lôi cu n ế
các em hăng say t p luy n và thi đu các kì thi h i kh e phù đng các c p.
1.2. C s th c ti nơ
Qua kh o sát th c t các tr ng THPT trong đa bàn huy n. Tôi nh n ế ườ
th y môn đi n kinh r t đc các giáo viên và h c sinh quan tâm chú ý nhi u. ượ Vì
s đa d ng c a các bài t p và m c đ tác đng c a l ng v n đng ượ , đc bi t là
môn Ch y ng n giúp cho ng i t p d dàng đi u ch nh và l a ch n hình th c ườ
t p luy n phù h p v i m i l a tu i, gi i tính, đc đi m, cá nhân v.v... M t
khác, s đn gi n v sân bãi, d ng c t p luy n là đi u ki n đ có nhi u h c ơ
sinh l a ch n môn c ly ch y ng n này. Đ gi ng d y t t môn ch y ng n thì
ph i ph i h p gi ng d y có hi u qu các ph ng pháp gi ng d y k thu t vàươ
nh ng bài t p phát tri n s c nhanh, s c b n t c đ giúp các em h c sinh n m
v ng k thu t nâng cao thành tích trong h c t p và thi đu . Đ đt đc thành ượ
tích cao trong ch y ng n ph thu c r t nhi u vào các y u t th l c ế nh s cư
nhanh, s c m nh t c đ, s c b n t c đ. Ph ng pháp t t nh t phát tri n ươ s c
nhanh là các bài t p ph n ng nhanh, nâng cao t n s đng tác, ph i h p
nhi u bài t p khác nhau thì m i đt đc hi u qu cao. ượ
Bài t p phát tri n s c nhanh là nh ng bài t p b tr , gi ng d y đ phát
tri n
các t ch t th l c nh s c nhanh, m nh, khéo léo linh ho t giúp h c sinh n m ư
v ng các ki n th c c b n, v n d ng th c hi n t t bài h c. ế ơ Bài t p phát tri n
s c nhanh ph i liên quan đn k thu t s giúp cho h c sinh ế n m v ng ch c n i
dung h c, bài t p c n ph i đc l a ch n phù h p đ đt đc ượ ượ hi u qu gi
h c đng th i nâng cao ch t l ng môn h c. ượ H ng d n rèn luy n t t s cướ
nhanh giáo viên c n cho h c sinh nh ng ví d c th , g n gũi trong cu c s ng,
g i m cho h c sinh bi t đc m t s nguyên t c ế ượ và ph ng pháp t p luy n đươ
các em có th v n d ng m t cách đa d ng, hi u qu , t o đng l c t h c, s n
sàng và hăng hái t p luy n cho các em; c n ph i ch d n, giúp đ cho b n thân
các em h c sinh t xây d ng cho mình m t k ho ch t p luy n h p lý.ế
5