SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
---------- ---------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA Ở TRƯỜNG
THPT DIỄN CHÂU 5
Lĩnh vực: Quản lí
Nhóm người thực hiện:
Thái Doãn Ân - Trường THPT Diễn Châu 5
SĐT: 0983488551
Email: thaidoanan81@gmail.com
Hoàng Lý Đông - Trường THPT Diễn Châu 5
SĐT: 0965269898
Email: Lydongdc5@gmail.com
Năm thực hiện:
Năm 2021
Diễn Châu, tháng 04/2022
MỤC LỤC
Trang
A.
ĐẶT VẤN ĐỀ ...................................................................................................... 1
1.
Lí do chọn đề tài .................................................................................................... 1
2.
Mục đích nghiên cứu ............................................................................................. 2
3.
Phạm vi đối tượng nghiên cứu .............................................................................. 3
4.
Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................ 3
5.
Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................... 3
B.
NỘI DUNG ........................................................................................................... 4
I.
Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn ............................................................................. 4
1.
Cơ sở lí luận về HĐNK ......................................................................................... 4
1.1.
Khái niệm HĐNK ............................................................................................... 4
1.2.
Vị trí của HĐNK ................................................................................................ 4
1.3.
Vai trò của HĐNK .............................................................................................. 4
1.4.
Nội dung của HĐNK .......................................................................................... 4
1.5.
Xây dựng kế hoạch hoạt động HĐNK ............................................................... 5
2.
Cơ sở thực tiễn ...................................................................................................... 7
2.1.
Đặc điểm dân cư trên địa bàn trường THPT Diễn Châu 5 ................................. 7
2.2.
Thực trạng về đạo đức và kỹ năng sống của học sinh hiện nay ......................... 7
2.3.
Thực trạng của HĐNK ở các trường THPT ....................................................... 8
II.
Một số giải pháp tổ chức các hoạt động giáo dục ngoại khóa tại trường THPT
Diễn Châu 5 ............................................................................................................. 13
1.
Các giải pháp chung ............................................................................................ 13
1.1.
Tăng cường quán triệt quan điểm, đường lối giáo dục đạo đức, kĩ năng sống
cho HS của Đảng, Nhà nước, của ngành Giáo dục - Đào tạo đối với các hoạt động
giáo dục nói chung, HĐNK nói riêng ..................................................................... 13
1.2.
Nâng cao nhận thức, vai trò, trách nhiệm của các thành viên, tổ chức trong nhà
trường về công tác giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho HS thông qua các hoạt
động giáo dục nói chung và HĐNK nói riêng ......................................................... 14
2.
Các giải pháp cụ thể ............................................................................................ 15
2.1.
Xác định rõ đặc điểm, nét đặc thù của Nhà trường .......................................... 15
2.2.
Quản lý, tập huấn, hướng dẫn đội ngũ GV phụ trách và tổ chức HĐNK ........ 18
2.3.
Chủ động, sáng tạo, linh hoạt khi thực hiện các chủ đề HĐNK ...................... 18
2.4.
Kịch bản của một số chủ đề giáo dục đã được tổ chức ở HĐNK .................... 28
2.5.
Phối hợp với gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội khuyến khích, tạo điều kiện để
HS phát huy các năng lực, phẩm chất, kĩ năng đã được giáo dục ở các HĐNK .................. 29
III.
Hiệu quả của đề tài ............................................................................................ 32
1.
So sánh thực nghiệm ........................................................................................... 32
2.
Kết quả so sánh trước và sau khi đổi mới HĐNK ............................................... 35
3.
Phân tích kết quả so sánh .................................................................................... 37
4.
Những kết quả đạt được ...................................................................................... 38
4.1.
Về chất lượng học lực ...................................................................................... 38
4.2.
Về chất lượng hạnh kiểm ................................................................................. 38
4.3.
Về kết quả thi tốt nghiệp, đại học - cao đẳng hay thi HS giỏi cấp tỉnh, hội khỏe
phù đổng, hội thao quốc phòng - an ninh ................................................................ 39
4.4.
Về việc khám phá tri thức, giáo dục đạo đức và rèn luyện kĩ năng sống, năng
khiếu ........................................................................................................................ 40
4.5.
Về công tác phong trào, thiện nguyện, nhân đạo, lao động công ích ............... 40
5.
Phạm vi và mức độ vận dụng .............................................................................. 41
5.1.
Phạm vi ứng dụng ............................................................................................. 41
5.2.
Mức độ vận dụng .............................................................................................. 41
C.
KẾT LUẬN ........................................................................................................ 42
1.
Đóng góp của đề tài ............................................................................................. 42
1.1.
Tính mới ........................................................................................................... 42
1.2.
Tính khoa học .................................................................................................. 42
1.3.
Tính hiệu quả .................................................................................................... 42
2.
Một số kiến nghị, đề xuất .................................................................................... 43
2.1.
Với các cấp quản lí giáo dục ............................................................................ 43
2.2.
Đối với GV ....................................................................................................... 43
2.3.
Đối với cha mẹ HS ........................................................................................... 44
2.4.
Đối với các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị, xã hội ............................. 44
PHỤ LỤC ................................................................................................................ 45
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................. 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 80
1
A.
ĐẶT VẤN ĐỀ
1.
Lí do chọn đề tài
Ủy ban Giáo dục của UNESCO cho rằng: Giáo dục cho thế kỉ XXI dựa trên
cơ sở xây dựng xã hội học tập với 4 trụ cột: Học để biết, học để làm, học để cùng
sống với nhau (trên cơ sở hiểu nhau) và học để làm người (trên cơ sở hiểu bản
thân). Đảng ta thì cho rằng giáo dục cần: “Tập trung nâng cao chất lượng giáo
dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực
hành, khả năng lập nghiệp” (Văn kiện Đại hội XI). Từ đó, chúng ta thấy rằng, mục
tiêu của giáo dục nước ta hiện nay không chỉ đơn thuần là dạy học tri thức mà
nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức
khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; có phẩm chất, năng lực và ý thức công dân; có
lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội; phát huy tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; nâng cao
dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế (Điều 2 Luật Giáo dục).
Để cụ thể cho mục tiêu trên, những năm gần đây, ngành giáo dục đã có được
những chuyển biến mạnh mẽ và sâu rộng. Các thầy, cô giáo và HS đã tích cực làm
theo các phong trào như: “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích
trong giáo dục” (năm 2006), “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học
và sáng tạo” (năm 2007), “Xây dựng trường học thân thiện, HS tích cực” (năm
2008),… Các trường học đã tổ chức nhiều hoạt động giáo dục bổ ích với nội dung
khá phong phú và đa dạng như giáo dục pháp luật, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục
đạo đức, các câu lạc bộ,… bằng các cách thức khác nhau. Những hoạt động này
dần đi sâu vào suy nghĩ, nhận thức, hành động của các thầy cô giáo và mỗi đối
tượng HS. Các hoạt động này giúp HS thấy rõ hơn các tri thức, kĩ năng mà các em
được học hoàn toàn không khô khan, đơn điệu mà nó được vận dụng đa dạng vào
cuộc sống, nó giúp cho cuộc sống trở nên thuận lợi hơn.
Công việc chính và chiếm thời lượng chủ yếu ở trường học là giáo dục nội
khóa. Bên cạnh đó, tổ chức các HĐNK cũng là một nhiệm vụ hết sức quan trọng.
HĐNK là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với
thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động của HS, là việc tổ
chức giáo dục thông qua các hoạt động thực tiễn của HS về khoa học kĩ thuật, lao
động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa, văn nghệ, thể dục
thể thao, vui chơi giải trí,… HĐNK đóng một vai trò hết to lớn trong việc bổ sung
những kĩ năng và kinh nghiệm sống cho HS, giúp các em trở thành những con
người toàn diện hơn, năng động hơn và cuộc sống của các em sẽ trở nên thú vị
hơn. Nếu tổ chức tốt HĐNK sẽ tạo điều kiện cho HS tăng cơ hội hình thành nhiều
kĩ năng, phẩm chất quan trọng để khi bước chân ra xã hội đầy rẫy những biến động
và thử thách, các em không còn phải bỡ ngỡ. Thực tế, đã có một số HS khi ngồi
trên ghế nhà trường thì có thành tích điểm số rất tốt nhưng khi trưởng thành, công
tác thì lại không thành công; ngược lại có những người có bảng điểm thời phổ
2
thông không thực sự nổi bật song khi bước chân vào xã hội lại rất thành công vì
hài hòa giữa học tập và các hoạt động giáo dục khác.
Thực tiễn giáo dục Việt Nam hiện nay vẫn còn chú trọng nhiều đến nhiệm
vụ dạy học mà đôi khi thờ ơ với các hoạt động giáo dục khác; HĐNK là một ví dụ.
Ở môi trường THPT, do áp lực thi cử, áp thực về học theo khối, được gia đình quá
lo lắng, nhiều HS đang có xu hướng quàng quan với nhiều môn học, thiếu hiểu biết
kiến thức xã hội, kiến thức đời sống hàng ngày; bàng quan, vô cảm trước các biến
cố Tổ quốc, quê hương; ỷ lại vào gia đình, thiếu tính sáng tạo, linh hoạt với các
tình huống của cuộc sống,…
Ta thấy rằng HĐNK thường có quy mô lớn. Để có thể tiến hành đạt hiệu quả
cao đòi hỏi cần có những người phụ trách phải thực sự có kinh nghiệm và năng
lực; việc chuẩn bị phải hết sức công phu, nghiêm túc. Song ở một số nhà trường
hiện nay, cách thức thực hiện lại hoàn toàn khác. Việc tổ chức các HĐNK còn
nặng tính đối phó, chưa chú trọng các cá nhân, tổ chức phụ trách mà đang còn
phân công theo mặt bằng chuyên môn, chưa có một kế hoạch mang tính tổng thể,
chưa quan tâm đến nhu cầu, sở thích của HS,…Do đó, sức hấp dẫn cũng như hiệu
quả của hoạt động này chưa cao.
Là những GV có nhiều năm tuổi nghề, chúng tôi luôn tâm niệm rằng tổ chức
các hoạt động phải hướng đến nhiệm vụ quan trọng nhất đối với HS là học tập,
giáo dục đạo đức, rèn luyện kỹ năng sống và phát triển các năng lực, năng khiếu.
Từ những tìm tòi, học hỏi cùng với kinh nghiệm của bản thân, chúng tôi đã
mạnh dạn tham mưu với BGH nhà trường, các tổ chức, đoàn thể trong nhà trường
để xây dựng một kế hoạch tổng thể cho HĐNK. Song hành là việc điều tra, thăm
dò về nhu cầu, sở thích mong muốn của HS, chúng tôi đã làm việc một cách
nghiêm túc để tổ chức các chủ đề giáo dục. Hiệu quả mang lại rất đáng khích lệ.
Trên cơ sở của thực tiễn việc tổ chức HĐNK, chúng tôi đã tổng hợp lại
thành đề tài: “Một số giải pháp đổi mới HĐNK ở trường THPT Diễn Châu 5”.
2.
Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích lí luận và tình hình thực tiễn, đề tài chúng tôi nghiên
cứu và triển khai nhằm các mục đích:
-
Tạo ra môi trường trường học thân thiện, gần gũi giữa thầy trò, đoàn kết
trong nhà trường, hướng tới xây dựng một môi trường học tập an toàn - tôn trọng -
yêu thương, vì hạnh phúc của người học, hướng tới xây dựng trường học hạnh
phúc;
-
Định hình không gian văn hóa lành mạnh và làm phong phú vốn hiểu biết
các mặt tri thức và kiến thức cuộc sống đối với HS;
-
Làm sinh động hơn về kiến thức một số môn học, đặc biệt như: Lịch sử,
Địa lý, Ngoại ngữ, Giáo dục công dân,... giúp HS hiểu và biết vận dụng linh hoạt
các kiến thức được học vào các tình huống thực tế;
-
Khơi dậy tình yêu, niềm tự hào về Tổ quốc, quê hương, gia đình; từ đó có
trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng;