SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT KỲ SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài
SỬ DỤNG KỈ THUẬT DẠY HỌC THEO GÓC Ở TIẾT ÔN TẬP HỌC KỲ I
CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC 11 NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC
CỦA HỌC SINH.
Nhóm tác giả: 1. NGUYỄN VĂN DŨNG
2. NGUYỄN VĂN ĐẠT
Tổ chuyên môn: TỰ NHIÊN
Số ĐT: 0988818173
NĂM HỌC 2020 - 2021
MỤC LỤC
PHẦN I – ĐẶT VẤN ĐỀ....................................................................................3
1. Lí do chọn đề tài.....................................................................................................................3
2.1. Thực trạng............................................................................................................................3
1.2. Phạm vi sáng kiến................................................................................................................3
2. Phương pháp tiến hành...........................................................................................................4
2.1. Cơ sở lí luận.........................................................................................................................4
2.1.1 Khái niệm dạy học theo góc...............................................................................................4
2.1.2. Vai trò của dạy học theo góc............................................................................................4
2.1.3. Đặc điểm các góc và mô hình phong cách học tập của học sinh.....................................5
2.1.4. Quy trình dạy học theo góc...............................................................................................7
2.2. Các biện pháp tiến hành......................................................................................................8
PHẦN II : NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU...................................9
1. Mục tiêu..................................................................................................................................9
2. Mô tả giải pháp của sáng kiến................................................................................................9
3. Điểm mới của sáng kiến........................................................................................................13
4. Khả năng ứng dụng...............................................................................................................13
5. Kết quả..................................................................................................................................13
+ Một số hình ảnh về sản phẩm của học sinh:.........................................................................14
+ Một số hình ảnh ghi lại hoạt động của học sinh trong tiết học ôn tập:................................17
.............................................................................................................................20
PHẦN III. KẾT LUẬN.....................................................................................21
1. Nhận định chung...................................................................................................................31
2. Những điều kiện áp dụng, sử dụng giải pháp.......................................................................31
3. Đề xuất..................................................................................................................................31
2
PHẦN I – ĐẶT VẤN ĐỀ.
1. Lí do chọn đề tài.
2.1. Thực trạng
Quá trình dạy - học nói chung, dạy - học Sinh học nói riêng không chỉ đơn
thuần là trang bị cho học sinh kiến thức mà phải thông qua kiến thức để hình
thành và bồi dưỡng cho học sinh kĩ năng tư duy, năng lực nhận thức để các em
có khả năng tự học và vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Khảo sát thực
trạng giảng dạy sinh học trung học phổ thông nói chung và sinh học 11 nói riêng
tại trường trung học phổ thông Kỳ Sơn chúng tôi thấy, do đặc thù là điều kiện
kinh tế - xã hội huyện nhà còn nhiều khó khăn, đời sống người dân còn nhiều
vất vả, chưa quan tâm đầy đủ đến công tác giáo dục, nhận thức, kỹ năng tư duy
của các em học sinh còn hạn chế, còn thụ động, tự ti trong các hoạt động, các
em giao tiếp chủ yếu tiếng dân tộc mình dẫn đến khả năng giao tiếp, diễn đạt suy
nghĩ còn khó khăn....Cơ sở vật chất nhà trường còn thiếu thốn, nhiều giáo viên
sử dụng phương pháp truyền thống, tất cả những nguyên nhân đó dẫn tới kết quả
học tập học sinh chưa cao, các em vẫn chưa hạnh phúc, hứng thú với các tiết
học, tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự tin vẫn chưa cao. Đặc biệt trong các
tiết ôn tập cuối chương, cuối kỳ, việc áp dụng các phương pháp dạy học truyền
thống thường làm cho học sinh nhàm chán, một lượng lớn kiến thức cung cấp
trong thời gian ngắn sẽ quá tải trong việc tiếp nhận kiến thức.
Để khắc phục các mặt hạn chế đó trong dạy học hiện nay cần phải đổi mới
dạy và học hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống thói quen học tập thụ
động. Trong quá trình dạy học, học sinh không chỉ được trang bị kiến thức mà
còn được trang bị cách chiếm lĩnh kiến thức, đó là các kỹ năng tư duy. Với lý do
trên, chúng tôi xin đưa ra kinh nghiệm " Sử dụng kĩ thuật dạy học theo góc ở tiết
ôn tập học kỳ I chương trình sinh học 11 nhằm phát huy tính tích cực của học
sinh" với mục đích phát huy một cách tính tích cực, chủ động và sự sáng tạo của
học sinh trong tiết học và hơn hết là giúp học sinh nắm chắc được kiến thức của
một hoặc hai chương theo cách riêng của mình, đồng thời gây hứng thú cho học
sinh, làm tăng tính đoàn kết của các học sinh trong nhóm và giúp học sinh áp
dụng kiến thức để trả lời nhanh các câu hỏi với các mức độ từ dễ đến khó của
giáo viên liên quan đến nội dung ôn tập, từ đó hình thành kĩ năng làm bài tập tạo
kết quả tốt cho các bài kiểm tra thường xuyên và định kì. Một hướng đi mới góp
phần tiếp cận xây dựng chương trình, sách giáo khoa theo hướng tiếp cận năng
lực – một trong những nội dung quan trọng của chiến lược đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục sau 2015.
1.2. Phạm vi sáng kiến.
Trong khuôn khổ sáng kiến này, chúng tôi đề cập đến cách tổ chức ôn tập
chương I và chương II sinh học 11. Với mục đích giúp học sinh nắm chắc kiến
3
thức chương I, và chương II sinh học 11, phát triển được các kĩ năng
thuyết trình, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng đánh giá...
2. Phương pháp tiến hành
2.1. Cơ sở lí luận
2.1.1 Khái niệm dạy học theo góc
Dạy học theo góc có thuật ngữ tiếng Anh là “teaching/ learning in
corners”, “working in corners”, hay “working with areas”, được dịch là học theo
góc, làm việc theo góc hay là việc theo khu vực. Dạy học theo góc là giáo viên tổ
chức cho học sinh được học tập theo các góc khác nhau.
Theo Nguyễn Tuyết Nga (2010), học theo góc là phương pháp học mà trong
đó giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau tại các vị trí
cụ thể trong không gian lớp học đảm bảo cho học sinh học sâu và hiệu quả
Theo Đỗ Hương Trà (2011), học theo góc là một mô hình dạy học theo đó
học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau tại các vị trí cụ thể trong không gian
lớp học nhưng cùng hướng tới chiếm lĩnh một nội dung học tập theo các phong
cách học khác nhau.
Theo Nguyễn Lăng Bình và cộng sự (2009), dạy học theo góc là một kiểu
tổ chức dạy học theo đó học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau tại các vị trí
cụ thể trong không gian lớp học nhưng cùng hướng tới chiếm lĩnh một nội dung
học tập.
Như vậy, khi nói đến dạy học theo góc, người dạy cần tạo ra môi trường học
tập đa phong cách, có tính khuyến khích, hỗ trợ và thúc đẩy học sinh tích cực tham
gia hoạt động học tập.
2.1.2. Vai trò của dạy học theo góc.
- Phong cách học tập là những cách thức ưu thế có tính chất tự nhiên, thói
quen của cá nhân khi tiếp nhận, xử lí và lưu giữ thông tin, kĩ năng mới. Khi học
theo góc, học sinh sẽ được học theo phong cách học tập yêu thích của mình mà
không bị gò bó ép buộc theo cách học khác. Điều này tạo được sự hứng thú ngay
từ đầu tiết học, học sinh sẽ có được một tâm thế thoải mái để đón nhận kiến thức
mới. Hơn nữa, với các phong cách học tập khác nhau trong cùng một bài học, học
theo góc thu hút được sự tham gia của đông đảo học sinh, tạo điều kiện để học
sinh tích cực, chủ động tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức trên cơ sở hướng dẫn của
giáo viên thông qua các nhiệm vụ học tập tại các góc. Với đặc điểm, nhiệm vụ đặt
ra ở mỗi góc, học sinh còn được rèn luyện các kĩ năng như quan sát, tìm kiếm
thông tin, hoạt động nhóm…
- Tăng cường sự tham gia, tạo hứng thú và cảm giác thoải mái cho học
sinh: Học sinh được chọn góc theo sở thích phù hợp với phong cách học, các
hoạt động học tập đa dạng, luôn thay đổi nên tạo được hứng thú và sự thoải mái
cho học sinh.
4
- Học sinh được học sâu và hiệu quả bền vững; học sinh được tìm hiểu
một nội dung theo những cách khác nhau: nghiên cứu lí thuyết, thí nghiệm, quan
sát và áp dụng do đó học sinh hiểu sâu, nhớ lâu hơn so với phương pháp thuyết
trình (học sinh nghe giáo viên giảng bài một cách thụ động)
- Học theo góc sẽ tạo nhiều không gian hơn cho những thời điểm học tập
mang tính tích cực. Các nhiệm vụ và hình thức học tập được thay đổi tại các góc
tạo động cơ, kích thích tính tích cực của học sinh tránh sự nhàm chán, thụ động
ghi chép lắng nghe.
- Giáo viên có nhiều thời gian để hỗ trợ cá nhân, học sinh có nhiều cơ hội
được trợ giúp, do đó tạo ra sự tương tác tích cực giữa giáo viên và học sinh, giữa
học sinh với học sinh thay cho độc thoại của giáo viên trong suốt giờ học.
- Với kĩ thuật dạy học theo góc đã phát triển ở học sinh năng lực sáng tạo,
năng lực giải quyết vấn đề, do đó nó đề cao vai trò của học sinh: học bằng hoạt
động, thông qua hoạt động của chính bản thân mình mà học sinh chiếm lĩnh kiến
thức.
- Theo kĩ thuật này, học sinh hoàn toàn chủ động chọn vấn đề mà các em
yêu thích, tự lực nghiên cứu giải quyết vấn đề và trình bày kết quả. Đây cũng là
một đặc trưng của việc dạy học lấy học sinh làm trung tâm.
- Với việc tổ chức dạy học theo góc còn tạo điều kiện cho học sinh được
tham gia đánh giá lẫn nhau, phát triển kĩ năng tự đánh giá.
2.1.3. Đặc điểm các góc và mô hình phong cách học tập của học sinh
Có 4 phong cách học tập và 4 phong cách đó tương ứng với các góc học tập
như sau:
Tên
góc học
tập
Đặc điểm
Phong
cách
học
tập
Đối tượng phù hợp
Góc
quan
sát
Người học quan sát
video, tranh ảnh hay mẫu
vật thật, qua đó hình
thành các kiến thức mới.
Tri thức được hình
thành thông qua quan
sát phản ánh trực quan
của các kinh nghiệm cụ
thể và được phát hiện
bằng sự sáng tạo và sự
đa dạng.
Phon
g
cách
“phâ
n kì”
Là những người thích quan
sát hơn hành động, thường
sử dụng trí tưởng tượng để
giải quyết vấn đề. Đáp ứng
tốt với việc giải thích sự liên
quan giữa vật liệu mới với
trải nghiệm của họ. Họ học
từ trải nghiệm, quan sát,
động não và thu thập thông
tin. Họ thường sử dụng câu
hỏi: " Tại sao?"
5