1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐIỆN BIÊN
TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
CHU KÌ CỦA CON LẮC ĐƠN
Môn: Vật lí
Họ và tên tác giả: NGUYỄN THỊ THUÝ HOA
TRƯƠNG NGUYỆT MINH
Đơn vị tổ: Vật Lý - Tin – Công nghệ.
Điện Biên Phủ, tháng 4 năm 2024
2
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
Danh mục chữ viết tắt
3
Mục đích, sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến.
4
Phạm vi triển khai thực hiện
4
Tình trạng giải pháp đã biết
4
Nội dung
4
Những điểm mới của sáng kiến
29
Khả năng áp dụng giải pháp
30
Hiệu quả, lợi ích thu được
30
Phạm vi ảnh hưởng của giải pháp
31
Kiến nghị, đề xuất
31
Danh sách đồng tác giả
31
Phụ lục
32
3
DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
CHỮ VIẾT TẮT
NỘI DUNG
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
THPT
Trung học phổ thông
4
NỘI DUNG GIẢI PHÁP
A. Mục đích, sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến.
Bài tập vật lý rất đa dạng và phong phú. Giúp học sinh việc phân loại các dạng bài
tập và hướng dẫn cách giải là rất cần thiết. Việc làm này rất có lợi cho học sinh trong
thời gian ngắn đã nắm được các dạng bài tập, nắm được phương pháp giải và từ đó
thêm yêu thích bộ môn vật lí.
Khi dạy các bài toán về chu kì của con lắc đơn chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên
ngoài như: nhiệt độ, độ cao, độ sâu, lực điện trường, lực quán tính ... HS thường rất
lúng túng trong việc tìm cách giải các dạng toán này. Kiến thức phần chu kì của con
lắc đơn cũng xuất hiện nhiều trong đề thi THPTQG. Do vậy, tôi chọn đề tài “Phân
loại và phương pháp giải bài tập chu kì của con lắc đơn ”
B. Phạm vi triển khai thực hiện
- Sử dụng sáng kiến để hướng dẫn học sinh giải một số bài tập về chu kì của con lắc
đơn.
- Học sinh lớp 12C5, 12C9 ( năm học 2023 -2024) trường THPT thành phố Điện
Biên Phủ.
D. Nội dung
I. Tình trạng giải pháp đã biết
Qua quá trình giảng dạy chương trình Vật lý lớp 12 ở trường THPT Thành phố
Điện Biên Phủ tôi nhận thấy học sinh gặp rất nhiều khó khăn khi giải bài tập chu kì
của con lắc đơn. HS gặp khó khăn trên là do những nguyên nhân sau:
+ Học sinh chưa biết phân loại bài tập về chu kì con lắc đơn
+ Học sinh chưa vận dụng được công thức chu kì vào các bài toán cụ thể.
+ Kỹ năng giải bài tập của học sinh còn yếu.
+ Bản thân học sinh không chịu khó học hỏi, tìm hiểu kiến thức mới.
II. Nội dung giải pháp
1. Biện pháp thực hiện.
1.1. Cung cấp cho học sinh một cách hệ thống và đầy đủ những kiến thức về chu kì
của con lắc đơn.
1.2. Học sinh nắm được các kiến thức:
- Công thức tính chu kì của con lắc đơn.
5
- Sự thay đổi chiều dài của con lắc theo nhiệt độ, sự thay đổi gia tốc g do thay đổi vị
trí, các ngoại lực không đổi ảnh hưởng đến dao động của con lắc đơn và các công thức
toán học liên quan khác,...
Tập cho học sinh biết cách nhận dạng và phân biệt các dạng bài tập tuỳ theo
phương tiện giải hoặc tuỳ theo mức độ khó khăn của bài tập để từ đó đưa ra phương
pháp giải cho mỗi bài toán.
1.3. Với mỗi loại bài tập giáo viên cần đưa ra phương pháp giải chung và có những bài
tập cụ thể điển hình minh hoạ cho học sinh dễ hiểu.
2. Phân loại và phương pháp giải bài tập chu kì của con lắc đơn:
Để HS dễ hiểu khi gặp dạng bài tập chu kì của con lắc đơn chúng ta cần:
+ Xây dựng một hệ thống kiến thức về chu kì con lắc đơn.
+ Phân loại và phương pháp giải bài tập chu kì con lắc đơn
Để nội dung đề tài dễ theo dõi và logic tôi chia thành hai chương như sau:
CHƯƠNG I
HỆ THỐNG KIẾN THỨC CHU KÌ CỦA CON LẮC ĐƠN
1. Chu kỳ dao động của con lắc đơn.
2l
Tg
=
: Chiều dài của con lắc (m).
g: Gia tốc trọng trường (m/s2).
2. Công thức về sự nở dài.
0(1 )l l t
=+
0
l
: Chiều dài dây treo (kim loại) ở 0oC (m).
: Chiều dài dây treo (kim loại) ở toC (m).
: Hệ số nở dài của dây treo kim loại (K-1).
3. Gia tốc trọng trường.
- Gia tốc trọng trường ở mực nước biển:
2
M
gG
R
=
G = 6, 67.10-11 N.m2/kg2: Hằng số hấp dẫn.
M: Khối lượng của trái đất.
R: Bán kính trái đất.