SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT DIỄN CHÂU 3 - NGUYỄN XUÂN ÔN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
LĨNH VỰC: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Đề tài:
PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ CỦA TRƯỜNG HỌC HẠNH PHÚC
TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
Người thực hiện:
1. PHAN TRỌNG ĐÔNG
Chức vụ: Hiệu trưởng
Đơn vị: trường THPT Diễn Châu 3 - Nghệ An
Điện thoại: 0915249666
Email: dongpt@nghean.edu.vn
2. NGUYỄN THỊ HÀ
Chức vụ: Hiệu trưởng
Đơn vị: trường THPT Nguyễn Xuân Ôn - Nghệ An
Điện thoại: 0912884908
Email:
Diễn Châu, tháng 03 năm 2021
Mục lục
Trang
Phần I. ĐẶT VẤN ĐỀ ..................................................................................................... 1
1.1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................. 1
1.2. Mục tiêu, tính mới của đề tài ................................................................................ 1
1.2.1. Mục tiêu ................................................................................................................ 1
1.2.2. Tính mới ............................................................................................................... 2
1.3. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................... 2
1.4. Phạm vi nghiên cứu đề tài .................................................................................... 2
Phần II. NỘI DUNG ........................................................................................................ 3
2.1. Trường học hạnh phúc và thực trạng môi trường sư phạm trong các nhà trường
hiện nay ................................................................................................................ 3
2.1.1. Trường học hạnh phúc .......................................................................................... 3
2.1.1.1. Khái niệm về hạnh phúc .................................................................................... 3
2.1.1.2. Trường học hạnh phúc ........................................................................................ 4
2.1.2. Thực trạng môi trường sư phạm trong các nhà trường hiện nay ở bậc THPT ..... 5
2.1.2.1. Thực trạng môi trường sư phạm trong các nhà trường hiện nay ........................ 5
2.1.2.2. Trường học hạnh phúc yêu cầu của thực tiễn ..................................................... 6
2.2. Phát huy các giá trị của trường học hạnh phúc trong bối cảnh hiện nay.............. 7
2.2.1. Các giá trị của trường học hạnh phúc ................................................................... 7
2.2.1.1. Nhóm giá trị về môi trường nhà trường và phát triển cá nhân gồm các tiêu chí8
2.2.1.2. Nhóm giá trị về dạy và học gồm các tiêu chí ..................................................... 8
2.2.1.3. Nhóm giá trị về các mối quan hệ trong và ngoài nhà trường gồm các tiêu chí . 9
2.2.2. Một số biện pháp phát huy các giá trị của trường học hạnh phúc trong bối cảnh
hiện nay ................................................................................................................ 9
2.2.2.1. Đổi mới công tác quản lý nhằm phát huy các giá trị cao đẹp của mô hình trường
học hạnh phúc phù hợp với sự phát triển của xã hội. ........................................... 9
2.2.2.2. Nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên vì một trường học hạnh phúc ......... 12
2.2.2.3. Ban hành quy tắc ứng xử vì một trường học hạnh phúc .................................. 14
2.2.2.4. Tuyên truyền, giáo dục, phát huy vai trò của các thành viên trong và ngoài nhà
trường về tạo dựng môi trường học tập hạnh phúc cho học sinh ....................... 16
2.2.2.5. Phối hợp giữa nhà trường với chính quyền, gia đình và xã hội ....................... 18
2.2.2.6. Giáo dục kỷ luật tích cực vì một trường học hạnh phúc .................................. 20
2.2.2.7. Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và huy động hợp lý các nguồn
lực nhằm tạo môi trường học tập an toàn, hiện đại ............................................ 23
2.2.3. Kết quả thực hiện đề tài ...................................................................................... 26
2.2.3.1. Kết quả khảo sát ............................................................................................... 26
2.2.3.2. Một số kết quả thực hiện trường học hạnh phúc .............................................. 28
Phần III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ .............................................................................. 34
3.1. Kết luận .............................................................................................................. 34
3.2. Kiến nghị ............................................................................................................ 35
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................. 36
1
Phần I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Lý do chọn đề tài
Tiêu đề Độc lập -Tự do- Hạnh phúc dưới Quốc hiệu được dùng ngay sau
ngày thành lập nước đã nói lên một khát vọng lớn lao của chủ tịch Hồ Chí Minh
và cũng là của dân tộc ta. Khát vọng đó không chỉ phản ánh trách nhiệm của bộ
máy chính trị, trách nhiệm của những người làm quản lí nhà nước mà nó còn là
trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam chúng ta trên hành trình đi tìm giá trị
thực của cuộc sống.
Việc xây dựng mô hình trường học hạnh phúc (THHP) là một đột phá của
Bộ Giáo dục và Đào tạo, thể hiện được sự thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh và
khát vọng của cả dân tộc. Hiền tài là nguyên khí của quốc gia (Thân Nhân Trung),
Giáo dục là quốc sách hàng đầu (Nghị Quyết Trung ương Đảng lần thứ 3 khóa
VII năm 1993), những nhận định trên đã khẳng định vai trò quan trọng của giáo
dục với sự phát triển của đất nước. Với những trọng trách mà nhà nước và xã hội
giao phó, giáo dục cho học sinh cảm nhận được hạnh phúc và tạo ra giá trị hạnh
phúc là trách nhiệm của nhà trường. Các em có được hạnh phúc thì mới tạo ra đất
nước hạnh phúc và xã hội hạnh phúc.
Khoa học đã chứng minh rằng: “Việc đưa mô hình trường học hạnh phúc
vào nhà trường dưới dạng lồng ghép vào các mô hình dạy học đổi mới khác thì
thành tích học tập của học sinh được tăng lên 10 - 12%. Hạnh phúc như một loại
kỹ năng mềm và được hình thành theo quy trình vòng tròn khép kín, như sau: Môi
trường học đường -Học sinh tỏ thái độ - Bắt đầu động não - Nhận thấy hạnh phúc
(tích cực hay tiêu cực) - Đưa ra hành động phù hợp - Có thành tích học tập - Môi
trường học đường"
Xuất phát từ mục đích của trường học hạnh phúc là thúc đẩy sự phát triển
toàn diện và đem lại hạnh phúc cho người học. Trường học hạnh phúc là ngôi
trường mà ở đó học sinh được phát triển toàn diện, trở thành chính mình và các
em được che chở bởi môi trường học tập an toàn, thân thiện và đầy tình thương.
Trong những năm qua, công tác giáo dục và đào tạo của các trường phổ
thông ở Tỉnh Nghệ An nói chung, Huyện Diễn Châu nói riêng, đã có nhiều chuyển
biến tích cực. Chất lượng giáo dục các môn văn hóa được nâng cao, việc giáo dục
đạo đức học sinh được chú trọng. Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường
đã ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sư phạm trong nhà trường thậm chí đang
hàng ngày, hàng giờ trực tiếp tác động đến quá trình hình thành và phát triển nhân
cách của học sinh. Thực tế hiện nay, các giá trị của trường học hạnh phúc chưa cụ
thể hóa bởi văn bản hiện hành, nên các nhà trường đang thật sự lúng túng trong
việc triển khai thực hiện nhằm hướng tới một nền giáo dục an toàn, lành mạnh,
thân thiện và hạnh phục. Chính vì thế, vấn đề xây dựng và phát huy các giá trị của
trường học hạnh phúc là hết sức cần thiết, nhằm thực hiện tốt chủ trương của
ngành, cũng như mục tiêu nhiệm vụ mà nhà trường hướng tới vì hạnh phúc của
học sinh. Từ nghiên cứu và thực tiễn công tác quản lý, nhóm tác giả đã xây dựng
đề tài sáng kiến kinh nghiệm “phát huy các giá trị của trường học hạnh phúc
trong bối cảnh hiện nay”.
1.2. Mục tiêu, tính mới của đề tài
1.2.1. Mục tiêu
2
Xác định những giá trị căn bản đối với trường học hạnh phúc. Trên cơ sở
các giá trị được xác định, đề tài hướng đến các biện pháp nhằm phát huy các giá
trị của mô hình trường học hạnh phúc.
1.2.2. Tính mới
“Phát huy các giá trị của trường học hạnh phúc trong bối cảnh hiện nay”
là một đề tài được nghiên cứu lần đầu ở các trường THPT trên địa bàn huyện Diễn
Châu, tỉnh Nghệ An. Những biện pháp do tác giả đề xuất có giá trị thực tiễn làm
cơ sở khoa học cho công tác quản lý, phát triển môi trường giáo dục đảm bảo văn
hóa, văn minh, an toàn vì hạnh phúc của người học ở các trường trung học phổ
thông.
1.3. Phương pháp nghiên cứu
1.3.1. Phương pháp tổng hợp lý luận
Phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các vấn đề lý luận có liên quan đến
trường học hạnh phúc.
1.3.2. Phương pháp hồi cứu tư liệu
Hồi cứu các văn bản chỉ đạo của Đảng và Pháp luật của Nhà nước, các
hướng dẫn và các báo cáo của ngành, báo tạp chí, sách, … liên quan đến đề tài.
1.3.3. Phương pháp quan sát
Sử dụng phương pháp này nhằm ghi chép lại về không gian, điều kiện giáo
dục và đào tạo trong các trường; Quan sát thái độ, hành vi, tác phong, ứng xử giữa
các đối tượng được nghiên cứu.
1.3.4. Phương pháp so sánh và phân tích thống kê
Các dữ liệu thu thập được từ khảo sát và hồi cứu tư liệu sẽ được phân loại,
sắp xếp, xử lý phục vụ cho phân tích và đưa ra các nhận định, đánh giá về xây
dựng trường học hạnh phúc.
1.4. Phạm vi nghiên cứu đề tài
Đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý trường học hạnh phúc của chủ
thể quản lý là Hiệu trưởng trường THPT.
Đề tài được triển khai thực hiện tại một số trường trung học phổ thông thuộc
huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
3
Phần II. NỘI DUNG
2.1. Trường học hạnh phúc và thực trạng môi trường sư phạm trong
các nhà trường hiện nay
2.1.1. Trường học hạnh phúc
2.1.1.1.Khái niệm về hạnh phúc
Tổ chức thế giới Liên hiệp quốc (UN) khẳng định: Hạnh phúc là một trong
những quyền cơ bản của con người và lấy ngày 20/3 hàng năm làm ngày Quốc tế
hạnh phúc nhằm tôn vinh, phát triển và nâng cao hạnh phúc trên toàn cầu. Trong
hội nghị LHQ 28/7/2012, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon cho rằng:
“Chúng ta cần một mô hình mới cho nền kinh tế, trong đó tôn trọng sự bình đẳng
trong ba trụ cột của phát triển bền vững: phúc lợi về các vấn đề xã hội, kinh tế và
môi trường là không thể tách rời. Chúng cùng nhau xác định tổng hạnh phúc toàn
cầu”.
Ngày 26/12/2013, Thủ tướng chính phủ nước ta đã ban hành Quyết định số
2589/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tổ chức các hoạt động nhân Ngày Quốc tế Hạnh
phúc 20 tháng 3 hàng năm”. Từ năm 2014, Việt Nam chính thức tham gia các hoạt
động của Ngày Quốc tế Hạnh phúc.
Mở đầu bài Thơ mừng năm 1961 được làm ngày đầu năm mới (1/1/1961),
Bác Hồ viết:
Mừng năm mới, mừng xuân mới
Mừng Việt Nam, mừng thế giới
Đường lên hạnh phúc rộng thênh thênh…
Những câu thơ mang âm hưởng phơi phới những niềm vui, phấn khởi, tin
tưởng, giàu hứa hẹn cho thấy quan niệm của Bác về hạnh phúc: hạnh phúc là đồng
nghĩa với những gì tốt đẹp, mới mẻ, đầy tràn hi vọng. Đường lên hạnh phúc rộng
thênh thênh không của cá nhân nào mà của tất cả mọi người, không của riêng Việt
Nam mà còn của cả thế giới.
Dễ thấy nhất là những văn bản thuộc phong cách ngôn ngữ hành chính của
Việt Nam đều phải có tiêu ngữ:
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Điều này cho thấy Hạnh phúc là khát vọng, là mục đích hướng đến, là động
lực hàng ngày của cả dân tộc Việt Nam.
Trong tiếng Việt, về mặt nguồn gốc chiết tự, “hạnh phúc” là một từ vay
mượn tiếng Hán với hai thành tố có giá trị đẳng lập: “hạnh” có nghĩa gốc là “may
mắn”, còn “phúc” có nghĩa gốc là “tốt lành”.
Trong tiếng Anh, “hạnh phúc” được xem là tương đương với từ
“happiness”, vốn xuất phát từ căn tố happy có nghĩa là vui sướng, vui lòng.
Từ điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học) thì định nghĩa về hạnh phúc: “trạng
thái sung sướng vì cảm thấy hoàn toàn đạt được ý nguyện”.
Người ta có thể nói về hạnh phúc của cá nhân, một tổ chức như gia đình,
nhà trường, một cơ quan đoàn thể và cũng có thể nói về hạnh phúc của cả một dân
tộc.
Như vậy, ta thấy có một điểm chung quan trọng trong quan niệm về hạnh
phúc của nhiều quốc gia, đó là hạnh phúc nhất thiết phải gắn với niềm vui.
