PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài.
Bảo vệ môi trường đang là yêu cầu bức thiết không chỉ với nước ta
mà trên toàn thế giới, bảo vệ thiên nhiên chính là bảo vệ con người; đặc
biệt trong xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề phát triển kinh tế
phải song song với bảo vệ môi trường đặc biệt là môi trường làng nghề
đang trở thành đòi hỏi cấp thiết mà nhân loại đặt ra.
Cùng với công cuộc CNH - HĐH đất nước, Cửa Lò cũng đang vươn
mình khởi sắc; nhất là những năm gần đây việc xuất hiện và phát triển
mạnh mẽ một số làng nghề tại Cửa Lò đang được xem là điểm nhấn cho
phát triển kinh tế, du lịch của thị xã nói riêng và tỉnh nhà nói chung. Việc
làm này góp phần thúc đẩy kinh tế thị xã phát triển, tuy nhiên kéo theo
đó là những hệ lụy từ vấn đề môi trường và ô nhiễm môi trường tại các
làng nghề.
Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường là việc làm thiết thực trong dạy
học và được đưa vào tích hợp trong dạy học môn GDCD. Tiếp cận với
chương trình GDPT năm 2018 hướng tới hình thành, phát triển các
phẩm chất năng lực cho người học thì việc giáo dục ý thức bảo vệ môi
trường đặc biệt môi trường làng nghề lại trở nên cần thiết.
Đặc biệt, trong định hướng giáo dục môn học ở bậc THPT năm
2018 nhấn mạnh vấn đề giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh,
trong đó giáo dục tình yêu với nghề truyền thống và ý thức trách nhiệm
trong việc góp phần phát huy và nâng cao hơn nữa vị thế nghề truyền
thống là một yêu cầu thiết yếu cần trang bị cho học sinh, tuy nhiên việc
làm này chưa thực sự được quan tâm ở các trường THPT.
Xuất phát từ thực trạng đó, trong quá trình giảng dạy môn GDCD tôi
đã tích lũy kinh nghiệm và nghiên cứu đề tài “Hình thành và phát triển
phẩm chất trách nhiệm trong hoạt động bảo vệ môi trường làng
nghề cho học sinh thông qua dạy học môn GDCD bậc THPT”.
II. Mục tiêu, phạm vi, đối tượng, phương pháp, thời gian nghiên
cứu.
1. Mục tiêu nghiên cứu.
Học sinh được tìm hiểu về thực trạng môi trường làng nghề nói
chung và ở Cửa Lò nói riêng, tầm quan trọng của việc bảo vệ môi
trường làng nghề trong sự phát triển kinh tế xã hội.
1
Học sinh được trải nghiệm một số nghề truyền thống của địa
phương, hình thành tình yêu nghề, định hướng nghề nghiệp cho bản
thân, đồng thời thực hành các giải pháp bảo vệ môi trường làng nghề.
Học sinh có cái nhìn khái quát, biện chứng về tác động của môi
trường làng nghề đến sự phát triển của mỗi cá nhân, xã hội cũng như
vai trò của con người trong việc đảm bảo môi trường làng nghề hiện nay.
Từ đó học sinh có thể rút ra những bài học cho bản thân trong việc bảo
vệ bảo vệ môi trường. Góp phần hình thành và phát triển nhân cách của
học sinh, sống có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng, đất nước
2. Phạm vi nghiên cứu.
Tích hợp vào một số bài học môn GDCD trong trường phổ thông,
xây dựng chuyên đề trải nghiệm. Cụ thể:
Bài 7: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức - GDCD
lớp 10
Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc -
GDCD 10
Bài 15: Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại - GDCD
lớp 10
Bài 4: Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa - GDCD lớp
11
Bài 12: Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường - GDCD lớp 11
Bài 2: Thực hiện pháp luật - GDCD lớp12
Bài 9: Pháp luật với sự phát triển bền vững của đất nước – GDCD
lớp 12
Chuyên đề “Trải nghiệm nghề truyền thống Cửa Lò, nâng cao trách
nhiệm bảo vệ môi trường làng nghề”.
3. Đối tượng nghiên cứu.
Học sinh trường THPT Cửa Lò 2 năm học 2020 - 2021 và 2021 –
2022.
4. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
- Phương pháp điều tra, nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
- Phương pháp thống kê.
5. Thời gian nghiên cứu.
Năm học 2020 - 2021 và năm học 2021 - 2022.
2
III. Những đóng góp mới của đề tài.
- Hình thành phương pháp học tập chủ động sáng tạo, phương
pháp tự học, tự nghiên cứu, vừa học vừa áp dụng vào thực tiễn cuộc
sống.
- Học sinh được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm tìm hiểu
các làng nghề truyền thống, tìm hiểu môi trường làng nghề tại địa bàn thị
xã Cửa Lò, hình thành những hành vi tốt, những thói quen tích cực.
- Học sinh tìm hiểu một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, đề
xuất và thực hành một số giải pháp góp phần bảo vệ môi trường làng
nghề.
- Hình thành lòng yêu quê hương đất nước, tự hào với nghề truyền
thống của cha ông.
- Học sinh hình thành và thể hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường
làng nghề, bảo vệ và quảng bá thương hiệu nghề truyền thống.
- Thông qua đó giáo dục tình yêu nghề truyền thống và định hướng
nghề nghiệp cho học sinh bậc THPT.
3
PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.
I. Cơ sở lý luận của đề tài.
1. Những phẩm chất cần đạt trong chương trình GDPT năm
2018.
Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 đã đưa ra những yêu
cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh phổ thông. Theo đó
hình thành và phát triển cho học sinh 5 phẩm chất chủ yếu là yêu nước,
nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm.
1.1. Phẩm chất yêu nước.
- Tích cực, chủ động vận động người khác tham gia các hoạt động
bảo vệ thiên nhiên.
- Tự giác thực hiện và vận động người khác thực hiện các quy định
của pháp luật, góp phần bảo vệ và xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa
Việt Nam.
- Chủ động, tích cực tham gia và vận động người khác tham gia các
hoạt động bảo vệ, phát huy giá trị các di sản văn hoá.
- Đấu tranh với các âm mưu, hành động xâm phạm lãnh thổ, biên
giới quốc gia, các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền chủ quyền của
quốc gia bằng thái độ và việc làm phù hợp với lứa tuổi, với quy định của
pháp luật.
- Sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc.
1.2. Phẩm chất nhân ái.
- Yêu quý mọi người.
Quan tâm đến mối quan hệ hài hoà với những người khác. Tôn
trọng quyền và lợi ích hợp pháp của mọi người; đấu tranh với những
hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Chủ
4
động, tích cực vận động người khác tham gia các hoạt động từ thiện và
hoạt động phục vụ cộng đồng.
-Tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người .
Tôn trọng sự khác biệt về lựa chọn nghề nghiệp, hoàn cảnh sống,
sự đa dạng văn hoá cá nhân. Có ý thức học hỏi các nền văn hoá trên
thế giới. Cảm thông, độ lượng với những hành vi, thái độ có lỗi của
người khác.
1.3. Phẩm chất chăm chỉ.
- Ham học: Có ý thức đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của bản thân,
thuận lợi, khó khăn trong học tập để xây dựng kế hoạch học tập. Tích
cực tìm tòi và sáng tạo trong học tập; có ý chí vượt qua khó khăn để đạt
được những kết quả tốt trong học tập.
- Chăm làm: Tích cực tham gia và vận động mọi người tham gia các
công việc phục vụ cộng đồng. Có ý chí vượt qua khó khăn để đạt kết
quả tốt trong lao động. Tích cực học tập, rèn luyện để chuẩn bị cho nghề
nghiệp tương lai.
1.4. Phẩm chất trung thực.
Nhận thức và hành động theo lẽ phải. Sẵn sàng đấu tranh bảo vệ lẽ
phải, bảo vệ người tốt, điều tốt. Tự giác tham gia và vận động người
khác tham gia phát hiện, đấu tranh với các hành vi thiếu trung thực trong
học tập và trong cuộc sống, các hành vi vi phạm chuẩn mực đạo đức và
quy định của pháp luật.
1.5. Phẩm chất trách nhiệm.
- Có trách nhiệm với bản thân: Tích cực, tự giác và nghiêm túc rèn
luyện, tu dưỡng đạo đức của bản thân. Có ý thức sử dụng tiền hợp lí khi
ăn uống, mua sắm đồ dùng học tập, sinh hoạt. Sẵn sàng chịu trách
nhiệm về những lời nói và hành động của bản thân.
- Có trách nhiệm với gia đình: Có ý thức làm tròn bổn phận với
người thân và gia đình. Quan tâm bàn bạc với người thân, xây dựng và
thực hiện kế hoạch chi tiêu hợp lí trong gia đình.
- Có trách nhiệm với nhà trường và xã hội. Tích cực tham gia và
vận động người khác tham gia các hoạt động công ích. Tích cực tham
gia và vận động người khác tham gia các hoạt động tuyên truyền pháp
luật. Đánh giá được hành vi chấp hành kỉ luật, pháp luật của bản thân và
người khác; đấu tranh phê bình các hành vi vô kỉ luật, vi phạm pháp luật.
- Có trách nhiệm với môi trường sống. Hiểu rõ ý nghĩa của tiết kiệm
đối với sự phát triển bền vững; có ý thức tiết kiệm tài nguyên thiên
5