Ph ng pháp Bàn tay n n b t trong gi ng d y đo n trích H nh phúc c a m t tang giaươ ặ ộ ả ạ ạ ạ ủ ộ
A. M C ĐÍCH, S C N THI T C A VI C TH C HI N Đ TÀIỤ Ự Ầ Ế Ủ Ệ Ự Ệ Ề
1. S phát tri n nh y v t c a khoa h c - công ngh , kéo theo là s phát tri n theoự ể ả ọ ủ ọ ệ ự ể
c p s nhân c a tri th c nhân lo i đòi h i ng i lao đng có trình đ, năng l c, cóấ ố ủ ứ ạ ỏ ườ ộ ộ ự
kh năng thích ng cao. Đáp ng ả ứ ứ nhu c u c a s phát tri nầ ủ ự ể y c a đt n c làấ ủ ấ ướ
nhi m v c a giáo d c nh m đào t o ra ngu n nhân l c năng đng, ch đng, sángệ ụ ủ ụ ằ ạ ồ ự ộ ủ ộ
t o. ạ
2. Ngh quy t Đi h i l n th IXị ế ạ ộ ầ ứ c a Đng đã ch rõ: "Ti p t c nâng cao ch tủ ả ỉ ế ụ ấ
l ng giáo d c toàn di n, đi m i n i dung, ph ng pháp d y và h c. Phát huy tinhượ ụ ệ ổ ớ ộ ươ ạ ọ
th n đc l p suy nghĩ và sáng t o c a h c sinh, sinh viên, đ cao năng l c t h c,ầ ộ ậ ạ ủ ọ ề ự ự ọ
t hoàn thi n h c v n và tay ngh ...". Đi m i cách h c đng nghĩa ng i d yự ệ ọ ấ ề ổ ớ ọ ồ ườ ạ
ph i đi m i ph ng pháp d y. ả ổ ớ ươ ạ
3. Yêu c u đi m i ph ng pháp d y h cầ ổ ớ ươ ạ ọ c a ng i d y nh m thay đi cáchủ ườ ạ ằ ổ
d y t truy n đt th đng sang phát huy tính tích c c, ch đng c a h c sinh.ạ ừ ề ạ ụ ộ ự ủ ộ ủ ọ
Vi c này đòi h i ng i d y ph i n l c đi m i ph ng pháp đ thoát kh i cáchệ ỏ ườ ạ ả ỗ ự ổ ớ ươ ể ỏ
d y truy n th ng. Ng i h c ph i đc đt vào các tình hu ng có v n đ, đcạ ề ố ườ ọ ả ượ ặ ố ấ ề ượ
quan sát, gi i quy t v n đ theo suy nghĩ c a b n thân, đng não t duy cácả ế ấ ề ủ ả ộ ư
ph ng án gi i quy t khác nhau trong m t th i gian nh t đnh. T đó, không nh ngươ ả ế ộ ờ ấ ị ừ ữ
n m đc tri th c, k năng, k x o mà còn n m đc cách th c và con đng điắ ượ ứ ỹ ỹ ả ắ ượ ứ ườ
t i tri th c, k năng, k x o đó. Hi n nay r t nhi u ph ng pháp d y h c tích c cớ ứ ỹ ỹ ả ệ ấ ề ươ ạ ọ ự
đang đc áp d ng trong các tr ng h c nh ph ng pháp d y h c gi i quy t v nượ ụ ườ ọ ư ươ ạ ọ ả ế ấ
đ, ph ng pháp g i m - v n đáp, ph ng pháp d y h c h p tác theo nhóm nh ,ề ươ ợ ở ấ ươ ạ ọ ợ ỏ
ph ng pháp tr c quan, ph ng pháp d y h c luy n t p và th c hành, ph ngươ ự ươ ạ ọ ệ ậ ự ươ
pháp d y h c b ng b n đ t duy, ph ng pháp d y h c trò ch i...ạ ọ ằ ả ồ ư ươ ạ ọ ơ
4. Ph ng pháp ươ Bàn tay n n b tặ ộ là m t trong s nh ng ph ng pháp d y h c tíchộ ố ữ ươ ạ ọ
c c có nhi u tính u vi t đáp ng yêu c u "l y ng i h c làm trung tâm" c a quáự ề ư ệ ứ ầ ấ ườ ọ ủ
trình d y h c. Ngoài vi c chú tr ng đn ki n th c khoa h c, ph ng pháp ạ ọ ệ ọ ế ế ứ ọ ươ Bàn tay
Ph m Th Th ng Huy nạ ị ươ ề Tr ng THPT Nà T uườ ấ1
Ph ng pháp Bàn tay n n b t trong gi ng d y đo n trích H nh phúc c a m t tang giaươ ặ ộ ả ạ ạ ạ ủ ộ
n n b tặ ộ còn chú ý nhi u đn vi c rèn luy n k năng t duy, k năng di n đt thôngề ế ệ ệ ỹ ư ỹ ễ ạ
qua ngôn ng nói và vi t cho h c sinh trong quá trình ng i h c t tìm tri th c.ữ ế ọ ườ ọ ự ứ
5. Đo n trích ạH nh phúc c a m t tang giaạ ủ ộ là trích đo n, có th nói, thâu tóm g nạ ể ầ
nh toàn b giá tr n i dung, ngh thu t c a ti u thuy t ư ộ ị ộ ệ ậ ủ ể ế S đố ỏ. Tuy nhiên, đ d yể ạ
đc v a có s c hút l i v a ph i th hi n đc nh ng đc s c trong ngh thu tượ ừ ứ ạ ừ ả ể ệ ượ ữ ặ ắ ệ ậ
trào húng c a Vũ Tr ng Ph ng s d ng các ph ng pháp, các k thu t d y h c tíchủ ọ ụ ử ụ ươ ỹ ậ ạ ọ
c c là đi u không ph i d .ự ề ả ễ
T nh ng lý do trên, v i mong mu n t o d ng m t ti t d y kh i g i đcừ ữ ớ ố ạ ự ộ ế ạ ơ ợ ượ
h ng thú v i b môn mà hi n nay các em đang d n m t ni m yêu thích cũng nhứ ớ ộ ệ ầ ấ ề ư
phát huy đc tính tích c c c a ng i h c t vi c s d ng các ph ng pháp, cácượ ự ủ ườ ọ ừ ệ ử ụ ươ
k thu t d y h c tích c c, tôi th c hi n đ tài ỹ ậ ạ ọ ự ự ệ ề Ph ng pháp bàn tay n n b tươ ặ ộ
trong gi ng d y đo n trích H nh phúc c a m t tang gia.ả ạ ạ ạ ủ ộ
B. PHAM VI TRIÊN KHAI TH C HIÊN Ư
1. Pham vi triên khai
Đ tài th c hi n trên ti t d y thu c b môn Ng văn l p 11, ch ng trìnhề ự ệ ế ạ ộ ộ ữ ớ ươ
h c k I, nên đi t ng h ng t i là h c sinh l p 11.ọ ỳ ố ượ ướ ớ ọ ớ
2. Pham vi nghiên c u ư
Ph ng pháp ươ Bàn tay n n b tặ ộ .
S d ng ph ng pháp ử ụ ươ Bàn tay n n b tặ ộ trong gi ng d y đo n trích ả ạ ạ H nhạ
phúc c a m t tang gia.ủ ộ
C. NÔI DUNG
1. Tinh trang giai phap
1.1. Tinh trang chung
Đi m i ph ng pháp d y h c là xu h ng t t y u t t c b môn trongổ ớ ươ ạ ọ ướ ấ ế ở ấ ả ộ
nhà tr ng. Tuy nhiên, v i đc thù riêng c a môn Ng văn, so v i các b môn khác,ườ ớ ặ ủ ữ ớ ộ
vi c đi m i di n ra t ng đi ch m và dè d t, ng i d y v n d y theo ph ngệ ổ ớ ễ ươ ố ậ ặ ườ ạ ẫ ạ ươ
pháp di n gi ng truy n th ng, ng i h c v n ti p nh n th đng là ch y u.ễ ả ề ố ườ ọ ẫ ế ậ ụ ộ ủ ế
Ph m Th Th ng Huy nạ ị ươ ề Tr ng THPT Nà T uườ ấ2
Ph ng pháp Bàn tay n n b t trong gi ng d y đo n trích H nh phúc c a m t tang giaươ ặ ộ ả ạ ạ ạ ủ ộ
Bàn tay n n b tặ ộ là ph ng pháp đang đc s d ng trong nhi u môn h cươ ượ ử ụ ề ọ
nh m phát huy tính tích c c, ch đng c a h c sinh trong vi c khám phá, tìm tòi triằ ự ủ ộ ủ ọ ệ
th c. Ph ng pháp này có nhi u u đi m nh ng l i ch đc s d ng ch y u ứ ươ ề ư ể ư ạ ỉ ượ ử ụ ủ ế ở
các môn khoa h c t nhiên, các môn khoa h c xã h i, trái l i, r t ít. ọ ự ọ ộ ạ ấ
Đi v i b môn Ng văn, ph ng pháp này hi n nay trên các trang m ng xãố ớ ộ ữ ươ ệ ạ
h i ch ch y u đc th c hi n các ti t d y trong ch ng trình THCS, cònộ ỉ ủ ế ượ ự ệ ở ế ạ ươ
ch ng trình THPT ch a có ti t h c trình di n nào đc đa lên. ươ ư ế ọ ễ ượ ư
Thêm n a, qua theo dõi, đi chi u, b n thân tôi nh n th y các ti t h c ápữ ố ế ả ậ ấ ế ọ
d ng ph ng pháp ụ ươ Bàn tay n n b tặ ộ các b môn khoa h c t nhiên, các b cở ộ ọ ự ướ
gi ng d y b c l rõ b n ch t c a ph ng pháp h n là môn Ng văn, đc bi t làả ạ ộ ộ ả ấ ủ ươ ơ ở ữ ặ ệ
các ti t d y đc hi u văn b n. Các ti t d y Ng văn s d ng ế ạ ọ ể ả ế ạ ữ ử ụ Bàn tay n n b tặ ộ
d ng nh ch mang tính đm b o các b c c n có còn v b n ch t v n là sườ ư ỉ ả ả ướ ầ ề ả ấ ẫ ử
d ng ph ng pháp truy n th ng, giáo viên đt câu h i, h c sinh tìm chi ti t tr l i. ụ ươ ề ố ặ ỏ ọ ế ả ờ
H nh phúc c a m t tang gia ạ ủ ộ là m t trong s nh ng ti t gi ng n m trongộ ố ữ ế ả ằ
ph n tr ng tâm c a ch ng trình h c l p 11. Đng th i, đây cũng là ph n văn b nầ ọ ủ ươ ọ ớ ồ ờ ầ ả
c a "m t tác ph m ghê g m có th làm danh d m i n n văn h c" nên đc nhi uủ ộ ẩ ớ ể ự ọ ề ọ ượ ề
th y cô đu t công s c và cho ra nh ng bài d y trên các trang h c tr c tuy n, trangầ ầ ư ứ ữ ạ ọ ự ế
h c c ng đng hay trang cá nhân là đi u d hi u. Tuy nhiên, ch y u văn b n v nọ ộ ồ ề ễ ể ủ ế ả ẫ
đc các th y cô ti p c n trên ph ng pháp truy n th ng: giáo viên đt câu h i,ượ ầ ế ậ ươ ề ố ặ ỏ
h c sinh tìm các đn v ki n th c theo đnh h ng s n c a th y cô. Đi v i đo nọ ơ ị ế ứ ị ướ ẵ ủ ầ ố ớ ạ
trích này, b n thân tôi cũng ch a tìm đc m t bài gi ng m u theo ph ng phápả ư ượ ộ ả ẫ ươ
Bàn tay n n b tặ ộ .
Đ th c hi n đ tài, vi c tìm tòi, tham kh o nh ng tài li u liên quan đnể ự ệ ề ệ ả ữ ệ ế
ph ng pháp ươ Bàn tay n n b tặ ộ cũng nh đo n trích ư ạ H nh phúc c a m t tang giaạ ủ ộ là
đi u t t y u. Thêm n a, các ti t d y truy n th ng là ngu n t li u quý giúp ng iề ấ ế ữ ế ạ ề ố ồ ư ệ ườ
vi t bám ch c vào c t lõi c a tác ph m t đó lĩnh h i, ti p thu và áp d ng ph ngế ắ ố ủ ẩ ừ ộ ế ụ ươ
Ph m Th Th ng Huy nạ ị ươ ề Tr ng THPT Nà T uườ ấ3
Ph ng pháp Bàn tay n n b t trong gi ng d y đo n trích H nh phúc c a m t tang giaươ ặ ộ ả ạ ạ ạ ủ ộ
pháp d y h c m i v i mong mu n mang đn m t cách ti p c n trong vi c gi ngạ ọ ớ ớ ố ế ộ ế ậ ệ ả
d y trích đo n.ạ ạ
1.2. Tinh trang cua nha tr ng ươ
Không n m ngoài tình tr ng chung c a b môn, gi ng d y môn Ng vănằ ạ ủ ộ ả ạ ữ
trong Tr ng THPT Nà T u v n theo ph ng pháp truy n th ng, di n gi ng là chườ ấ ẫ ươ ề ố ễ ả ủ
y u. Đng nghĩa v i đó là vi c ti p c n các tác ph m là t p trung vào phát huy tínhế ồ ớ ệ ế ậ ẩ ậ
tích c c c a... ng i d y. Đi u này m t ph n là do b n thân giáo viên "ng i" thayự ủ ườ ạ ề ộ ầ ả ạ
đi b i cách d y truy n th ng đã bám sâu vào ý th c; m t ph n là do đi t ngổ ở ạ ề ố ứ ộ ầ ố ượ
h c sinh c a nhà tr ng ít đc ti p c n v i các ph ng pháp d y h c tích c c tọ ủ ườ ượ ế ậ ớ ươ ạ ọ ự ừ
b c THCS, m t b ng nh n th c so v i các vùng khác cũng th p h n. Thi u b oậ ặ ằ ậ ứ ớ ấ ơ ế ạ
d n, h n ch v ngôn ng cũng là "rào c n" khi n các th y cô cũng khó có th ápạ ạ ế ề ữ ả ế ầ ể
d ng đc các ph ng pháp d y h c m i.ụ ượ ươ ạ ọ ớ
Trong quá trình gi ng d y, di n gi ng cũng là cách d y mà b n thân ng iả ạ ễ ả ạ ả ườ
vi t đã áp d ng trong các ti t d y c a mình. Tuy nhiên, v i mong mu n mang đnế ụ ế ạ ủ ớ ố ế
m t cách ti p c n nh m phát huy h n n a tính tích c c, ch đng c a h c sinhộ ế ậ ằ ơ ữ ự ủ ộ ủ ọ
trong chi m lĩnh tri th c, ng i vi t nh n th y c n có s thay đi d n b ng cáchế ứ ườ ế ậ ấ ầ ự ổ ầ ằ
h c h i và áp d ng thêm các ph ng pháp d y h c tích c c. L a ch n ph ngọ ỏ ụ ươ ạ ọ ự ự ọ ươ
pháp Bàn tay n n b t ặ ộ cũng là vì th .ế
2. Nôi dung giai phap
2.1. Muc đich nghiên c u ư
N m rõ b n ch t cũng nh s t i u c a ph ng pháp ắ ả ấ ư ự ố ư ủ ươ Bàn tay n n b tặ ộ trong
vi c phát huy tính tích c c, ch đng c a h c sinh.ệ ự ủ ộ ủ ọ
Đa ra m t cách ti p c n trong gi ng d y đo n trích ư ộ ế ậ ả ạ ạ H nh phúc c a m tạ ủ ộ
tang gia đ khám phá giá tr n i dung và ngh thu t c a đo n trích cũng nh ngòiể ị ộ ệ ậ ủ ạ ư
bút trào phúng c a Vũ Tr ng Ph ng.ủ ọ ụ
2.2. Nôi dung sang kiên
2.2.1. Ph ng pháp Bàn tay n n b tươ ặ ộ
Ph m Th Th ng Huy nạ ị ươ ề Tr ng THPT Nà T uườ ấ4
Ph ng pháp Bàn tay n n b t trong gi ng d y đo n trích H nh phúc c a m t tang giaươ ặ ộ ả ạ ạ ạ ủ ộ
Ph ng pháp d y h c "Bàn tay n n b t", ti ng Pháp là ươ ạ ọ ặ ộ ế La main à la pâte - vi tế
t t là LAMAP; ti ng Anh là ắ ế Hands-on, là ph ng pháp d y h c khoa h c d a trênươ ạ ọ ọ ự
c s c a s tìm tòi - nghiên c u, áp d ng cho vi c d y h c các môn khoa h c tơ ở ủ ự ứ ụ ệ ạ ọ ọ ự
nhiên. Ph ng pháp này đc kh i x ng b i Giáo s Georges Charpak (Gi iươ ượ ở ướ ở ư ả
Nobel V t lý năm 1992). ậ
2.2.1.1 C s khoa h c c a ph ng pháp Bàn tay n n b tơ ở ọ ủ ươ ặ ộ
Là m t ph ng pháp d y h c tích c c, ph ng pháp ộ ươ ạ ọ ự ươ Bàn tay n n b t ặ ộ đc xâyượ
d ng d a trên các c s khoa h c:ự ự ơ ở ọ
D y h c khoa h c d a trên ti p c n tìm tòi, khám pháạ ọ ọ ự ế ậ là con đng, cáchườ
th c khác nhau, trong đó các nhà khoa h c nghiên c u th gi i t nhiên và đ xu tứ ọ ứ ế ớ ự ề ấ
các cách gi i thích d a trên b ng ch ng thu th p đc. Là các ho t đng phát tri nả ự ằ ứ ậ ượ ạ ộ ể
các ki n th c và nh n th c đc cách th c phát tri n các ki n th c đó c a ng iế ứ ậ ứ ượ ứ ể ế ứ ủ ườ
h c.ọ
Ki n th c - đó là quá trình t xây d ng c a ng i h cế ứ ự ự ủ ườ ọ . Hi u bi t khoa h cể ế ọ
không ch gi n đn là bi t thu th p các s ki n, đó là quá trình h c v th gi i vàỉ ả ơ ế ậ ự ệ ọ ề ế ớ
gi i quy t các v n đ. Vì v y, h c sinh nên đc d y theo cách làm th nào đả ế ấ ề ậ ọ ượ ạ ế ể
hi u bi t v th gi i h n là ch ghi nh các s ki n. H c sinh nên đc d y để ế ề ế ớ ơ ỉ ớ ự ệ ọ ượ ạ ể
bi t cách t duy nh nh ng nhà khoa h c h n là vi c ch th đng thu nh n thôngế ư ư ữ ọ ơ ệ ỉ ụ ộ ậ
tin.
Vì v y, trong ti n trình tìm tòi, khám phá h c sinh xây d ng ki n th c và nh ngậ ế ọ ự ế ứ ữ
hi u bi t m i d a trên nh ng đi u h đã bi t và tin t ng. Ki n th c và nh ngể ế ớ ự ữ ề ọ ế ưở ế ứ ữ
quan ni m (ni m tin) mà h c sinh mang đn l p nh h ng r t l n đn vi c h cệ ề ọ ế ớ ả ưở ấ ớ ế ệ ọ
t p. Vì v y, h c t p không còn là vi c ph i ghi nh cái này hay cái kia mà h c sinhậ ậ ọ ậ ệ ả ớ ọ
t xây d ng ki n th c cho b n thân mình trong quá trình h c.ự ự ế ứ ả ọ
Vai trò c a môi tr ng h c t pủ ườ ọ ậ v i các m i quan h t ng tác có tính h p tácớ ố ệ ươ ợ
thì s phát tri n không th tách r i kh i b i c nh c th . đây, ngôn ng đóng vaiự ể ể ờ ỏ ố ả ụ ể Ở ữ
trò trung tâm trong s phát tri n trí tu . H c t p hi u qu đòi h i kh năng ki mự ể ệ ọ ậ ệ ả ỏ ả ể
Ph m Th Th ng Huy nạ ị ươ ề Tr ng THPT Nà T uườ ấ5