Sáng kiến 2018-2019 THPT Nguyễn Hữu Cảnh
Người thực hiện: Lương Thu Hà Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO AN GIANG
TRƯỜNG THPT NGUYỄN HỮU CẢNH
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Chợ Mới, ngày 11 tháng 2 năm 2019.
BÁO CÁO
Kết quả thực hiện sáng kiến, cải tiến, giải pháp kỹ thuật, quản lý, tác nghiệp,
ứng dụng tiến bộ kỹ thuật hoặc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
I. Sơ lược lý lịch tác giả:
- Họ và tên: Lương Thu Hà. Nam, nữ: nữ.
- Ngày tháng năm sinh: 03/12/1987.
- Nơi thường trú: Ấp Thị, Thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, An Giang.
- Đơn vị công tác: THPT Nguyễn Hữu Cảnh.
- Chức vụ hiện nay: Tổ trưởng tổ Địa lý.
- Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm.
- Lĩnh vực công tác: Giáo dục.
II. Sơ lược đặc điểm tình hình đơn vị:
- Thuận lợi: giáo viên được sự quan tâm, lãnh đạo của Ban Lãnh đạo nhà trường, giáo
viên nhiệt tình tâm huyết, có năng lực hoàn thành nhiệm vụ được giao; cơ sở vật chất
khá đầy đủ phục vụ yêu cầu dạy và học của giáo viên, học sinh.
- Tên sáng kiến: Tổ chức trò chơi trong các hoạt động dạy học Địa lý tạo hứng thú
học tập cho học sinh.
- Lĩnh vực: Giáo dục.
III. Mục đích yêu cầu của sáng kiến:
1. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến:
Như chúng ta đã biết, hiện nay cùng với sự phát triển của xã hội loài người, cuộc
cách mạng khoa học kĩ thuật, sự tiến bộ không ngừng của tất cả các lĩnh vực trong
cuộc sống; đòi hỏi các ngành nói chung , và ngành giáo dục đào tạo nói riêng phải có
tiến bộ vượt bậc, yêu cầu đặt ra đối với ngành giáo dục – đào tạo đó là cải cách
chương trình và phương pháp giáo dục nhằm nâng cao về chất và lượng con người
trong thời đại mới.
Khối lượng tri thức ngày một tăng, nhưng sự tiếp thu của con người là có giới
hạn. Muốn nâng cao sự sáng tạo, hứng thú trong quá trình thu nhận kiến thức của con
người thì ngành giáo dục đào tạo giữ vai trò quan trọng, vì vậy nhiệm vụ và trách
Sáng kiến 2018-2019 THPT Nguyễn Hữu Cảnh
Người thực hiện: Lương Thu Hà Trang 2
nhiệm của người giáo viên khá cao, người giáo viên phải không ngừng bồi dưỡng kiến
thức chuyên môn, cải tiến phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục để đáp
ứng yêu cầu của tình hình mới.
Quá trình dạy học không đơn giản là giáo viên lên lớp thực hiện giờ dạy theo
giáo án và học sinh chỉ ngồi nghe, ghi chép một cách thụ động. Mà quá trình dạy học
là cả một quá trình nghệ thuật của giáo viên được kết hợp nhần nhuyễn giữa tính sư
phạm, tính khoa học, tính chính xác và tính thực tiễn nhằm thực hiện nhiệm vụ dạy
học cũng như thực hiện mục tiêu của quá trình dạy học. Để dạy học đạt kết quả, quá
trình dạy học mà cụ thể là phương pháp dạy học của giáo viên phải thật sự hiệu quả.
Vì thế, trong quá trình giảng dạy tôi cũng nghiên cứu, đúc kết nhiều phương
pháp dạy học, cố gắng tìm tòi, học hỏi những cái hay, tiếp thu những cái mới và cũng
trăn trở phải làm thế nào tạo được hứng thú trong học tập của học sinh, giúp học sinh
tự tin, thái độ đúng đắn khi học tập bộ môn, để dù không phải là môn lựa chọn cho
ngành nghề trong tương lai nhưng các em vẫn có kết quả khả quan.
Từ thực trạng trên, tôi - với tư cách là giáo viên giảng dạy ở trường phổ thông
nhận thức được việc làm thế nào nâng cao chất lượng con người mới là nhiệm vụ quan
trọng hàng đầu, việc cần thiết phải xây dựng cho mình một phương pháp giảng dạy
đúng đắn và phù hợp với thời đại, bên cạnh những phương pháp như đàm thoại, gợi
mở, phương pháp nhóm, phương pháp tranh luận,… thì phương pháp tổ chức các trò
chơi trên lớp cho học sinh cũng được tôi quan tâm, để làm thế nào cho học sinh thật sự
yêu thích bộ môn của mình phụ trách.
Trước khi thực hiện phương pháp này, tôi nhận thấy cả giáo viên và học sinh
cũng có những thuận lợi, và gặp nhiều khó khăn khi thực hiện.
1.1 Thuận lợi:
Thứ nhất, trang thiết bị, phương tiện dạy học đầy đủ hơn, được trang bị tốt hơn
trước.
Thứ hai, một số học sinh thật sự yêu thích bộ môn Địa lý nên việc giảng dạy
các em sẽ thuận lợi hơn.
Thứ ba, giáo viên được Ban lãnh đạo nhà trường tạo điều kiện đổi mới phương
pháp dạy học tích cực theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Thứ tư, bộ môn địa lý có nhiều nguồn tài liệu nghiên cứu, giáo viên có thể tham
khảo trong việc tổ chức các hoạt động cho học sinh.
Sáng kiến 2018-2019 THPT Nguyễn Hữu Cảnh
Người thực hiện: Lương Thu Hà Trang 3
1.2 Khó khăn:
Thứ nhất, theo quan niệm của xã hội, của cha mẹ học sinh và một số bộ môn
khác thì đây là môn học phụ. Cho nên có sự thiên lệch trong nhận thức về tầm quan
trọng của môn học, không khuyến khích học sinh học tốt môn Địa lý. Học sinh nhiều
em học lệch, không quan tâm nhiều đến môn học. Vì vậy trong suốt quá trình học bộ
môn trên lớp các em không chú ý nhiều.
Thứ hai, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy được đầu tư nhưng chưa đảm bảo
được không gian tổ chức các hoạt động cho học sinh.
Thứ ba, do giới hạn thời gian và cần đảm bảo nội dung kiến thức bộ môn trong
tiết lên lớp, nên giáo viên không tổ chức được hoạt động trò chơi cho học sinh , giáo
viên còn khá cứng nhắc trong các phương pháp dạy, chưa tạo điều kiện cho học sinh
tham gia các hoạt động vui chơi liên quan đến kiến thức bộ môn như các hoạt động
ngoài trời, cũng như trên lớp, không quan tâm đến tâm lý học sinh, làm học sinh bị
nhàm chán, căng thẳng, không hoạt động hiệu qủa.
Thứ tư, việc áp dụng đôi khi chưa phù hợp, không thường xuyên hoặc tốn thời
gian cũng không hiệu quả, một số giáo viên sử dụng phương pháp tổ chức trò chơi tuy
nhiên không phù hợp nên không đạt hiệu qủa cao.
Với thực trạng trên, tôi bắt đầu nghiên cứu, thực hiện đề tài “Tổ chức trò chơi
trong các hoạt động dạy học Địa lý tạo hứng thú học tập cho học sinh” nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục của bản thân, tạo sự hào hứng trong học tập bộ môn của học
sinh, đáp ứng yêu cầu của đơn vị và sự đổi mới trong ngành giáo dục.
2. Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến:
Cùng với các bộ môn khác, xu thế đổi mới phương pháp dạy học trong môn địa
lý đang diễn ra rất sôi nổi để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học. Nhiều
phương pháp tích cực đang được áp dụng trong môn này giúp học sinh tránh lối học
vẹt như trước đây.Cho dù sử dụng phương pháp nào thì trong mỗi tiết lên lớp vai trò
của người thầy vẫn hết sức quan trọng. Để học sinh hào hứng suốt 1 tiết học và hướng
các em quan tâm tới các vấn đề địa lý một cách rõ ràng không phải là chuyện đơn giản.
Việc tác động đến tình cảm, niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh là vấn đề giáo
viên chúng ta cần phải quan tâm đầu tiên.
Sáng kiến 2018-2019 THPT Nguyễn Hữu Cảnh
Người thực hiện: Lương Thu Hà Trang 4
Đối với bộ môn Địa lý nói chung và Địa lý ở trường THPT nói riêng có thể áp
dụng nhiều phương pháp như phương pháp đàm thoại – gợi mở, trực quan, thảo luận
nhóm, cho bài tập vận dụng hoặc nghiên cứu, dạy học dự án, câu lạc bộ, tranh luận, tổ
chức trò chơi, tham quan thực tế … để gây hứng thú học tập và tác động đến tình cảm,
niềm vui của học sinh. Trong đó, trò chơi địa lý không chỉ tạo hứng thú học tập, nâng
cao tình cảm, niềm vui mà hoạt động này còn có tác dụng mở rộng, nâng cao hiểu biết
về bộ môn Địa lý và các kỹ năng hoạt động theo nhóm, tập thể. Bên cạnh đó, trò chơi
địa lý còn là phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng
lực của học sinh. Trong quá trình tham gia giảng dạy Địa lý, tôi nhận thấy chương
trình Địa lý ở trường THPT có thể tiến hành các trò chơi địa lý ở tất cả các hoạt động
từ khởi động đến hình thành kiến thức và luyện tập, vận dụng đều thực hiện được, giúp
cho tiết học thêm sinh động.
Vì thế với trách nhiệm là giáo viên, hoạt động trong môi trường sư phạm, với
kinh nghiệm bản thân tích lũy được, nên chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp trong và
ngoài đơn vị.
Với tất cả các lý do trên, tôi chọn đề tài “Tổ chức trò chơi trong các hoạt động
dạy học Địa lý tạo hứng thú học tập cho học sinh” để nhằm góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục, đặc biệt là môn Địa lý ở trường phổ thông; những kinh nghiệm chưa
hẳn là khả thi nhất nhưng nó có thể áp dụng trong quá trình giảng dạy ở các khối lớp,
góp phần giúp cho đồng nghiệp đang giảng dạy trao đổi thêm một số kinh nghiệm cần
thiết.
3. Nội dung sáng kiến :
3.1 Tiến trình thực hiện:
- Chọn đề tài sáng kiến: Tổ chức trò chơi trong các hoạt động dạy học Địa lý
tạo hứng thú học tập cho học sinh
- Viết đề cương chi tiết: xây dựng dàn ý chi tiết
- Tìm hiểu, thu thập, nghiên cứu thêm tài liệu.
- Tiến hành giảng dạy: thực hiện các biện pháp đã chọn lựa.
- Thông kê số liệu mới.
- Rút ra kinh nghiệm.
3.2 Thời gian thực hiện:
Sáng kiến 2018-2019 THPT Nguyễn Hữu Cảnh
Người thực hiện: Lương Thu Hà Trang 5
- Tôi tiến hành dạy thực nghiệm ở các lớp 11,12 được phân công giảng dạy năm
học 2016 – 2017, 2017-2018 đạt kết quả khả quan, vì thế nên tôi tiếp tục tiến hành
rộng rãi ở các lớp được phân công giảng dạy năm học 2018-2019.
3.3 Biện pháp thực hiện:
3.3.1 Cơ sở lí luận:
3.3.1.1 Khái quát chung về hoạt động tổ chức trò chơi
* Quan niệm về trò chơi:
Trò chơi là một hoạt động thường dùng để giải trí nhằm thỏa mãn nhu cầu đa
dạng của con người, đôi khi cũng được sử dụng như một công cụ để giáo dục.
Trò chơi mang tính chất là vui, độc lập, đôi khi mang tính may rủi, và có luật
chơi cụ thể.
* Quan niệm về trò chơi trong hoạt động dạy học:
Giáo dục và dạy học thông qua trò chơi là một phương pháp tích cực, trò chơi là
phương tiện mang tính giáo dục và giải trí, giúp mỗi học sinh tiếp thu thêm nhiều kiến
thức, rèn luyện được nhiều kĩ năng, giúp bầu không khí tập thể lớp vui vẻ, thân ái.
Trò chơi trong dạy học mang tính vui, giáo dục và có luật chơi cụ thể.
* Quan niệm về trò chơi trong hoạt động dạy học Địa lý:
Trò chơi địa lý là trò chơi độc lập, có tác dụng mở rộng, củng cố hiểu biết kiến
thức học sinh, rèn kĩ năng địa lý và tạo hứng thú học tập, tình cảm, niềm vui của học
sinh, đặc biệt giúp cho môn địa lý sinh động, hấp dẫn, gần gũi với học sinh, giúp các
em yêu thích môn học.
Trò chơi địa lý mang tính vui, yêu thích, giáo dục, và có luật chơi cụ thể.
3.3.1.2 Các định hướng tổ chức trò chơi trong dạy học
* Xây dựng trò chơi đúng nghĩa phải hội tụ đủ các nhóm yếu tố:
- Bầu không khí vui tươi, sống động, thu hút được tất cả học sinh.
- Rèn được kĩ năng phản ứng nhanh, năng động, quyết đoán, sáng tạo …
- Học sinh phải đoàn kết, kỷ luật, trung thực.
* Nguyên tắc thực hiện:
- Nội dung trò chơi phải phù hợp nội dung bộ môn địa lý, giúp mở rộng, nâng
cao kiến thức, rèn luyện kỹ năng của học sinh.
- Tổ chức trò chơi phù hợp với đặc điểm, trình độ nhận thức, tâm lý của học
sinh; phù hợp cơ sở vật chất, không gian lớp học và thời gian thực hiện.