1
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài:
Từ những thập niên cuối thế kỷ XX đến nay, nhân loại đã phát minh và chứng
kiến sự tiến triển kỳ diệu và thần tốc của công nghệ thông tin (CNTT). Những
thành tựu của CNTT đã góp phần rất quan trọng cho quá trình hình thành và phát
triển nền kinh tế tri thức và xã hội thông tin mang tính chất toàn cầu.
CNTT đã thúc đẩy mạnh mẽ cuộc đổi mới trong giáo dục, tạo ra công nghệ
giáo dục (Educational Technology) với nhiều thành tựu rực rỡ. CNTT làm thay đổi
nội dung, hình thức và phương pháp dạy học một cách đa dạng, phong phú. Những
phương pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án,
dạy học theo hợp đồng, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều
kiện để ứng dụng rộng rãi. Các hình thức dạy học như dạy theo lớp, dạy theo
nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường công nghệ thông tin.
Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp
và hình thức dạy học.
Trong thời đại CNH, HĐH, sự bùng nổ CNTT đã tác động lớn đến sự phát triển
KT – XH. Từ nhiều thập niên trước, các nước có nền giáo dục phát triển đều chú
trọng đến việc áp dụng CNTT như Mỹ, Canada, Australia, Nhật bản, Hàn quốc,
Singapore… Các nước này đã trải qua rất nhiều chương trình quốc gia về tin học
cũng như việc ứng dụng CNTT vào các lĩnh vực khác nhau như: Khoa học, kỹ
thuật và các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là ứng dụng vào khoa học công
nghệ và giáo dục. Họ coi đây là vấn đề then chốt của cuộc cách mạng khoa học kỹ
thuật, là chìa khóa để xây dựng và phát triển nền kinh tế tri thức, hội nhập với các
nước trong khu vực và trên toàn thế giới. Bởi thế, họ đã đạt được những thành tựu
đáng kể ở nhiều lĩnh vực: Điện tử, sinh học, y tế, giáo dục…
Đảng và nhà nước ta cũng đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của CNTT,
truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng CNTT, đào tạo
nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền
kinh tế tri thức của nước ta nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung. Nhận thức
rõ vai trò, tầm quan trọng và hiệu quả của ứng dụng CNTT trong công tác quản lý
và dạy học cần thiết phải có những biện pháp cụ thể tác động đến hoạt động ứng
dụng CNTT trong đội ngũ giáo viên đặc biệt là hoạt động ứng dụng CNTT trong
dạy học, tạo ra động lực, tìm ra cách tổ chức hoạt động ứng dụng CNTT một cách
khoa học và hiệu quả, để từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường
học, đáp ứng yêu cầu giáo dục học sinh trong thời kỳ mới.
Sự phát triển như vũ bão của ngành khoa học và công nghệ đã đem lại những
thành tựu to lớn trong mọi hoạt động của con người. Đối với ngành giáo dục việc
vận dụng công nghệ thông tin vào quá trình quản lý và giảng dạy đã đem lại một
hiệu quả thật tích cực. Thông tin được cập nhật nhanh chóng và chính xác, việc
quản lý nhân sự, thực hiện công tác chuyên môn nhẹ nhàng và khoa học. Hoà nhập
2
với xu thế chung của thời đại, nhằm thúc đẩy tiến trình đổi mới nhà trường theo
hướng hội nhập.
CNTT ngày càng khẳng định được tính hữu dụng và sức mạnh trong mọi phương
diện, mọi ngành nghề của cuộc sống. Nhất là trong thời đại ngày nay với ngành
giáo dục, CNTT đang và sẽ tạo nên những cuộc “cách mạng” trong công tác dạy -
học. Thời gian gần đây việc soạn bài giảng trên máy tính, soạn giáo án điện tử để
đổi mới cách dạy và học đã được nhiều cán bộ giáo viên hưởng ứng tích cực. Đây
được coi là con đường ngắn nhất để đi đến đích của chất lượng dạy học tại các nhà
trường
Đối với công tác quản lý giáo dục tại nhà trường việc vận dụng CNTT đã tạo ra
một phương thức nhẹ nhàng trong việc thực hiện hồ sơ sổ sách và báo cáo. Trong
quá trình đổi mới phương pháp dạy học nếu chúng ta có sự cân nhắc và chọn lựa
nội dung kiến thức cần truyền thụ cho học sinh hợp lý thì giáo án điện tử là một
trong những hình thức đổi mới hiệu quả. Quá trình làm việc, kết nối giữa người và
máy đã trở thành sự tương tác hai chiều với các phương tiện đa truyền thông
(multimedia) như âm thanh, hình ảnh, video,.. mà đỉnh cao là e-learning (học trực
tuyến qua mạng Internet).
Ngày nay, khi công nghệ thông tin càng phát triển thì việc phát ứng dụng
CNTT vào tất cả các lĩnh vực là một điều tất yếu. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực
tiễn hiện nay, việc ứng dụng CNTT trong giáo dục ở các trường trong huyện nói
chung và trường THPT Yên Thành 2 nói riêng còn rất hạn chế. Chúng ta cần phải
nhanh chóng nâng cao chất lượng, nghiệp vụ giảng dạy, nghiệp vụ quản lý, chúng
ta không nên lãng tránh, bỏ quên trước những gì có sẵn mà lĩnh vực CNTT mang
lại, chúng ta nên biết cách tận dụng nó, biến nó thành công cụ hiệu quả cho công
việc của mình, mục đích của mình.
Hơn nữa, đối với giáo dục và đào tạo, công nghệ thông tin có tác dụng mạnh
mẽ, làm thay đổi nội dung, phương pháp dạy và học. CNTT là phương tiện để tiến
tới “xã hội học tập”. Mặt khác, giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng thúc
đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhân lực cho CNTT.
Bộ giáo dục và đào tạo cũng yêu cầu “đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục
đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng dẫn học CNTT như là
một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp dạy học ở các môn.
Thực hiện tinh thần chỉ đạo trên của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và
đào tạo, nhận thức được rằng, việc ứng dụng CNTT phục vụ cho việc đổi mới công
tác quản lí và phương pháp dạy học là một trong những hướng tích cực nhất, hiệu
quả nhất trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Nhưng làm thế nào để ứng dụng
CNTT hiệu quả trong công công tác quản lý và dạy học, để công tác quản lý đạt
hiệu quả cao hơn, chất lượng dạy và học ngày càng được nâng cao là vấn đề mà
bất cứ một cán bộ quản lý hay một giáo viên nào đều quan tâm khi có ý định đưa
CNTT vào trong công tác quản lý và dạy học. Nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng
và hiệu quả của ứng dụng CNTT trong công tác quản lí và dạy học, được sự quan
tâm của lãnh đạo các cấp và đặc biệt là sự chỉ đạo sâu sát của Sở GD&ĐT, trường
3
THPT Yên Thành 2 từ năm học 2017 - 2018 đến nay, cá nhân tôi đã có nhiều cố
gắng trong việc xây dựng, triển khai kế hoạch ứng dụng CNTT trong nhà trường
và bước đầu thu được một số kết quả nhất định.
Là một cán bộ quản lý thiết bị được phân công phụ trách quản lý phòng máy vi
tính, mạng internet của nhà trường, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ, tìm các giải pháp để
quản lý tốt mảng hoạt động này nhằm thực hiện tốt mục tiêu của nhà trường THPT
trong giai đoạn hiện nay.
Từ những lý do khách quan và chủ quan trên tôi mạnh dạn đưa ra đề tài “Một số
giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và dạy học tại trường THPT
Yên Thành 2”.
Đây là một đề tài do cá nhân tôi nghiên cứu, đúc rút qua thời gian công tác tại
trường THPT Yên Thành 2. Nó phù hợp với điều kiện dạy học tại địa phương và
địa bàn Tỉnh Nghệ An.
2. Mục đích nghiên cứu
- Nhằm giúp đỡ cán bộ giáo viên nhà trường làm việc nhanh, hiệu quả trong công
tác thực hiện nhiệm vụ giáo dục, cũng như công tác giảng dạy. Tạo điều kiện cho
cán bộ giáo viên có cơ hội giao lưu trao đổi kinh nghiệm trong công tác, cũng như
kinh nghiệm trong cuộc sống hàng ngày.
- Rèn luyện cho cán bộ giáo viên có kỹ năng trong công tác truy cập Internet để
tìm kiếm thông tin, cũng như tìm kiếm các tư liệu phục vụ nhiệm vụ công tác giáo
dục, công tác giảng dạy bộ môn. Rèn luyện cho bản thân không ngừng học tập
nâng cao trình độ, kinh nghiệm trong công tác khai thác, ứng dụng và sử dụng
công nghệ thông tin.
3. Phạm vi ứng dụng.
Tại trường THPT Yên Thành 2 và các trường THPT trong huyện Yên Thành
4. Đối tượng nghiên cứu đề tài.
- Là cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong nhà trường.
- Nghiên cứu hệ thống Email điện tử được cấp từ hệ thống Email có tên miền
của Sở và của Bộ Giáo dục Đào tạo.
- SKKN chỉ giới hạn nghiên cứu thực trạng việc ứng dụng CNTT vào quản lý
và giảng dạy trong nhà trường và việc tổ chức ứng dụng CNTT vào quản lý và
giảng dạy áp dụng biện pháp mới tại trường THPT Yên Thành 2.
5. Phương pháp nghiên cứu, tiến hành:
- Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, mô hình hoá… các tài liệu, các văn bản có liên
quan đến vấn đề nghiên cứu như sách, tài liệu về giáo dục, về quản lý giáo dục, về
CNTT và ứng dụng CNTT, chủ trương đường lối, nghị quyết, chính sách của
Đảng, pháp luật của nhà nước, các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Sở
giáo dục và đào tạo Nghệ An.
4
- Phương pháp điều tra: Điều tra, khảo sát về thực trạng và triển vọng ứng dụng
CNTT trong hoạt động quản lý chuyên môn trường THPT Yên Thành 2
- Phân tích xử lý các thông tin thu được, các số liệu bằng thống kê toán học
- Thống kê các số liệu cụ thể của các năm học đối với việc ứng dụng CNTT
trong giảng dạy .
- Đối chiếu các biểu mẫu thống kê và đưa ra các giải pháp cụ thể có hiệu quả
thiết thực trong việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về CNTT nhằm xây dựng đội
ngũ có chất lượng cao để nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường.
6. Kế hoạch nghiên cứu :
- Thời gian nghiên cứu trong vòng 03 năm. Bắt đầu từ tháng năm 2017 – 2018,
2018 – 2019, 2019 - 2020 .
5
PHẦN II: NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA MỘT SỐ GIẢI PHÁP ỨNG
DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ DẠY
HỌC TẠI TRƯỜNG THPT YÊN THÀNH 2
1.1. Cơ sở lý luận:
Ngày nay, khi CNTT càng phát triển thì việc ứng dụng CNTT vào các lĩnh vực xã
hội là một điều tất yếu. Giáo dục và đào tạo cũng nằm trong quỹ đạo chung đó.
Trong những năm qua, CNTT đã được ứng dụng nhiều trong quản lý, giảng dạy và
học tập. CNTT mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới phương pháp và hình
thức dạy học. Những phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải
quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để tiếp cận rộng rãi. Các hình thức dạy học
như dạy học đồng loạt, dạy học theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới
trong môi trường CNTT và truyền thông. Chẳng hạn cá nhân làm việc với máy
tính, với internet, dạy học theo hình thức lớp học trực tuyến qua mạng, dạy học qua
cầu truyền hình. Nếu trước kia người ta nhấn mạnh tới phương pháp dạy sao cho
học sinh nhớ lâu, dễ hiểu thì nay phải đặt trọng tâm là hình thành và phát triển cho
học sinh các phương pháp học chủ động. Nếu trước kia người ta thường quan tâm
đến khả năng ghi nhớ kiến thức và thực hành kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọng
đặc biệt đến phát triển năng lực sáng tạo của học sinh. Như vậy, việc “lấy giáo viên
làm trung tâm” sang “lấy học sinh làm trung tâm” sẽ trở nên dễ dàng hơn.
Mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng CNTT trong dạy học là nâng cao một
bước cơ bản chất lượng học tập cho học sinh, tạo ra một môi trường giáo dục
mang tính tương tác cao chứ không đơn thuần chỉ là “đọc, chép” như kiểu truyền
thống, học sinh được khuyến khích và tạo điều kiện chủ động tìm kiếm tri thức,
sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân.
Thực hiện thông tư số 21/2017/TT-BGDĐT ngày 06/9/2017 về việc Quy định
ứng dụng CNTT trong hoạt động bồi dưỡng, tập huấn qua mạng Internet cho giáo
viên, nhân viên và cán bộ quản lý giáo dục, bồi dưỡng giáo viên (TEMIS) theo
hướng dẫn của Bộ. Văn bản số 5807/BGDĐT-CNTT ngày 21/12/2018 của Bộ
Giáo dục và Đào tạo Hướng dẫn triển khai mô hình ứng dụng CNTT trong trường
phổ thông. Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ
phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến
năm 2030; Quyết định số 117/QĐ-TTg ngày 25/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ
Phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ
trợ các hoạt động dạy – học, nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục và đào tạo giai đoạn 2016-2020 định hướng đến năm 2025; Chỉ thị
số 666/CT-BGDĐT ngày 24/8/2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về
nhiệm vụ và giải pháp năm học 2020 – 2021 của ngành Giáo dục.
Trên thế giới, các nước có nền giáo dục phát triển đều chú trọng đến ứng dụng
CNTT như: Canađa, Nhật bản, Hàn quốc, Singapore, Mỹ... Để có được ứng dụng
CNTT như ngày nay, họ đã trải qua rất nhiều các chương trình quốc gia về tin học
hoá cũng như ứng dụng CNTT vào các lĩnh vực khoa học kỹ thuật và trong mọi