CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến ngành Giáo dục thị xã Bình Long
Tôi đứng tên dưới đây:
Số
TT
Họ và
tên
Ngày
tháng
năm sinh
Nơi công tác
(hoặc nơi
thường trú)
Chức
danh
Trình
độ
chuyên
môn
Tỷ lệ (%) đóng
góp vào việc tạo ra
sáng kiến (ghi rõ
đối với từng đồng
tác giả, nếu có)
1 LÊ
THỊ
MINH
NGỌC
16/1/1979
Trường TH-
THCS Thanh
Phú, ấp Vườn
Rau, Xã
Thanh Phú -
Bình Long -
Bình Phước.
Giáo
viên
chủ
nhiệm
lớp7B
ĐHSP.
100%
1. Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến “ Tích hợp lịch sử thế giới và dân
tộc trong chủ đề xã hội nguyên thủy”.
2. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tác giả đồng thời là chủ đầu tư tạo ra sáng kiến”.
3. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục (Môn lịch sử lớp 6 )
4. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu. Ngày 20 tháng 10 năm 2020
5. Mô tả bản chất của sáng kiến:
5.1. Tính mới của sáng kiến:
Môn Lịch sử có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ.
Bước sang thế kỷ XX, xu thế khu vực hoá, toàn cầu hoá đã và đang diễn ra
mạnh mẽ. Càng giao lưu, hội nhập quốc tế, càng cần thiết phải giữ vững bản sắc
dân tộc, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm công dân.
Trên cơ sở tri thức lịch sử dân tộc và hiểu biết quốc tế, bộ môn Lịch sử có ưu thế
2
đặc biệt trong các hoạt động giáo dục ấy. Chính vì vậy vấn đề tích hợp lịch sử
dân tộc và lịch sử thế giới trong dạy học rất quan trọng và cần thiết, đặc biệt đối
với học sinh lớp 6 nhận thức của các em đang còn non nớt, chưa có hiểu về mối
quan hệ giữa các sự vật và hiện tượng, đặc biệt chủ đề nguồn gốc loài người các
em còn rất mơ hồ có những em đã từng nghe bố mẹ kể qua những câu chuyện
kể, những câu chuyện truyền thuyết, có ý kiến cho rằng con người do chúa giê
su sinh ra, do mẹ Âu Cơ sinh ra từ bọc trăm trứng. Vậy nguồn gốc loài người
như thế nào mới đúng, mới khoa học chính xác thì chủ đề xã hội nguyên thủy
giúp các em nhận thức một cách đầy đủ, không những đối với Việt Nam mà còn
đối với cả thế giới. Vì vậy ngay từ đầu cấp THCS giáo viên sẽ tích hợp giữa lịch
sử dân tộc và lịch sử thế giới để học sinh hiểu rõ bản chất của các vấn đề sự
kiện.
Theo sách giáo khoa Lịch sử lớp 6 trung học cơ sở , nội dung xã hội nguyên thủy
được trình bày trong 3 bài riêng biệt, Bài 3. Xã hội nguyên thủy (đề cập đến xã hội
nguyên thủy của lịch sử thế giới); Bài 8 Việt Nam thời nguyên thủy (nội dung đề
cập đến xã hội nguyên thủy ở Việt Nam) bài 9 Đời sống của người nguyên thủy
trên đất nước ta với thời lượng mỗi bài 1 tiết. Như vậy, nội dung của 3 bài học đều
giải quyết một vấn đề chung là Xã hội nguyên thủy trên thế giới và Việt Nam và
mối quan hệ giữa xã hội nguyên thủy thế giới với xã hội nguyên thủy ở Việt Nam
và ngược lại. Vì vậy, cần phải cấu trúc lại nội dung dạy học thành chủ đề (bài học)
"Xã hội nguyên thủy". Khi cấu trúc xây dựng lại thành bài học mới sẽ giúp học
sinh học tập một cách thuận lợi hơn. Đó là: Tránh được việc học tập rời rạc giữa xã
hội nguyên thủy thế giới và xã hội nguyên thủy ở Việt Nam.
Học sinh được học xã hội nguyên thủy thế giới như thế nào qua đó biết
được xã hội nguyên thủy Việt Nam có những điểm chung gì, điểm gì khác biệt.
Biết được sự phát triển của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam là một bộ phận
của sự phát triển chung của lịch sử xã hội loài người, đồng thời khẳng định Việt
Nam là một trong những cái nôi của xã hội loài người.
3
Tránh được tình trạng học sinh phải học nhiều lần: học nội dung xã hội
nguyên thủy của lịch sử thế giới mới quay lại học lịch sử Việt Nam thời nguyên
thủy, qua đó không thấy được mối liên hệ giữa lịch sử thế giới, lịch sử khu vực và
lịch sử Việt Nam trong cùng một thời kì.
Mặt khác, nếu tổ chức dạy học cấu trúc xây dựng lại nội dung xã hội
nguyên thủy thế giới và xã hội nguyên thủy ở Việt Nam thì sẽ có nhiều cơ hội
phát huy tính tích cực nhận thức và năng lực sáng tạo của học sinh trong học tập
lịch sử. Trong quá trình giảng dạy, tôi đã khảo sát, tôi thấy tích hợp tích hợp
giữa lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới trong chủ đề xã hội nguyên thủy, giúp
học sinh hiểu bài, hứng thú, nắm được nội dung kiến thức, sâu chuỗi được kiến
thức, vận dụng làm tốt các dạng câu hỏi, bài tập. Vì vậy tôi quyết định chia sẽ
với quý thầy cô các bạn đồng nghiệp sáng kiến của tôi “ tích hợp dạy học lịch sử
dân tộc và lich sử thế giới trong chủ đề xã hội nguyên thủy”.
5.2. Nội dung sáng kiến:
1. Thực trạng hiện nay.
Xuất phát từ thực trạng trong việc dạy và học hiện nay ở các trường THCS,
chương trình sách giáo khoa hiện hành mặc dù có nhiều tiến bộ, nhưng việc xây
dựng theo nguyên tắc đồng tâm kết hợp với đường thẳng do đó không tránh khỏi
những nội dung có sự trùng lặp, gây nhàm chán, mất thời gian, kiến thức không
có hệ thống, học sinh khó học, khó nhớ bài, không thấy được mối quan hệ giữa
các nội dung, sự kiện với nhau không tạo được hứng thú trong học tập của học
sinh. Cụ thể trong bài 3 xã hội nguyên thủy bài khái quát nguyên thủy của thế
giới học khoảng thời gian dài mới tới phần lịch sử nguyên thủy của Việt Nam ở
bài 8 bài 9, hoc sinh học trước quên sau, đặc biệt đối với học sinh yếu, rất khó
nhớ, gần như không thấy được mối quan hệ giữa thế giới và nguyên thủy Việt
Nam, đồng thời giáo viên rất khó giúp học sinh hình thành những năng lực
chuyên biệt, năng lực so sánh, năng lực đánh giá các sự kiện.
4
Thông thường giáo viên thường dạy lịch sử thế giới rồi mới đền lịch sử Việt
Nam, làm như vậy học sinh sẽ không sâu chuỗi kiến thức, đặc biệt đối với học
sinh yếu các em rất khó nhận thức được mối liên hệ giữa các vấn đề và sự kiện
khó tìm ra điểm giống nhau và khác nhau của nội dung lịch sử. Chính vì lễ đó,
nội dung mà tôi tích hợp đó là chủ đề xã hội nguyên thủy, đây là chủ đề thú vị
mới mẽ đối với học sinh lớp 6, giúp học sinh hiểu về nguồn gốc của loài người
quá trình hình thành và phát triển của con người qua các giai đoạn của cả dân
tộc Việt Nam và cả thế giới trong cùng một tiết học thực tế ở trên lớp.
Nhiệm vụ của giáo viên hiện nay là cần phải xác định được những nội dung rời
rạc thiếu mối liên hệ, có những điểm tương đồng thành một chủ đề dạy học,
nhằm khắc phục những hạn chế trong việc dạy học hiện nay, phát huy những ưu
thế trong việc dạy học theo chủ đề giúp học sinh sâu chuỗi, liên hệ, kết nối nội
dung, sự kiện lịch sử với nhau.
Việc dạy học hiện nay được thực hiện ở trên lớp theo bài theo tiết trong sách
giáo khoa, trong thời điểm phạm vi một tiết sẽ không đủ thời gian cho các hoạt
động của học sinh, theo tiến trình sư phạm của phương pháp dạy học tích cực
dẫn đến sử dụng phương pháp dạy học mang tính hình thức, đôi khi máy móc,
dẫn đến kém hiệu quả, chưa phát huy được tính tích cực, tự lực sáng tạo của học
sinh, hiệu quả khai thác và sử dụng các phương tiện dạy học và tài liệu hỗ trợ
theo phương pháp dạy học tích cực còn hạn chế. Vì vậy tôi đã tiến hành lồng
ghép các nội dung có liên quan với nhau thành chủ đề. Mục đích tích hợp lịch sử
dân tộc và lịch sử thế giới để học sinh hiểu bài, nhớ bài, đặc biệt học sinh thấy
được xã hội nguyên thủy của thế giới và Việt Nam có nét tương đồng giống
nhau, có nét khác nhau.
2. Cơ sở lý luận.
Mục tiêu đào tạo môn Lịch sử ở trường THCS
Kiến thức:
5
Cung cấp kiến thức lịch sử ở chương trình nâng cao THCS, học sinh được học
sâu những sự kiện cơ bản trong quá trình phát triển của lịch sử thế giới và lịch
sử dân tộc…
Tiếp tục bồi dưỡng học sinh giỏi bộ môn Lịch sử về kiến thức, năng lực, phẩm
chất tạo hứng thú say mê học tập, tìm hiểu lịch sử của học sinh.
Tạo nguồn cho học sinh đi chuyên sâu một số chuyên ngành Lịch sử.
Năng lực:
Hình thành năng lực tư duy lịch sử và tư duy logic, nâng cao năng lực xem xét,
đánh giá sự kiện, hiện tượng trong mối quan hệ không gian, thời gian và nhân
vật lịch sử.
Rèn luyện năng lực học tập bộ môn một cách độc lập, thông minh như làm việc
sách giáo khoa, sưu tầm và sử dụng các loại tư liệu lịch sử, làm bài thực hành.
Phát triển năng lực phân tích, đánh giá, so sánh, tổng hợp, .v.v.
Vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Biết đặt vấn đề và giải quyết vấn đề trong quá trình học tập.
Căn cứ vào những đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực, khi xây dựng
các bài học theo chủ đề cần dựa trên một phương pháp dạy học tích cực cụ thể
được lựa chọn để hình dung chuỗi hoạt động học sẽ tổ chức cho học sinh thực
hiện. Nhìn chung các phương pháp dạy học tích cực đều dựa trên việc tổ chức
cho học sinh phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua các nhiệm vụ học tập.
Chuỗi hoạt động học trong mỗi chủ đề, chuyên đề vì thế đều tuân theo con
đường nhận thức chung như sau:
Hoạt động giải quyết một tình huống học tập: Mục đích của hoạt động này là tạo
tâm thế học tập cho học sinh, giúp học sinh ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng
thú học bài mới. Giáo viên sẽ tạo tình huống học tập dựa trên việc huy động kiến
thức, kinh nghiệm của bản thân học sinh có liên quan đến vấn đề xuất hiện trong
tài liệu hướng dẫn học, làm bộc lộ "cái" học sinh đã biết, bổ khuyết những gì cá
nhân học sinh còn thiếu, giúp học sinh nhận ra "cái" chưa biết và muốn biết.