1
1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài.
Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học công nghệ đã đạt được những thành tựu
rực rỡ, xu thế quốc tế hoá mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người
diễn ra hết sức nhanh chóng. Giáo dục- đào tạo sao cho phát hiện hết năng khiếu và
bản sắc cá nhân của từng con người được coi trọng. Vấn đề “nâng cao dân trí, bồi
dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài” đang trở thành quốc sách của nhiều nước trên thế
giới. Ở Việt Nam, ngành giáo dục và đào tạo đã chú ý tới khâu phát hiện, tuyển
chọn và bồi dưỡng học sinh giỏi, năng khiếu với một hệ thống các chế độ chính
sách phù hợp nhằm tăng số lượng và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho
học sinh tại trường tiểu học.
Để tiếp tục tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục toàn diện cho
học sinh, đáp ứng yêu cầu mới về giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã phát
động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong
các trường phổ thông ,trong đó chú trọng đến vấn đề dạy và học có hiệu quả, phù
hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong
học tập, khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn
lên, rèn luyện; khả năng tự học của học sinh, rèn luyện kỹ năng sống cho các em,
hình thành thói quen làm việc theo nhóm.
Giáo dục là dạy dỗ, quá trình giáo dục bao gồm hoạt động dạy học và hoạt
động giáo dục. Hai hoạt động này được tiến hành một cách song song, đồng thời và
không thể tách rời nhau. Muốn dạy học có hiệu quả thì ngoài việc người dạy phải
có kiến thức, phương pháp thì người học cũng cần phải có ý thức tập trung chú ý,
tư duy và hợp tác. Hay nói cách khác thì muốn quá trình dạy học có hiệu quả cao
thì cần phải xây dựng nề nếp, phẩm cách, ý thức của người học. Nếu người dạy có
trình độ uyên bác, có phương pháp sáng tạo, vận dụng linh hoạt nhưng người học
không tập trung, không hợp tác thì quá trình dạy học ắt sẽ không có kết quả. Nói
2
một cách sát thực nhất, muốn học sinh học tập có chất lượng thì người giáo viên
cần tiến hành song cùng giữa việc dạy học và công tác chủ nhiệm lớp. Một trong
những hoạt động chính của công tác chủ nhiệm lớp là tổ chức tiết sinh hoạt lớp
cuối tuần cho học sinh.
Hoạt động tập thể cuối tuần là một trong những biện pháp cơ bản có ý nghĩa
trực tiếp trong việc góp phần xây dựng tập thể học sinh đoàn kết, kỉ luật, phát huy
được tác dụng đối với từng thành viên. Tiết hoạt động tập thể cuối tuần nhằm đánh
giá các hoạt động của lớp diễn ra trong tuần, định hướng cho các hoạt động sẽ phải
thực hiện ở tuần tới. Tiết hoạt động tập thể cuối tuần chiếm vị trí hết sức quan trọng
trong việc biến các yêu cầu của nhà trường thành nhiệm vụ mà lớp phải thực hiện.
Ở đó sẽ hiển thị toàn bộ những hoạt động, những kết quả, những thành tích mà các
em đã đạt được để được bạn bè, thầy cô tuyên dương, khích lệ ; ở đó cũng sẽ giúp
các em nhận ra những thiếu sót mà các em mắc phải trong một tuần học tập và rèn
luyện để được bạn bè, thầy cô sẻ chia, giúp đỡ tìm ra biện pháp để các em sửa
chữa, tiến bộ hơn. Ở đó, còn là nơi để các em thể hiện tài năng của mình thông qua
những tiết mục văn nghệ để bạn bè, thầy cô tán thưởng, hoan nghênh,…
Trải qua nhiều năm năm công tác, ít nhất cũng chừng ấy năm làm công tác
chủ nhiệm lớp. Có nhiều lớp học sinh chăm ngoan, lễ phép, biết vâng lời nhưng
cũng không thể không có những lớp có một vài học sinh vì quá hiếu động dẫn đến
khó bảo, khó rèn. Song với niềm say mê, sự trăn trở, nghĩ suy, chắt chiu qua từng
giờ sinh hoạt lớp của bản thân cũng như sự chia sẻ của bạn bè đồng nghiệp, sự phối
hợp của các đoàn thể và sự quan tâm sâu sát của các cấp, các ngành đã giúp cho
bản thân tích lũy được một số kinh nghiệm về tổ chức sinh hoạt lớp cho học sinh
tiểu học theo mô hình VNEN.
Với mong muốn góp một phần nhỏ vào việc góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học nói chung và nâng cao chất lượng tiết sinh
hoạt lớp ở tiểu học nói riêng, tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình là :
“Một số biện pháp phát huy vai trò Hội đồng tự quản trong giờ sinh hoạt lớp”.
3
1.2 Điểm mới của đề tài
- Đề tài được nghiên cứu thực nghiệm tại lớp 3A áp dụng theo mô hình dạy học
VNEN ở Trường Tiểu học nơi tôi công tác.
2.PHẦN NỘI DUNG
2.1 Thực trạng năng lực “ tự quản” của học sinh trong trường tiểu học:
a. Thuận lợi :
Cũng như nhiều giáo viên tiểu học khác, từ lúc vào nghề đến nay, tôi luôn
được làm công tác chủ nhiệm cũng đồng nghĩa với việc đó là hàng tuần tôi đã
hướng dẫn học sinh tổ chức tiết sinh hoạt lớp. Bên cạnh đó, hầu như năm nào, tôi
đều có những em học sinh có năng lực quản lí lớp tốt. Có thể nói rằng những em
đó là cánh tay phải của tôi trong suốt quá trình dạy - học nói chung và trong khâu
chủ nhiệm lớp nói riêng.
b. Khó khăn:
Tuy vậy, trong quá trình chủ nhiệm, đặc biệt là giờ sinh hoạt lớp, tôi vẫn gặp những
khó khăn nhất định :
- Ít có học sinh điển hình về mọi mặt để nêu gương.
- Nhiều học sinh vi phạm trong quá trình học tập.
- Ý thức sửa chữa khuyết điểm của học sinh còn rất kém.
- Chưa tìm được biện pháp hay để thúc đẩy tiết sinh hoạt lớp hiệu quả nhất.
Nhưng trong quá trình hướng dẫn học sinh tổ chức tiết sinh hoạt lớp, tôi cũng
có được những thành công nhất định.
Sau những giờ sinh hoạt lớp, tôi nhận thấy các em có tiến bộ hơn nói riêng và
lớp có khởi sắc hơn nói chung. Bởi vì các em phấn đấu để học tốt hơn, để được các
bạn tôn vinh trong giờ sinh hoạt lớp!
Tuy nhiên, sau những giờ sinh hoạt lớp, cũng để lại trong tôi những suy nghĩ
đó là hạn chế của nó. Các hạn chế biểu hiện rõ nhất là : các em mắc lỗi ngại đến giờ
sinh hoạt lớp, các học sinh khác nhàm chán giờ sinh hoạt lớp,… Vậy làm thế nào
để tiết sinh hoạt không gây áp lực cho những học sinh mắc lỗi, mọi học sinh đều
4
háo hức chờ đến giờ sinh hoạt lớp, chúng ta cần tìm ra điểm mạnh để phát huy
đồng thời khắc phục những điểm yếu của nó.
Khảo sát kĩ năng hoạt động của Hội đồng tự quản học sinh đầu năm học
Lớp 3
Số thành
viên
Kĩ năng hoạt động Hội đồng tự quản
Tự tin, mạnh dạn
Có khả năng
giao tiếp
Tổ chức điều
hành tốt
SL
%
%
SL
%
Hội đồng tự
quản (CT, PCT)
03
1
3,3
1
3,3
1
3,3
Trưởng ban
06
3
10
6,6
2
6,6
Lúc mới thành lập, HĐTQ còn khá rụt rè trong mọi công tác và hoạt động,
các Ban chưa nắm vững nhiệm vụ của mình nên còn lúng túng trong mọi công việc.
c. Nguyên nhân:
Hoạt động tập thể cuối tuần là một hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp, là hoạt động tập thể học sinh sau một tuần do các em tự tổ chức điều
khiển. Trong tiết này, giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò cố vấn giúp học sinh tham
gia vào các hoạt động cụ thể. Vì vậy, hoạt động tập thể cuối tuần có vị trí quan
trọng trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh.
Những năm trước đây, do nhiều yếu tố khách quan như: điều kiện cơ sở vật
chất thiếu thốn, chất lượng đội ngũ giáo viên còn nhiều bất cập nên một số nơi chỉ
tập trung vào việc dạy cho học sinh nội dung kiến thức các môn học như: Toán,
Tiếng Việt, Tự nhiên- Xã hội,… còn việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp chưa được chú trọng. Điều đó dẫn đến kĩ năng sống của học sinh còn nhiều
hạn chế.
5
Những năm gần đây, toàn ngành giáo dục đã chú trọng đến công tác đổi mới
nội dung, phương pháp giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nhưng vẫn
chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển mà xã hội đặt ra. Một bộ phận không nhỏ
giáo viên còn mải miết chú tâm vào việc trang bị kiến thức cho học sinh mà xem
nhẹ đến việc rèn luyện kĩ năng tổ chức, kĩ năng thực hành cho học sinh. Bên cạnh
đó, vẫn còn một số quan điểm lệch lạc chỉ nên tập trung vào việc học các môn học
chính thức trong chương trình mà xem nhẹ công tác giáo dục cho các em ý thức
công dân, tinh thần đoàn kết và các kĩ năng sống thông qua các hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp. Điều này đã dẫn đến tình trạng nhiều học sinh rụt rè, nhút nhát
trước đám đông. Các em không thể trình bày được những ý kiến của mình trước tập
thể. Thậm chí có em còn không dám đứng trước lớp để trình bày một bài hát, kể
một câu chuyện hoặc trình bày một vấn đề mà mình quan tâm. Nhất là đối với các
em là học sinh người dân tộc tại chỗ. Tuy nhiên, không phải các em không biết,
không phải các em không muốn, cũng không phải các em không thích mà nguyên
nhân chính là các em chưa được chỉ dẫn, chưa được trải nghiệm, chưa được rèn
luyện,…Vấn đề được đặt ra là: môn học nào giúp cho các em có được những trải
nghiệm đó và ai là người đưa các em vào các hoạt động đó để các em rèn luyện ?
Thực tế đã cho thấy : nếu học sinh mà chỉ quan tâm vào việc học tập các
môn Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên-Xã hội mà không tham gia các hoạt động ngoại
khóa, các phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao thì các em sẽ thiếu linh
hoạt, thiếu tự tin khi đứng trước đám đông hoặc đứng trước lớp để trình bày một
bài hát hay một vấn đề nào đó. Những học sinh nào tích cực tham gia các hoạt động
văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao thì khả năng vận động tốt hơn, xử lí vấn đề
nhanh nhẹn hơn, mạnh dạn hơn, tự tin hơn. Thông qua các hoạt động đó, tinh thần
đoàn kết, ý thức tập thể cũng được hình thành và vun đắp. Như vậy, có thể khẳng
định rằng: môn học giúp cho các em xóa bỏ tính rụt rè, nhút nhát; rèn luyện tính
mạnh dạn, sự tự tin đó chính là hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mà tiết giáo
dục tập thể cuối tuần là một trong những nội dung quan trọng thực hiện điều đó.