Rèn kỹ năng sống cho học sinh trong trường tiểu học. 2017 - 2018
Người thực hiện: Nguyễn Thái Ngọc 1
PHẦN 1: THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI
Ngay từ đầu năm học, bản thân tôi tự nhận thấy học sinh ở trường phần lớn các
em còn rụt rè, bỡ ngỡ, thậm chí nhút nhát trong giao tiếp, cách ứng xử trong trò chơi
tập thể còn kém, ít tham gia bàn bàn nhóm trong các hoạt động của lớp của trường
như phát biểu ý kiến hoặc tham gia văn nghệ hay các hoạt động vui chơi tập trung
thông qua kết quả khảo sát đầu năm học dưới đây:
Học sinh
của khối
Kỹ năng tốt Có hình thành kỹ năng
Kỹ năng chưa tốt
Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ %
K3: 168 27 16.1 41 24.4 100 59.5
K4: 139 46 33.1 32 23 61 43.9
K5: 153 45 29.4 42 27.5 66 43.1
Học sinh của
khối
Thực hành thảo luận nhóm
Biết lắng nghe, cùng hợp tác Không lắng nghe, tách nhóm
Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ %
K3: 168 64 38.1 104 61.9
K4: 139 55 39.6 84 60.4
K5: 153 68 44.4 85 55.6
Học sinh của
khối
Ứng xử tình huống trong trò chơi tập thể
Biết ứng xử hài hòa, phù hợp Hay cải nhau, xô đẩy khi chơi
Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ %
K3: 168 67 39.9 101 60.1
K4: 139 55 39.6 84 60.4
K5: 153 70 45.8 83 54.2
Việc rèn luyện kỹ năng sống cho thế hệ trẻ ngày nay là trách nhiệm của nhà
trường, gia đình, của toàn xã hội, nhưng trước hết đó là trách nhiệm của nhà trường,
mà đặc biệt là công tác giáo dục của giáo viên Tổng phụ trách đội.
Nhận thức được tầm quan trọng ấy, bản thân tôi cũng mạnh dạn chọn những
biện pháp cụ thể, thiết thực để cụ thể hóa nội dung qua đề tài: “ Rèn kỹ năng sống
cho học sinh trong trường tiểu học”.
PHẦN 2: NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT
Kỹ năng sống bao gồm nhận thức, hiểu biết, thái độ, cách vận dụng và cuối
cùng là phải thể hiện ở những hành vi tích cực, mang tính chất xây dựng. Vì vậy, dạy
cho học sinh những kỹ năng như: phân tích, tổng hợp, nêu khái niệm, đặt câu hỏi, tư
duy lôgic, sáng tạo, suy nghĩ nhiều chiều, kỹ năng giải quyết một vấn đề cụ thể, kỹ
năng làm việc nhóm, … trên cơ sở các kỹ năng cơ bản. Học kỹ năng sống là học cách
vượt qua những trở ngại khó khăn một cách hiệu quả nhất, không cam chịu số phận,
biết vươn lên để đạt được thành công trong học tập, trong cuộc sống. Học kỹ năng
Rèn kỹ năng sống cho học sinh trong trường tiểu học. 2017 - 2018
Người thực hiện: Nguyễn Thái Ngọc 2
sống là học cách vào đời, có bản lĩnh vững vàng khi trở thành những chủ nhân tương
lai của đất nước, chủ động và tự tin trong hội nhập quốc tế trên cơ sở phát huy bản
sắc văn hóa dân tộc. Với kinh nghiệm nhiều năm được phân công làm giáo viên Tổng
phụ trách bản thân mạnh dạn đưa ra một số nội dung sau đây nhằm rèn kỹ năng sống
cho học sinh tiểu học ngày càng được hoàn thiện hơn:
- Đa dạng hóa các hoạt động của giáo viên Tổng phụ trách đối với học sinh trong
tiết giáo dục ngoài giờ.
- Đa dạng hóa các hoạt động học tập của học sinh.
- Đa dạng hóa môi trường học tập, môi trường giáo dục để hình thành các kỹ năng
cần thiết.
PHẦN 3: BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT
Nhằm tạo ra sản phẩm là con người đúng như mục tiêu giáo dục đề ra, cần đa
dạng hóa sự tác động của thầy đối với học sinh, đa dạng hóa các hoạt động học tập
của học sinh qua từng tiết sinh hoạt giáo dục ngoài giờ và hoạt động ngoại khóa để
tạo ra môi trường học tập tích cực, môi trường giáo dục lành mạnh phù hợp tâm sinh
lí lứa tuổi. Các biện pháp được áp dụng, phối hợp với nhau thật hài hòa và cụ thể hóa
với từng giải pháp, bản thân tôi tự nghiên cứu và áp dụng các biện pháp cụ thể như
sau:
1. Đa dạng hóa các hoạt động của giáo viên Tổng phụ trách đối với học
sinh trong tiết giáo dục ngoài giờ:
- Đối với học sinh, các em cần nhiều sự tác động của người thầy mới có thể
tiếp cận tri thức mới và hình thành các kỹ năng phục vụ học tập. Do vậy, người thầy
phải đa dạng hóa các tác động. Mỗi động tác, lời nói, cử chỉ đến các phương tiện trực
quan, dụng cụ học tập, thực hành, các đồ dùng dạy học, công nghệ thông tin, … đều
phải đáp ứng nhu cầu và sự hứng thú của các em. Học sinh là nhân vật trung tâm còn
thầy lúc này là người tổ chức, hướng dẫn hay hỗ trợ cho học sinh thực hành. Nếu
cách tác động của thầy bằng nhiều loại phương tiện dạy học khác nhau sẽ tạo cơ hội
cho nhiều giác quan của học sinh tham gia và điều chắc chắn là khả năng ghi nhớ,
thấu hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá sẽ tốt hơn, sau này các em có kỹ
năng sống tốt hơn.
- Để có được nhiều tác động như thế, đòi hỏi người giáo viên phải luôn nâng
cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ: tham gia các buổi hội họp sinh hoạt câu lạc bộ
Tổng phụ trách, giao lưu kết nghĩa để học hỏi ở các liên đội bạn, biết cách sử dụng
các thiết bị dạy học đạt hiệu quả cao,… và chính bản thân giáo viên phải không
ngừng đổi mới phương thức tổ chức cho mỗi hoạt động cụ thể là:
+ Bản thân tôi luôn tìm tòi suy nghĩ tổ chức học tập theo phương thức mới thu
hút sự chú ý của các em; để các em cảm nhận được mình là nhân vật trung tâm, chủ
động phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo. Tránh tình trạng nhồi nhét, áp đặt kiến
thức làm cho các em cảm thấy mệt mỏi, chán nản trong học tập. Chỉ có như thế, các
em ngày càng tự tin hơn. Muốn thực hiện được điều đó, bản thân tôi tự học tập để
nâng cao trình độ chuyên môn, tham gia lớp bồi dưỡng kỹ năng Tổng phụ trách nhằm
nâng cao tay nghề phù hợp với yêu cầu của xã hội ngày nay.
Rèn kỹ năng sống cho học sinh trong trường tiểu học. 2017 - 2018
Người thực hiện: Nguyễn Thái Ngọc 3
+ Trong tiết học giáo dục ngoài giờ trên lớp, tôi tổ chức lớp học thành một môi
trường học tập tổng thể, tạo cho mọi học sinh đều tham gia vào hoạt động học tập
nhằm đạt kết quả cao hơn.
Ví dụ: Khi sinh hoạt chủ điểm “ Truyền thống nhà trường” trong tháng 10 đối
tượng là học sinh khối 4 và khối 5. Thì mỗi cá nhân học sinh phải tự tìm tòi suy nghĩ
để biết được ngôi trường chúng ta đang học đạt được những truyền thống gì và
truyền thống nào là nổi trội nhất. ( Tiểu sử anh hùng Huỳnh Văn Đảnh, thành tích
của hoạt động đội, …..)
+ Ngoài ra, khi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần theo chủ điểm bản thân luôn
khuyến khích các em xung phong trả lời các câu hỏi, trình diễn văn nghệ, kể chuyện,
thuyết trình. Nhờ vậy, các em mạnh dạn, tự tin hơn và thực hiện tốt hơn.
Bên cạnh đó, trong những tiết giáo dục ngoài giờ tôi còn khuyến khích các em
cùng chia sẻ những cảm nhận, những suy nghĩ của mình một cách thoải mái, không
gò ép để giáo dục đạo đức tình cảm của học sinh. Hoặc giờ ra chơi bản thân cùng các
bạn tham gia trò chơi dân gian, trò chơi giúp các em phát triển trí tuệ. Kỹ năng tự
phục vụ, biết lao động vừa sức, biết trang trí lớp xanh – sạch – đẹp, nhằm giúp các
em yêu trường, yêu lớp hơn cũng được tôi tận dụng triệt để trong giáo dục ngoài giờ
lên lớp.
Trò chơi ô ăn quan
Chăm sóc bồn hoa
Học sinh lớp 5.1 thuyết trình Học sinh lớp 5.3 kể chuyện Bác Hồ
Rèn kỹ năng sống cho học sinh trong trường tiểu học. 2017 - 2018
Người thực hiện: Nguyễn Thái Ngọc 4
2. Đa dạng hóa các hoạt động học tập của học sinh:
- Một tiết học buồn chán của học sinh là một tiết học chỉ có những lời giảng
thao thao của giáo viên, thầy đặt câu hỏi và học sinh đứng lên trả lời bằng cách đọc
lại những thông tin trong bài, lớp học yên tĩnh, trên bảng lớp chỉ có những dòng chữ
của giáo viên, một vài bức tranh, chỉ có một số ít học sinh giơ tay phát biểu ý kiến
còn tất cả các em còn lại chỉ nhìn hay nghe. Điều đó dẫn đến ức chế tinh thần và thái
độ học tập của các em.
- Đa dạng hóa các hoạt động học tập của học sinh bằng cách tạo cơ hội cho các
em làm việc: tạo nhóm để bàn bạc, trao đổi, chia sẻ khi gặp một “ tình huống có vấn
đề”, sử dụng cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, … để rèn kỹ năng kể chuyện, đàm thoại; sự
phối hợp các hình thức học cá nhân, học theo nhóm và học cả lớp; đọc theo vai, sắm
vai, diễn kịch … là những hoạt động học tập. Những trò chơi học tập như: ô chữ,
phóng viên phỏng vấn, chiếc nón kì diệu … hay tổ chức biểu diễn văn nghệ, trò chơi
về an toàn giao thông, tập làm họa sĩ, đều tạo ra những buổi học sinh động cho học
sinh. Rõ ràng, đa dạng hóa các hoạt động học tập đã tạo cơ hội cho từng đối tượng
học sinh có thể tiếp cận và khám phá, phát hiện các kiến thức mới. Các em sẽ tự điều
chỉnh những suy nghĩ, nhận xét qua trao đổi, bàn bạc trong nhóm cũng như so sánh
sản phẩm của nhóm mình với nhóm khác.
Trang trí lớp học thân thiện Vệ sinh trường lớp sạch đẹp
Ngày
h
ội thiếu nhi
Trò chơi phóng viên
Rèn kỹ năng sống cho học sinh trong trường tiểu học. 2017 - 2018
Người thực hiện: Nguyễn Thái Ngọc 5
- Như vậy, các kỹ năng phục vụ học tập như nghe, nói, đọc, viết, tính toán,
quan sát, đối chiếu, so sánh, lập luận, trao đổi, chia sẻ, hợp tác,… sẽ dần dần hình
thành. Đó chính là nền tảng cho phương pháp tự học sau này. Lúc này, người thầy
chỉ dạy cái gì học sinh cần và đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn hỗ trợ cho học sinh.
Việc giúp học sinh tự đánh giá, đặt câu hỏi cho nhau cũng là hoạt động học tập tốt.
Ví dụ: Khi sinh hoạt chủ điểm “Kính yêu thầy cô giáo” trong tháng 11 đối
tượng là học sinh khối 1 đến khối 5 trong buổi sinh hoạt dưới cờ. Tổng phụ trách yêu
cầu các em sưu tầm một bài thơ, một câu chuyện, một bài hát nói về thầy cô giáo và
thể hiện. Đây là cơ hội để cho các em thể hiện tình cảm của mình đối với thầy cô
trong nhà trường qua lời ca tiếng hát, qua câu chuyện bằng giọng kể truyền cảm.
3. Đa dạng hóa môi trường học tập, môi trường giáo dục để hình thành
các kỹ năng cần thiết:
3.1 Tạo ra môi trường học tập tích cực trong lớp học:
- Khai thác không gian lớp học: Cả 2 bức tường trong lớp đều có những kiến
thức cho học sinh khi cần thiết đối với tiết học hay một chương trình học. Những vật
trang trí đều có thể giúp các em tái hiện, liên tưởng khi cần thiết. Các bảng nhóm,
bảng cài, nơi trưng bày sản phẩm, thư viện, bản tin Đội hay cách sắp xếp bàn ghế
phù hợp từng hoạt động đều là những điều cần thiết.
- Tạo sự tương tác giữa thầy – trò, trò – trò qua các lời động viên, khích lệ, tổ
chức, giao việc; nhận xét của thầy hay trao đổi, bàn bạc, chia sẻ trong nhóm; sự vui
Giao lưu Hàn Quốc Học theo nhóm
Văn nghệ trong SHDC Chào mừng ngày 30.4
