Xây d ng t duy qua bài t p CO, Hự ư ậ 2 kh Oxit kim lo iử ạ
M C L CỤ Ụ
N I DUNGỘTrang
Ph n I: Đt v n đầ ặ ấ ề 2
I. Lý do ch n đ tàiọ ề 2
II. M c đích nhi m vụ ệ ụ 3
III. Đôi t ng, th i gian, ph ng phápượ ờ ươ 3
Ph nầII. Gi i quy t v n đả ế ấ ề 4
I.C s lý lu nơ ở ậ 4
II. C s th c ti nơ ở ự ễ 5
II. Đánh giá th c tr ngự ạ 6
Bài t p đnh tínhậ ị 11
Bài t p đnh l ngậ ị ượ 12- 28
Ph n III.K t lu n và ki n nghầ ế ậ ế ị 33
I.Th c nghi m s ph mự ệ ư ạ 33
II.Đi u ki n áp d ng.ề ệ ụ 34
III. Đ xu t ki n nghề ấ ế ị.35
IV. K t lu n chungế ậ 35
Tài li u tham kh oệ ả 36
1
Xây d ng t duy qua bài t p CO, Hự ư ậ 2 kh Oxit kim lo iử ạ
PH N I. ĐT V N ĐẦ Ặ Ấ Ề
I . LÝ DO CH N Đ TÀIỌ Ề
Hóa h c là b môn khoa h c quan tr ng trong nhà tr ng ph thông. Mônọ ộ ọ ọ ườ ổ
Hóa h c cung c p cho h c sinh m t h th ng ki n th c ph thông c b n và thi tọ ấ ọ ộ ệ ố ế ứ ổ ơ ả ế
th c đu tiên v Hóa h c, giáo viên b môn Hóa h c c n hình thành các em m tự ầ ề ọ ộ ọ ầ ở ộ
kĩ năng c b n, ph thông và thói quen h c t p và làm vi c khoa h c làm n n t ngơ ả ổ ọ ậ ệ ọ ề ả
cho vi c giáo d c xã h i ch nghĩa, phát tri n năng l c nh n th c, năng l c hànhệ ụ ộ ủ ể ự ậ ứ ự
đng. Có nh ng đc tính c n th n, kiên trì, trung th c, t m , chính xác, yêu chân líộ ữ ứ ẩ ậ ự ỉ ỉ
khoa h c, có ý th c trách nhi m v i b n thân, gia đình và xã h i, có th hòa nh pọ ứ ệ ớ ả ộ ể ậ
v i môi tr ng thiên nhiên chu n b cho h c sinh h c lên ho c đi vào cu c s ng laoớ ườ ẩ ị ọ ọ ặ ộ ố
đng.ộ
Đi v i d ng bài t p CO, Hố ớ ạ ậ 2 kh Oxit kim lo i lo i n u h c sinh ch áp d ngử ạ ạ ế ọ ỉ ụ
theo ph ng pháp thông th ng thì m t r t nhi u th i gian làm bài, h n n a l iươ ườ ấ ấ ề ờ ơ ữ ạ
trình bày dài dòng và khó hi u; h n n a đ gi i nhanh bài t p nh t là bài t p tr cể ơ ữ ể ả ậ ấ ậ ắ
nghi m đnh l ng c n đòi h i ph i ti t ki m th i gian mà đ thi tr c nghi mệ ị ượ ầ ỏ ả ế ệ ờ ề ắ ệ
trong các bài ki m tra đnh kì chi m kho ng t 20% đn 50%, thi Đi h c 100%...ể ị ế ả ừ ế ạ ọ
Xu t phát t th c t gi ng d y, nhi u năm ôn thi h c sinh gi i c p huy n, c p t nhấ ừ ự ế ả ạ ề ọ ỏ ấ ệ ấ ỉ
tôi th y d ng bài t p CO, Hấ ạ ậ 2 kh Oxit kim lo i là d ng bài t p Hóa h c ph bi n,ử ạ ạ ậ ọ ổ ế
xu t hi n r t nhi u trong bài t p đi trà, thi h c sinh gi i các c p, thi đi h c. Hấ ệ ấ ề ậ ạ ọ ỏ ấ ạ ọ ệ
th ng bài t p và ph ng pháp gi i bài t p CO, Hố ậ ươ ả ậ 2 kh Oxit kim lo i có nhi u ýử ạ ề
nghĩa:
H c sinh tìm ra ph ng pháp gi i nhanh r t hi u qu đc bi t trong d ng bàiọ ươ ả ấ ệ ả ặ ệ ạ
t p tr c nghi m khách quanậ ắ ệ
Đòi h i h c sinh không nh ng n m rõ b n ch t, kĩ năng tính toán mà còn tìmỏ ọ ữ ắ ả ấ
h ng gi i quy t nhanh, ng n g n, ti t ki m th i gian.ướ ả ế ắ ọ ế ệ ờ
Trong th i gian ng n nh t đa ra k t qu chính xác nh t và đó chính là m cờ ắ ấ ư ế ả ấ ụ
tiêu chung c a giáo viên,ủ h c sinh s t n d ng t t th i gian ki m tra, thi c .ọ ẽ ậ ụ ố ờ ể ử
H c sinh có cách ki m tra nhanh k t qu , rèn luy n t duy cho h c sinh đíchọ ể ế ả ệ ư ọ
đn, đi m đn.ế ể ế
V y đ nâng cao ch t l ng giáo d c đi trà, t p trung mũi nh n đi tuy nậ ể ấ ượ ụ ạ ậ ọ ộ ể
thi h c sinh gi i c p huy n, c p t nh. Tôi m nh d n đa và ch n đ tài “ọ ỏ ấ ệ ấ ỉ ạ ạ ư ọ ề Xây d ngự
t duy qua bài t p CO, Hư ậ 2 kh Oxit kim lo i ử ạ ”
II. M C ĐÍCH VÀ NHI M V C A Đ TÀIỤ Ệ Ụ Ủ Ề
2
Xây d ng t duy qua bài t p CO, Hự ư ậ 2 kh Oxit kim lo iử ạ
1. M c đích :ụ
- Nâng cao ch t l ng và hi u qu d y – h c Hóa h c.ấ ượ ệ ả ạ ọ ọ
- Giúp cho h c sinh n m ch c đc ph ng pháp làm nhanh m t s d ng bàiọ ắ ắ ượ ươ ộ ố ạ
t p. T đó rèn kĩ năng gi i nhanh m t s d ng bài t p Hóa h c.ậ ừ ả ộ ố ạ ậ ọ
- Phát huy tính tích c c và t o h ng thú cho h c sinh trong h c t p đc bi tự ạ ứ ọ ọ ậ ặ ệ
là trong gi i bài t p Hóa h c.ả ậ ọ
- Là tài li u r t c n thi t cho vi c ôn HSG kh i 9 và giúp giáo viên h th ngệ ấ ầ ế ệ ố ệ ố
Hóa đc ki n th c, ph ng pháp d y h c.ượ ế ứ ươ ạ ọ
2. Nhi m v :ệ ụ
- Nêu đc nh ng c s lí lu n v ph ng pháp gi i nhanh các bài toán Hóaượ ữ ơ ở ậ ề ươ ả
h c, nêu ra m t s ph ng pháp c th và nguyên t c áp d ng cho m i ph ngọ ộ ố ươ ụ ể ắ ụ ỗ ươ
pháp.
- Th c tr ng v trình đ và đi u ki n h c t p c a h c sinh l p 9, đc bi t làự ạ ề ộ ề ệ ọ ậ ủ ọ ớ ặ ệ
h c sinh trong đi t ng HSG l p 8, l p 9 tr c và sau khi v n d ng đ tài.ọ ố ượ ớ ớ ướ ậ ụ ề
- T vi c nghiên c u v n d ng đ tài, rút ra bài h c kinh nghi m đ phátừ ệ ứ ậ ụ ề ọ ệ ể
tri n thành di n r ng, góp ph n nâng cao ch t l ng gi ng d y đc bi t là vi cể ệ ộ ầ ấ ượ ả ạ ặ ệ ệ
b i d ng HSG.ồ ưỡ
- M t s bài t p minh h a và bài t p v n d ng.ộ ố ậ ọ ậ ậ ụ
III . ĐI T NG, TH I GIAN, PH NG PHÁP NGHIÊN C UỐ ƯỢ Ờ ƯƠ Ứ
1. Đi t ng nghiên c u ố ượ ứ
Các d ng bài t p ạ ậ CO, H2 kh Oxit kim lo i lo iử ạ ạ trong ch ng trình Hóa h cươ ọ
THCS.
2. Th i gian nghiên c u ờ ứ
H th ng bài t p tích lũy nhi u năm. Đã áp d ng gi ng d y b i d ng h c sinhệ ố ậ ề ụ ả ạ ồ ưỡ ọ
gi i. Tôi ti n hành nghiên c u thêm và b sung hoàn thi n trong năm hoc 2017-ỏ ế ứ ổ ệ
2018.
3. Ph ng pháp nghiên c u ươ ứ
Đ hoàn thành t t đ tài này, tôi đã v n d ng các ph ng pháp nghiên c u khoaể ố ề ậ ụ ươ ứ
h c nh :ọ ư
3
Xây d ng t duy qua bài t p CO, Hự ư ậ 2 kh Oxit kim lo iử ạ
- Phân tích lí thuy t, đi u tra c b n, t ng k t kinh nghi m s ph m và sế ề ơ ả ổ ế ệ ư ạ ử
d ng m t s ph ng pháp th ng kê toán h c trong vi c phân tích k t qu th cụ ộ ố ươ ố ọ ệ ế ả ự
nghi m s ph m v.v… .ệ ư ạ
- Kh o sát đánh giá th c tr ng h c sinh gi i Hóa h c, qua đó đ ra nh ngả ự ạ ọ ỏ ọ ề ữ
gi i pháp h u hi u.ả ữ ệ
- Nghiên c u kĩ SGK Hóa h c 9 và các sách nâng cao v ph ng pháp gi iứ ọ ề ươ ả
bài t p, tham kh o các tài li u đã đc biên so n và phân tích, h th ng các d ngậ ả ệ ượ ạ ệ ố ạ
bài toán Hóa h c theo n i dung đã đ ra.ọ ộ ề
- Đúc rút kinh nghi m c a b n thân trong quá trình d y h c.ệ ủ ả ạ ọ
- Tham kh o, h c h i kinh nghi m m t s đng nghi p.ả ọ ỏ ệ ộ ố ồ ệ
- Áp d ng đ tài vào ch ng trình gi ng d y đi v i h c sinh l p 9 đi tràụ ề ươ ả ạ ố ớ ọ ớ ạ
và ôn thi HSG.
PH N II. N I DUNG GI I QUY T V N ĐẦ Ộ Ả Ế Ấ Ề
I. C S LÝ LU NƠ Ở Ậ
D ng bài toán c b n là d ng bài toán có n i dung đn gi n, ch v n d ngạ ơ ả ạ ộ ơ ả ỉ ậ ụ
tr c ti p nh ng ki n th c v a h c xong và v n d ng r t ít nh ng ki n th c đãự ế ữ ế ứ ừ ọ ậ ụ ấ ữ ế ứ
h c, đa s h c sinh đu có th gi i đc.ọ ố ọ ề ể ả ượ
T bài toán c b n thay đi gi thi t ho c k t lu n ta có nh ng bài toánừ ơ ả ổ ả ế ặ ế ậ ữ
m i. T bài toán c b n k t h p v i các bài toán ph d ng khác ta có bài t p nângớ ừ ơ ả ế ợ ớ ụ ạ ậ
cao. T nh ng bài t p nâng cao ta tìm ra nhũng cách gi i m i hay h n nhanh h n.ừ ữ ậ ả ớ ơ ơ
V nguyên t c, mu n gi i nhanh và chính xác m t bài toán Hóa h c thì nh tề ắ ố ả ộ ọ ấ
thi t h c sinh ph i hi u sâu s c n i dung và đc đi m c a bài toán đó. N m v ngế ọ ả ể ắ ộ ặ ể ủ ắ ữ
các m i quan h gi a các l ng ch t cũng nh tính ch t c a các ch t, vi t đúngố ệ ữ ượ ấ ư ấ ủ ấ ế
các ph ng trình ph n ng x y ra. Th c t có r t nhi u bài toán ph c t p: các dươ ả ứ ả ự ế ấ ề ứ ạ ữ
ki n đ bài cho d ng t ng quát ho c không rõ, ho c thi u nhi u d ki n…t ngệ ề ở ạ ổ ặ ặ ế ề ữ ệ ưở
ch ng nh không bao gi gi i đc. Mu n gi i chính xác và nhanh chóng các bàiừ ư ờ ả ượ ố ả
toán lo i này thì ph i ch n m t ph ng pháp phù h p nh t (ph ng pháp gi iạ ả ọ ộ ươ ợ ấ ươ ả
thông minh). Vì v y h c sinh ph i bi t nh n d ng bài t p, xác đnh h ng gi i cóậ ọ ả ế ậ ạ ậ ị ướ ả
phù h p. Đây là khâu quan tr ng nh t c a quá trình gi i bài t p. Đ làm đc đi uợ ọ ấ ủ ả ậ ể ượ ề
đó h c sinh đc kĩ bài, tóm t t đc đu bài theo s đ t duy: đi u đã bi t, đi uọ ọ ắ ượ ầ ơ ồ ư ề ế ề
ch a bi t, s d ng ph ng pháp nào nhanh và hi u qu nh t. Trong đ tài này tôiư ế ử ụ ươ ệ ả ấ ề
khai thác đnh lu t b o toàn kh i l ng, đnh lu t b o toàn nguyên t , đnh lu tị ậ ả ố ượ ị ậ ả ố ị ậ
b o toàn electron va d ng bài t p ch t khí. Trong ph m vi c a đ tài này, tôi xinả ạ ậ ấ ạ ủ ề
4
Xây d ng t duy qua bài t p CO, Hự ư ậ 2 kh Oxit kim lo iử ạ
đc trình bày m t s bài t p đnh tính và b n d ng bài t p đnh l ng.ượ ộ ố ậ ị ố ạ ậ ị ượ
II. C S TH C TI NƠ Ở Ự Ễ
Th c t cho th y quá trình h c Hóa h c đa s các em h c sinh ch n m đcự ế ấ ọ ọ ố ọ ỉ ắ ượ
các khái ni m, các tính ch t mà ch a bi t v n d ng,khai thác, m r ng, nâng caoệ ấ ư ế ậ ụ ở ộ
bài toán, khó khăn khi k t h p các d ng bài t p v i nhau. Th m chí có em còn m tế ợ ạ ậ ớ ậ ấ
g c c ki n th c c b n. Đi v i giáo viên ch m i cung c p ki n th c c b nố ả ế ứ ơ ả ố ớ ỉ ớ ấ ế ứ ơ ả
sách giáo khoa ho c các tài li u tham kh o mà ch a có h th ng các bài t p mặ ệ ả ư ệ ố ậ ở
r ng giúp h c sinh hi u t n g c r và cách phát tri n m r ng các bài toán.Trongộ ọ ể ậ ố ễ ể ở ộ
quá trình d y h c ng i giáo viên ph i giúp h c sinh xây d ng t duy: bi t cáchạ ọ ườ ả ọ ự ư ế
phát tri n tính logic, t ng h p bài toán, phát tri n bài toán t bài toán g c, k t h pể ổ ợ ể ừ ố ế ợ
nhi u d ng toán trong m t bài đ có nh ng bài toán hay.ề ạ ộ ể ữ
D ng ạbài t p CO, Hậ2 kh Oxit kim loử ại có s đ ph n ng:ơ ồ ả ứ
Ch t r n X + CO,(Hấ ắ 2 ) –> Ch t r n Y + COấ ắ 2 (H2O,CO, H2 )
Bài toán th ng tính toán các đi l ng nh kh i l ng ch t r n tr c và sauườ ạ ượ ư ố ượ ấ ắ ướ
ph n ng ho c th tích khí CO, Hả ứ ặ ể 2 tham gia ph n ng ho c l ng COả ứ ặ ượ 2, H2O t oạ
thành. Ho c cho các đi l ng yêu c u xác đnh công th c hóa h c c a h pặ ạ ượ ầ ị ứ ọ ủ ợ
ch t.ấNh ng các bài toán m r ng, đ xác đnh đc l ng ch t r n Y và l ngư ở ở ộ ể ị ượ ượ ấ ắ ượ
ch t khí , (h i n c ) sau ph n ng th ng k t h p v i nhi u bài toán ph nh :ấ ơ ướ ả ứ ườ ế ợ ớ ề ụ ư
cho ch t r n Y ph n ng v i dung d ch axit loãng (bài m r ng c b n), cho ch tấ ắ ả ứ ớ ị ở ộ ơ ả ấ
r n Y ph n ng v i dung d ch axit đc (bài nâng cao), cho h i n c h p th vàoắ ả ứ ớ ị ặ ơ ướ ấ ụ
axit H2SO4 đc, cho COặ2 ph n ng v i dung d ch ki m....Vì v y khi m r ng bả ứ ớ ị ề ậ ở ộ ài
toán c b n ph i k t h p v i bài toán ph nh : ơ ả ả ế ợ ớ ụ ư
D ng bài t p ạ ậ CO2 ph n ng v i dung d ch ki m.ả ứ ớ ị ề
D ng bài t p kim lo i ph n ng v i dung d ch axitạ ậ ạ ả ứ ớ ị
D ng bài t p n ng đ dung d ch.ạ ậ ồ ộ ị
D ng bài t p ch t khí.ạ ậ ấ
D ng bài t p xác đnh công th c hóa h c c a h p ch t.ạ ậ ị ứ ọ ủ ợ ấ
Và c n v n d ng các ph ng pháp gi i bài t p nh :ầ ậ ụ ươ ả ậ ư
Ph ng pháp b o toàn kh i l ng ( BTKL ).ươ ả ố ượ
Ph ng pháp b o toàn nguyên t .ươ ả ố
Ph ng pháp b o toàn electron.ươ ả
5
