Ph n A: ĐT V N Đầ Ặ Ấ Ề
I. Lý do ch n đ tàiọ ề
T v n tâm lý cho h c sinh là “s h tr tâm lý, giúp h c sinh nâng caoư ấ ọ ự ỗ ợ ọ
hi u bi t v b n thân, hoàn c nhể ế ề ả ả gia đình, m i quan h xã h i, t đó tăng c mố ệ ộ ừ ả
xúc tích c c, t đa ra quy t đnh trong tình hu ng khó khăn h c sinh g p ph iự ự ư ế ị ố ọ ặ ả
khi đang h c t i nhà tr ng”ọ ạ ườ (Thông t 31/2017/TT-BGDĐT ngày 18/12/2017ư
c a B GD&ĐT). ủ ộ
Trong nh ng năm qua, n n kinh t Vi t Nam đã có nh ng b c đt phá l n,ữ ề ế ệ ữ ướ ộ ớ
t o ra s chuy n bi n nhanh chóng v các m t trong đi s ng con ng i. Bênạ ự ể ế ề ặ ờ ố ườ
c nh nh ng m t tích c c là không ít nh ng h n ch c a n n kinh tác đng lênạ ữ ặ ự ữ ạ ế ủ ề ộ
đi s ng tình c m, tâm lý con ng i đc bi t là gi i tr . Trong đó, h c sinhờ ố ả ườ ặ ệ ớ ẻ ọ
trung h c ph thông là l a tu i chuy n ti p t tr con sang ng i l n, có sọ ổ ứ ổ ể ế ừ ẻ ườ ớ ự
thay đi l n v sinh lý, nh n th c và c m xúc. T cu c s ng gia đình đn vi cổ ớ ề ậ ứ ả ừ ộ ố ế ệ
h c tr ng và ho t đng ngoài xã h i các em th ng ph i đi m t v iọ ở ườ ạ ộ ở ộ ườ ả ố ặ ớ
nh ng tình hu ng nh áp l c h c t p, b b m , th y cô la m ng, b n bè xaữ ố ư ự ọ ậ ị ố ẹ ầ ắ ạ
lánh; lúng túng v tâm sinh lý, tình yêu tu i h c trò … Các em b i r i tr cề ổ ọ ố ố ướ
nh ng ng r vào đi mà không bi t cách nhìn nh n và gi i quy t v n đ h pữ ả ẽ ờ ế ậ ả ế ấ ề ợ
lý … Các nhà tâm lý h c cho đây là m t trong nh ng giai đo n kh ng ho ng vàọ ộ ữ ạ ủ ả
khó khăn nh t trong cu c đi m i ng i. Các b c ph huynh c m th y b t cấ ộ ờ ỗ ườ ậ ụ ả ấ ế ắ
trong vi c giáo d c con cái l a tu i này. Đa s các tr ng ph thông đuệ ụ ở ứ ổ ố ườ ổ ề
ch a quan tâm th u đáo trong vi c giúp h c sinh đnh h ng, gi i quy t nh ngư ấ ệ ọ ị ướ ả ế ữ
khúc m c v tâm sinh lý ngoài m t s ho t đng ít i mang tình chi u l , ch aắ ề ộ ố ạ ộ ỏ ế ệ ư
đáp ng nhu c u, mong m i c a h c sinh trung h c ph thông.ứ ầ ỏ ủ ọ ọ ổ
Trong th i gian qua, tờr ng THPT Nguy n S Sách đã ườ ễ ỹ th c hi n m t sự ệ ộ ố ho tạ
đng đ giúp h c sinh tháo g nh ng v ng m c v tâm lý h c đng. Tuyộ ể ọ ỡ ữ ướ ắ ề ọ ườ
nhiên, trong quá trình th c hi nự ệ , là m t cán b qu n lý giáo d cộ ộ ả ụ b n thân tôiả
nh n th y ho t đng này còn có nhi u h n ch . Đa s h c sinh ch a hi u t mậ ấ ạ ộ ề ạ ế ố ọ ư ể ầ
quan tr ng c a công tác t v n tâm lý, còn ng i chia s v i th y cô, b n bèọ ủ ư ấ ạ ẻ ớ ầ ạ
ho c cha m , anh ch . Khi g p các v n đ r c r i, các em hay t gi i quy t theoặ ẹ ị ặ ấ ề ắ ố ự ả ế
cách tiêu c c nh ự ư t thu mình ho c ự ặ gây g , đánh nhau, gi i quy t các mâu thu nổ ả ế ẫ
b ng nh ng xung đt, xích mích, th m chí là b o l c ... Sau nh ng cách t gi iằ ữ ộ ậ ạ ự ữ ự ả
quy t đó, tình tr ng tâm lý c a các em không nh ng không đc c i thi n màế ạ ủ ữ ượ ả ệ
còn lúng túng và áp l c h n. Các ho t đng t v n tâm lý c a nhà tr ng th cự ơ ạ ộ ư ấ ủ ườ ự
hi n ệcòn chung chung, mang tính hình th c, ch a th c s đi sâu vào đi s ngứ ư ự ự ờ ố
tâm lý c a t ng em nên hi u qu ch a cao ...ủ ừ ệ ả ư
Tr c nh ng yêu c u b c thi t c a xã h iướ ữ ầ ứ ế ủ ộ và nh ng t n t i h n ch trongữ ồ ạ ạ ế
th c tự ế t v n tâm lý t i nhà tr ng, v i m c đích giúp h c sinh hi u vai tròư ấ ạ ườ ớ ụ ọ ể
c a t v n tâm lý, có ý th c tìm đn phòng t v n tâm lý c a nhà tr ng nhủ ư ấ ứ ế ư ấ ủ ườ ư
m t thói quen h u ích, hình thành cho các em ộ ữ cách ng x phù h p v i cácứ ử ợ ớ
chu n m c đo đc, giúp các em có các k năng đ gi i quy t các v n đ th cẩ ự ạ ứ ỹ ể ả ế ấ ề ự
ti n nên ễtôi m nh d n nghiên c u, th nghi m đ tài:ạ ạ ứ ử ệ ề M t s bi n pháp nângộ ố ệ
1
cao hi u qu công tác t v n tâm lý cho h c sinh tr ng THPT Nguy n Sệ ả ư ấ ọ ườ ễ ỹ
Sách, huy n Thanh Ch ng, t nh Ngh Anệ ươ ỉ ệ .
II. M c đích nghiên c uụ ứ
- Góp ph n đi m i, nâng cao hi u quầ ổ ớ ệ công tác t v n tâm lý h c đng, t oả ư ấ ọ ườ ạ
h ng thú cho h c sinh,ứ ọ b i d ng ki n th c, k năng cho giáo viênồ ưỡ ế ứ ỹ ; giúp h cọ
sinh hình thành và phát tri n năng l c t nể ự ự h n th c, t đi u ch nh các hành vi vàậ ứ ự ề ỉ
tr ng thái tâm lýạ phù h p; giúp giáo viên, ph huynh hi u s c n thi t c a tợ ụ ể ự ầ ế ủ ư
v n tâm lý h c đngấ ọ ườ .
- Đáp ng yêu c u b c thi t c a toàn xã h i: t v n, tháo g nh ng r i nhi uứ ầ ứ ế ủ ộ ư ấ ỡ ữ ố ễ
tâm lý mà l a tu i v thành niên hay g p ph i, đnh h ng giúp các em t ngứ ổ ị ặ ả ị ướ ừ
b c hình thành nhân cách, góp ph n đào t o ngu n nhân l c t t cho xã h i.ướ ầ ạ ồ ự ố ộ
III. Đi t ng, th i gian, ph ng pháp nghiên c uố ượ ờ ươ ứ
3.1. Đi t ng nghiên c uố ượ ứ
H c sinh tr ng THPT Nguy n S Sáchọ ườ ễ ỹ , huy n Thanh Ch ng, t nh Ngh An. ệ ươ ỉ ệ
3.2. Th i gianờ nghiên c uứ: T 6/9/20ừ20 đn ế30/3/2021.
3.3. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
- Ph ng pháp th nghi m.ươ ử ệ
- Ph ng pháp thu th p, x lí s li u.ươ ậ ử ố ệ
- Ph ng pháp kh o sát th c t , so sánh tr c và sau khi tác đng, ươ ả ự ế ướ ộ
IV. Ph m vi nghiên c u ạ ứ
Bi n pháp nệâng cao ch t l ng t v n tâm lý cho h c sinh tr ng THPTấ ượ ư ấ ọ ườ
Nguy n S Sách.ễ ỹ
V. Nhi m v nghiên c uệ ụ ứ
- Tìm hi u v ể ề công tác t v n tâm lý h c đng nói chung ư ấ ọ ườ và th c ti n vi cự ễ ệ
th c hi n công tác t v n tâm lýự ệ ư ấ t i ạtr ng ườ THPT Nguy n S Sách;ễ ỹ tìm các
bi nệ pháp giúp cho h c sinhọ hi uể, m nh d n trao đi, gi i bày nh ng bi u hi nạ ạ ổ ả ữ ể ệ
r c r i v tâm lý c a b n thân. Tắ ố ề ủ ả đó giúp các em ừhi u và ểbi t cách gi i quy tế ả ế
các tình hu ng trong cu c s ng, hình thành các k năngố ộ ố ỹ c n thi tầ ế .
- Rút ra k t lu n khoa h c liên quan đn đ tài.ế ậ ọ ế ề
VI. Đóng góp m i c a đ tàiớ ủ ề
- Góp ph n b sung và làm sáng rõ h n m t s v n đ lý lu n v công tác tầ ổ ơ ộ ố ấ ề ậ ề ư
v n tâm lý cho h c sinh tr ng THPT.ấ ọ ườ
- Ch ra đc các th c tr ng th c hi n công tác t v n tâm lý c a tr ng THPTỉ ượ ự ạ ự ệ ư ấ ủ ườ
Nguy n S Sách, lý gi i chính xác nguyên nhân c a th c tr ng. T đó đễ ỹ ả ủ ự ạ ừ a raư
đc các bi n phápượ ệ th c hi nự ệ t v n tâm lý h c sinh c th , phù h p v i th cư ấ ọ ụ ể ợ ớ ự
ti n ễnhà tr ngườ .
2
- Nh ng k t lu n c a đ tài s góp ph n t o c s khoa h c cho vi c xây d ngữ ế ậ ủ ề ẽ ầ ạ ơ ở ọ ệ ự
các ch ng trình, k ho ch t v n tâm lý h c đng, góp ph n đ xu t cácươ ế ạ ư ấ ọ ườ ầ ề ấ
bi n pháp t t h n n a đ nâng cao ch t l ng ho t đng t v n tâm lý h cệ ố ơ ữ ể ấ ượ ạ ộ ư ấ ọ
đng.ườ
- K t qu đ tài là tài li u tham kh o c n thi t cho cán b qu n lý và giáo viênế ả ề ệ ả ầ ế ộ ả
làm công tác t v n tâm lý các nhà tr ng.ư ấ ở ườ
Ph n B:ầ GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
3
I. C s lí lu nơ ở ậ
1.1. Khái quát v t v n tâm lý h c đngề ư ấ ọ ườ
1.1.1. Khái ni m t v n tâm lý h c đngệ ư ấ ọ ườ
T v n tâm lý h c đng hi u m t cách đn gi n cũng gi ng nh tâm lýư ấ ọ ườ ể ộ ơ ả ố ư
bình th ng nh ng ph m vi thu h p trong tr ng h c. Đi t ng quan tâm đcườ ư ạ ẹ ườ ọ ố ượ ặ
bi t c a t v n tâm lý h c đng là h c sinh. T v n tâm lý h c đng giúpệ ủ ư ấ ọ ườ ọ ư ấ ọ ườ
h c sinh t có kh năng gi i quy t nh ng v n đ đang g p ph i, tháo g nh ngọ ự ả ả ế ữ ấ ề ặ ả ỡ ữ
v ng m c, khó khăn trong cu c s ng, h c t p thi c , trong m i quan h v iướ ắ ộ ố ọ ậ ử ố ệ ớ
nh ng ng i xung quanh đ c m th y cu c s ng vui v , h n nhiên đúng v iữ ườ ể ả ấ ộ ố ẻ ồ ớ
l a tu i. ứ ổ
1.1.2. Nhi m v c a t v n tâm lý h c đngệ ụ ủ ư ấ ọ ườ
T v n tâm lý h c đng th c hi n ba nhi m v chính:ư ấ ọ ườ ự ệ ệ ụ
- H ng d n h c đngướ ẫ ọ ườ : H tr k năng h c t p; Giáo d c nâng cao hi uỗ ợ ỹ ọ ậ ụ ể
bi t v b n thân và ng i khác; D y các k năng xã h i, ng x , giao ti p hi uế ề ả ườ ạ ỹ ộ ứ ử ế ệ
qu và cách x lý m t s tình hu ng th ng g p,ả ử ộ ố ố ườ ặ … Truy n thông, gi i quy tề ả ế
v n đ, ra quy t đnh và gi i quy t v n đ xung đt.ấ ề ế ị ả ế ấ ề ộ
- Tham v n tâm lý cá nhân, nhómấ trong các tr ng h p: K t qu h c t p saườ ợ ế ả ọ ậ
sút, không chú ý đn h c t p; S đi h c, s đn tr ng, tr n h c, b h c;ế ọ ậ ợ ọ ợ ế ườ ố ọ ỏ ọ Phàn
nàn, không làm theo yêu c u c a giáo viên; T ch i tham gia ho t đng l p, ầ ủ ừ ố ạ ộ ở ớ ở
tr ng; Xác đnh nh ng rào c n, nguy c cườ ị ữ ả ơ ản tr h c t p và cung c p cácở ọ ậ ấ
ph ng th c ng phó; Hình thành thói quen tích c c trong h c t p.ươ ứ ứ ự ọ ậ
- T v n ph huynh, giáo viên và nh ng ng i khác có liên quanư ấ ụ ữ ườ đn h cế ọ
sinh v : V n đ h c t p c a h c sinh và các y u t nh h ng; v n đ liênề ấ ề ọ ậ ủ ọ ế ố ả ưở ấ ề
quan t i b t n t/b b t n t và b o l c h c đng; H p tác cùng gia đình trongớ ắ ạ ị ắ ạ ạ ự ọ ườ ợ
vi c th c hi n các chi n l c giúp đ h c sinh; Th o lu n v các tình hu ng cóệ ự ệ ế ượ ỡ ọ ả ậ ề ố
nguy c cao và th c hi n các bi n pháp can thi p; h tr giáo viên, ph huynhơ ự ệ ệ ệ ỗ ợ ụ
đ hi u h c sinh; Chuy n các h c sinh c n tr li u đn các d ch v tr giúp phùể ể ọ ể ọ ầ ị ệ ế ị ụ ợ
h pợ (n u có)ế.
1.2. Đc đi m tâm lý l a tu i v thành niên nói chungặ ể ứ ổ ị
- “V thành niên” là m t khái ni m ch a đc th ng nh t v đ tu i. T ch cị ộ ệ ư ượ ố ấ ề ộ ổ ổ ứ
Y t th gi i (WHO) quy đnh l a tu i 10 – 19 tu i là đ tu i v thành niên.ế ế ớ ị ứ ổ ổ ộ ổ ị T iạ
Vi t Nam, trệ ẻ v thành niên là tr l a tu i t 10 đn 19 tu i.ị ẻ ở ứ ổ ừ ế ổ L p tu i v thànhớ ổ ị
niên đc chia ra ba nhóm: T 10 đn 13 tu i là nhóm v thành niên s m; T 14ượ ừ ế ổ ị ớ ừ
đn 16 tu i là nhóm v thành niên gi a; T 17 đn 19 tu i là nhóm v thành niênế ổ ị ữ ừ ế ổ ị
mu n.ộ S phân chia này d a theo đc đi m ít nhi u khác nhau v phát tri n cự ự ặ ể ề ề ể ơ
th và tâm sinh lý c a l a tu i v thành niên, đ vi c chăm sóc s c kho cho phùể ủ ứ ổ ị ể ệ ứ ẻ
h p v i t ng nhóm đi t ng. Tuy v y cách phân chia này cũng ch có tínhợ ớ ừ ố ượ ậ ỉ
t ng đi.ươ ố
4
- T nh ng thay đi l n v m t sinh h c, tr v thành niên có nh ng thay điừ ữ ổ ớ ề ặ ọ ẻ ị ữ ổ
nhi u v tâm lý.ề ề V i nh ng đc đi m sinh lý riêng bi t, tr mu n kh ng đnhớ ữ ặ ể ệ ẻ ố ẳ ị
mình nên d thay đi tính cách, hành vi ng x đc th hi n nh sau:ễ ổ ứ ử ượ ể ệ ư
+ Tính đc l p: B t đu có xu h ng tách ra, ít ph thu c vào cha m .ộ ậ ắ ầ ướ ụ ộ ẹ
Chuy n t sinh ho t gia đình sang sinh ho t b n bè, tín ng ng đ đt đc sể ừ ạ ạ ạ ưỡ ể ạ ượ ự
đc l p. Đôi khi ch ng đi l i b m .ộ ậ ố ố ạ ố ẹ
+ V nhân cách: C g ng kh ng đnh mình nh m t ng i l nề ố ắ ẳ ị ư ộ ườ ớ , có nh ngữ
hành vi b t ch c ng i l n.ắ ướ ườ ớ
+ V tình c m: Chu n b cho m i quan h yêu đngề ả ẩ ị ố ệ ươ , h c cách bi u l tìnhọ ể ộ
c m và đi u khi n c m xúc, phát tri n kh năng yêu và đc yêu, t thái đả ề ể ả ể ả ượ ỏ ộ
thân m t trong quan h v i ng i khác.ậ ệ ớ ườ
+ Tính tích h p: Nh ng thông tin thu th p đc t cha m , nhà tr ng, xãợ ữ ậ ượ ừ ẹ ườ
h i, b n bè, ng i trung gian, các ho t đng văn hóa là c s đ t o ra giá trộ ạ ườ ạ ộ ơ ở ể ạ ị
c a b n thân t o ni m t tin và cách ng x .ủ ả ạ ề ự ứ ử
+ V trí tu : V thành niên th ng thích l p lu n, suy di n nhìn s v t theoề ệ ị ườ ậ ậ ễ ự ậ
quan đi m lý t ng hóa.ể ưở Giai đo n phát tri n đc bi t này ch u nh h ng r tạ ể ặ ệ ị ả ưở ấ
m nh m c a các đi u ki n văn hóa, giáo d c, kinh t c a môi tr ng gia đìnhạ ẽ ủ ề ệ ụ ế ủ ườ
và xã h i.ộ
1.3. Đc đi m tâm lí l a tu i h c sinh THPTặ ể ứ ổ ọ nói riêng
- H c sinh THPT thu c l a tu i t 16 – 19. Đc đi m c a tâm lý l a tu iọ ộ ứ ổ ừ ặ ể ủ ứ ổ
h c sinh đc th hi n nh sau:ọ ượ ể ệ ư
+ S phát tri n c a t ý th cự ể ủ ự ứ : T ý th c là m t đc đi m n i b t trong sự ứ ộ ặ ể ổ ậ ự
phát tri n nhân cách, có ý nghĩa to l n đi v i s phát tri n tâm lý c a l a tu iể ớ ố ớ ự ể ủ ứ ổ
h c sinh THPTọ. Bi u hi n c a t ý th c là nhu c u tìm hi u và t đánh giá tháiể ệ ủ ự ứ ầ ể ự
đ, hành vi c a mình theo ộ ủ chu n m c đo đcẩ ự ạ ứ c a xã h i và m c ủ ộ ụ đích cu cộ
s ngố. H c sinhọ THPT có th đánh giá b n thân m t cách sâu s c nh ng có khiể ả ộ ắ ư
v n ch a đúng đn nên cẫ ư ắ ần có s giúp đ c a ng i khác.ự ỡ ủ ườ
+ S hình thành th gi i quanự ế ớ : Hình thành th gi i quan là nét ch y u trongế ớ ủ ế
tâm lý h c sinh THPTọ. H c sinh THPT đã có ý th c xây d ng lí t ng s ng choọ ứ ự ưở ố
mình, hình nh con ng i lý t ng g n v i sinh ho t h ng ngày; bi t x s m tả ườ ưở ắ ớ ạ ằ ế ử ự ộ
cách đúng đn trong nh ng tình hu ng khác nhau nh ng có khi các em l i thi uắ ữ ố ư ạ ế
tin t ng vào nh ng hành vi đó. ưở ữ
+ Xu h ng ngh nghi pướ ề ệ : Xu t hi n nhu c u l a ch n v trí xã hấ ệ ầ ự ọ ị iộ trong
t ng lai cho b n thâươ ả n. Càng cu i c p h c xu h ng ngh nghi p c a h c sinhố ấ ọ ướ ề ệ ủ ọ
THPT càng đc th hi n rõ và mang tính n đnh h nượ ể ệ ổ ị ơ . Tuy nhiên s hi u bi tự ể ế
v yêu c u ngh nghi p c a các em còn phi n di n, ch a đy đ.ề ầ ề ệ ủ ế ệ ư ầ ủ
- Nh ng đc đi m c a tâm lý l a tu iữ ặ ể ủ ứ ổ đã nh h ngả ưở đn đếc đi m giao ti pặ ể ế
và quan h xã h i c a h c sinh THPTệ ộ ủ ọ . Các em khao khát mu n có nh ng quanố ữ
h bình đng trong cu c s ng và có nhu c u s ng t l pệ ẳ ộ ố ầ ố ự ậ . Ngoài tình b n, tu iạ ở ổ
này xu t hi n m t lo i tình c m đc bi tấ ệ ộ ạ ả ặ ệ - tình yêu nam n t o ra nhi u c mữ ạ ề ả
xúc căng th ng vì thi u kinh nghi mẳ ế ệ , s t ch i …Tr c các m i quan h , cácợ ừ ố ướ ố ệ
5