M C L C

ờ ớ

1. L i gi

i thi u

1                                                                                                                                           ..................................................................................................................................

2. Tên sáng ki n: ế  2       ................................................................................................................................

Ủ PH N IẦ                                                                                                  2         : N I DUNG C A SÁNG KI N ...........................................................................................     ậ ủ ấ ề ơ ở  3     I .C  s  lý lu n c a v n đ . .............................................................................................................

ấ ệ ừ ạ

1. Ch t li u t  toán h c.    3     .......................................................................................................................   ườ ơ ả ề  4     ng g p. ........................................                                                     2. Các d ng c  b n v  bài toán tìm c c tr  trong v t lý th

ơ ọ

2.1. Trong c  h c.

4                                                                                                                                        ...............................................................................................................................

ỏ ấ ữ ậ

ố ớ ậ

4       D ng 1: Tìm kho ng cách l n nh t, nh  nh t gi a v t này đ i v i v t khác. ........................

ộ ớ ự ự ạ ự ể

5       D ng 2: Tìm đ  l n l c c c đ i, c c ti u tác d ng vào v t. .......................................................

ỏ ấ ủ

ể ộ

ấ ậ ố  5       D ng 3: Tìm th i gian ng n nh t, v n t c nh  nh t c a chuy n đ ng. ..................................

ồ ạ

D ng 4: Tìm th i gian đ ng h  ch y sai t

ể i thi u.

5                                                                                .......................................................................

ệ ọ

5       2.2. Trong đi n h c. ............................................................................................................................

ế

ủ    II. Hi u qu  áp d ng c a sáng ki n kinh nghi m.

18                                                                              ....................................................................

PH N II K T LU N

18                                                                                                                                  ........................................................................................................................

TÀI LI U THAM KH O

21                                                                                                                             ...................................................................................................................

Ữ Ế Ụ Ắ DANH M C CÁC CH  VI T T T

ọ ọ ố BGH CM THPT THPTQG Ban Giám hi uệ Chuyên môn ổ Trung h c ph  thông ổ Trung h c ph  thông qu c gia

Ứ Ứ Ế Ụ Ế

Ả BÁO CÁO K T QU   NGHIÊN C U,  NG D NG SÁNG KI N ệ

ở ấ ề ệ i thi u ụ ờ ớ 1. L i gi ớ Đ i m i giáo d c toàn di n không còn là v n đ  lý lu n mà tr

ỗ ặ ệ ụ ậ ế ổ ấ

ậ ắ ứ ươ ễ ả ệ ự ề

ớ ợ ế ể ụ ổ ệ

ọ ủ ầ ả ụ

ầ ứ ượ ố ớ ẩ ả ườ t v i môi tr

ả ạ ữ c nhu c u th c ti n.  ả Thi

ượ ộ ạ ể ng V t lý, ph n nào có th  giúp giáo viên phát huy đ

ể ọ ậ ậ ạ ự    thành th c ầ   ự ti n c p bách đ t ra cho s  nghi p giáo d c hi n nay. Vì th , m i giáo viên c n ả ạ ỉ ng pháp gi ng d y cho ph i nh n th c sâu s c đ  có s  đi u ch nh, thay đ i ph   ạ   ấ ượ ng d y phù h p v i xu th  giáo d c chung, góp ph n c i thi n và nâng cao ch t l ộ ­ h c. Làm sao cho s n ph m c a giáo d c là nh ng con ng   i năng đ ng, sáng ạ t o, thích nghi t ế ị ủ ủ ộ

ậ ố ớ

ậ ọ ọ  b c trung h c.

ế

i bài toán tìm cượ   ự c c tr  c a m t đ i l ộ   ộ ậ tính ch  đ ng, đ c l p, sáng t o c a h c sinh trong h c t p, tìm hi u và lĩnh h i ứ ề ọ   các tri th c v  khoa h c V t Lý. M t trong nh ng m c tiêu quan tr ng đ i v i quá ớ ươ ổ trình đ i m i ph ườ ề ọ i đ u bi M i ng ế ể

ự ệ ườ ọ ạ ế ự ố ư

ớ ườ ọ

ế ở ậ ự ự ậ ệ ứ  nhiên. Nh n th c đúng đ n v

ể ậ ẫ ằ ườ ự ễ ng và đáp  ng đ ệ ậ t nghĩ, trong quá trình gi ng d y V t lý, thông qua vi c gi ầ ủ ọ ụ ộ ở ậ ng pháp d y h c V t Lý hi n nay  ộ ậ ữ ỗ   t, cu c s ng là c  m t chu i nh ng quá trình v n đ ng và ố ộ   i luôn luôn i  u vì ng x y ra xung quanh h  đ t đ n s  t   ữ   ạ ừ  nh ng  h t s c quan tr ng trong vi c lo i tr ề  ắ   t nghĩ v n không n m ngoài

ự ế ữ ệ ậ

ữ ệ ạ ọ ả ộ ộ ố ậ ả phát tri n, ti n hoá và đào th i. Hoà nh p vào cu c s ng, con ng ệ ượ ả ữ ố mong mu n nh ng s  vi c, hi n t ế ố ế ứ i m i chính là y u t th , con ng ễ ạ tr  ng i, kìm hãm s  phát tri n theo quy lu t t ọ ọ khoa h c nói chung và khoa h c V t Lý nói riêng, thi ậ quy lu t trên.  ộ M t trong nh ng bi u hi n th c t ế ệ ượ ể i

ế ậ

, ng ế ấ ạ ự ế ặ ả i quy t v n đ  bài toán tìm c c tr  c a m t đ i l

ộ ạ ượ ọ ự ọ ủ

ự ườ ọ ề ậ ụ ệ ọ ậ ả ầ

ế ậ ướ ữ ị i, đ  khi ti p c n, trên c  s  nh ng đ nh h

ơ ở ọ ụ ể ả i quy t bài toán c  th .

ệ ộ ầ

ả ọ ể ủ , đáng k  c a khoa h c V t Lý, là kh o sát   ộ ạ ượ ự ố ưu: xem xét m t đ i l ố ể ng nào đó trong hi n t ng sao   các bi n c  đ  tìm s  t ộ ạ ượ ị ủ ự ạ ế   ng, là bài cho nó đ t đ n tr ng thái c c tr . Tuy nhiên, tìm c c tr  c a m t đ i l ạ   ứ ạ i h c đang g p không ít khó khăn khi ti p c n lo i toán ph c t p. Th c t ậ ị ủ ệ   ng v t lý toán này. Vi c gi ả ộ ỳ đang tu  thu c vào kh  năng v n d ng toán h c c a giáo viên và h c sinh. Chính vì   ọ ố ữ   ạ ượ ậ c hi u qu  cao trong h c t p, giáo viên c n có nh ng v y, mu n h c sinh đ t đ ủ   ả ụ ể ề ướ ị ể ng c a ng c  th  v  cách gi đ nh h ạ ủ ả ạ ớ ả ộ giáo viên c ng v i kh  năng sáng t o c a b n thân, h c sinh hình dung và v ch ra   ợ ế ượ ươ c ph đ ng án phù h p cho vi c gi ữ ưở ừ ấ ng trên, c ng thêm nh ng khó khăn hi n t Xu t phát t ườ ọ ự ữ ủ ệ ể ậ

ằ ờ ả ở Tr

ầ ỏ ự ồ ưỡ ng h c sinh gi

ư ợ

ế ủ ả ụ ứ ọ ệ ạ   i và nhu c u tìm  ý t ị   i h c, b ng nh ng kinh nghi m đúc rút hi u bài toán c c tr  trong V t lý c a ng ạ ạ ư ng THPT Ph m Công Bình và ậ ế   trong quá trình tr c ti p gi ng d y V t Lý  ạ ắ   ề ọ i trong nhi u năm g n đây, tôi xin m nh d n s p tham gia b i d ộ ạ   ổ ế i quy t bài toán tìm c c tr  c a m t đ i a ra m t vài cách gi x p, t ng h p và đ ế ườ ấ ệ ừ ậ ượ   t nghĩ l ộ ấ ng V t lý, l y ch t li u t ạ ự ị ủ ng dùng, thi các  ng d ng c a toán h c th

1

ứ ủ ọ ậ ố ng đ i phù h p v i nh n th c c a h c sinh b c THPT yêu thích và mu n tìm

ớ ậ ợ ọ ố ề ậ ươ là t ể hi u sâu v  khoa h c V t Lý.

ủ ụ ướ D i đây tôi xin trình bày kinh nghi m c a mình trong đ  tài:

ả ự ề ớ i bài

ọ ậ ụ ươ ả ợ ng án thích h p gi ế   i quy t

ệ ạ ộ ạ ượ

ư ọ ạ ng THPT Ph m Công Bình i, tìm ra ph ậ ng V t lý. ả ị ủ ổ ớ ộ

ướ ấ ượ ng phát   ộ   ng đ i

ứ ệ ng d ng toán   ọ ẽ   ọ ị trongmônV t lýậ t p  ậ tìm c c tr     THPT. V i hy v ng đây s  là h c vào gi ồ ộ ệ ệ ả m t tài li u tham kh o cho các đ ng nghi p cũng nh  h c sinh, góp ph n nâng cao   ạ ườ ấ ượ ng h c t p môn V t lý t i tr ch t l ữ ắ ­ Kh c ph c nh ng khó khăn hi n t ự ề ấ v n đ  bài toán tìm c c tr  c a m t đ i l ầ ạ ng pháp gi ng d y b  môn theo h ­ Nh m góp ph n đ i m i ph ầ  giác, sáng t o c a h c sinh. Góp ph n nâng cao ch t l ỏ ề ộ ươ ạ ủ ọ ậ i v  b  môn V t lý. ằ ự ự huy tính tích c c, t ngũ h c sinh khá, gi

ừ ậ đó hình

ọ ậ ứ ế ọ ầ thành và phát tri n năng l c t

ọ ­ Góp ph n hình thành lòng say mê, h ng thú h c t p môn V t lý, t ng ki n th c cho h c sinh. ổ ứ  b i d ộ h c, t ể ể ề ả ạ ự ự ọ ự ồ ưỡ ồ   ệ ­ Ngoài ra, đ  tài còn có th  là m t tài li u tham kh o b  ích cho các b n đ ng

nghi p.ệ

ả Ứ ự i bài t pậ  tìm c c tr ị trong môn V t lýậ THPT.

ườ ạ ng THPT Ph m Công Bình

Email: chilypcb@gmail.com

.ả

ế Tác gi ế ế

2. Tên sáng ki n: ế ọ ụ ng d ng toán h c vào gi ế ả  sáng ki n: 3. Tác gi ồ ọ ễ ­ H  và tên: Nguy n H ng Chi ị ế ả ỉ ­ Đ a ch  tác gi  sáng ki n: Tr ạ ố ệ ­ S  đi n tho i: 0973 203 262 ủ ầ ư ạ 4. Ch  đ u t  t o ra sáng ki n:  ụ 5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n: ụ ế ấ ớ ọ ứ ậ ả ề   ậ i bài t p v :

Ứ ế ự ị trong môn V t lýậ  THPT

ụ ặ

ầ Sáng ki n đ 02  năm

ầ ụ  tháng 9 năm 2014, đ n tháng   ạ ụ c áp d ng giai đo n 2.

ậ ế ạ t pậ  tìm c c tr   ầ ầ ừ ượ c áp d ng l n đ u t ượ ỉ ấ ủ ự ự ­  Lĩnh v c áp d ng sáng ki n: V t lý l p 10,11,12 ề ả ­ V n đ  sáng ki n gi i quy t: D y h c ôn t p ki n th c và gi ả ọ ụ ng d ng toán h c vào gi i bài  ử ế ượ 6. Ngày sáng ki n đ c áp d ng l n đ u ho c áp d ng th : ụ ế ế ử ổ ượ 2020 sau khi đ c ch nh s a b  sung đ ế ả ả  b n ch t c a sáng ki n: 7. Mô t

Ộ Ủ Ế PH N IẦ  : N I DUNG C A SÁNG KI N

­ V  n i dung c a sáng ki n: ầ ế ạ ự ủ ậ Gi

ệ i thi u đ y đ  các d ng bài t p  ề ấ ả ậ tìm c c tr  trong V t lý ị ả ữ ậ ố t c  bài t p d u có đáp s , nh ng bài khó thì tác gi ừ ơ ả  t ạ  có so n h ế    c  b n đ n ướ   ng

ả ề ộ ớ nâng cao, t ẫ d n gi i.

2

ướ ớ ả ề ắ ữ Tr đ u tóm t ộ t nh ng n i dung lý

ỗ ạ i thi u m i d ng bài tác gi ở ộ ế

ọ ả ệ thuy t quan tr ng liên quan có m  r ng và nâng cao. c tác gi

ệ ầ ủ ộ ố ọ ớ ỳ ả ự  t ả ự  l a ch n trong các tài li u tham kh o và m t s  bài ụ  xây d ng theo m c tiêu sát v i yêu c u c a các k  thi ôn thi h c sinh

ỏ c khi gi ọ ậ ượ Các bài t p đ ự i và thi THPTQG do tác gi gi

ả ạ ế ả

i cho c  giáo viên gi ng d y và h c sinh h c t ọ ủ ụ ­ V  kh  năng áp d ng c a sáng ki n: ậ ợ Sáng ki n này r t thu n l ộ

ọ ở ộ ọ ọ ế ạ ữ ơ ụ ư ữ ọ ự  ấ ắ t nh ng n i dung lý thuy t quan tr ng có m  r ng, nâng cao   ọ   ậ c m i d ng bài t p, h n n a các ví d  đa d ng nh ng có ch n l c và cô đ ng

2

+

a (cid:0)

ấ ệ ừ

bx

ax

+  ( c = -

toán h c. = y ứ ậ ả ế ọ ạ h c do đã so n tóm t ỗ ạ ướ tr ả ọ tránh quá t i cho h c sinh. ậ ủ ấ ề ơ ở I .C  s  lý lu n c a v n đ . ọ 1. Ch t li u t 1.1. Tam th c b c hai:

x

x R

)0 b a 2

= -

x

0

" (cid:0) ị ạ ự ị v i ớ thì y có c c tr  t i giá tr .

a <  thì tam th c có c c đ i t ứ

b a 2

'

ự ạ ạ + N u ế ị i giá tr

= -

= -

my

ax

axmy

a

4

a

= -

x

D D khi đó ho c ặ .

b a 2

'

ự ể ạ ứ ế + N u a > 0 thì tam th c có c c ti u t ị i giá tr

= -

= -

y

miny

a

D = -

D D ho c ặ . khi đó  min

D = -

4 (

) 2

a (

) 2

ac

b

4

'b

ac

b

b= '2

- - Trong đó: và

v i ớ ở ộ

0

ab

a b=

ứ a b (cid:0) , ề (cid:0) (cid:0) ấ ả ộ . D u “ = ” x y ra khi + N i dung: ấ ẳ 1.2. B t đ ng th c Cauchy ( không m  r ng ). ệ + Đi u ki n: cho  ba 2

,

ở ộ .

2

2

2

2

+

+

(

)

) (

+ ax by

b

a

x

y

) 2 .

a (cid:0) b

x y

2

2

2

+

=

+

)

(

)

y

x

y

x

2

.

(cid:0) ứ ấ ẳ 1.3. B t đ ng th c Bunhiacovxki ( không m  r ng ) a b x y R(cid:0) ệ . , , + Đi u ki n: cho  ( ộ ả ấ + N i dung: D u “ = ” x y ra khi .

ả N u ế

1 +

+

(

1

1

a =  ho cặ 0

1n = .

N*. (cid:0) ả

d u “ = ” x y ra khi  ọ

ồ ng pháp hình h c. ơ .

a b= = thì ( ệ + H  qu :  1 ấ ẳ ứ 1.4. B t đ ng th c Bernuolli.   và n ˛ a > - ệ ề + Đi u ki n: Cho  ) 2 ấ ộ + N i dung:  na a ươ 1.5. Ph 1.5.1. Giản đ  véc t

3

ồ ữ ơ ở ự ươ ề ộ

ể ể ề ế ể ộ ộ

ộ ố ằ ẳ ẳ ặ ng th ng n m trong m t ph ng qu  đ o

w ề ằ ộ ộ ơ ộ ng đ ng gi a giao đ ng đi u hoà và chuy n đ ng tròn đ u “ + C  s : S  t   ề   ủ ề ộ M t dao đ ng đi u hoà có th  xem là hình chi u c a m t chuy n đ ng tròn đ u ộ ườ ỹ ạ ”. xu ng m t đ ộ + N i dung:  ả ể * Đ  mô t dao đ ng đi u hoà x = Acos( ) b ng m t véc t quay ta làm t + j

M

+

ủ ụ ằ ơ OM  có:  ạ ộ

x

O

x

j ầ ộ ằ

ề ươ ề ủ ườ ng tròn l ng giác). w

w ng là chi u c a đ ề ể ơ OM  quay đ u quanh O v i t c đ  góc  ễ ượ ớ ố ộ ề ộ ụ

ể ể ổ ề ộ

ể ằ ộ ơ ỗ t bi u di n m i dao đ ng b ng m t véc t

ơ ổ ể

=

ợ ễ ụ ộ ắ ợ ễ ổ

;

;

=   = AB c BC a AC b

D ề

B

a sin

(cid:0) (cid:0) ộ

A A

C 1

(cid:0) v i ớ c sin C

ư nh  sau. ự ­ D ng tr c Ox n m ngang. ự ­ D ng véc t   ố ạ ố i g c to  đ  O c a tr c Ox. * G c t ộ ằ ộ * Đ  dài b ng biên đ  dao đ ng, OM = A. ộ ớ ụ ợ * H p v i tr c Ox m t góc b ng pha ban đ u                ọ ( ch n chi u d ạ ­ T i t = 0 cho véc t  thì hình  t + j ế ủ chi u c a đi m M lên tr c Ox bi u di n dao đ ng đi u hoà x = Acos(   ). ề ả Đ  t ng h p hai hay nhi u dao đ ng đi u hoà cùng ph ươ ệ   ng, cùng H  qu :   ộ   ộ ầ ượ ố ầ t n s  ta l n l  quay trên cùng m t ồ ơ , sau đó áp d ng quy t c hình bình hành đ  tìm véc t giãn đ  véc t    t ng. Khi đó ể ơ ổ  t ng bi u di n dao đ ng t ng h p. véc t ị 1.5.2. Đ nh lý hàm sin. ệ + Đi u ki n: Cho  ABC b sin B ơ ả ề ườ ự ậ ị ặ ng g p.

ơ ọ

ỏ ấ ữ ậ ố ớ ậ ớ ả ạ ấ + N i dung:  < Trong đó:  0 sin ;sin ;sin ạ 2. Các d ng c  b n v  bài toán tìm c c tr  trong v t lý th 2.1. Trong c  h c. D ng 1: Tìm kho ng cách l n nh t, nh  nh t gi a v t này đ i v i v t

khác.

ề ể ẳ

1

a ườ ậ ố ươ ề ộ ớ ợ h p v i nhau m t góc ẳ   ng th ng ứ ng  ng v

2

v 1 3

Ví d : ụ ộ ậ Bài toán 2.1.1: Hai v t A và B chuy n đ ng th ng đ u trên hai đ  = 300 v  phía giao đi m O, v i  các v n t c t ớ ể v = ữ ả ậ ậ ấ ạ ộ ỏ Khi kho ng cách gi a hai v t là nh  nh t thì v t A cách O  m t đo n và

ộ ỏ ậ ạ

ườ

d1 =30 3 cm. H i lúc đó v t B cách O m t đo n bao nhiêu? ẳ ễ Bài toán 2.1.2  Hai ôtô chuy n đ ng trên hai đ ổ ầ ượ t là v i giao đi m O, v i các v n t c không đ i l n l ng t ấ ỏ ạ ộ ậ ố ữ ứ ấ ớ ả ờ

ứ ể ạ ỏ

ạ ng th ng vuông góc cùng   ướ 1  =15m/s và v2  h =10m/s. T i th i đi m kho ng cách gi a hai ôtô nh  nh t thì ôtô th  nh t cách giao   ủ ể   đi m c a hai qu  đ o m t đo n S 1 = 250m. H i lúc đó ôtô th  hai cách giao đi m ộ trên m t đo n S ể ể ỹ ạ ộ ằ 2 b ng bao nhiêu?

4

ậ ụ ộ ớ ự ự ạ ự ể

ộ ặ ượ ộ ậ

ệ ố

m b ợ ặ ả ố ở ợ ẳ   c kéo lên trên m t m t ph ng ng m đ ữ ậ   ộ ợ , v i v n t c không đ i b i m t s i dây n i. H  s  ma sát gi a v t ẳ     h p b i s i dây và m t ph ng ố ượ ổ ở ị . H y xác đ nh góc

m

F

= 0,5; a

M

áp d ng: m = 50kg; g = 10m.s ư Bài toán 2.1.4: Cho h  nhệ a m

a ữ ị ự  = 300. ẽ (Hình 1). m =  1 = 0,1 ,   < 900), a Hình 1

ạ ở ộ ạ D ng 2: Tìm đ  l n l c c c đ i, c c ti u tác d ng vào v t. Ví d : ụ Bài toán 2.1.3:  M t v t có kh i l nghiêng góc a ớ ậ ố ẳ ặ và m t ph ng nghiêng là   ể ự ấ nghiêng đ  l c căng dây là nh  nh t. Tính giá tr  l c căng dây lúc đó.  ­2; m ụ  hình v ữ ệ ố 0,5kg, M = 1kg.  H  s  ma sát gi a m và M là  m 2 = 0,2. Khi a ổ  thay đ i ( 0 <  gi a M và sàn là  ỏ ấ ể ỏ tìm F nh  nh t đ  M thoát kh i  m  và tính  ự  đang khi này. ấ ủ   Bài toán 2.1.5. Xác đ nh l c hút m nh nh t c a ụ    đ  cao h?   áp

ị Trái Đ t đ i v i tàu vũ tr ấ ố ụ d ng b ng s : m = 2t n, h = 320km,  0 = 10 m.s­2; R = 6400 km.

ỏ ấ ủ ể ộ ờ ắ

i đ ng trên b  h  t ấ ờ ồ ạ ắ ể ừ ặ ồ ấ ố ớ ằ l y gấ ấ ậ ố ạ D ng 3: Tìm th i gian ng n nh t, v n t c nh  nh t c a chuy n đ ng. Ví d : ụ ườ ứ Bài toán 2.1.6. M t ngộ ờ c đi m B trên m t h  trong th i gian ng n nh t. Cho bi

i b i trong n ừ ờ ượ đ ờ ồ b  h  là BC = d; AC = s, v n t c ng là v2 (v2 > v1). H i ngỏ

ậ ố ả ễ ườ ơ ể ẳ

ạ ả ớ   ườ i đi m A. Ng i i đó ph i t ớ   ả ế t kho ng cách t i  B t ờ  ậ ố ướ c là v 1 và v n t c đi trên b ế  A đ n B. ớ ậ ố ườ

1  = 54km/h. M tộ   ố   ng đo n d = 80m, mu n ấ   ng nào v i v n t c nh  nh t là bao hiêu

ư i đó ph i đi theo ki u nào t ề ộ Bài toán 2.1.7.  Ôtô chuy n đ ng th ng đ u v i v n t c v ạ ỏ ở ườ ấ ớ ậ ố ướ ả ạ A cách ôtô đo n a = 400m và cách đ i  y ph i ch y theo h

ợ ư c ôtô?

ồ ồ ạ ố hành khách đang  đón ôtô. H i ngỏ ể đ  đón đ ạ

ể i thi u. ắ ả ắ ằ ạ

0 = 2s

a ế ệ ố ở t h  s  n  dài c a dây treo con l c là

0C. Hãy tính th i gian ch y sai t ờ

ơ ủ ạ ố ỳ  ớ ắ  =  ể ủ ồ   i thi u c a đ ng ồ t đ  t t đ  là t = 15

D ng 4: Tìm th i gian đ ng h  ch y sai t Bài toán 2.1.8. Đ ng h  qu  l c làm b ng con l c đ n ch y đúng v i chu k ở ộ dao đ ng T 5. 10­ 5 K­1 . Khi nhi ộ ồ h  sau m t ngày đêm.

ờ ồ ệ ộ 0 = 250C. Bi  nhi ệ ộ   ệ ọ

ệ 2.2. Trong đi n h c. Ví d  ụ Bài toán 2.2.1: Có hai đi n tích q

ε ườ ườ ộ ệ ng đ  đi n tr

U

R 0

AB

ạ ặ ạ 1 = q2 = q > 0 đ t t ạ ng t ạ ự ạ ể i hai đi m A và B trong  ự i M trên đ ng trung tr c  ế không khí (  = 1). Hãy xác đ nhc ộ AB cách AB m t đo n  là ườ t AB= d ị MH x= . Tìm  x  đ  Eể M đ t c c đ i. Bi

R 1

C

D

R 2

R x

Ví d : ụ Bài toán 2.2.2

5

ẽ ệ Cho   m ch   đi n   nh

ở , R1 =3W

ổ , R2 = 2W ễ ế ở

ị ủ ế ế ở

Hình 2

ạ ạ ị ự ạ ạ ư  hình   v   (Hình   ệ   t Uế AB= 24V không đ i. Các đi n 2) . Bi 0 = 2W ị , Rx  tr  có giá tr  R ạ   ạ là bi n tr  con ch y. Di chuy n con ch y ở ể  ủ c a bi n tr . Tìm giá tr  c a bi n tr  đ ấ ệ ủ ả công su t to  nhi   t c a đo n m ch CD ị ự ạ ạ đ t giá tr  c c đ i. Tìm giá tr  c c đ i đó.

=

L

H

ẽ ư hình v  (Hình 3). Bài toán 2.2.3. Cho m ch đi n nh

C

R M L, r

1 p

N

A

B

ạ ệ .10­ 4 F ; r = 50W .

2  ; C =  (cid:0) ế ở ế

ặ ầ

ị ệ ệ Hình 3

ệ ổ ộ   R là bi n tr . Đ t vào hai đ u A, B m t ụ   ề hi u đi n th  xoay chi u có giá tr  hi u d ng không đ i 220V 50Hz.

ự ạ ị ủ ụ ể ấ ạ a. Tìm giá tr  c a R đ  công su t tiêu th  trên toàn m ch là c c đ i. Tìm giá tr ị

ự ạ c c đ i đó.

ự ạ ị ủ ế ể ấ ở ị ự   ụ b. Tìm giá tr  c a R đ  công su t tiêu th  trên bi n tr  là c c đ i. Tìm giá tr  c c

ạ đ i đó.

ư ằ ạ ươ ể ố ư   ng đ i, ch a th  nói là * L u ý r ng:

cách phân lo i trên đây ch  mang tính t ố ớ ỉ ạ

ộ ứ ậ ậ ề ễ ẳ

1

v =

2

a ườ ậ ố ươ ề ộ ớ ạ ầ ủ đ y đ , bao quát toàn b  các d ng đ i v i lo i bài toán đã nêu. 1. Dùng tam th c b c hai. ộ Bài toán 2.1.1. Hai v t A và B chuy n đ ng th ng đ u trên hai đ  = 300 v  phía giao đi m O, v i  các v n t c t ể ớ ợ h p v i nhau m t góc ẳ   ng th ng ứ ng  ng v

v 1 3

ữ ả ậ ậ ạ ấ ộ ỏ  Khi kho ng cách gi a hai v t là nh  nh t thì v t A cách O m t đo n và

=

ộ ỏ ậ ạ

x

x

v t 1

(1)

A

x 0 =

-

y

y 0

)m   )m  (

1v

- ( v t 2

(cid:0)

OB

OA

AB

OB

OA

OB

AB

OA 2

.

cos

O

2

2

=

+

a

d1 =30 3 (cm). H i lúc đó v t B cách O m t đo n bao nhiêu? Tìm hi u:ể ẽ ệ ạ ộ ư ọ + Ch n h  to  đ  nh  hình v . ủ ậ ộ ể ươ + Ph ng trình chuy n đ ng c a v t A: ủ ậ ộ ể ươ + Ph ng trình chuy n đ ng c a v t B: : ể ậ ở ờ ả  th i đi m t. + Kho ng cách hai v t  2 2 2 (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) Ta có: a

xy

2 2

-

2v

y

2

2

B

ừ (2). x cos  (1) vào (2) ta có:

y

d

t

x

y

3

t )

xv ( 1

0

2 0

2 0

yx 0

0

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) .

0 3 ấ ủ

Hay  y d Thay x, y t 2 v 1 3 ụ ứ ậ áp d ng tính ch t c a tam th c b c hai có a > 0 suy ra: Hình 4

6

x (cid:0)

y

3

3

0

0

m =

2

v 1

ạ ự ể ả Kho ng cách d đ t c c ti u khi: t = t .

3

30

ậ ạ ộ (m), khi đó v t B cách O m t đo n 90 (m).

ướ ng th ng vuông góc cùng h ng t

ẳ t là v

ớ ạ ủ ể ấ

ứ ể ạ ộ ộ ỏ

y

A

ể ể ỹ ạ ằ Thay vào (1) v i xớ mA =  Bài toán 2.1.2 ườ ộ ễ i giao   Hai ôtô chuy n đ ng trên hai đ ổ ầ ượ ớ ờ   ậ ố 1 =15m/s và v2  =10m/s. T i th i đi m O, v i các v n t c không đ i l n l ứ ấ ỏ ữ ả   đi m kho ng cách gi a hai ôtô nh  nh t thì ôtô th  nh t cách giao đi m c a hai ạ   qu  đ o m t đo n S 1 = 250m. H i lúc đó ôtô th  hai cách giao đi m trên m t đo n S2 b ng bao nhiêu?

ứ ấ ng trình chuy n đ ng c a ôtô th  nh t:

2v

ứ ể ủ ươ ộ (1) ộ ng trình chuy n đ ng c a ôtô th  hai:

B

1v

O

x

2

2

2

ậ ở ờ ể th i đi m t.

OA

OB

OB

AB

AB

OA

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

Hình 5 . Tìm hi u:ể ệ ạ ộ ư ọ ẽ + Ch n h  to  đ  nh  hình v . ủ ể ươ + Ph  x = x0 – v1t (m). + Ph y = y0 – v2t (m). ả + Kho ng cách hai v t  Ta có:  Hay d2 = y2 + x2   (2). ừ Thay x, y t d2 = 325t2 – (30x0 + 20y0)t +

x (cid:0)

y

3

0

0

(1) vào (2) ta có:  x (cid:0) 2 2 y 0 0 ứ ậ ấ ủ ụ áp d ng tính ch t c a tam th c b c hai có a > 0 suy ra:

m =

2 65

ạ ự ể ả Kho ng cách d đ t c c ti u khi: t = t .

ậ ạ ộ

i đ ng trên b  h  t ấ ờ ồ ạ ắ ừ ể ặ ồ Thay vào (1) v i xớ mA = 250(m), khi đó v t B cách O m t đo n 375 (m). ườ ứ Bài toán 2.1.6.  M t ngộ ờ c đi m B trên m t h  trong th i gian ng n nh t. Cho bi

ướ ườ ơ ậ ố i b i trong n ườ ả ớ   i i đó ph i t i đi m A. Ng ớ   ả ế i  B t t kho ng cách t ờ  ậ ố 1 và v n t c đi trên b c là v

ờ ả ể ừ ư i đó ph i đi theo ki u nào t ế  A đ n B.

ế ế ẳ ơ ẽ ạ ờ ơ A đ n B ( Hình v  ), thì th i gian b i đo n AB

B ể  ng g p khúc ADB ta h y xác đ nh đo n x đ

ả ả ử ạ ả ị + Gi

ừ 1 < v2. ườ ắ ườ ườ ấ ờ ượ đ ờ ồ b  h  là BC = d; AC = s, v n t c ng là v2  (v2> v1). H i ngỏ Tìm hi u:ể Nh n xét. + Theo bài ra, n u b i th ng t ấ không ph i luôn là ng n nh t, vì v ấ i đó đi theo đ ng ADB là ng n nh t. s  ng th i gian đi theo đ

ể ườ ờ ừ ế ườ + Th i gian đ  ng i đó đi t A đ n B theo đ ng ADB là.

D

1v

A

C

2v

7

2

2

+ 2

+ 2

s

d

x

s

x

d

x

(

+ x v ) 1

=

+

=

t

v 2

v 1

v 2 v v . 1 2

2

= -

+ 2

= 2

+ 2

- - .

y

d

x

d

x

+ xv 1

v 2

v 2

v x 1

- Đ tặ :

2

2

2

2

+

+

=

+

(1).

)

y

x

2 v x 1

Hình 6 ừ

( 2 v d 2

2

Khi đó, đ  tể min thì ymin.  v xy 2 T  (1) suy ra:  1

2

2 =

+ x

x

.

0

v y 1 2 v 1

2 v d 2 2 v 2

y 2 v 1

- - Hay (2). - -

2 2 v 2 ng trình (2)

2

2

2

2

1

2

y

(

)

v

v

v

(

(

2 yv 1 2 22 v ) 2 1

2 dv 2 2 v 2

y 2 v 1

2 2

2 v 1 22 v ) 1

2 v 1

2 2

2 dv 2 2 v 2

2 v 1

2

v

2

2

ươ Ph (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) có  D ’ = . (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

y

y

(

2 vd (

)

)

2 2

2 v 1

v

(

2 2 22 v ) 1

2 2

2 dv 2 2 v 2

2 v 1

=

x

v (cid:0)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) D ể Đ  bài toán có nghĩa thì ’‡ 0 suy ra: (cid:0) (cid:0)

2 2

2 v 1

dv 1 2 v 2

2 v 1

Khi đó . hay ymin = d -

s

x> thì nên ch y m t đo n  ạ

dv 1 2 v 2

2 v 1

- ạ ộ ồ + N u  ế s r i m i b ớ ơi t i B.ớ -

1  chuy n đ ng v i v n t c

ế  A đ n B. ộ ể ớ ậ ố ạ ờ t

x= thì nên b i t + N u  ế s ơ ừ Bài toán 2.1.7.  V t mậ ằ 2 đang n m yên t

ạ ạ ạ ậ ố ch m v i v t m i đó. Sau va ch m m ; hãy xác uur 1V 1  có v n t c ồ i A và đ ng th i va uur 1V '

Max). Bi

ữ ể ấ ị đ nh t ỷ ố  s c a mủ và ớ l n nh t. (a ệ 1 đ  góc l ch a gi a t ế  m1 > m2. uur 1V uur 1V ' ớ ậ ' V 1 V 1

ả ồ ễ ọ (Ngu n tham kh o SKKN Nguy n Th  Hoài_THPT Yên Thành 3

a

ạ ) uur 1P ' c va ch m: ộ + Đ ng l

1

uur ur P= P S +

1

= = ệ ng h  b o toàn: uur uur uur P P P S T 1 uur 2P ' + H  kín nên Đ ng l = (cid:0) (cid:0)

- a Ta có: (1) ệ ướ ượ ng h  tr uur uur uur = = P P m V . 1 1 1 T ạ ệ ượ ộ + Đ ng l ng h  sau va ch m: uur uur uur uur uur = = + ' ' ' ' . P P P m V m V 2 2 1 1 2 s 1 ệ ả ượ ộ uur uur uur uur ' ọ + G i a =  (V V ) (P P ) S 1 1 + = ' 2 ' 2 '2 2 P P P 2PP cos 2 1 1 1 1 Hình 7

8

' 2

' 2

ạ ả ồ ộ Vì va ch m đàn h i nên đ ng năng b o toàn:

+ = m v m v m V 2 2 1 1 2 2

' 2 P 2

2 1 1 2 m 1 m 2

1

1

+ = - (cid:0) � = '2 2 P P 1 1 (2)

' 2 '2 2 P P P 2 1 1 2m 2m 2m 2 � 1 � �

' � m P = 1 2 � m P � 1 1

- a (cid:0) 2cos . ừ + T  (1) và (2)

' V 1 V 1

- a > 2cos . 0. ặ Đ t x =

- a 2cos m 2 m 1 � 1 � � � � + 1 �� � � � m V + + 1 2 1 � � ' m V � � 1 1 � � + x 1 � � � �

- + - =� x m m 1 2 + m m 1 2 m 2 m 1 � � m P + + 1 2 1 � � ' m P � � 1 1 ' � m V = 2 1 � m V � 1 1 � m 1 = 2 � m x � 1 Đ  aể Max thì (cosa)min . Theo BĐT cosi: (cosa)min khi: � 1 � �

- = ậ ữ V y khi ệ thì góc l ch gi a và ự ạ  c c đ i. uur 1V uur ' 1V � � = 1 x � � � � ' V 1 V 1 � m 1 2 � m x � 1 m m 1 2 + m m 1 2

Max =

2 2 m m 1 2 m 1

14

- ớ . V i cosa

+

4 2

1 1

14 7

ắ ứ ạ (cid:0) ộ X ượ . Ph n  ng này thu năng l

H ấ

Bài toán 2.1.8.  αạ Dùng h t  + He ứ ạ ả ứ ố ượ ằ ng các h t nhân tính theo đ n v  u b ng s

α ạ ướ ủ ạ ớ ướ ầ ấ ộ ớ ộ ng l ch v i h  m t góc l n nh t thì đ ng năng c a h t X có giá tr 7 N   đ ng yên gây ra   ng 1,21 MeV và không ố  ơ ị ộ   ể ng chuy n đ ng ị  ớ ấ  v i giá tr ị g n nh t

có đ ng năng 5,00 MeV b n vào h t nhân   ả ứ ph n  ng   N kèm theo b c x  gamma. L y kh i l ạ ố ủ kh i c a chúng. Khi h t nhân X bay ra theo h ủ ạ c a h t  nào sau đây?

C. 0,82 MeV D. 0,62 MeV

+

= D

a

K

K

E

X

+

B. 0,92 MeV ề ề - ị

K

1, 21 5 3, 79

X

=

A. 0,62 MeV ồ (Ngu n câu 30 mã đ  209 đ  thi THPTQG 2018) ượ ậ ả K ng ta có  Theo đ nh lu t b o toàn năng l H + = = - MeV K

K

K

H 3, 79

X

=

+

+

X =

-

p

2 p a

K

K

K

2

2

2.17.

2.4.5 2 2.17.

c a .2.4.5. os

H

2 X

p p a X

H

x

x

a

- - Ta có 2 p

K

K

K

3,39

17

20 4 85.

.cos

= x

+ x

x

- -

9

+

K

18

16, 21

x

a

=

4 85.cos

K

+

X K

18

16, 21

x

=

+

K

18

2 18.16, 21

x

K

16, 21 K

X

x

=

K

=� K

MeV

18

0,9

x

x

ấ ẳ ứ ụ Áp d ng b t đ ng th c côsi ta có:

16, 21 K

x

ấ ả D u “=” x y ra khi:

ộ V y ậ đ ng năng c a h t X có giá tr ị g n ầ 0,92 MeV

ủ ạ ứ ấ ẳ

2. Dùng b t đ ng th c Cauchy. Bài toán 2.2.1: Có hai đi n tích ườ ị ể i hai đi m A và B trong  ự ng trung tr c  i M trên đ

ế

ễ ồ (Ngu n tham kh o SKKN

ặ ạ  q1 = q2 = q > 0 đ t t không khí (ε = 1). Hãy xác đ nhc ạ ườ ộ ệ ườ ng đ  đi n tr ng t ạ ự ạ . Bi ể EM đ t c c đ i ạ ộ t AB= d AB cách AB m t đo n  là MH =x. Tìm x đ   ọ ả ) Nguy n Th  Hoài_THPT Yên Thành 3 ur ME

M

2 M

1M

M

x

2

q

ẫ ướ ur 2 ME ur 1ME : (cid:0) H ng d n gi * Ta có véc t + = ả i: ur  ơ ME ur E ur E ur E + (cid:0)

d

d

1 A

H

V i Eớ 1M = E2M = k 2 d (cid:0) (cid:0) (cid:0) q x+ ợ ơ (cid:0) (cid:0) AB ur ME

x

=

=

.

2kq.

2

3

ắ ổ + Dùng quy t c t ng h p véc t ướ h ng ra xa AB. Hình 8

2

2

2kq + 2 x d

+

x + 2 d

x

2 (d

2 x )

(1) + EM = 2E1M cosα =

3

2

2

2

+ + + d2 + x2 = (2)

)

(

2 d

2 .d .x

x x � 3 �� 3 ủ ị ấ ẳ 2 d 2

+ Từ (1) và (2) (cid:0) khi x = . EM (cid:0) . Vậy EM(Max) = 3 3 2 4kq 2 3 3d d 2

U

R 0

t c a đo n m ch CD

AB

R 1

ở ệ ủ ị ự ạ ị ự ạ

C

D

R 2

R x

ệ ồ * Tìm v  trí c a M: ­ Theo b t đ ng th c Côsi ta có: 4 2 2 d x d 4 2 4kq 2 3 3d ư hình v  . ẽ ệ Bài toán 2.2.2 Cho m ch đi n nh ổ ở ệ t Uế ị Bi AB = 24V không đ i. Các đi n tr  có giá tr   , R2 = 2W R0 = 2W , R1 =3W ạ ở ế , Rx là bi n tr  con ch y. ị ủ ạ ủ ễ ế  Di chuy n con ch y c a bi n tr . Tìm giá tr  c a  ạ ạ ả ấ ở ể ế bi n tr  đ  công su t to  nhi ạ đ t giá tr  c c đ i. Tìm giá tr  c c đ i đó. Tìm hi u:ể   ạ ạ + Đo n m ch CD g m đi n tr  R ở 1 // ( R2 nt Rx ).

10

x

ươ ủ ủ ạ ạ ng c a c a đo n m ch CD: ng đ (cid:0) RCD = (1). (cid:0)

CD = I2RCD.

U

2 AB

=� P CD

2

+

R

)

CD

R 0 R

CD

Hình 2 ệ ạ ạ ả t trên đo n m ch CD: P

� � �   (2). � � �

2

+

R

)

CD

ở ươ ệ + Đi n tr  t R 36 R 5 x ấ + Công su t to  nhi � � � � ( � �

R 0 R

CD

� � � � min

� ( � � � ứ

ừ ấ T  (2) ta th y, đ  (P . ể CD)max thì

R

2

R

(

)

CD

0 R

CD

min

ả ấ ẳ ậ ụ ệ ố V n d ng h  qu  b t đ ng th c Cauchy cho hai s  không âm ta có: (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) = 4R0 khi RCD = R0 . (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

W

72

CD = 2W

2 U AB R 4

CD

(cid:0) V y Rậ . . Thay vào (1) va (2) suy ra Rx = 4W và PCDmax =

C

4

R M L, r

=

=

N

C

F

L

H

.10

r =

50

A

B

1 p

2 p ở

ệ ạ ư ẽ hình v . Bài toán 2.2.3. Cho m ch đi n nh - W ; ;

ặ ầ Hình 3 ế ế ị ệ ệ

ệ ổ ộ   R là bi n tr . Đ t vào hai đ u A, B m t ụ   ề hi u đi n th  xoay chi u có giá tr  hi u d ng không đ i 220V­50Hz.

ự ạ ị ủ ụ ể ạ ấ a. Tìm giá tr  c a R đ  công su t tiêu th  trên toàn m ch là c c đ i. Tìm giá tr ị

ự ạ c c đ i đó.

ự ạ ị ủ ụ ể ế ấ ở b. Tìm giá tr  c a R đ  công su t tiêu th  trên bi n tr  là c c đ i. Tìm giá tr ị

2

2

=

+

ự ạ c c đ i đó.

Z

+ R r

Z

Z

(

)

(

)

L

C

j

=

= P UIc

os

2

- ở ủ ạ Tìm hi u:ể ổ + T ng tr  c a toàn m ch: .

2 U AB Z (

)

+ +

R r

Z L C + R r

- ấ ạ ụ + Công su t tiêu th  trên toàn m ch: (1).

ụ ở + Công su t tiêu th  trên bi n tr  R:

2 RI

R

P R

2 AB 2

2

2

r

Z

)

(

C

R

r

2

L R

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ấ U Z ế 2 U AB Z (2). (cid:0) (cid:0)

11

Z

(

2)

rR

min

ự ấ ạ ạ ạ ụ a. Theo   (1)   đ   công   su t   tiêu   th   trên   toàn   m ch   đ t   c c   đ i   thì: (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) . (cid:0) ể Z L C rR (cid:0) (cid:0)

Z

rR

Z (cid:0)

Z (cid:0)

(

2)

L Z

C

L Z

C

min

ố ứ V n d ng h  qu  c a b t đ ng th c Cauchy cho hai s  không âm ta có: (cid:0) (cid:0) (cid:0) ậ ụ ( ả ủ ấ ẳ 2) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) = 2 khi   R+r = . (cid:0) ệ Z L C rR (cid:0) (cid:0)

2 U AB rR

)

(2

Z (cid:0)

W ừ T  đó suy ra: R = 50 = 242 W. và Pmax = (cid:0)

L Z

C

max  khi  R =

ế . . Và Pmax = Chú ý: N u  r = 0 thì P

2

2

2 U AB R 2 ở ạ b.    Theo   (2),   đ   công   su t   tiêu   th   trên   bi n   tr r

Z

Z

)

(

C

R

min

ụ ể ế ấ ự ạ đ t   c c   đ i   thì: (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) . (cid:0) (cid:0)

L R ụ 2

r

Z

Z

(

C

2

2

2

2

R

r

Z

r

Z

(

)

(

)

L Z

C

L Z

C

L R

min

ệ ố ứ Vân d ng h  qu  c a b t đ ng th c Cauchy cho hai s  không âm ta có: (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ả ủ ấ ẳ 2 ) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) = 2 khi R = (cid:0) (cid:0)

(cid:0)5  và Pmax = 17,32 W.

2 U AB rR

)

(2

ừ . T  đó suy ra R = 50 và Pmax = (cid:0)

max =

(2

)

Z (cid:0)

2 U AB rR ạ

ụ ế ấ ở = P. Công su t tiêu th  trên bi n tr  cũng ế Chú ý: N u r = 0 thì P (cid:0)

L Z

C

ấ .

ệ ệ ở ở ươ ng đ

2

' td (cid:0)

ỗ ố ế ệ ở ươ ở ươ ươ ệ ắ ứ ụ chính là công su t tiêu th  trên toàn m ch, khi đó R =  Bài toán 2.2.4. Có n đi n tr  khác nhau: R ộ song song m i nhánh m t đi n tr  thì đi n tr  t m c chúng n i ti p nhau thì đi n tr  t ng đ

n

R R td

M

ế ắ   1; R2; R3;……..;Rn. N u m c chúng td. N uế   ạ ng toàn m ch là R ạ td. Ch ng minh   ng toàn m ch là R’ x , r ườ ả ợ ằ r ng: . Tr ấ ng h p nào d u “ = ” x y ra.

A

V

B

Tìm hi u:ể

....

R 1

C

1 R

1 R

1 R td

n

1 R 1

2

R

MN

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ắ + Khi m c song song ta có: .

A

N

n . n

....

....

1 R

n

1 R 1

2

td = R1 + R2 +…..+Rn.

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (1). ậ ụ 1 R

....

nR

Rn . n 1

2

Hình 9 ậ ụ ấ ẳ ứ ố (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ứ ấ ẳ + V n d ng b t đ ng th c Cauchy cho n s  không âm: 1 1 1 R R R n 1 2 ắ ố ế + Khi m c n i ti p ta có: R’ + V n d ng b t đ ng th c Cauchy cho n s  không âm: R1 + R2 +…..+Rn  R (2).

12

2

' td (cid:0)

n

R R td

r,(cid:0)

ế ế ấ ớ ượ L y (1) nhân v i (2) v  theo v  ta đ c (đpcm).

ấ ằ ả ệ

A

V

B

R

CM

ở ố ư  Hình 10).   ầ

R

1 C

N

ệ ệ . Bi n tr  R có đi n tr  toàn ph n R ệ ể

R

CN

D u b ng x y ra khi có n đi n tr  gi ng nhau. (cid:0) Bài toán 2.2.4.  M ch đi n (nh ế ở ở ở  ampe k  không  đáng k ,  đi n tr ở ị ớ

ụ ấ ớ

Hình 10

ế =  9V; r = 1 W MN =  10 W ở  ế ệ . Đi n tr ả ể ế    v  trí nào thì công vôn k  vô cùng l n. Ph i đ  C  ị  ấ ở ế su t tiêu th  trong toàn bi n tr  là l n nh t? Giá tr ấ ấ ớ l n nh t  y là  bao nhiêu? Tìm hi u:ể ạ + Con ch y C chia bi n tr  R ở MN thành hai ph nầ

RCM và RCN ta có:  RCM + RCN = 10 W ệ ẽ ạ ượ ạ + M ch đi n đ c v  l i nh (1).   hình bên (Hình

10).

ở ươ ủ ế ơ ở ng đ ư ng c a toàn bi n tr :

CN ươ

R = (2). (cid:0)

ơ ệ =>  Đi n tr  t RR CM CN R R CM ở ệ + Đi n tr  t ng đ ư ng c a toàn m ch:

(cid:0)

(cid:0)

ườ ệ ộ ạ ủ Rtd = R1 +R. ạ ạ + C ng đ  dòng đi n ch y qua m ch:

r

rR

Rtd

R 1

2

(cid:0)

(cid:0) I= (cid:0) (cid:0) (cid:0)

r

2

R 1

MN = I2R =

R

(

)

R

(cid:0) ế ấ ở ụ + Công su t tiêu th  trên toàn bi n tr :  P (3). (cid:0)

r

R 1

R

)

(

2 min

R

(cid:0) (cid:0) ở ạ ự ạ ụ ừ ể ế ấ . T  (3), đ  công su t tiêu th  trên toàn bi n tr  đ t c c đ i thì:

2(cid:0)

r

R

(

)

2 min

R4

R

ả ấ ẳ ứ ệ ố V n d ng h  qu  b t đ ng th c Cauchy cho hai s  không âm ta có: (cid:0) ậ ụ R 1 (cid:0) = 4R khi R = R1 + r và Pmax = (4).

CM = 7,24 W

ị . và RCN = 7,26 W

ả ứ ị ấ ủ ự ạ

T  (1), (2), (4) suy ra:  ạ ­ V  trí con ch y C tho  mãn R ấ ẳ 4. Dùng b t đ ng th c Bernoulli. Bài toán 2.1.5:  Xác đ nh l c hút m nh nh t c a Trái Đ t đ i v i tàu vũ tr ở ộ ấ ố ớ ấ ụ ằ ấ ố đ  cao h? áp d ng b ng s : m = 2 t n, h = 320 km, l y g ụ  0 = 10m.s­2, R =

đang  6400 km.

Tìm hi u: ể

13

).2(

ở ị ự ộ ớ ặ ấ + Khi trên M t Đ t tàu ch u l c hút có đ  l n: F = mg0 (1).

mM d = G 2R ộ ớ

h = G

mM 2hR )

(

mg

2

ở ộ ị ự ặ ấ ớ + Khi đ  cao h so v i M t Đ t tàu ch u l c hút có đ  l n: F (cid:0)

d = mg0 suy ra:  Fh =

1

0 h R

(cid:0) (cid:0) ế ồ ấ ờ ế + L y (2) chia cho (1) v  theo v , đ ng th i thay F (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

2

.

1

h R

min

m

2

2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ậ ụ ấ ẳ ứ . V n d ng b t đ ng th c Bernoulli: Ta có: (Fh)max n u ế (cid:0) (cid:0)

1

21

1

21

h

h R

h R

h R

h R

min

R

mg

4

=

=

=

=

kN

.10

9,09(

).

F h

max

10 11

+ 1 2

+ 1 2

0 h R

3 10 .10 320 6400

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) . Do đó: (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ớ ộ ơ

a ắ ế ệ ố ở ắ ằ  con l c đ n ch y đúng v i chu k  dao đ ng T ỳ ạ t h  s  n  dài c a dây treo con l c là

0 =   = 5. 10­ 5  K­1 .  ộ   i thi u c a đ ng h  sau m t

0C. Hãy tính th i gian ch y sai t ờ

ể ủ ồ ủ ạ ồ ố

Bài toán 2.1.8.  ồ ả ắ ồ Đ ng h  qu  l c làm b ng ệ ộ 0 = 250C. Bi ở t đ  t 2s   nhi ệ ộ t đ  là t = 15 Khi nhi ngày đêm.

(cid:0)2

Tìm hi u:ể

l g

ủ ắ ơ ượ ắ + Chu kì c a con l c đ n đ c tính: T = ơ   . G i Tọ 0 là chu kì con l c đ n

TT 0

t

. 86400

s )(

T 0

2(cid:0)

ủ ạ ắ ồ ồ ồ ờ ạ khi đ ng h  ch y đúng, T là chu kì ch y sai c a con l c. Thì th i gian đ ng h ồ (cid:0) (cid:0) (cid:0) ạ ộ ch y sai sau m t ngày đêm là: .

l0 g

(cid:0)

ủ ạ ắ ở + Chu kì c a con l c ch y đúng nhi t đ  t . ệ ộ 0 là:  T0 =

l

t

1[

)]

0

0

(cid:0) 2

t ( g

1 2

(cid:0)

(cid:0)

(cid:0) (cid:0) ủ ắ ạ ở ệ ộ . + Chu kì c a con l c ch y sai nhi t đ  t là:  T =

t

t

t

t

1[

(

)

1[

(

)]

1 2

0

0

(cid:0)

t

1[

t (cid:0) (

0 )]

T T 0

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) . Ta có: .   => T = T0 (cid:0)

14

(cid:0)

t

1[

t (cid:0) (

1 2 min

0 )]

(cid:0)

(cid:0)

ồ ạ ấ ồ Đ ng h  ch y sai ít nh t khi . (cid:0)

t

t

1[

t (

)]

1

t (

)

1 2 n

0

0

2

(cid:0)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ấ ẳ ụ ứ áp d ng b t đ ng th c Bernoulli ta có:

1

t (cid:0) (

)

0t

2

(cid:0) ]. => Tmin = T0 [

s

t

t

86400

.)

t (

0

2

ờ ạ ố ể ộ i   thi u   sau   m t   ngày   đêm   là: ậ (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ồ ồ V y   th i   gian   đ ng   h   ch y   sai   t . Thay s : ố D t = 21,6 s.

ạ ặ ở

ặ ầ ấ

ồ ợ ỏ ư ồ ự ệ ặ ng ạ l

ấ ớ  trên m t Đ t v i chu kì T ề ớ ể ướ ầ  trên m t Đ t và d i h m là không đáng k . ể ồ

0, M tộ   ả ắ ồ Bài toán 4.1. Đ ng h  qu  l c ch y đúng  ỉ ố ồ   i th  m  đ a đ ng h  xu ng h m sâu h so v i m t Đ t mà không đi u ch nh ấ ệ ộ ở t đ   ồ ạ ố i thi u đ ng h  ch y sai bao nhiêu? ớ

ườ i, coi s  chênh l ch nhi ộ ế ư ồ ặ ấ ạ ồ ộ

ạ ộ ổ ộ ồ ồ ị a. Sau m t ngày đêm t ề b. N u đ a đ ng h  trên lên đ  cao h so v i M t Đ t mà không đi u ch nh l ố (coi nh êt đ  không đ i) thì sau m t ngày đêm đ ng h  ch y sai t ỉ i  ể i thi u bao

nhiêu?

(cid:0)2

Tìm hi u:ể

l g

ủ ắ ơ ượ ắ + Chu kì c a con l c đ n đ c tính: T = ơ   . G i Tọ 0 là chu kì con l c đ n

TT 0

t

. 86400

s )(

T 0

ủ ạ ắ ồ ồ ờ ồ ạ khi đ ng h  ch y đúng, T là chu kì ch y sai c a con l c. Thì th i gian đ ng h ồ (cid:0) (cid:0) (cid:0) ạ ộ ch y sai sau m t ngày đêm là: .

(cid:0) 2

T 0

0 = G

M 2 R

0

(cid:0) (cid:0) ọ ườ ấ ố + Gia t c tr ng tr ặ ng trên M t Đ t là: g .

l g ớ   sâu   h   so   v i   M t   Đ t   là:

)

(

g

G

(cid:0) 2

1

T 1

l g

hRM 3 R

1

ọ ườ ở ộ ặ ấ ố +   Gia   t c   tr ng   tr ng đ (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) .

ọ ườ ở ộ ặ ấ ố +   Gia   t c   tr ng   tr ng đ ớ   cao   h   so   v i   M t   Đ t   là:

g

G

(cid:0) 2

2

T 2

2

M hR

(

)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) . (cid:0)

1

0

ấ Trong đó m là kh i l ng Trái Đ t, R là bán kính Trái Đ t.

T 1

g g

R hR

a.

l g 2 ố ượ T 1 T 0

1

1

1

h R

h R

1

ấ T 0 (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) Ta có: . (cid:0) (cid:0)

b.

( 1

)

h R

min

ồ ạ ấ ồ Đ ng h  ch y sai ít nh t khi . -

15

1

1 2

1(

)

1

1(

).

T 1

min

T 0

h R

h R 2

h R 2

1

h R

ậ V n ụ d ng ấ b t ẳ đ ng ứ th c Bernoulli: (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

t

s

. 86400

h R 2

(cid:0) (cid:0) ồ ạ ậ ờ ố ể ồ V y th i gian đ ng h  ch y sai t ộ i thi u sau m t ngày đêm là: .

ạ ờ ộ ồ ự ồ   câu   a)   ta   có,   th i   gian   đ ng   h   ch y   sai   sau   m t   ngày   đêm   là: ng   t

t

s

. 86400

C

R M   L

N

(cid:0) (cid:0) .

A

B

.

ạ ồ ư

ổ Hình 11 ủ ệ ộ

ặ ặ ể ầ ổ

ế ề ệ

ế ế ữ ệ ả

ụ ệ t ể ệ  đi n bi n thiên, tìm C đ  hi u đi n th  gi a hai b n   đi n đ t c c đ i. Tính giá tr  c c đ i đó.

ươ T h R 2 ươ ử ụ ơ 5. S  d ng ph ng pháp giãn đ  véc t ệ Bài toán 2.2.3. Cho m ch đi n nh  hình   ẽ ộ ự  v  (Hình 11). Trong đó R không đ i, đ  t ủ ụ  ả c m c a cu n dây ho c đi n dung c a t ệ ạ   đi n có th  thay đ i. Đ t vào hai đ u m ch ị ệ   ệ ộ m t hi u đi n th  xoay chi u có giá tr  hi u ổ   ầ ố ụ d ng và t n s  không đ i. ệ ủ ụ ệ a. Khi đi n dung c a t ạ ự ạ ộ ự ả ị ự ạ ế ể ệ ủ ế ệ ầ b. Khi đ  t c m c a cu n dây bi n thiên, tìm L đ  hi u đi n th  hai đ u

N

ộ ộ ị ự ạ cu n dây c c đ i. Tính giá tr  c c đ i đó.

RLU

LU

(cid:0)

RU

const

sin

.

A

M

2

R

ụ ệ a ự ạ Tìm hi u:ể ệ * Khi đi n dung t ồ + Giãn đ  véc t ế  đi n bi n thiên. ẽ Hình 12).  ơ ư  nh  hình v  ( R (cid:0) (cid:0) b Ta có: (cid:0)

2 Z L   áp d ng đ nh lý hàm s  sin cho tam giác

ụ ố ị

ABU

=

U

b sin .

C

AB a

CU B

(cid:0)

1(cid:0)

ABN suy ra:

2

+

=

R

Z

U

hay b Hình 12 V y Uậ = 900. T  đó suy ra:

2 L

Cm

ax

U sin Cmax khi sin ừ U AB R

2

+

R

Z

2 L

=

Z

C

.

Z

L

=

C

Z 2

+ Xét cho tam giác vuông BAN suy ra: .

L +

w

R

Z

(

)

2 L

Hay .

16

a =

=

const

sin

ộ ự ả ủ ộ ế *  Khi đ  t c m L c a cu n dây bi n thiên.

R + 2

R

Z

2 C

=

U

b sin .

ồ ơ ư ẽ + Giãn đ  véc t nh  hình v  (H ình12).Ta có:

L

AB a

2

(cid:0)

+

=

1(cid:0)

U

R

Z

m

2 C

ax

ụ ị áp d ng đ nh lí hàm sin cho tam giác ODE suy ra:

Lmax khi sin

U sin U AB R

V y Uậ hay b = 900. T  đó suy ra:  ừ .

2

2

+

Z

R

Z

2 C

2 C

=

=

Z

L

L

+ Xét cho tam giác vuông ODE suy ra:

Z

+ R Zw

C

C

.  Hay .

ộ ạ ệ ở 0R  và cu n dây

C

R M L, r

N

+

r

B

ứ ể

A ẽ Hình 13).

ư

(

) t Vp

80

V

W ạ R = , Chú ý: Khi m ch ngoài có đi n tr   ệ ở có đi n tr  trong r thì thay R trong các bi u th c  = ằ R R trên b ng:  0 ụ ệ ụ  Cho m ch đi n nh  hình v  ( ví d  áp d ng:  = ABU 120 2 sin 100

=

r =

20 ;

L

H

2 p

W ủ ụ ệ ệ ả ị H y xác đ nh đi n dung c a t đi n Hình 13

ố ỉ ự ạ ự ạ ế

3

=

=

C

F

(

).

U

U=

C

Cm

ax

ể ố ỉ đ  s  ch  vôn k  là c c đ i. Tìm s  ch  c c đ i đó. i: ả Gi -

2

w

+

Ta có: Đ  ể thì

{

}

10 p 25

Z

Z L + R r )

(

2 L

2

+

=

=

U

+ R r

Z

V

(

)

120 5(

)

Cm

2 L

ax

U AB + R r ễ

Khi đó U .

ề ẳ

ớ ậ ố ườ ạ

1  = 54km/h. M tộ   ố   ng đo n d = 80m, mu n ấ   ng nào v i v n t c nh  nh t là bao hiêu

ộ Bài toán 2.1.7.  Ôtô chuy n đ ng th ng đ u v i v n t c v ạ ỏ ở ườ ấ ớ ậ ố ạ ả ướ A cách ôtô đo n a = 400m và cách đ i  y ph i ch y theo h

=

=

ị i đón đ c ôtô (Hình

2

ườ ượ s  g i C là v  trí ng AC v t BC v t ; 1 14). ể i đi đ  đón đ c xe. A ượ ườ ờ  v i ớ t  là th i gian ng ố ị hành khách đang  đón ôtô. H i ngỏ ợ ư c ôtô ể đ  đón đ Tìm hi u: ể ả ử ọ + Gi + Ta có:  ụ + áp d ng đ nh lý hàm s  sin trong tam

2v

=

b

v 1

v  hay 2

a b

sin sin

tv . 1 (cid:0) sin

d

=

a =

const

b =

090

v nên  2min

tv . 2 (cid:0) sin d a  khi  sin

B

C

=

=

km

sin

10,8

(cid:0) (cid:0) (cid:0) . giác ABC: AC BC (cid:0) (cid:0) sin sin a + Vì  sin

v 2min

v 1

v 1

1v

V y :ậ b = . Hay  1 d = a a Hình 14

17

ạ ậ ườ ạ Và khi đó AC ^ AB t i A do v y ng i đó ch y

ướ ớ theo h ng vuông góc v i AB.

ụ ệ ế ệ ả ủ  II. Hi u qu  áp d ng c a sáng ki n kinh nghi m.

ớ ở ự ả ạ ố ế Qua quá trình tr c ti p gi ng d y trên l p ọ    các kh i 10, 11, 12 và ôn thi h c

ỏ ề ộ ề ậ ạ ờ sinh gi i nhi u năm nay v  b  môn V t lý t i Tr ạ ư ng THPT Ph m Công Bình tôi

ấ ằ ố ớ ậ ề ể nh n th y r ng: Đ i v i bài toán “Tìm c c tr ự ị trong V t lýậ ” có th  có nhi u cách

ế ậ ể ả ế ấ ụ ti p c n khác nhau đ  gi ề i quy t v n đ . Tuy nhiên ọ ” đ  gi ể ả   i “ ngỨ  d ng toán h c

ự ậ ở ” theo cách đã trình bày trên, b ướ   c bài t pậ “Tìm c c tr ị trong môn V t lý THPT

ạ ệ ầ đ u đã đem l ể ả i hi u qu  đáng k .

ứ ụ ượ ố ớ ữ ự ắ ấ Kh c ph c đ ị ủ   c nh ng khó khăn đ i v i bài toán tìm c c tr  c a Th  nh t:

ộ ạ ượ ậ ượ ộ ố ệ ể ả ợ m t đ i l ứ ng V t lý, t c là tìm ra đ c m t s  bi n pháp thích h p đ  gi i bài

ễ ế ấ ọ ồ ọ ờ ế toán sao cho h c sinh d  ti p thu nh t, đ ng th i qua đó h c sinh bi ậ   t cách v n

ệ ự ọ ở ụ d ng cho vi c t h c ủ ả  nhà c a b n thân.

ứ ượ ứ ề ộ ể ậ ọ Gây đ c h ng thú cho h c sinh khi tìm hi u v  b  môn V t lý nói Th  hai:

ị ậ ự ượ ự ự ọ chung và bài toán tìm c c tr  V t lý nói riêng. Phát huy đ c năng l c t h c, tính

ự ự ủ ọ ọ ậ ệ tích c c, t giác c a h c sinh trong quá trình h c t p và rèn luy n.

ề ộ ệ ề ể ạ ậ ọ ơ ề    H c sinh có đi u ki n tìm hi u sâu h n v  b  môn V t lý, t o ti n Th  ba:ứ

ấ ượ ệ ụ ộ ữ ề ố đ  t t cho vi c nâng cao ch t l ơ ng giáo d c b  môn. H n n a, qua đó cũng giúp

ọ ượ ụ ữ ậ ạ cho h c sinh có đ c nh ng kĩ năng, thao tác linh ho t khi v n d ng các công c ụ

ứ ể ậ ọ toán h c vào quá trình tìm hi u các tri th c V t lý.

Ầ Ậ Ế PH N II K T LU N

ể ệ ọ ậ ề ộ ủ ể ế ậ Làm th  nào đ  vi c h c t p và tìm hi u v  b  môn V t lý c a ng ườ ọ ạ   i h c đ t

ượ ế ả ấ ồ ờ ườ ọ ứ đ c k t qu  cao nh t, đ ng th i làm cho ng i h c có h ng thú và đam mê tìm

ữ ủ ề ể ậ ả ở hi u V t lý luôn là đi u trăn tr  không nh ng c a riêng b n thân tôi mà còn là suy

18

ủ ấ ự ế ề ả ạ ậ ở ọ ấ ọ nghĩ c a r t nhi u giáo viên đang tr c ti p gi ng d y V t lý m i c p h c. Đ ể

ề ườ ướ ế ả ậ ạ ượ đ t đ c đi u đó, ng i giáo viên tr ứ c h t ph i nh n th c rõ vai trò là ng ườ   i “

ọ ử ủ ộ ừ ứ ắ ọ ộ ạ th p sáng ng n l a ” ch  đ ng, sáng t o lĩnh h i tri th c trong t ng h c sinh.

ề ộ Ứ ụ ọ ả Trong n i dung đ  tài “ ng d ng toán h c vào gi i bài t ự ị pậ  tìm c c tr  trong

ố ổ ế ế ộ ợ V t lýậ ậ   ắ  THPT ”, tôi mong mu n t ng h p, s p x p, nêu ra m t vài cách ti p c n

ơ ở ấ ệ ấ ừ ữ ứ ề ự ụ ủ ọ ườ ấ v n đ  d a trên c  s  ch t li u l y t nh ng  ng d ng c a toán h c th ng dùng,

ớ ố ệ ượ ậ ả ạ ế ợ k t h p v i v n kinh nghi m đúc rút đ c trong quá trình gi ng d y V t lý ở ư­  Tr

ờ ủ ề ạ ồ ờ ộ ng THPT Ph m Công Bình. Đ ng th i trong cách trình bày n i dung c a đ  tài,

ụ ể ể ừ ố ắ ư ươ khi đi vào tìm hi u t ng bài toán c  th , tôi cũng đã c  g ng đ a ra ph ng án t ố   i

ư ễ ể ễ ậ ụ ọ ế ữ u, giúp h c sinh d  hi u và d  v n d ng. Thi ộ t nghĩ, nh ng n i dung  nêu trong

ủ ư ể ậ ạ ọ ề đ  tài ch a th  nói là đã làm rõ m i khía c nh c a bài toán. Tuy v y, nó cũng đã

ấ ả ạ ả ặ ệ ề giúp ích cho b n thân tôi r t nhi u trong công tác gi ng d y, đ c bi ứ   t là khi đ ng

ướ ộ ạ ượ ị ủ ự ệ ậ tr c bài toán tìm c c tr  c a m t đ i l ằ ng V t lý. Tôi tin r ng, kinh nghi m nh ỏ

ề ộ ứ ữ ể ấ ậ ọ này cũng r t có ích cho nh ng h c sinh có h ng thú tìm hi u v  b  môn V t lý.

ề ượ ự ế ệ ể ả ạ ạ Đi u này đã đ c ki m nghi m th c t trong quá trình gi ng d y. Bên c nh đó, tôi

ẽ ớ ồ ủ ả ệ ố ọ ệ cũng mong mu n chia s  v i đ ng nghi p kinh nghi m c a b n thân, hy v ng s ẽ

ữ h u ích.

ữ ụ ấ ậ ặ ươ ư ề M c dù v y, v n đ  áp d ng nh ng ph ng án nh  đã trình bày trong quá

ố ượ ế ạ ả ự ế ầ trình gi ng d y c n chú ý đ n đ i t ự ủ ọ ng và năng l c c a h c sinh. Th c t ệ   , vi c

ả ượ ứ ự ự ạ gi i bài toán giúp giáo viên phát huy đ c năng l c sáng t o, ý th c t ủ    giác c a

ườ ọ ọ ọ ố ượ ư ế ế ụ ẽ ng i h c, nh ng n u thi u ch n l c đ i t ng khi áp d ng s  không đem l ạ   i

ữ ư ệ ả ạ ạ ố ớ hi u qu  nh  mong mu n. Bên c nh đó, v i lo i bài toán này, ngoài nh ng cách

ả ế ấ ề ườ ọ ể ậ ụ ươ gi i quy t v n đ  đã nêu, ng i đ c còn có th  v n d ng ph ng pháp “ Đ oạ

ể ả ộ ỳ ụ ể ừ i tu  thu c vào t ng bài toán c  th . hàm” đ  gi

ự ế ả ạ Ứ ụ ọ ả Th c t , trong quá trình gi ng d y “ ng d ng toán h c vào gi i bài t pậ  tìm

ể ư ữ ệ ạ ả ự ị c c tr  trong môn V t lý ậ THPT”, cho dù đã đ t nh ng hi u qu  đáng k  nh ng

19

ữ ệ ọ ượ ố ớ ả ượ cũng không ít nh ng bài h c kinh nghi m đ c rút ra đ i v i b n thân. Xin đ c

ể ọ ệ ọ ộ ườ nêu lên m t vài bài h c kinh nghi m đ  m i ng ẽ i cùng chia s .

ộ ạ ượ ị ủ ự ể ậ ấ ợ ứ ấ Bài toán tìm c c tr  c a m t đ i l ng V t lý r t phù h p đ  giáo Th  nh t:

ụ ự ệ ạ ấ ọ ọ viên th c hi n m c tiêu d y h c “ l y h c sinh làm trung tâm “ phát huy tính tích

ạ ủ ườ ọ ứ ự ọ ự ồ ưỡ ệ ự ự c c, t giác, sáng t o c a ng i h c. Rèn luy n ý th c t h c, t b i d ế   ng ki n

th c.ứ

ứ ữ ầ ằ ộ ợ Đây là m t trong nh ng bài toán thích h p nh m góp ph n nâng cao Th  hai:

ư ậ ườ ọ ồ ưỡ ọ ỏ ộ t duy V t lý cho ng i h c, b i d ng h c sinh khá, gi i b  môn.

ứ ụ ụ ệ ậ ạ ọ ả V n d ng linh ho t các  ng d ng toán h c trong vi c gi i bài toán Th  ba:ứ

ộ ạ ượ ự ứ ẽ ậ ườ ọ ị ủ tìm c c tr  c a m t đ i l ng V t lý s  gây h ng thú cho ng ể   i h c khi tìm hi u

ượ ự ậ ề ộ v  b  môn V t lý, tránh đ c s  nhàm chán, khô khan.

ố ượ ầ ị ộ ể ứ ọ ế ủ ứ ư C n xác đ nh đúng đ i t ng h c sinh, m c đ  hi u bi ọ   t c a h c Th  t :

ư ế ứ ữ ứ ế ề ậ ọ ướ sinh v  nh ng ki n th c V t lý cũng nh  ki n th c toán h c liên quan tr c khi

ộ ạ ượ ị ủ ự ậ nêu ra bài toán V t lý nói chung và bài toán tìm c c tr  c a m t đ i l ậ ng V t lý

ư ế ớ ạ ả ả ư ệ ạ ố nói riêng. Nh  th  m i đem l i hi u qu  gi ng d y nh  mong mu n….

ộ ố ế ả ướ ể ầ ậ Trên đây là m t s  k t qu  b ậ   c đ u trong quá trình tìm hi u lý lu n và v n

ủ ự ễ ả ạ ạ ạ ờ ụ d ng vào th c ti n gi ng d y c a tôi t i Tr ớ   ư ng THPT Ph m Công Bình. V i

ư ẽ ệ ả ằ ố ổ mong mu n đây s  là tài li u mang tính tham kh o nh m đ a ra trao đ i, rút kinh

ấ ượ ệ ệ ề ệ ạ ạ ọ nghi m, t o đi u ki n cho vi c nâng cao ch t l ng d y và h c. Tuy nhiên, dù đã

ầ ư ề ờ ế ớ ề ề ả ấ dành khá nhi u th i gian đ u t cho đ  tài, b n thân cũng r t tâm huy t v i đ  tài

ư ứ ủ ế ệ ạ ả ạ ả ố ư   này, nh ng v n ki n th c c a b n thân có h n, kinh nghi m  gi ng d y ch a

ư ề ỉ ế ế ệ ề ắ ắ nhi u, ch a có k  năng vi t sáng ki n kinh nghi m, nên ch c ch n còn nhi u khía

ủ ề ư ượ ủ ề ộ ượ ở ạ c nh c a đ  tài ch a đ c khai thác. N i dung c a đ  tài đã đ c trình bày trên

ư ề ắ ắ ả ấ ượ ấ ế ch c ch n cũng còn nhi u thi u sót mà b n thân ch a th y đ c. R t mong s ẽ

ượ ự ế ừ ồ ệ ậ nh n đ c s  đóng góp ý ki n chân thành t ổ  đ ng nghi p, T  CM và BGH nhà

ườ ượ ệ ệ ớ ở ổ tr ể ề ng đ  đ  tài đ ọ   ộ c hoàn thi n, s m tr  thành m t tài li u b  ích cho các em h c

20

ệ ả ế ấ ượ ầ ỏ ộ ả ạ sinh. Góp m t ph n nh  vào vi c c i ti n và nâng cao ch t l ng gi ng d y b ộ

ậ ả ơ ạ ờ môn V t lý ở ư ng THPT  Ph m Công Bình. Tôi xin chân thành c m  n! Tr

́ ́ ̀ ̃ ́ ́ ̃ ́ ứ ̉ ư ư ̣ Th  năm: ̀ Danh sach nh ng tô ch c đa tham gia ap dung sang kiên lân đâu

̣ ̣ ̉ TT Tên tô ch ć ̉ ư Đia chi ̣ ́ ̃ ự Pham vi/ Linh v c ap ́ ́ dung sang kiên

ườ ạ L p 1́ơ 0A1, Tr ng ạ 1 ọ D y ôn h c sinh gi ỏ i 11A1

ạ ườ Tr ng 2 L p 1́ơ 2A1 THPT Ph m Công Bình ỉ t nh Vĩnh Phúc THPT Ph m Công Bình ỉ t nh Vĩnh Phúc ạ ỏ ọ D y ôn h c sinh gi i, ạ d y ôn thi THPT QG

̣ 06 thanǵ ̣ Yên Lac, ngaỳ 3 năm 2020.

ƯỞ

NG

Yên Lac, ngaỳ Ả 3 năm 2020 Ế 09 thanǵ Ệ KT. HI U TR TÁC GI  SÁNG KI N

ƯỞ

PHÓ HI U TR

NG

ườ ạ Tr n ầ M nh C ng ồ ễ Nguy n H ng Chi

Ả Ệ TÀI LI U THAM KH O

ộ ả ậ 1.   B  sách “ Gi i toán v t lý “ 10; 11; 12 – TG: Bùi Quang Hân.

2. Đ  thi h c sinh gi

ề ọ ỏ ỉ ệ ằ ủ ở i t nh h ng năm c a S  GD&ĐT Ngh  an.

ề ố 3. Đ  thi THPT qu c gia năm 2018

ậ 4. ơ ả SGK V t lý 10; 11; 12 c  b n và nâng cao – NXBGD.

ơ ả ậ ậ 5. Bài t p V t lý 10; 11; 12 c  b n và nâng cao – NXBGD.

ạ ươ ế ậ 6. V t lý đ i c ng – TG: Vũ Thanh Khi t.

7.

ể ậ ể ậ ậ ơ Tuy n t p các bài t p V t lý nâng cao TG: Nguy n Danh B  – NXB Ngh ệ

An.

ạ 8. ổ ẻ ọ T p chí toán h c và tu i tr .

ậ ơ ả ậ ế 9. Bài t p c  b n nâng cao v t lý 10 – TG: Vũ Thanh Khi t.

10. Webside: http://thuvienvatly.com/home/, dethi.violet.com,....

21

ế ệ ọ 11. ễ  Sáng ki n kinh nghi m Nguy n Th  Hoài_THPT Yên Thành 3

22